장음표시 사용
241쪽
De invocatione Beatae Virginis. i3
Mitisηis altare, non solum rogaηs, sed etiam Nerans, Domina, non an a . Simili ratione dicitur mediatrix. & reparatrix generis humani, non quidem immediate, sed mediante Christo Dc mino , quia nempe ejus benescio hunc potentissimum habuimus Mediatorem, & Redemptorem. His ita praemistiis, duo supersunt determinanda : Primum , quod Virgo Dei para longe nobiliori culm , quam omnes alii liancti, fit veneranda : Secundum , quod longd potentior , de efficacior sit illius ad
Deum interpellatio, quam aliorum Sanctor uni, quae duo hac unica conclusione M. Patrum authoritate expendemus.
tiae, O, prae caeteris sanctis interpellan- . . Probatur prima pars: Adoratio, & cultus hyperduitae ille est, qui creaturae rationali impenditur propter praecellentem ejus dignitatem, &sanctitatem , divina quidemi niteriorem, sed caeterarum creaturarum sanctitate sublimioremiat talis est beatissimae Virginis dignitas, dc sanctitas: Nam, inquit S. Anselmus de laudibus Mariae cap.9. Pura
enim sanctitas, sanctissima puritas piissimi
pectoris ejus omnem omnis creaturin puris
rem , Me sanctitatem transcendens inco rabili publimitate Me momeruit, sis Reparatris peresseribus benignissime feret. Idem habet Germanus Constantinopolitanus Patriarcha in epist. ad Joannem Episcopum Synadensem , quae probata est in septima Synodo actione q. ubi inter caetera scribit : Ipsam proprie, ver ire Matrem veri Dei colimus , de magnificamus, ecuniversa visibili, & invisibili creatura superiorem arbitramura .
Similia scripsit 4 heodorus Hierosolymitanus Patriarcha in epistola Synodica , quam probavit eadem septima Synodus ac ione 3. In ea namque epistola dicit e rmera Dei Μatre es, tam arite, quam pol par- vm Virgo premas; atque omni tam intellia
gibilι, quam sensili natura facta es gloria , O Gre praefantior.
Hinc Basilius Seleuciensis orat.33. ait: si de aliis Sanctis Paulus disit, quibus dignus non erat mundus, quid de Dei Genitrice ric mus, quae tanto splendidius Harorabus coru- Ibat, quanto Fu sellas omnes julgore vincιt Ziaua opter merito in Colleetaneis Anastasii xt seu ratac Tom. VIII Bibliotherarii p. 3. legimus hanc professionem: suisquis beatam super omnem creaturam, S naturam bumanam, absque eo, qui renitus est ex ea , venerasilem , semperque Hirginem , Matrem scilicet Domini nostri non bonorat, atquo adorae, araraema fit. Probatur etiam a. pars I nempe, quod non solum prae caeteris omnibus Sanctis venerandam, sed etiam iriter pellandam , ac in v candam Dei param Virginem sancti Patres certatim praedicant, cum eam misericordiae Matrem, mi χrorum, afflictorumque spem. ac solatium 3 nec- non & salutis reparatriacem, apud Deum mediatrieem potentissimam appellant. Sic prae caeteris Basilius Seleuciensis oratione in Annuntiatione, A gratia plena , inquit, mediatrix Deo, b, b minibus. ut inimicitiae maceria diruatur, cyraelestibus terrena iungantur. Idem scribit clar manus Patriaresia Coninstantinopolitanus in sermone de dormiti ne B. Virginis, ubi inter caetera ait 3 Nemo Dei cognitione remus, nisi per u , saηctis ma: nemos vatus nisi Hr te , Dei genitrix ἐnemo a periculis tiber nisi per te, duecta Deo. Demum subjicit: Tu maternam vim apud Deum obtines, iis qui supra modum peccant, supra modum veniam conficis. Nec enim feri potest vi non exaudiaris , quantam tibi ad omnia,'per omnia, is, in omnibus Deus , tamquam verae , O, immaculatae Matri suae
Geir. Unde , 6, a Eus meritὸ ad te eοnnot ι imbecillas tibι anaeret; qui bello petiatur, tetistibus opponit. Indignationem, iram, is afflictiorem, immissionem per angelos malos tu commutas : tu iustam comminationem. sententiam aequae condemnasιonis conve tis , mumpere amant populum Hum , qui nomine Alu tui vocatur.
His praeclarc adstipulatur Arnoldus Caria notensis de laudibus virginis, ubi inter caetera , in quibus maxime de virginis medi tione, de potentissima suffragatione disputat, haec habet: Dim ut coram Patre inter sese Matre, i, Filius pietatis sitas, is miris Megationibus muniunt redemptionis bumana negotium; is eo uni inter se reconciti tionis mstra inviolabile testamentum . Μaria
Cisso se Dixitu ιmmolat, is pro mundi salute
obseerat; Pilius impetrat, Pater condonat. Hinc S, Augustinus sermone IS. de Saniactis, qui est de Annuntiatione , quem aliqui ci. Fulgentio tribuunt, Dei param Virginem sic interpellat : Admitte nostras preces ιntra sacrarium e uitionis , is reporta
242쪽
antidotum reconciliationis. Sit per te
excusabile, quod per te ingerimus: fiat impetrabile , quod fida mente poscimus . Aecim
tria offerimus et redona quod rogamus 3 quia tue1 spes uniea peccatorum . Per te speramus veniam delactorum, in te. Beatissma, n granum est expectatio praemiorum. His omnibus praeclaram coronidem imponet beraphicus Loetor in Smeulo B. Mariae Virginis; maxime vero Ieetione F. ubi ,, inter caetera haec habet: Quis immensta- ω tem Mariae potest mensurare ρ Ecce quod
is dicitur in Ecclesiastico: altitudinem eaeli, se latitudinem terrae , profisndum abris ,ri quis dimensus est λ Coelum est Maria, tumri quia coelisti puritate, coelesti claritate, se coelestibus aliis virtutibus, abundavit .is Tum quia sedes Dei altissima fuit testeri Propheta , qui dicit: Dominus in earuis paravit sedem suam. Terra qui ue Mariari fuit, quae fructum illum nobis protulit, is de quo idem Propheta ait: Terra dedit fructus suos. Abyssus etiam est Maria in
,, bonitate, & misericordia profundissima. ,ι Unde etiam dum profundissimam miseri ricordiam Filii sui pro nobis interpel-M Iat, quasi abyssus abyssium invocat. Coe- Ium crgo cst Maria , terra est Maria , ,, abyssus est Maria. Quis hujus coeli alti- , , tudinem, quis hujus terrae latitudinem, ,, quis hujus abyssi profunditatem ue quis, ,, inquam, Mariae immensitatem dimensus is est, nisi ille solus, qui ipsam non solum ,, in gratia & in gloria , sed etiam in is misericorata, tam altissimam, tam san- ctissimam, tam prolandam operatus est pri Unde specialiter de hujus misericordia, ,, ait B. D r nardus: . Quis misericordiae tuae, is obenedictat longitudinem, de latitudi- ,, nem, de sublimitatem , de profundum ,, queat investigare Θ Nam Iongitudo ejus,, usque ad novissimum diem invocantibus
is eam subvenit universis: latitudo ejus reis plα orbem terrarum, ut sua quoque mi-
is teri coedia plena sit omnis terra: Sed deri iublimitas illius supernae civitatis in eis nil restaurationem 3 & profundum ejus M sedentibus in tenebris, & umbra mor- , , tis obtinuit redemptionem.
ει infra, cum dixisset gratiam B. Vir- , in is ipsi fuisse utilissimam, quia fuit ei iselitiora in animo, miraculosa in Filio, is gloriosa in regno : deliciosa in mente rilpirituali, miraculosa in prole Vi Finali, is gloriosa in diademate aeternali; subdit ue is Sed certe, charissimi, gratia Mariae non ,,
solum utilissima fuit sibi ipsi, sed etiam is
nobis; imo toti humano generi; Gratia rienim Mariae colligit malos , impinguat ,, bonos, Iiberat universos: colligit a cul- ,, pa , impinguat gratia, liberat a morte is aeterna . Dico ergo, quod gratia Mariae is colligit ad misericordiam, colligit ad Ec- ,,
esesiam malos ... Overe magna Mariae gra- istia i qua multi ex eis admisericordiam col- ,, liguntur, qui a Doctoribus, & Rectori- ,,
bustamquam incorrigibiles relinquuntur ι is& ideo bene B. Bonardus ait: Maria tu , , peccatorem toti mundo despectum, ma- ,sterno affectu amplecteris, foveS, nec de- is
seris, quousque norrendo Iudici miserum ,,
reconcilias .... Suffragante gratia Mariae sis boni impinguantur unctionibus gra- ,, tiae, impinguantur, inquam, pinguedine is Spiritus sanis, qua & ille iueinguari Cu- ,, piebat, qui dicebat: Sicut adipe, os pin- is
guedine repleatis anima mea. O qui S aesti- ,, mare valeat, quam multae animae Opitin istante gratia Mariae, sint per gratiam im- pinguatae 3 immo certe quis aestim. e va- is leat, quanta in ipsa Maria fuit impin- ,, guatio gratiarum, cujus gratia impingu - ista sunt tot millia animarum p ,sItem gratia Mariae liberat a morte aeter- ,, na universos, qui liberantur .... Unde , ,
Anselmus ait: Quid, inquit, digne refe- ,, ram Cenitrici Dei, de Domini mei λ Per ,,
cujus foecunditatem captivus sum redem is plus, per cujus partum de morte aeterna ,,
sum exemptus, per cujus prolem, Perdi' ritus restitutus sum, & de exilio miseriae ad ,, eatriam aeternae beatitudinis sum redu- ,, cius Z O ergo Mater gratiae fac nos Filios is gratiae: fac, ut per gratiam tuam veri L issimam, colligamur ad veniam remissim is nis, impinguemur per gratiam devotio- is nis, Iiberemur a morte damnationis. Pa ,, Dominum nostrum, &c. ra
Finis Tractatus de inbo Ac n. to , ejusique pipara
243쪽
OR tres illas bene lamas Disputatisnes , qaibus tota quanta en de
Verbo Incarnato, ejusque Deipara Virgine mire, amplissima Tractatio continetur, uberem de ivina Gratia beneficio Tractatum h et eis stigio subjunxerat hujus Theologκi cursus Auctor eximius , naIura lem teluti ordinem secutus 3 vi possea quam plenam Redemptoris , ae Mediatoris notitiam tradiderat, pracipuum Redemptimis essectum, Gratiam scilicet chrini Domini . qua chiasiiani vicimur , explicaret . Verum nos in nova brius operis editione , ut Iut enum commodo e sideremus , Auctoris dispositionem invertere coacta fuimus. Nam , cum una, ct altera de Verbo dicarnaeo Disputatio jussa magnitudinis ιomum implessent , tertia
vero Disputatis, s cum tractatu de Didina Gratia, qui fatis per se presixus en , conjuncta foret, adeo modum hujus secundi Numinis excedint, ut qui reliquus eri Tertii libri tomus valdὸ exigua modis extitisset: Optimo consilio fecimus , uι Disputationi Τπ-tiae de Deo Incamato, Tractatus de Virtutibus Tlaesicis , qui brevior eR . proximὸ adhaereret ι atque integra tres de Dietam Gratia beneficio Disputationes , qua sua ad id plene si Dirum , potiremum Tertii Libri tomnm implerent , atque perficerent . Hae in antecestum praefanda duximus , ne remere id a nais factum norinulli putarent i rationemque immatati paulo ordinis , qin hae lecturi sint , abundὸ eognoscerent . Neque vero Tractatus bie de intulibus Tiaesinis , longe dissius videri dεbeι Thuluis , ab eo, qui de Divim Verbi Incarnatione consurgit, ι praeterea quia christiana quaque Vi tutes non nis rimuli quidam sunt fadularis gratia, qui d Chrisso Domino , veluti alunico, proprioque famὸ in bomines promanarunt. Igitur investigatis ut Auctor η Mer I uitur & quantum pro modulo nostro licuit . Divina Incarnationis myti viis, jam declarandi sunt nobiliores Redemptionis Detus, ac fructus , nempe Hirtutes supernaturales, quibus homo chrissianus ἡ murtaei natu ad Deum assurgit, divisaque Tr nitati mirum m modum sociatur. 7 am, ut ait Seraphicus Doctor Compendii Τbe
Iogici cap. i8. Fides dirigit in summe verum, credendo , & adentiqndo et Spes vero in summe arduum innitendo, & expectando ; Charitas autem in summe
bonum desiderando, & amando . Hinc tres illa praeclara tirtutes idcirco dicuntur Theologicae, qu)d maxime taminem ad Deum rapiant, ut ejus di vino consortio, quania a tumuis
244쪽
rum vis aram a hujus vita miseriis iactatus, ac tressus, donetur, at fruatur. In hoc ,, enim, ait Seraphicus Doctor in Diaeta salutis tit. s. Theologica tirtus s a cardixa-ἡ Iibus discrepant, quod habeant Deum , vel bonum increatum , pro fine , Er objecto :is tirtutes autem Cardinales circa creatum bonum occupensur. ,, Praeterea virtutes Theologica respisiunt magis vitam contemplativum, o ordinantis hominem ad Deum: Cardinales vero pertinent ad vitam activum, re ordinant homiis nem ad proximum s ct ideo dicuntur Ibeologicae, id est, divinae a theos, quod ense Deus, o logos, quod est sermo s quia principaliter sunt ad Deum e sed cardinalisse dicuntur . cardine, in quo vertitηr omum , quia principaliter respiciunt vitam actiis vam, qua tota eri mobilis super cardinales virtutes. Unde tres virιutes Theologica ,, pertinent ad Mariam , qua intendit circa unum, id en, ciνω bonum increatum , quod is non auferιvr ab ea, nec mutatur c quaιuor vero cardinales pertinenι ad Martham , is qua intendit eirca multa, oe ιurbatur erga plurima ,scilicet bona. nolim tamen exinimes tres eas virtutes divinas in fierili quadam , ac otiosa contemplatione torpescere i nam , ut prαclarὸ ais μηctus Gregorius Homil. I a. in Ex ecb. Unusquisque , qui in activae vitae exercitio Versatur , tantum credit quantum sperat , amat , & operatur : tantum sperat quantum credit , operatur , &amat : tantum amat, quantum credit, Oerat, & operatur : tantum operatur quantum credit, amat, & sperat.
245쪽
D. Virtara Fidei Divistis. OV nra sit divinae Fidei dignitas ,
ac praestantia , eleganter describit Guillelmus Parisiensis Episcopus
Trin. de Moribus c. I. ubi ndem ita suas Praerogativas, de encomta rese tem,, insicit: Ego sum prima vita mentishuri manae et dicente Abacuc , Iustus ex fideri vivit; mim enim Deus fit vita animari rum , cumque tres sint conjunctiones,, ipsius ad animam, prima ad intellectum, ,, secunda ad aflectum, tertia ad sensum ,, inseriorem: Ego sum prima, quae men-M tem humanam mortifico, & Deo subb., cio : Ego sum lux in operibus creati nis, & reformationis humanae, primum is creata, quemadmodum lux cum opera-- tionibus divinis; Ego sum columna luis cis de AEgypto erroris eruens intellectum, is protegens contra tela Haereticorum , &M Philosophorum : cio sum primus Deiri bellator, arcem humanae mentis, id est, is virtutem intellectivam, prima expugnansis potenter , & victoriosc ingrediens , &ri ipsum primum Dei hostem, id est, sa- is pientiam humanam in ea arce occidens, is aut saltem captivam , vel, ut loquituris Apostolus a. ad Cor. io. in captivitatem is redigens omnem intellectum extollentem is se adversus scientiam Dei. . . . Ego sum, ,, uitae Deum cs fas esset dicere inmun-ri ao deifico ; neque enim ad ipsum co-
is tendum acceditur , nisi per me . . . .
A Ego idola prostravi, daemones fugavi ,
is templa sanistificavi , terram mundavi , ,, Dei cultum restitui . . . . Ego sum virgiis nitas mentis humanae, id est, integritas is intellectus, nec idololatriae , nec hiresisis adulterio violata, &c. Haec est, inquit S. Bernardus sermone
76. in Cantica ; quae fas nescia attingit
ιηaecessa, depresendu ignota , comprebendit immensa, apprebendis nomissima , transcendiis Ines ratiωιs humanae, terminos everuntis,ae usum naturae , ipsam denique aeternitatem suo vastissimo sinu quodammodo circum- eludit. Hinc egregie S. Augustinus serm. I. de verbis Apostoli, de serm. 18. de Temporc cap. 12. ait: Nullae maiores Gintis , ossiri sen rarat. Tom. VIII. tbesauri, nulli bonores , nacta mundi θέει maiior est substantia , quam fides Catiatica ,
quae pereatores bomines salvat, caecos illamianas , infirmos curat , Cale menos beatificat, impios iustificat, paenitentes reparas, Iustos augmentat, MarUret coronat. Huius itaque piaestantissimae , ac omni no divinae virtutis naturam , foecunditatem , ac eximias dotes , hac in Disputatione auspicamur delineandas tribus in sequentibus Articulis: ouorum Primus fidei obiectum: Fecundus hinnum . Tertiusinum
explicabit. Caeterum nemini mirum videri debet , quod praeter plurium Theologorum con suetudinem , nullas hic attexam quaestiones de locis Theologicis , seu divinis illis armamentariis , ex quibus depromuntur oracula, quibus sidet dogmata propugnari solent, re illustrari, qualia sunt Scriptura sacra , Concilia , summorum Pontificum decreta, ac SS. Patrum documenta: Enimvero praeterquam quod q-stionesistae nonnisi per occasionem ad hanc materiam exornandam adiiciuntur : certum est illasa ntroversistis nostri temporis adeo se liciter , & copiosc praeoccupatas esse , ut nihil attexendum superesse videatur. Adda quia jampridem mihi persuasum sit, has dissicultates , nec breviter pro dignitate; nec paucis eo fructu, qui sperandus esset , poste explicari : cuin enim de istis controversiis ultro , citrmue tam a n stris, quam ab adversariis propositae sint, rationes plurimae , & copioso sermone ἰhinc utrinque librataeι earum omnium explicationem paucis velle complecti , non videtur aliquid iacilius, quam si quis praetenderet Oceanum vase concludere. Quapropter ne praesens Tomus justam magnitudinem excedat, & crescat in cam m
lem, quae nec sine fastidio tui posset; nec a junioribus d heologiae studiuis in quorum maxime gratiam scribimus non nisi cum taedioso labore deportari; idcirco ab eis quastionibus impraesentiarum supersedimus, de eis cs Deus ita dederit aliquanis do in speciali volumine disputaturi.
246쪽
De Objecto Fidei. iam pertum est ex Philosophia, omnem habitum intellectualem ab oboedio suo
specificari, nec aliter ejus naturam nobis innotescere , quam per ordinem ad objectum circa quod occupatur I unde congrua methodo Theologi divi irae Fidei naturam investigantes, illam ab ejus objecti delineatione perscrutantur . Objectum autem alicujus habitus illud dicitur , quod obiicitur, seu proponitur intellectui cognoscendum per ipsum habitum: illudque solito distinguitur duplex , materiale videlicet , & 'rmale . Primum ita nominatur , non quod sit corporeum, & materia physica constans ; sed HI quia est id circa quod intellenus negotiatur, ut illius veritatem deprehendat, quemaὸ modum artifex aliquis occupatur circa materiam, quam iuxta suae artis repulas elaborat: vel rati
ne ejusdem a nologiae, ac similitudinis, quam habet cum materia; sicut enim illa eu in .disserens ad varias formas, a quibus informetur ι ita hoc indisserens est ad varias scientias, &diversos habitus, a quibus at tingatur, & percipiatur : idem enim cor-Pus humanum v. g. simul est obiectum Medicinae, ut sanabile , Physicae, ut naturale, di Geometriae, ut extensum est. Obiectum tem formaue , est illa formalitas in objecto materiali reperienda, quae ipsum determinat ad certam scientiam , dc peculiarem habitum; ita quod eadem ratione ab altero habitu non percipiatur; sic naturalitas corporis humani determinat ipsum ad Physicam : sanabilitas ad Medicinam 3 mensu. rabilitas ad Geometriam. Rursus materiale objectum dividitur in 'erimarium , de secundarium t Primarium illud est, ad quod omnia , quae mediante isto habitu intellectus consi)erat, revocantur, vel quod est primum primitate Perfectionis, quia caeteris aliis longe nobilius est; secundarium vero appellatur illud ,
quia ad primarium ordinatur , vel quod eo ignobilius est. Similiter oblectum sormale dividitur in objectum formale quod, & in objectum r-
male quo. Primum est, quod terminat sorinaliter habitum, seu aetum intellectiis eli.
citum mediante nabitu, estque illa oboeeti
materialis formalitas, quae per se. & ratione sui attingitur a potentia, vel habitu, --tera vero ratione illius. Seeundum vero, est
illa ratio, per quam objectum materiale primo mox et intellectum ad assentiendum o, jecto; sic v. g. objectum formalew potentiae visivae est color , quia ille per se, & ratione sui ab oculo percipitur; ob mam vero
formale quo est lux, qua mediante visus colores percipit. Quaerimus ergo quodnam litobjectum tam materiale , quam formale fidei, de quibus plura veniunt determinan da . Primun quidem, quodnam sit objectum tam materiale, quam formale fidei Theol gicae. Secundum, in quid ultimo resolvi d beat assensus fidei tamquam in motivum aD sensus. Tertium, an Ae qualiter omnia credenda invicem ordinentur, 3c in Symbolo
Contineantur. suartum, utrum objecta fidei ita necessario sint vera, ut nulla ratione,
quae salsa sunt , a Deo revelari possint,
ut pro Veris credantur . suintum , utrum
objecta fidei debeant esse credibilia , &quae sint motiva eorum credibilitatis.
suo ram fit objectum materiali Fidei. NO σηήum primo , Fidei nomen variam
habere significationem tam in Scriptura, quam apud M. Patres. Primo nam que sumitur pro veracitate in strvandis promissis: Sic ad Rom. 3. Nunquid incredulitas
illorum fidem evacuabit λ abfit, est autνm Dras
verax, omnis autem homo mendo c. Qua
ratione Oiristus D. Apocalyp. I. dicitur te-flii filii, id est, verax: consonatque etymologia vocis, fisses, quae deducitur a ve bis fit, 3c dico, quia fit, quod dicitur, ut observat S. Augustinus epistola 19. ad S. Hieronymum ex Cicerone lib. Ossi c. Secundo, fides usurpatur pro fideli executione ministerii commissi ; Sic Isaiae it . de Messia venturo praenuntiatur: Erit aeremserium renum eius. Et juxta hanc acceptionem, Lucae I 2. Oeconomus appellatur
Melis dispensator. Et idem cap. I 6. Christus D. ait: sui furis est in minimo, is in maiori fidelis es.
Tertio, usurpatur pro conscientia , seu judicio praetico de agendis, quo sensu communiter accipitur illud ad Rom. Is Oin re
tra dictamen conscientiae) peccatum est.
247쪽
svarto, accipitur hiterdum pro fiducia Sic Christus Matth. 8. Apostolos alloetuens ait: suid timidi estis modicae Dei λ Ibi autem est sermo de Apostolis naufragium timentibus: at timor opponitur fiduciae; ac subinde ibi fides pro fiducia accipitur et Hinc S. Jacobus monet fidelem orantem,
formiter ad illud Marci ii .. O , quaecumave orantes petius , credite , quia accipietis , em evenient vobis. Quam utique fidei acceptionem genuinam esse volunt haeretici ,
usurpantes silem Christianam , & justificantem pro ipsa fiducia, qua quis credit sibi a Deo peccata condonari. suinto, fides interdum sumitur pro fidei Objecto, seu doctrina: Sic Actor.6. dicitur: Multa etiam turba sacredorum Gerabat Mei. Et Apocalypsis a. Episcopo Ecclesiae Pergami dicitur: Tenes nomen meum, non n
iusti fidem meam ; Hinc S. Athanasius ubi
1 n bymbolo suo expressit, ac declaravit prae- Cipuas veritates musteriorum Trinitatis, de
Incarnationis, subdit: me es fides Caib Iica, quam nist quisque Meliter , frmiterque
crediderit, salvus esse non poterit. Sexto, magis proprie fides sumitur pro h bitu , vel aetu supernaturali intellectus, quo veritatibus a Deo revelatis, propter ipsius
revelationem , & authoritatem certo quidem , sed inevidenter assentimur. Quo sensu Apostolus ad Hebraeos M. fidem sic describit ι Ex autem fides spreMaearum substamia
rerum, argumentum nori apparentium. Quae
descriptio fit per ipsius fidei proprietatem,& cfluctum : fides namque est basis , &- fundamentum spei, ideo enim certo speramus bona temporalia, quia per eam n vimus a Deo nobis esse repromissa : est Pariter argumentum non apparentium, ut in convictio, & certissima persuasio earum Ferum , quae non vidcntur , neque sciuntur, neque creduntur aliunὸe, quam quia
a ino revilatae sunt. Hinc fistes recte definiri potest; habitus, vel altus supernaturalis intellectus, quo firmiter, sed obscurcassentimur iis, quae Deus revelavit sive immediat8, sive mediate. . Notandum secrari, objectum alicujus habitus, vel scientiae esse, vel inadaequatum, vel adaequatum. Primum dicitur, quod tantum partialiter ab ipsb habitu attingitur , sic corpus humanum dicitur objectum inadaequatum physicae, quia dumtaxat est veluti pars corporis naturalis, circa quod tota phrsica occupatur. Hoc autem iterum est duplex: nempe vel primarium ratione dignitatis , sic inus dicitur objectum primatium Metaphysicae, & anima rationalis censetur objectum primarium Physicae, qu
tenus agit de homine; caetera namque lunt
vel Deo, vel anima ignobiliora; yel secumdarium , quatenus scilicet attingitur equidem ab habitu, sed non cum tanta nobilitate , ac dignitate propter minorem sui persectionem.
Objectum adaxiuatum illud dicitiar , ad
quod revocantur omnia, quae per habitum attinguntur, & ad ipsum ordinantur. Possunt autem dupliciter ordinari, nimirum vel per ordinem intrinsecum, vel dumtaxat per extrinsecum; Priori modo sic dicuntur ordinari, quando videlicet omnes actus, qui eliciuntur mediante habitu , sic versantur circa hujusmodi objectum, ut in sua entitate, seu in modo intrinleco tendendi in ista objecta, dicant etiam ordinem, & resipectum intrinsecum ad objectum attributionis 3 quemadmodum v. g. Omnes creaturae, quae videntur in Verbo ab intellectu beatifico, sic ab eo percipiuntur, ut cum eis Deus ipse videatur: vel sic ordinari possunt illa oblecta, ut tamen etiam possint attingi per actus, qui vel nullum ex se dicunt ordinem ad onjectum attributionis: sic v. g. licet cognitio, qua Medicus investigat naturam, & virtutem alicujus plantae, conducere possit ad sanitatem infirmo restituendam; tamen non sic ad id ordinatur, quin
etiam possit ob alium finem , ad quem illius
plantae natura, & virtus deservire posset: illa quippe cognitio solum repraesentat naturam, virtutem plantae, quae ex se indifferens est, ut ordinetur, & applicetur ad sanitatem hominis, vel ad alium finem, ad quem posset o dinari; unde illa ordinatio est potius extrinseca, ex Parte vidc- licet habetitis illam cognitionem, I onvertaintrinseca, & ex parte illius cognitionis . Quaeritur ergo utri im Deus, vel aliud a Deo sit objectum adaequatum attributionis fidei: ita quod omnes ipsius actus neces sario dicant ordinem ad Deum, nec possint per fidem attingi, quin pariter Deus ab eo actu percipiatur. Notandum tertio Deum per ordinem ad fidem, variis modis posse considerari. Privi quidem , sub ratione Deitatis , seu divinae essentiae, quatenus videlicet illa est fons, de origo non solum omnium divinarum
248쪽
nrseetionum , sed etiam omnium prorsus Cntium Creatorum, auae ab ipso entitatis Uceano , quasi fluvioli quidam emanant, Scin eam velut in suum finem refluunt, ac ordinantur. secvnia sub ratione supremi D mini, quatenus vid c licet authoritatem hahet in omnia prorsus entia creata, quae Usi ad nutum de bdnt obsequi. Tertu, suo rat ne primae vclitatis, idque tripliciter: nimirum, vel in essendo, vel in cosnoscendo, vel in dicendo ; tripicx enim distinguitur veritas. t 'rima quidem Ouae est ipsa met infinita Dei entitas omnimodam, acrea- Iissimam entis infiniti rationem ab aeterno sibi vendicans, ratione cujus dicitui veru SDeus, id est, veram habens Deitatem, &dis linguitur a falsis, de crimentitis Diis: Veritas in evnoscendo, cst ipla summa, S infinita Dei sapientia , quae res cognoscit stit sunt in se : ita ut impossibile sit illum
in earum apprehcnsione ullatenus decipi . Denique veritas in dicendo, seu revelango, quae in nobis est vilius moralis , seu pro- Pnsio, & inclinatio addicendum verum Ian Deo autem est summa illius inclinatio ad dicendum verum in iis omnibus , quae
vel per se, vel per alios enuntiat, ita ut neminem possit fallere, quae quid cm inclinatio etiam veracitas appellatur.
Ex hac autem multiplici Dei consideratione , varia exuigit Authorum sententia de Objceto formali fidei. aliqui enim cum Au-xcolo nostro volunt Deum esse objectum formale fidei sub ratione Deitatis: nonnullicum ciuit Elmo i arisiensi Trin. de fide , existimant Deum esse obiectum ipsius fidei, sub ratione Domini, seu quatenus praecipit aliquid, licet in evidens , esse firmiter
credendum: Cateri vero volunt Deum aD
signari oblectum si dei sub ratione primae
vclitatis, idque ves in eiscndo, vel in cognoscendo, vel in dicendo.
Quattior igitur maxime occurrunt hic determinanda. Primum quidem, quodnam
stit Obicctum adaequatum attributionis fidei; secvnaum , an Deus sit objectum prima-1ium , 8c magis praecipuum, idque vel sub Tatione Deitatis , vel sub ratione Redem-Ptoris, ac balvatoris: Tertium, utrii minus
Censcii possit obsctum formale fidei, sub ratione primae veritatis in essendo: suar-rum , quodnam sit objectum sol male sub quo, seu motivo fidei.
ens revelabile a Deo. Ita Doctor in g. dist. 23. num. s. ubi ait: Tereri potest, quoi sit μησfides omnium credibilium , quia non respicit
eredibile sub prop'iis rationibus illarum , sed
ut revelata δεηι a Deo, is eredit omnia revelata ab ipso tamqtiam vera esse, eodem babitu quo credit revelantem esse veνacem.
Probatur aulcm concluso. Illud dicitur objectum attributionis alicujiis habitus, i' quod omnes actus ab eodem habitu elici cndi directe, & per se tendunt: sed om nes omnino actus fidei tendunt immedi te, & directe in ens revelabile a Deo: igitur, de C. Major constat ex dictis in a. N tabili . Ninor etiam per se patet. Nullus est enim fidei actus, qui dire tu non tendat in id, quod a Deo revelatum est, idque non alia ratione, quam quia revelatum
cst a Deo, qui nec fallere, nec salli potest. Deinde , illud est obiectum adaequatum attributionis alicujus habitus, circa quod operari potest , sed fides non potcst operari, nisi circa ob ectum revelatum a Deo, ut constabit infra: ergo necessum est, quodens revelabile sit objectum attributionis fidei. Major patet. Nam omnis materia, quae informari potest a ratione sor mali alicujus habitus, pertinet ad ipsius ob e tum materiale , de sub eo comprehenditur: at omne ens revelabile potest informari testimonio divino, quod est objectum sormale fidei divinae.
Denique, quamquam de facto omnia non
solum objecta , quae per divinam fidem
percipiuntur, scd etiam omnes actus, qui eliciuntur per eam, ad Deum dire te, vel saltem indirecte possint ordinari, attamen certum est, quod Deus possit plures veriutates revelare per fidem cognoscendas, quae non magis ad Dei gloriam , aut notitiam
ordinantur, quam illae veritates naturales,
quas Philosbphus speculatur. Fateor tamcn Deum aliquo sensu posse dici obiectum adaequatum attributionis fidei, quatenus videlicet omnia, quae per divinam fidcm percipiuntur, directe, vclin directe, referuntur ad Dei notitiam. Siquidem omnia , quae divina fide creduntur , revera conferunt ad Dei essentiam, Mi perfecti nes, v cI Operationes perspicacius, ct evidem
249쪽
tius mani sistandas; enim velo in mystcriis, quae ait Divinitatum ipsam immediaie s .ctant, rcs cst aperta : similita myste- ita , quae ad incarnationcm verbi pertinent, versentur circa Dcum , ut existentem , & operantem in nosti a humanitate : quae vero sermonem faciunt de Ange-
Iis, & hominibus, etiam in D cum colli. neant; quippe Angeli, & homi ncs illius lint imagincs, servi, filii,&haercdeS. --tera denique ad Deum media tu , vel immediatu ordinantur , non sollim tanquam ad finem ultimum , scd etiam ut per eorum cognitionem, & notitiam, veluti facem praeserant ad Deum praestantilis cognoscendum .
Dices: Fides versari non potest circa omne ens revelabile : igitur ens revelabile, ut sic non est objectum attributionis fidei . Consequentia patet; Obicctum enim adaequatum aliculus habitus, non debet ipsius
habitus attingentiam, dc virtutem excedere . Probatur antecedens: fides enim non
potest tendere , nisi in quod de ficto revelatum est. Nam , inquit Apostolus di mdes ex auditu , atauus autem per Herbum Dei; multa autem sunt revelabilia , quae Lonsunt de facto revelata; igitur, &c. Distinguo ante δεηι. Fides non potest actu versari circa omne revelabile , transeat :virtute, &aptitudine, ne . Farcor equidem, quod fides non ponit adium asten, sus elicere, nisi circa quae revelata sunt uetamen ipse fidci habitus ex se capax est, ut intellectum, cui inest, inclinet ad assensum cuicumque revelabili , ubi de facto revelatum sucrit. Consulto autem diximus potius ens revelabile esse objectum attributionis fidci, quam ens revelatum, ut videlicet fidei virtutem , di efficaciam explicaremus apertius, significaremusque tantam esse vim illius divinae virtutis, ut quamquam modo inclinet dumtaxat intellectum ad assentiendum determinatis articulis, &definitionibus quibusdam; tamen ex se sucficiens est, ut intellectum inclinet, & adjuvet ad assentiendum infinitis syncatego-matice propositionibus, si totidem successive per aeternitatem intellectui a Deo pro-yonerentur , dc revelarentur. Hoc enim,
inquit Doctor loco supra laudato , non
excedit virtutem, nec Capacitatem potentiae, aut habitus finiti.
cWuum divinae adi: idque miseris seis ratisne Deitatis. Haec est Doctoris in d. 23. num. IS. ubi ait: Θortet ponere fidem infoam WUter firmum asprium, ut respiciat Deum pro obiecto primo, aequosicut de obsecto Dranantur
diarιur, vel immediatius, secuηdum quod ipsum sie, wIAu respiciunt. Dixei at prius num. IO. Fie Deus i/fudit nobis babitum Dei inelinantem inteuectum ruminas sum articulorum: ιta quod fides resistat ipsum Deum, de quo Omantur aνticvti , quibus,rutis ectis fecundariis assentimus per babitum. Probatur prima pars conclusionis: P ιmo quidem ex Scriptura lacra, quae diserte significat fidem in Deum
tenderc, ac pr. aecipue circa ipsum versari ιHine appellatur fis Dei: monebat namque Christus Marci i I. Habete fidem Dei. uapropter S. Paulus I. ad Jhessal. ait :Rdes vestra , quae es ad Deum : Unde ad
Hebr. II. monui, sic dentem ad Deum νω-
tet eredere quia est : Quibus verbis significat primum fidei actum maxime tcndere in Dei existentiam : quod utique praeclare docet S. Augustinus lib. q. de civitate Dei cap. 29. Fidei primum, maximum oscium est, ut
in verum Deum credatur : Quibus omnibus apparet fidem in Deum tendere tanquam in primarium, ac praecipuum oblectum, ad quod caetera, quae illa percipit, ordinantur, ac referuntur, non solum in ratione emis,
scd etiam in ratione oblecti credibilis. Deinde: Illud censetur alicujus scientiae, aut habitus praecipuum objectum, quod inpiaecipuis conclusmnibus , aut articulis, Ecsammonibus habet rationem sublecti: at ita est de ino respectu fidei, cnim vero con stat Deum , ut Unum, Trinum , Creatorem, Redemptorem, &c. esse subjectum in
praecipuis fidei articulis; igitur, dec. Denique, Illud dici debet praecipuum objectum alicujus habitu, intcllectivi, ad cujus praestantiorem cognitionem ea omnia revocantur, quae Per illum habitum cognoscuntur ab intellectu: at omnia, quae per divinam fidem innotescunt, corcseruntur, ut C. gnoscamus, quis, qualis, de quantus sit Deus in se, & qua ratione cum colere, ac in eum tendere debemus , ut ejus aeterna scelicitate donemur et igitur Deus
revera est praecipuum fidei obiectum. Di iliaco by Coos le
250쪽
Probatuν etiam seeunda pars, nempe quod Deus sub ratione Deitatis habeat rationem objecti fidei; non vero sub ratione alicurus extrinsecae denominationis ι puta Redemptoris, banetificatoris , aut Glorificatoris . Tum quia idem est objectum Jhe' logiae, ac fidei divinae , inquit Doctor in
Prologo q. quaestiuncula 2. laterali n. 7.
si quidem Theologia maxime fidei principiis,
ac lumine nititur, & utraque circa Deum, Ut Deus est, tendit, quanquam diversim
de; nam fides tendit in Deum per simplicem assensum, quem exhibet rebus a Deo reveIatis. Theologia vero per illationem, quam elicit ex ipsa Dei notitia accepta per fidem, quae est veluti ipsius Theologiae ad Deum manuductio. Tum quia Deus censeri debet objeetiam adaequatum fidei secundum eam rationem, suae primario, & Wincipaliter per fidem intenditur : sed Deus prius intenditur sub ratione Deitatis, quam sub qualibet alia ratione: igitur censeri debet objectum adaequatum fidei sub rati ne Deitatis. Maior constat. Minor probatur, duo sunt Praedicatorum, &persecti num ordines in Deo 3 quarum quaedam sunt
omnino intrinsecae, ut esse unum, trinum, honum, &c. aliae vero etiam extrinsecae ,
ut eme de facto Creatorem, Iustificatorem, de Clorificatorem: scd prior ordo divinarum persectionum, quae maxime Dei entitatem, ac Divinitatem instituunt, ac illustrant, per fidcm prius attingitur , quam
persectiones posterioris ordinis, siquidem divina fides in Deum sertur, pii mo quatenus Deus est, idque primo de Deo credit, quod in ipso prius est credibile: at persectiones prioriῶ ordinis sicut sunt priores in csse rei, quia prius est rem absolutam esse secundiim se, quam per ordinem ad aliud
ita sunt priores secundum rationem credi- illis, nam ratio crcdibilis sequitur ad rei peritatem, veritas autem ad entitatem: igi- turciim Deus sit prior secundum rationem
Divinitatis, quam sub quavis alia ratione, ctiam est prius attingibilis per fidem , &consequenter sub ratione Divinitatis obseetum adaequatum fidei. Obiietes primὸ: Tam Christi humanitas censeti debct objectum fidei , quam Divinitas 3 igitur haec non est 1idei objectum
adaequatum: probatur antecedens ex illo Joan. IT. Me est autem vita aeterna, ut cognoscant te, solum Deum verum, is, quem mi-Jesum C stum. Quae verba non solum
sunt intelligenda de eognitione beatisca, sed etiam de notitia fidei , eui concordat illud Ioan n. ac. nee aurem seripta sunt, Meredatis , quiaIesus est Cbristus Filius Dei,
ut credentes vitam habeatis in nomine Hur.
Hi ne ipsemet Christus Dominus Oann. Iq. monebat Creditis in Deum , in me credite. Igitur tam humanitas Christi Domini spectat ad objectum fidei, quam Divinitas. Nego antecedens, & ad eius probationem dico ex his divinis oraculis solum elici, quod Christi humanitas proximius spectet assobjectum fidei adaequatum, quam caetera quae que creata, quae sub objecto fidei comprehenduntur , tum propter intimiorem sui cum Divinitate conjunctionem ν tum quia primum, & praecipuum est medium nostrae
salutis, & potissimum Dei in homines beneficium: unde sequitur eam pertinere ad fidem tantum secundario, sicut caetera beneficia Dei, de sicut alia media nobis collata ad salutem: scilicet ut ex ejus cognitione melius innotescat summa Dei erga nos bonitas, & misericorZia. Hinc stolide Calvinus Doctores schoIasticos arguit, quasi in divinas Scripturasaprate militarent, cum asserunt Deumesidrimarium fidei objectum, non item Chrium, quem, inquit, contra divina oracula ab objecto fidei secernunt , & excludunt: quod quam falsum sit, aperte cor stat ; siquidem Christum Dominum velut primatium inter secundaria fidei objecta censendum esse non abnuimus , ita quod fides prius in Deum, ut Deus est, quam in Deum, ut homo est intellectrum humanum dirigat, quod utique a mente ipsitus Christi Domini non est alienum; siquidem ex mox laudatis oraculis, & aliis similibus constat Christum insinuasle fidem prius esse dirigendam in Deum, quam in se ipsum
Oficies secunia; minis scientia, & habitus intellectivus ponit de suo subjecto, aut objecto quod β , & quid fit , ut
docet Arist. I. posteriorum : sed fides est habitus intellectivus: igitur supponit Dci existentiam, & essentiam , & conisluc ter supponit Deum sub ratione Divinitatis , ac proinde sub ea ratione circa Deum
non occupatur, nec in eum tendit.
Responto I. Negari posse majorem uni- ersaliter loquendos nec cnim illa Iraenotio de subiecto, & objecto, quod sit, exigitur ab Arist. ad omnem prorsus scientiam, α habitum intesiectivum : scd tantum ad