장음표시 사용
331쪽
rerum sperandarum, argumentum non apparentium. Ita Seraphicus Doctor dist. 23.
art. I. qu. I. Cum caeteris Theologiae Prin-
cipibus. Quam utique Conclusionem sic ,, egregie probat: Tunc desinitio, sive n ,, tificatio est recte assignata, quando nihil ,, continet inperfluum, nihil etiam dimiis nutum. Et nocesi quando per ipsam no- is lificationem ipsius definiti essentia plane,, indicatur, & aperte mani sestatur, &ab ,, omnibus aliis separatur: hoc autem es , , reperire in proposito, si quis attendat. is Nam ipsa fides secundum essentiam suam ,, aliquid respicit ex parte intellectus, & ali- ,, quid ex parte asscelus. Habet enim afle- ,, ctum stabilire, & intellectum illumina. ,, re. Et in quantum affectum stabilit, di- , , citur substantia, sive fundamentum. : in
,, Quantum autem intellectum illuminat, is dicitur argumentum . Ut ergo plene fidei M essentia explicaretur, oportuit tam defini-
ri, sive notificari, ut diceretur substantia is simul, de argumentum; debet enim des-M nitio totam essentiam definiti in se clau- ,, dere: debet etiam nihilominus aperte niri tisidare. Quoniam ergo habitus virtutis
is dupliciter notificari habet, videlicet peris sinem ultimum, & per suum objectum: is finis autem ipsius fidei consistit in aetemis na beatitudine, quam steramus, & ita
in rebus sperandis: objectum autem con-ri sistit in veritate non visa. & ita in rebus,, non apparentibus: ideo opportunum fuit ,, fidem definiti per res sperandas, &non ,, apparentes, ut sic notificatio fidei nonis sol tim essentiam definiti explicaret ple- nc per intelleetum, &assectum, sed et- iam manifestaret apertὰ per finem, &M objectum. Debet etiam definitio defini tum ab omnibus aliis separare. Et quo-
niam fides sormata distingui habet a fi- is de informi, distingui etiam habet ab ha- is bitu cujuslibet alterius virtutis a fide, is inquam, insormi distinguitur, in quan-
tum sustentat totam Gricam spiritua- ,, lem: ab aliis autem virtutibus in quan- tum veritati non visae facit adhaerere. ideo quantum ad haec Muci, dicitur sutari stantia rerum sperandarum, ut distingua- ,, tura fide informi. Et argumentum non
ri 3Pparentium, ut distinguatur ab habitibus aliarum virtutum, &sic patet, quod ,, raedicta notificatio nihil continet super- is uum, nihil diminutum, nec est in ea , , clausula, nec dictio, imo nec etiam syl- laba otiosa. Fatendum est ergo ipsam es- isse convenientor, de secundum artem as- ,,
signatam; ita quod in se habet verita- istem, convertibilitatem , evidentiam, & is sufficientiam adeo perfecte, & comple- iste , ut nec peritissimi Philosophorum is possent eam artificialius, & completius is
Dices: Fides est qualitas, ut diximus: igitur reele non dicitur substantia. Responare Seraphicus Doctor, quod substantia sumitur duobus modis; scilicet proprie, &transumptive, seu per appropriationem ἔ Proprie quidem cum significat materiam, vel formam substantialem, vel compositum, vel rei cuiusque essentiam. Per appropriati nem autem, quando ipsi convenit aliqua proprietas substantiae: hoc autem posteri
ii modo fides dicitur substantia, quia vi. delicti est fundamentum fabricae stiritualis, quam sustinet, quemadmodum substantia eu fundamentum accidentium. & materia fundamentum formarum. Hinc S. Damascenus Itb.a. p. II. loco 'sistantiae scribit sem μοῦ dicendo Fides est eorum, qua sperantur, se classe vis, redargutis earum re
Dices secundo : Nulla virtus est argumentum, nec ullum argumentum est virtus: sed fides est virtus: igitur non recte dicitur ar
Respondet idem Seraphicus D tor, etiam
argumentum sumi, vel propric, vel per a P propriationem. Proprie quidem argumentum dicitur quatuor modis: Primὸ, pro ratiocinatione: secundo, pro brevi prolixioris discursus collectione. Tertio, pro medio, in quo consistit tota vis argumentationis ι arto denique, pro ipsa propositione maxima, in qua consistit totius illationis firmitas, quae omnia argumentum idcirco di
cuntur, quoniam arguunt mentem, eam
que illuminant, quatenus aliquid deprehendat, & ei firmiter adhaereat. Juxta quam acceptionem fides dici potest argumentum
rerum non apparentium, quia mentem a
guit & illuminat, ut praebeat assensum rei obscure propositae propter auctoritatem divinam: quemadmodum argumentatio m
vel intellectum, ut adhaereat propositioni
332쪽
Dires tertiὸ: Per fidem credimus poenas aeternas futuras: sed illa credulitas non est substantia rerum sperandarum, sed potius timendarum, ac fugiendarum : igitur praefata definitio non convenit omni actui fidei. Respondet idem Seraphicus Doctor ad minorem , quod credulitas suppliciorum possit considerari, vel per modum oblecti, vel per modum finis; est autem, inquit, rerum sperandarum non per modum obmi, sed per modum finis; ideo enim credimus aeterna supplicia, ut inde stimulemur ad beatitudinem aeterham assequendam.
Dices denique: Fides est substantia totius aedificii spiritualis: sed ad istud aedificium
non minus conseri charitas, imo longe
magis, quam spes, ac subinde fides non minus dici debet substantia rerum diligendarum, quam si erandarum: igitur praefata definitio non est sussiciens. Respondet idem Seraphicus Doctor; quod
congruentius fides dicatur substanti, rerum sperandarum , quam credendatum ,
vel diligendarum: Per hoc enim, thquit, quod dicitur sperandarum , magis datur intelligi finis virtutis, qui est ipsa beatitudo cxpectata, quam per hoc, quod dicitur credendum, vel amandum, vel timendum. Nam isti actus non tantummodo sunt in finem : sea etiam in ea, quae sunt ad finem. Rerum, si quis rem penitus inspiciat, facile deprchendet cum subtili Dinore ὁ.ag. praefatam definitionem Apostoli potius esse descriptionem fidei per suos essectus, quam
accuratam definitionem. Unde rectius fides actualis insula definiri potest, jicendo,
quod est actualis assensus firmus, ac ceditus iηtellectus creata, in au itate Dei ορο - νὶ revelantis Ibadatus. Dicitur assensus, per quod quasi senerice convenit cum plurimis actibus intellectus, v. g. scientiae , Opinionis, & fidei humanae. Dicitur , ut distinguatur a fide habituali. Additur supernaturalis, ut appareat illius discrimenao omnibus actibus naturalibus intellectus. Additur firmus,Meretur, ut distinguatur ab opinione, quae non movet ad assensum certum, di firmum; sed probabilem, & dubium . Denique adjitur propter auctaritatem Dei, ut distinguatur a fide humana, quae movet ad assensum propter dumtaxa L auctoritatem hominis proponentis.
TRibus moris actus intrenus divinae Dei
Gei potes , nempe vel eruexdo Deo, redenao Deum, vel credendo in Deum. Haec est communis apud Iheologos. Pr batur: Tot modis aliquis actus potest exerceri, quot habere potest diversas tendentias in suum objectum principale, at fides tribus modis tendere potest in Deum, qui
est ipsius objectum principale. Primo nam que tendit in ipsum tamquam in objectum materiale, & attributionis, & sic habetur primus actus, cam est credere Deum, hoc est credere Deum esse, seu existere. Secundo fides tendere potest in suum objectum formale, quod est ipsa divina revelatio, seu auctoritas Dei revelantis; &sic exurgit secUndus actus fidei, nempe credere Deo, scilicet aliquid revelanti, seu proponenti tamquam verum, quia ipse nec falli, nec fallere potest. Tertio denique, quis tendere potest in Deum per pium voluntatis affectum inclinantem intellectum, ut assentiatur propositionibus fidei, & sic tertius actus admittitur , nempe credere in Deum, idest, credendo in ipsum tendere tamquam in finem ultimum per affectum voluntatis, seu ut loquitur S. Augustinus serm. 18. de tempore &c. de verbis Domini; ere're in Deum, est credendo amare, credendo in eum ire, credendo ei ari aerere, im membris ejus
Nolim tamen existimes tres illos modos tendendi in Deum importare totidem actus
fidei realiter distinctos: enim vero in 'uo- Iibet actu divinae fidei tria haec includuntur, nempe credere Deum, credere Deo,& credere in Deum; siquidem quilibet verus actus fidei divinae habet pro suo materiali objecto saltem attributionis Deum ipsum, pro formali auctoritatem Dei revelantis, proceditque ab intcllectu , ut sit mulato, & excitato a voluntate: sed haec tria nihil sint aliud, quam credere Deum, credere Deo, & credere in Deum: ac proinde tres illi modi eredendi non important diversos actus fidei. Confirmatuν; Si enim aliquid obesset quominus haec tria uni, de cidem actui competere possent, maxime quia peccatore, pos sunt credere Deum, & credere Deo, non autem credere in Ueum; quia pio voluntatis affectu in ipsum non seruntur 3 at boc
333쪽
vmim non apparet; siquidem dum peccatores sunt, profitentur se credere in t eum; non quidem mitim in persona Ecclisiae, ut
initiscat S. Thomas, ted etiam in persona
propria; unde S. Bernardus scr. . in Cantica, peccatori tribuit fidem in Deum, quod utique sumitur ex Scriptura Ioannis II. ubi dicitur; Ex principibus mustι crediderunt iueum; sed propter marisuos non eo tebantur, ut eo non diceremur dilexeranι enim gloriam Dominum, magi1 quam gloriam Dei: 1lli ergo, qui dicuntur in Enristum credidisse, erant revera peccatores, quippe cum magis homines quam Deum ostendere timerent. Unde S. Chrysostomus hom.
a. in Matthaeum : Mbil prodest, inquit, fieredas in Patrem , is Filium , Spiritum
Utium assensus divinae fidei μ eertior quolibetas u scientia, vel xotitiae naturalis.
N0tσηdum primo , quod certitudo est firmitas, & constantia alicujus rei. Uuς est triplex; scilicet certitudo obiectiva, subiectiva, cs, formalis. Certitudo objectiva est necessitas, & immobilitas rei in se. Haecque duplex est: nimirum necessitas, & invariabilitas essentiae, is, extentia, quae soli Deo competit, & necessitas essentiae, seu pro Frionis, quae est necessaria connexio praedicati cum subjecto. Quae rursus est triplex. Prima Μetapb ea, qua nequidem divinitus
res potest este aliter, v. g. homo est rati natis. Secunda , quando saltem naturaliter propositio non potest esse salsa, v. g. Omnis ignis comburit. Tertia Horalis, quando propolitio secundiim consuetum naturae ordinem vera est : haec autem cum non tollat contingentiam, etiam ad scientiam non lassicit . Certitudo formatis est necessaria determinatio cognitionis ad veritatem . Quae considerari potest, vel ex Parte suae causae, vel ex parte sui objecti. Primo sensu illud dicitur certius, quod habet certiorem causam, seu motivum; sicque actus fidei certior est actu scientiae, quia veritati divinae innititur . Secundo sensu illud dicitur certius, quod pIenius assequitur intellectus, & evidentilis percipit, qua ratione actus scientiae certior dicitur actu fidei, quia objecta scientiae, ut
mus. Certitudo subiectiva est frma adhaesiolia tellectus alicui objecto propter motivum
infallibile. Haec autem oritur, vel ex experientia , qualem habemus certitudinem de calore ignis, vel ex evidentia Iuminis naturalis; qualis est certitudo circa prima
principia; vel ex debita illatione, Palis est
certitudo de conclusione ex praemissis in i gitima forma, & materia deducta. Unde ad certitudinem quatuor ex Doctore in Proc mio libr. I. Post . colliguntur conditiones. Prima est, ut intellectus firmiter adhaereat. Secunda, ut illud, cui adhaeret, sit certum. Tertia, ut motivum propter quod adhaeret sit in fallibile. Quarta, ut motivum sit debite applicatum. Notandum secundo, ex nostro Alens q.68.
memb.9. art. I. Quod interea, quae certa s,
dicuntiar, quaedam habent certitudinem is ex se ipsis: quaedam vero exatilis. Ex aliis ricertitudinem habent, ut ex principiis con- is clusiones, & ex articulis fidei, quae se- quuntur ad articulos; quia Deus justus est, is reddet unicuique secundum opera ejus. Quae vero habent certitudinem ex se ipsis is sunt tribus modis. Nam quaedam habent ,,
certitudinem ratione evidentiae, ut prin- iscipia, quae sunt per se nota, ut, de quoli- ,, bet amrmatio, vel negatio, quaedam Vero ,, habent certitudinem ex informatione con- is
scientiae, & haec est certitudo fidei, sive is
formatae, cum enim prima veritas ipsam is fidem inspirat, sic conscientiam informat, is ut si aliquis cogitur ipsa evidentia con- ,, sentire isti veritati: omne totum majus ,,
est parte: ita per habitum infusum fidei, is
ipsa informatione conscientiae arctatur, is recogitur consentire veritati primae prin is pler se : unde sicut negaret hoc I Omne is totum majus est sua parte contra suam is scientiam: ita negaret quemvis articulum se contra suam conscientiam. Et ideo S. Ι- is gnatius, cum compelleretur, ut negaret is
Christum, respondit se non posse nega- is re, quia nomen ejus habebat scriptum ,, in corde. Unde ad probandum qualem is impressionem faciat fides in mente, post
mortem ejus inventum est nomen Cnri- is sti scriptum litteris aureis in corde ejus. ,, Bem quaedam habent certitudinem sensu ,, experientiae, qualis est certitudo Permin is dum gustus, vel tactus: talis certitudo ,, est in virtutibus respectu suorum obje- ,, ctorum, & in fide formata respectu cre- isdibilium primae veritatis.
334쪽
Noto a teris, variana esse Theolog rum sententiam in assignanda piaecisa ratione, cur fides sit certior qualibet alia n litia. suidam enim cum Caietano contendunt assensum fidei esse certiorem scientia secundum se, non vero secundum noci: alii vero volunt illam majorem certitudinem esse repetendam ex varie objecti, non vero subiectis ita quod fides lit quidem certior qualibet scientia ex parte Dei , quia impossibile est ipsum salti, &fallere, scientia vero sit certior ex parte subjecti, quam fides; quia fides secum patitur dubitationem, non vero scientia. mulli majorem illam certitudinem repetunt ex firmiore radicatione ipsius in subjecto; ita quod fides longe tenacius, & immobilius inhaereat intellectui, quam quilibet habitus scientifi:
cus. Sunt etiam, qui ingeniose, & acute philosophantes, dicunt fidem esse quidem certiorem scientia appretiative, non vero aliter. Queinadmodum enim , inquiunt, ille censetur magis diligere Deum, qui Paratus in omnia propter ipsum relinquere, sic ille dicendtia est appretiative magis certus, qui paratus cst omnes amnius naturales destrere propter astensum fidei: Ἀπ- n volunt aliqui ideo asscnsum fidei certiorem csse quolibet assinsu scientifico, ne non & eo, qui procedit ab intelligentia, seu habitu primorum plincipiorum, quia scilicet elicitur a principio enectivo longe certiori, quam sit quaelibet naturalis notitia ingenita, vel acquisita Duo itaque hic sunt determinanda: 'Lanum, utriim fides si revera certior qualibet alia notitia: veundum, unde proveniat major illa certitudo
ius et scientiae natisahs. Ita Doctor Pluribi, maxime vero in q. dist. Iq. qu. 3. ia S. ubi ait: Illa verὀ sunt excellentivira vera pro quanto ad ea non attingit lumen nat rate vietorti : tuns quia illa vera sunt certi ro, quam multa atia, ad quae attingit lumen naturale viatoris, quia vera siunt ab illa veri.
Ole, quae nee fallere potes, nec falli. Unde habeata fidem, quiat Deus inistravit totam sacram seri 'turam, es, verita 3 iπ-ΡΩbitis; eertius d bet esse quidquid ab ipso inscriptura es revelatum, avam Hud, ad quod quπκmque intellectus potes narinali tumue at-
tingere. Ita pariter docent aleψι pari. qu. 68. Ierapbietis Doctor in 3. dist. 23. qu. 4., Aveheus a. a. qu. q. arti C. 8. necnon 8c omnes penc Theologi contra Durandum in 3. dii l. 23. qu. T. n. Io. probatuν primὸ, ex Scriptura sacra, quae pluribi assensum fidei Iongc certiorem esse docet quolibet assensu elicito per scientias naturales. Hoc ipsum namque significare voluit Christus Dominus I. ucae 2 I. ut aliqui interpretantur, cum ait: Caelum, is,
Terra transibunt; verba autem mea non tram
fibunt, hoc est, Philosophia deficiet ccael
rum speculatione, & investigatione eorum motus, influxus, & inconuptionis: verba autem mea non deficient: uapropter S. PetruS comparans certitudinem Prophetiae,& fidei cum visione oculorum, ait epist. 2.cap.2. Habemus f miorem strep6 ficum sermonem es e. idem significat F. Joan. I. cap. S. si testimonium bominum accinimus, inquit, Testimωium Dei malas es. At omnium cla-i issime hanc veritatem docet S. Paulus I. ad Cor. Io. ubi loquens de doctrina nostrae sidci , eamque comparans cum humana sapientia, ita scribit: suos stultam es Dei, s pientius est semiηibus, is, quod tormum est Dei, sertius est bomιnibus: de ad ostender dum magis hanc sortitudinem, & certitudinem doctrinae nostrae fidei supra omnem sortitudincm, & certitudinem humanae scientiae, ita subjungit: suae stulta sunt mundi elegit Deus ut cir funδει sapientes, O torma mandi elegit, ut confundat forna. Id est, Deus, ut ostenderet vim, emcaciam, Eu certitudinem doctrinae nostrae. fidei, eos elegit ad illam praedicandam, qui juxta humanum iudicium crant inepti ad docendum
alios. Item a. ad Cor Io. ita ait : a ma my- filiae nostrae non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructionem muηitionum, confitia destrueretes, is, omnem altitudinem extollentem se ac versus scientiam Dei, O, in capi statem rediagentes omnem intellectum in is eqtitum Cisti: auibus verbis Apostolus significat doctrinam fidei, quam praedicabat, validiorem esse, ac proinde certiorem humanis scientiis, quibus Pseudo. Apostoli adversus cum
Famdem veritatem aperte docent SS. P tres, maxime S. Basilius Concione in Psa I. II S. ubi ait: Fides supra rationales mettidotanimam ad assensum trabis. Chrysostomus hom. Ia in epist. ad Heb. Fiaes, ait, dira η potes, no eum circa ea, quae noridem
335쪽
tur amplius, quam eirca ea, quae videntur, cer- quo potest dubitari: sed dubitari potest derisurinem quis habuerit. Ipsis concinit S. Au- veritate nota per fidem: secus autem est degust. lib. 7. Contak. cap. Io. scrib ns: Faci- veritate nota per scientiam, quae excludittas dubitarem vivere me, quam esse verita- omnem dubitationem: igitur assensus fidei rem, quam auaevi in corde. Necnon & S. non est certior assensu, qui haberi potest Bernardus epist. I . cap.q. ubi docet fidemiphr scientiam . Major constat: siquidem cer- non esse aestimationem dubiam: ut volebat titudo illa censetur major, quae N inemex-Αbailardus, sed certitudinem, eamque lon-idludit dubitationem. Minorem admittit Do ge majorem, quam sit Philosophia. elorin 3. dist. 23. n. I S. ubi obsicit fidem in-Probatur etiam ratisnes Ille enim assensusIsaiam non magis excludere omnem dubi- est simpliciter certior omnibus aliis, qui estitationem, quam fidem acquisitam: adeo, magis drier minatus ad veritatem: seclassen-linquit, non es certior quantum ad non deripi sus fidei magis est determinatus ad veritatem Des infusa, quam acquisita. Qua in uti Rue respectu sui objecti, quam sit ullus assensus objectionem in solutam relinquit, ait enim: naturalis: igitur est certior. Probatur mi- si propter aliquam ceνtitudinem maiorem velinor: Ille assensus est magis determinatus aditis dicere, cnempe infusam esse necessariam, veritatem, qui innititur motivo magis im- non vero acquisitam 3 solvatis argumentum mutabili, quantum ad veritatem: sed assen-lfactum, quia non . At dist. 24. n. I7. Ioquens sus fidei divinae innititur motivo magis im-ide Prophetis, & Apostolis, qui habuerunt mutabili, quantum ad veritatem, quam sint habitum inclinantem ad asse illam firmum motiva assensus omnium habituum natura- omnibus revelatis, dicit illum non fuisselium intellectus; siquidem nititur divina re- habitum scientiae, quia non erat ex eviden- velatione, ac veritate, quae Ionge certior est,rti arci; bis tames malis certitudo fidei, quia& magis immutabilis, quam motiva omnialsis non excludit omnem dubitationem . se alia creata, quibus omnes notitiae naturales in-iqua dubitatis potes stare eum fide. Minor et- nituntur: igitur assensus divinae fidei lon-xiam est evidens; notitia enim scientiae, Acm certior est, quam sit assensus omniumsptimorum principiorum omnem omnino habituum naturalium . dubitationem excludunt, ac subinde eo-Deinde, Certitudo fidei divinae pendet ex rum assensus est certior assensu fidei. Iumine infuso, &divino, quod longe pr. Nego minorem. Fides enim, omnem promstantius est, ac perspicacius veritatem indi-lsus dubitationem saltem liberam, seu v cat, quam lumen naturale intellectus; aciluntariam, ac deliberatam non admittit; subinde astensus ille longὰ certior est . quamquam enim indebita deliberatio repe-Denique, Ille assensus dicendus est cer- riri possit cum fide habituali, nusquam talior, quo longe firmius, ac tenacius veritat irmen esse potest cum actuali, unde non ossi- Propositae adhaerent homines, quam adhiniciunt malori certitudini fidei aliquae dubi-reant Per alios quoslibet assensus intelle- tationes indeliberatae. Ad Doctorem veroctus: sed ita est de assensu fidei per com-xdico, eum, locis in objectione laudatis, s parationem ad assensus cujuslibet cogniti xlium dubitando haec dixisse, non vero con nis naturalis; quod utique constat ex eo, firmandos unde quod lib. I q. & 17. aperte quod nullus Philosophorum etiam periti L contrarium docet, assii mans assensum fideis amorum voluerit unquam veritates, quibus omnem prorsus dubitationem excludere. assentiebatur, quasque tuebatur ductu lu- Dices Assensus datus propter evi minis naturalis, ad est usionem usque san-identiam certior est, quam qui datur dum-guinis, & mortem propumare : sed Fide- taxat propter adhςsionem: sed assensus selen Ies innumeri omnem profuderunt sangui- tiae est propter evidentiam; fidei vero solumnem, S sapientilis aestimarunt subeunda propicr adhaesionem, & imperium volunta- graviora quaeque supplicia, quam aliquan- tis: igitur&c. Major Constat, nam assensustulum a velitate sibi per fidem cognita di- propter evidentiam cst necessarius, & nascedere; ac subinde tenaci iis inhaerent Fia turalis, ac proinde immutabilis: assensus deles propcisitionibus fidei, quam peritus autem propter adhaesionem cst voluntarius;
quisque inhaerere possit veritati sibi per lu- ac subinde non est eousdein certitudinis,
men naturale cognitae. α necessitatis.
Dices primo: Illud centius dicitur, de quo Ristinguo in cirem: Si eviduntia illa obje- non potest quis esse dubius, quam id, de dii caecaciori, ac firmiori motivo intellectus
336쪽
331 Tract. II. Di p. I. Art. III. Quaest. II.
ctis assensum alliciat, quam motivum illud, propter quod intellectus adhaeret alicui propositioni propter testimonium di- Centis, concedo: secus, nego. Certum est autem, quod evidentia cujuslibet objectinaturalis non sit aequalis virtutis, & ess- citatis κum divina veracitate, cui omnino repugnat falli, aut fallere; ac subinde miniis efficaciter pellicit assensum intellectus; unde neganda est consequentia. Dices tertis: Eo major est certitudo assensus, quo ipse assensus est intensior: at saepe contingit, quod assensus naturalis evidens Ionge major sit, & intensior amensu fidei divinat: igitur etiam est certior. ingua m orem: Si illa intensio attendatur pencs certitudinem, concedo: Si penesentitatem actus, nego: Haec enim intensio major, aut minor assensus, omnino indisserens est ad certitudinem ι unde quantum- currisiue assensus evidentissimus scientiae naturalis cresceret, quantum ad sui intensionem, nusquam perveniret ad certitudinem
assensus fidei divinae 3 res enim inferioris o dinis, & speciei quantumcumque crescat intra suum ordinem, &speciem, nusquam vittin sit illam persectionem, quae reperitur in aliquo individuo, etiam infimo superioris ordinis, &speciei; quantumcumque enim perficiatur corpus in persectione cororis, nusquam attingeret persectionem subantiae spiritualis, etiam minimae. Dices quartὸ: Visus est certior auditu, unde notitia intuitiva praestantior est, quam quae perdisciplinam comparatur: sed scientia est quaedam intellectualis visio, &insupcr ejus principia interdum resolvi possitnt
an cognitionem intuitivam, ut patet in Mathematicis : Nos autem ex auditu , inquit Apostolus ad Romanos Io. Nec uila ejus
prixeipia resolvi possunt usque ad cognitisum intuitimam: igitur assensus scientiae videtur certior assensu fidei. Distinguo majorem: Si visus, & auditus sint
aeque perfecti, concedo: secus, nego; potest enim aliquis habens visum valde debi- Iem videre. columnam a se distantem, quam ligneam existimabit: at audiens a viris fide dignis illam esse marmoream , in eo casu Certius credet auditis, quam a se visis: Idem
autem, inquit Isambertus dist. 22. art.3. contingit in praesenti dissicultate: noster visus intellectualis, seu vis nostra intelligendi secundi im se spectata, est valde debilis in ordine ad ob; cia supernaturalia:-licci per infusionem divinae fidei reddatur illis proportionata, quia tamen fides divina semper habet obscuritalcm sibi adjunctam. fit, ut intellectus illa instructus non possit se solo ad ejus assensum sedeterminare: at spiritualis noster auditus habet divinam auctoritatem, scilicet primam veritatem in diarendo, qua nihil potest esse certius; ideoque noster intellectus plus debet ei deserre,
de illi potitis credere, quam spiritali suae
visioni, seu naturali suae cognitioni.
titias naturales, maxime provolt ex
eo, quod procedat ab habitu. vel auxilio, --niηο, O, infallibiliter determinante ad veritatem. Ita Doctor in q. dist. 23. n. 18. ubi ait:
Deet fides aequisita sufficiat ad ripUum,
certitudinem actus , prout exedere opponitur
opinari r tamen non est ita perfectὸ certus, Leut eum fde infusa; nee esset actus ita intem sui, nee s ficit ix esse primori quia Desareu fila non pescit animam ita prefaee, sicut in fusa. Quibus verbis Doctor Isignificat rationem majoris certitudinis actus fidei esse repetendam ex ejusdem habitu in fallibiliter ad verum inclinante, ac determinante; quod utique luculentius declarat, & explicat quodlibeto Iq. f. I. ubi probat fidei nullatenus posse subesse salsum, quia est participatio divini luminis; & consequenter quemadmodum ipsum divinum lumen noriotest inclinare, nisi in verum, ita & ha-itus infusus fidei, cum sit ejusdem specialis participatio, non potest elicere actum,
Probatur itaque conclusio: Actus ille idcirco omnino cst certior omnibus aliis, cum quibus generi ce convenit, quia provenit a
principio insallibilius, & estica citis determinante ad verum: sed actus fidei provenit
ab ejusdem habitu, qui infallibilius,
cacius determinat ad verum, quam quili chabitus naturalis: igitur hac ratione censendus est aliis certior. Major constat, non enim alia ratione a tus scientiae, aut intelligentiae censetur esse certus, quam quia illa princisa, ex quibus procedit, inclinant in 1allibiliter ad verum, quantum ex se est. Mi
nor etiam patet: Quia habitus fidei ccum sit nobilior, di intimior participatio divini
luminis, quam sint omnes scientiae natura-lc , quae dumtaxat participant divinum lu-
337쪽
men secundum esse naturale, fides autem illud participat secundum esse supertraturale, ac proinde modo nobiliori . At sublimiori ; inde est, quod quemadmodum in entitate sua est lumen praestantius, ita de in operatione enicacius determinat ad
Cinfimistis: Si maior illa certitudo non esset praecise repetenda ex parte ipsius habitus fidei , deui menda esset ex aliquo alio principio, maxime ex assignatis in ultimo notabili: sed ita non est . primus enim ex eis dicendi modus , nempe quod fides sit quidem certior quoad se, non vero quoad nos, seu ut est in nobis, stare non potest; Tum quia ex Scriptura sacra aperte constat actum fidei etiam, prout est in nobis, esse certiorem omnibus actibus scientiarum naturalium : quod utique indicat Apostolus ad Calatas . Dcet nos, inquit Apostolus,
aut antelas de caeci evamelit vobis , Dra terquam quod evangelizamus vobis , anat maβ. Ad quod magis inculcandum, tamquam verissimum , & certissimum , statim repetit . Et nune iterum duo, si quis vobis evangeta6erit praeterquam quia acre is , an thema fit. Quibus verbis signincat nos debere firmius credere articuilis, & veritatibus divinae fidei, quam ulli humanae cognitioni, vel etiam Angelicae persuasioni: Tum quia modus ille dicendi non explicat qua-hiter assensus fidei censeri P et certior omniassensu scientiarum naturalium ι Nam si fides
non magis certos non efficiat, quam habitus naturales, nulla ratione illum certiorem possumus asserere. Tum denique quia omnis forma actuans, & informans labiectum aliquod, ei communicat necessario formalem,& immediatum suum effectum juxta Aradum suae pcrsectionis: talis enim essectus nihil aliud est, quam ipsamet actualis communicatio propriae suae formae sed asIenses fidei divinae est quaedam forma actuans, & insor. mans intelIcctum cujuscumque Fidelis,& ejus primarius essectus cui proprium est, quod lit certior quolibet naturali assensu: Igitur eundem gradum certitudinis constri intellectui, cui inest, ac subinde fides non solum est certior quoad se, sed etiam quoad nos. Nec valat reponere idem esse de lumine fidei proportione servata, quemadmodum de Iumine Solis , quod quamvis secundum D, de ex se sit longe majus, quam lumen candelae , interdum tamen fieri potest , ut aer melius illuminetur a Iumine candelae,
quam a Iumine Solis, propter obseuram aliquam nubem constitutam inter Solem ipsum, & oculum videntem . Hoc , inquam, non juvat; siquidem exemplum istud non est ad propostum; quippe idcirco clarius illuminat candela, quam lumen Solis. quia est improportio ex parte medii ad recis piendum lumen Solis; nulla autem est ian inlis improportio inter habitum fidei, & in lectum, cui habitus ille immediatd inest. Non etiam admitti potest secunda sententia, mmpe quod fides sit quidem magis certa ex parte objecti, non vero subjem: haec enim peia coincidit cum superiori,
de eisdem momentis impugnatur. Non etiam tertia, nempe quod major Gdei certitudo consistat in majori ipsius radicatione in subjecto ι quippe malor, aut minor radicatio in subiecta nihil consertad intentionem qualitatis, ut probatum ei in Physicis; siquidem potest aliqua qualitas in summo divinitus infundi, quae longe majorem habebit in subjecto radicationem.
quam illa, quae a causa naturali successive producetur 3 ac sebinde non erit praestantior ratione illius radicationis: igitur idem
dicendum est de habitu, & assensu fidei.
Non etiam quarta, nempe quod scientia sit quidem certior certitudine evidentiae 4 fides vero certitudine scientiae; licet enim fides dependeat a voluntate. tamen voluntas non consert illi certitudinem. alioqui fides non haberet certitudinem intellectu tem, sed tantum esset certa affective ι nec aliter essemus certi de propositione fidci .
quam quia ita volumus, cujus tamen Contrarium apparet; idcirco enim volumus as
sentiri Deo per fidem , quia cognoscimus eum id revelasse , nec posse fallere , aut falli Denique non potest probari ultima sententia, nempe quod fides sit certior quidem
appretiative, quam scientia, non vero aliter: haec enim major certitudo aperetiatiave solum est asse uva , non vero intellectiva 3 ae subinde non est intrinseca i p. imet fidei, quae est habitus , aut assensus intellectus. Deinde fides, & scientia posisunt esse circa unum objectum, puta quod Deus sit unus, bonus, omnipotens, & quo in casu voluntas non potest esse parata ad destrendum lumen scientiae , ut
solo fidei lumine. & ductu, proposito o lecto assentiatur: Igitur, dcc.
338쪽
Tract. I. Disp. 1L Art. III. Quaest. III.
,-quomodo actus intereus fidei β n cessarius ad salutem.
Notaηdum primὀ, quantum ad praesens
institutum duplicem esse necessitatem, unam praecepti, alteram medii . Prior elt -ligatio proveniens ex Praecepto, &lege a Superiore condita: posterior vero est necessitas ejus, sine quo aliquid obtineri nequit, sive interim illud sit ex natura ipsarum rerum , quae ita inter se sunt comnexae, sicut alimentum dicitur necessarium ad conservandam vitam animalis; sive ex ordinatione superioris decernentis, ut unum sine altero non possit obtineri. Porro inter utramque necessitatem hoc discrimen intercedit, quod necessitas medii nulIam
excusationem patiatur 3 necessitas vero praecepti interdum excusationem admittat, quia non viset, nisi praeceptum cognoscatur ab eo, qui parere tenetur, atque in ejus p
testate est illud exequi. Notandum se ηα , duplicem rursus distingui medii necessitatem 3 unam quidem simplicem, & absolutam , quando nemPemedium destinatum ad aliquem finem o tinendum, tale est ut sine ipso realiter, &de facto habito finis non possit obtineri:
aliam vero secundum quid, quando nem- re sufficit, ut illud medium sit, vel in re, vel in votor Priori modo gratia sanctificans est absoIute necessaria ad salutem o tinendam : nullus namque salvari potest, qui revera gratiam sanctificantem non habuerit : Posteriori vero modo baptismus, aut sacramentum poenitentiae dicitur necessarium adultis, quia susscit, ut habeantur in voto, quando revera non possunt obtineri ι squidem contritio cum voto baptismatis, aut sacramenti poenitentiae suscipiendi susscere potest ad salutem, ubi non adest facultas excipiendi illa sacramenta. Quaeritur erso quanam ex illis necessitati bus necessarius sit actus internus fidei ad
salutem obtinendam. Notandum tertis, praeter duplicem necessitatem medii, & praecepti , iterum duas alias posse subdistingui penes aliquem actum exercendum ; unam quidem per se , & dia
rectam; alaeram per accidens, dein rectam: Directa necessitas, Ru per se cxercendi aliquem actum cenictur tuno esse , quando
ratione propriae suae honestatis obligamuri
illum exercere, & non tantium ratione aliaci ijus alterius, ad quod obligamur, & ad
quod asseqtiendum est necessariust tunc vero necessitas exercendi aliquem actum est tantum indirecta, & per Meldens, quando haec nascitur ex occasione alicujus alterius,
quod tenemur iacere, & ad quod talis est necessarius. His praemissis determinandum est . Primo , an aetus fidei divinae sit necessarius necessitate medii ad salutem omnibus omnino adultis. Secundo, an & quali praecepto idipsum sit necessarium.
A Cius isternus fidei distrie est necessarius
necesstate medii ad salutem consequendam. Ita pene omnes Jheologi quibus consentit Doctor in 3. dist.2s. qu. I. n.2. ubi ait: eo, quod fides infusa si necessaria ho- is mini lalvandorro omni statu, quia scut is anima non est accepta Deo, nisi orne- , , tur, & perficiatur per charitatem quoad ,,
voluntatem I sic non acceptatur a Deo, is
nisi perficiatur habitu supernaturali quoad is intellectum: & scut potentiae illae sunt ,, naturaliter ordinatae in actibus suis, quia is intelligere praecedit velle, sic in persectio- is
nibus, quia prius natura perficitur intel- ,, lectus supernaturaliter, quam voluntas, is licet simul duratione: ista autem is per- is naturalis perscistio, qua anima determi- ,, nate assentit vero, & credit verum, in ,,
fides infusa. Ubi licet sermonem instituat dumtaxat de Ade habituali , tamen nu. 6. aperte dicit, etiam esse necessarium actum fidei explicitum, ait enim: Dico, quod ,, necessarium fuit pro omni statu habere actum implicitum de omnibus : tunc is enim habetur actus implicite , quando ,, habetur habitus: sed habere soli im talem riactum non sufficit, sed in habente usum is rationis requiritur actus distinctior, & ex 2licitus. Haec Doctor.
Probatur itaque conclusio. Primo ex Scriptura sacra , nam Habacuc c. a. dicitur:
lJustus ex fide vivis: igitur, inquit S.Chrysostomus homil. de fide : Nullus Me si
vitam babuit: Similiter S. Paulus ad Hebr. 1 i. sine fide autem impossibile est Farere Deo:
credere enim eportet accedentem ad Deum .
quia est, O, inquirentibus se remianeratur es.
Quo in loco Apostolus asit de fide, non habituali, sed actuali. Ibidem autem Ap stolus
339쪽
suus agit de fide actuali, sive de actu fidei, ut indicat is accedentem, quod significat actu properantem , & tendentem in Deum. Hinc ad Galat. 3. & ad Epheca.& alibi passim , justificationem attribuit fidei , tamquam iundamento , & radicitotius salutis. Eamdem veritatem luculenter tradit Concilium Trident iniim sessi. o. cap. 7. ubi ait,
quod causa instrumentalis nostrae justificationis , es saeramentum baptismi , quod clisaeramentum Mei , me qua nulli unquam eonte i iustificatis . Hinc cap. 8. ait , quod fiss s bumanae salutis initium , fundamentum, radm ; quapropter Onone 3. sic definit, Si quis dixerit fine ρ ηiente viriatus μηtii inspiratione . atque e ius ad iratorio bominem crerire, sterare, Hlsere , aut paenitere posse, Mut oportet, ut et s. stificationis gratia coUratur, anatbema Iu . cum ergo ex mente Concilii fides si fundamentum, radix, & initium salutis , aut justificationis, haud dubium est, quia ipsa sit necessaria
necessitate medii ad salutem. Probatur etiam authoritate SS. Patrum, imprimis vero S. Augustini, qui hanc fidei summam necessitatem ad salutem consequendam, pluribi inculcat, maxime vero Inplaefatione Psal. 33. ubi docet non soIum in singulis hominibus , sed etiam in singulis operibus fidem esse iundamentum pietatis, ita ut sine illa nemo pius, aut iussus censeri possit. Quod utique praeclare etiam explicat serm. 38. de I empore , ubi ait: Fides est bdimanae salutis initium, fine bae nemo adfliorum Dei eo ortium potest pervenire quia
me ipsa , nee in Me saeculo quisquam JUisi
cationis consequitur gratiam , neque in Iuturo visam debit aeteream . Ipsi concinit S.
Fulgentius lib. de fide ad Petrum in primcipio dicens : sine Me nulla potes prodesse,
im neque esse, conmersio. Et iterum: sine aefide nemo ad numerum filiorum potes pervenire . Idem docent S. sermone q. de Nativitate , & S. Bernardus epist. IT. Unde praeclare Doctor in 3. dist. 23. nu. I . ait, Nerestatem Dei esse admittendam propter auctoritatem scripturae, Patrum. Ratione etiam suaderi potest haae veritas: Tum quia fides, ut dictum est, est fundamentum , & radix iustitiae t sed sine fundamento , non potest aedificium construi, nec sine radice arbor fructum edere pintest : igitur nullus sine fide revera potest
justificari, nec beatitudinem , quae est justificationis fructus , obtinere : Tum quia extra Ecclesiam nulla est speranda salus :sed fides est vinculum , quo invicem Ecclesiae membra compaginantur : ergo sine fide nemo potest inter Fcclata membra connumerari , nec consequenter salvari tTum denique quia debet est proportio m diorum cum fine: sed beatitudo, quae consistit in visione, & amore Dei, est super naturalis: igitur media, per quae debemus eam consequi , debent pariter esse Ree naturalia: ted illa media sunt Dei cognitio , Ac amor: igitur quemadmodum amor Dei est supernaturalis, nempe charitas: ita &ini cognitio, quatenus est medium ad salutem, debet este supernaturalis, qualis est cognitio, quae habetur per fidem. Dices primo : Ad salutem instituendam,& beatitudinem obtinendam susticit observare Dei mandata, juxta illud Matthaei Io. si vis ad vitam ingredi, serva mandata . sed eorum mandatorum observatio haberi potest naturae viribus; siquidem Apostolus ad Rom. 2. testatur : Gextes , quae legem non babeat, naturaliter, quae legis sunt, faciunt: igitur per solam naturae notitiam, de vires ingenitas, possunt praestari omnia ad salutem necessaria 3 ac subinde non videtur ad eam absolute necessaria fides infusa. Respondeo negando minorem, & ad Ap stoli auctoritatem dico , primo particulam naturaliter, ut explicat S. Augustinus lib. I. Spiritu, ἐν Littera cap. 27. non excludere cognitionem divinitus infusam, quam habuerunt etiam quidam Gentiles , seu illi, qui non ccnsebantur ex Israelitis , puta
Ictro, Iob, & alii plurimi : sed tantii mper illam particulam excludi legem Mosaicam , & Evangelicam I ita ut sit sensus. quod Gentes, quae legem scriptam a Moyse, aut evulgatam a Garisto, Ac ejus Ap stolis , non habent, raturaliter , hoc est, naturae dumi. & ipso lumine a Deo, ut Auctore naturae ingito, ea quae legis sunt laciunt 3 quam quidem expositionem etiam admittit S. I homas ibidem sect. 3. Favet etiam ratio ι scut enim sunt peccata , quae
dicuntur contra naturam , sic etiam gratia, & supernaturalis cognitio dici potest naturalis, hoc est naturae conveniens, &
Hel dico per particulam naturaliter Αρο- stolum significare, quod Gentiles aliqua praecepta naturalia observarint ι ea videlia Let , quae vel ratio naturalis , vel ipta
340쪽
3 3σ Tract. II. Disp. I. Art. III. Quaest. III.
conscientia servanda , 8c exequendatat: Enim vero cum ratio naturalis sufficienter aperiat unum esse Deum , quem
supremum omnium entium, ac caeterorum
principium , & finem , necnon & Οmnium perfectionum centrum, & oceanum
indicat 3 facile etiam significat illum esse colendum ; quod utique praecipitur in princeptis primae tabulae Decalogi et Similiter conscientia dictitat non esse alteri faciendum , quod quisque sibi fieri non vult ;ac proinde cum iacmo velit sibi iniuriam
fieri , nec in persona propria per violentiam , nec in persona conjuncta per concupiscentiam , nec in propriis bonis per vim, aut fraudem: hinc etiam ipsemet con-1cientia suadet haec non esse alicii facienda ; ac subinde nec alteri necem inserendam, nec ejus bona diripienda, nec illius uxore abutendum, &c. quae sunt ipsemet Praecepta legis Mosaicae . Non tamen dicit Apostonas, quod omnia piaecepta ser
Dices secundo ; Non magis fides videtur necessaria ad salutem , quam baptismus: sed hic non est ita de facto, & reipsa necessarius, quin suppleri possit: igitur potest etiam aliquis salvari absque actu fidei
supernaturalis . Major constat : quemadmodum enim ad Hebraeos II. dicitur: sine
fide impossibilem Mere Deo: sc etiam Joan.
3. scribitur: NFquis renatus f it ex Nua, viritu sancto , non potest introise an ν sum Dei. Minorem etiam admittunt Jhe ogi communiter docentes posse baptismum in voto explicito, vel implicito in uicere, Quando videlicet, nec baptismatis de facto suscipiendi adest facultas 3 vel quando non adest ejus copia, vel notitia. Nega majorem et Nam baptismus revera Iuppleri potest ita voto, quia votum illius suscipiendi continetur virtualiter in ipsa fide : actus vero fidei supernaturalis in nulla contineri potest virtualiter: si enim in
aliquo contineri posset, maxime in cognia ne naturali cum Dei, tum ejus praeceptorum: at cum haec sit inferioris cudinis, nuna ratione continere potest in voto, &virtualiter fidem supernaturalem complaeti. Dices teνtio : Omnis adultus in hac vita sufficiens habet in se auxilium ad salutem consequendam: sed contingere potest, ut
fides alicui homini sit impossibilis; ac su inde sine fide poterit ille salvari. Major Patet: cum enim Deus velit omnes homunes salvos seri, dat omnibus media sufficientia ad salutem . Minor etiam constat:
Tum quia plerique mortales habent iForirantiam invincibilcm mysteriorum fidei pnam ut Ioquitur S. Paulus ad Rom. IO. vomodo credent et , quem non audierum λίνοmodo autem audient me praedicante Θ Sed Rurimae sunt nationes , quibus nondum raedicatum est Evangelium, & ante tarni Domini adventum notus erat dumtaxat
in Judaea Deus: ac subinde fides plurimis est impossibilis.
Respondent ad minorem communiterThe
logi , quod si homo in illo statu faciat,
quod in se est, hoc est, s servet ea, quae sibi facienda dictitat lumen rationis , &conscientiae, Deus sua providentia efficiat, ut talis homo vel per internam inspiratiernem, vel ministerio alicujus praedicationis exterioris illuminetur de multeriis fidei . quae ad justificationem, Sc salutem consequendam necessario credenda sunt: quemadmodum contigit Eunucho Reginae Candacis actuum 8. ad quem missus est sanctus Philippus, ut eum baptizaret ι & Cornelio, qui speciali Angeli apparitione missus est docendus ad sanctum Petrum , Actuum
Io. sicut etiam υρ. 36. Paulus ad quosdam
in Macedonia speciali Dei revelatione mi Dius est . Hinc pariter S Dionysius Cap. de coelesti Hierarchia plurimos ex tintilibus refert, qui Angelorum ministerio fidermutaria discentes , salutem aeternam sunt adepti, ut fusius videbimus in sequenti Tractatu de Cratia.
Hominibo datum est praeeratum de lintra no actu Dei eliciendo . Iligitur eη Doctore d. 23. supra laudata . Et probarῖ potest primo e Scriptura sacra: nam habetur expresse I. Joann. 3. me est mandatum eius, ut credamus in nomine Filii eius . Insum per eadem veritas colligitur ex illa generali maxima, quod omnia, quae in Scriptura sacra p1oponuntur sub comminatione aeternae damnationis , praesupponunt divinum praeceptum, sic mim recte colli tur praeceptum csse de suscipiendo Eucharistiae lacramento ex eo, quoa Joan. 6. Christus Dominus duxerit : Nisi manducaveritis crinem Filia iamianis, biberitis eius sanguinem, xω babeb-tis vitam in vobis r sed fides praecipitur inscriptura lacra sub interminatiooe divinae