Marini Guarani

161쪽

148 Syntagm. Rom.Juris, ac Pare. Lib.L LX. ordinibus honeste maritandis intentus, Papia rogati, ne lata tamquam indecoras nuptias interdixit inter Senatores , eorumve liberos , ac libertinam ,eamve, quae ipsa, ejusve pater, aut mater artem ludicram sedissent . Ita etiam nec a Senatore prognatis connubii jus esse voluit cum liberi,no, cujusve mater, aut pater histrionicam exercuisset t. 4. 1. de rit. nupt. Multo minus nuptiarum jus esse posse videbatur Senatoribus , eorumve liberis cum quaestuariis , judiciove publico damnatis, aut in adulterio deprehensis . Ab earum enim connubio omnes ingenui arcebantur L 'd.eod. licet alias inferioris gradus homines justas uxores haberent eas, quas altioris gradus homines ducere vetabantur ex Marcelli sententia tu l. 4ς. β. eod. At scenicis tamen mulieribus gratiam le- lgis Papiae secit Iustinianus suomet exemplo primum, deinde constitutione etiam in o 28. Cia num. Quin eo benigniores Pontifices non solum indecorarum nuptiarum promiscue jus induti serunt, sed raptorem cum rapta etiam, & adulterum cum adultera passi simi rite nubere, modo rapta in raptoris matrimonium libere' consentire ,& ab adulteris adversus incolumitatem innocentis conjugis structae non essent insidiae, aut mutua imter adulteros matrimonii fides pacta non foret c. accedens. X. de rapi. oe c. An casti de eo, qui dux. in matrim qu Pr poli. per adula. Quae cum

indaginis sint dissicillimae s quibus enim indiciis

insidiae, aut pacta matrimonii fides coarguanturJ vix hodie satalis Messalinae vecordia ab adulteri

connubio videtur arceri posse.' XXIX. Rursus oratione D. Marci, 8c Commodi tamquam noxiae prohibebantur nuptiae inter

162쪽

De nuptus. 149 tutorem , & curatorem, eorumve liberos, ac pinpillam , aut adultam, ne maritali reverentia mulier in re familiari circumveniretur ab illis, qui tutelae gestae rationes reddere compellebantur l.64. oe 67. 3. F. sit. Senatusconsultum autem o tinere placuit jure quidem veteri intra annum utilem supra puellae annum vicesimum quintum ἰ.6. C. te interae matrim. inc pupili. O ttit. At hodie in locum utilis anni quadriennio continuo i, nituto, cum pupilla indetricesimo anno minori tutor jus connubii non habebit. Ad eam enim aetatem Usque praesto minori erit restitutio in integrum , si per tutorem laesa esse dicatur l. ult. C. dc tempori in integri restit. Porro favore pupillae semtentig Senatusconsulti comprehendi placuit eos etiam, qui curatores ventri, bonisque,dati essent

sent , ad eos tamen pertineret tutelae periculum ἐveluti si quis falsis excusationibus a tutela exto sisset immunitatem l. so. f. eod. heredes tutorum denique ifilios quidem licet abstinentes , e traneos vero , si agnovissent hereditatem t. 5 . 67. ff. eod. Postremo metu potentatus tamquam no iae quoque vetabantur nuptiae inter Provinciae Praesidem , quique officium ibidem gererent, einrumve liberos, cum muliere ex eadem Provincia Oriunda, aut domicilium ibMem habente modo, ne qua desponsa suisset ante Provinciae sortitionem . A. eod. Sed in his diutius immorari nolim vix ullius apud nostros usus , rara faustitate .temporum adversus Magistratus ipsos prompto legum auxilio.

XXX. Nunc, quod supra polliciti sumus , de

nuptiis imparibus videamus. Impar. autem ma

163쪽

I so Duxa m. Romiuris, ac Patri Lib. I. Tinxtrimonium appellatur ex Ulpiano fragm. I 6. . 4.s maior quinquagenaria, minori sexagenariq nmpserit. Sed liceat hic nobis abuti vocabulo ad nuptias omnes indigitandas, ex quibus propter imgravescentem aetatem alteruter , vel uterque comjux perraro liberos suscipiunt, aut etiam per ipsam rerum naturam parentes fieri non possimi . Pr,mum omnium falso sibi persuaserunt interpretes post Gothostedum ad L Pap. 2. . Augustum viris iupra sexagesimum, mulieribus supra quinquaMsimum annum natis connubio per legem Papiam Poppaeam interdici curasse. Augustus quidem ea

aetate majores, cum eos ipsa natura excusare a videretur a sussicienda Reipublicae prole, extra Papiae rogationis poenas jussit esse: si qui x tamen natu Π:ajor exemplo Catonis, aut Masinissae , matrimonium experiri vellet liberorum quaerunctorum causa, nuptias ejus injustas haberi noluit; ne praeter tot difficultates, quibuscum Augusto conflictam dum erat in perserenda lege, subiret adhuc senum

invidiam, qui summa cum injuria imponi sibi mbulam quiritassent. Verum enimvero morte potito Augusto, cum impune fraus legi fieret chelibes enim Papiae sanctioni subjecti tempus assere

cernebant, quo ejus immunitatem consequerentur Tiberius Senatusconsulto Perniciano, seu, mavis, Persiciano, quod Perigonio placet, pra petuis podinis teneri voluit, qui, quaeve intra sexagesimum, aut quinquagesimum annum legi non paruissent . Tunc primum igitur ultra sexagesimum aut quinquagesimum annum nati, nataeve justarum nuptiarum jure carere sunt jussi, eisque non prod Tant serae nuptiae, quominus poenis coelibum multarentur. Id tamen i injurium e Claudio visum ..

. MI Cum Duiliam by Corale

164쪽

De nuptiis. IsrCum enim exploratum esset, sexagenario majorem parentem sieri posse , si minorem quinquVmnaria duceret, auctor Senatusconsulti Claudiani Senatui fuit, eoque cautum , justas haberi nuptias

eorum, qui supra annos sexaginta nati minorem annis quinquaginta ducerent. At eo Senatusconsulto.abuti vetulae , seque uxorum praemia nancisci credere, si supra quinquaginta annos natae sexaginta annis minori nuberent. Proinde Senatusconsulto Calvisiano vetitum, ne, quod seni ducenti juvenculam indulsisset Claudius, ad vetulam extenderetur , si adolescenti nuberet; his enim ex nuptiis nulla spes prolis adesse videbatur . Haec Omnia mire confirmat egregius Ulpiani locus fragm.16. q. oe seqv. quem juvabit hic sistere .m ui intra sexagesimum , vel quae intra quinquagessmum annum neutri legi paruerit, licet ipses legibus post hanc aetatem liberatus esset , perpetuis

ramen poenis tenebitur ex Senatusconsubo Persiciano . Sed Claudiano Senatusconsulto maIor sexagenario , si minorem quinquagenaria duxerit , perinde habebitur , ac se minor sexaginta annorum duxisset uxorem. uod se maior quinquagenaria minori sexagenario nupserit, impar matrimonium appellatur ἰ Senatusconsulto Caissano iubetur, Non proficere ad capiendas hereditates, oe legatas soles. Itaque, mortua muliere, dos caduca erit.

XXXI. Cave tamen, existimes, senum nuptias, ac matrimonia adversus Senatusconsultum Persi-

Cianum, aut Calvisianum inita dissblvenda suisse. Hi quidem conjuges maritorum jure non utebam tur, solutisque per mortem nuptiis , dos fisco addicebatur l. or. Is de ric nuptiari non divellebatur tamen matrimonium, idque vel inde constat,

165쪽

: I set Ontagm. RomJuris, ac Patri LibITinxquoes illicitis nuptiis initis, jure viri maritus uxorem adulterii accusare poterat L ig. 3. r. F. ad I. Iul. de adult. si). Nec id mirum videbitur , si meminerimus, ipsas eunuchorum nuptias mafuisse rescissas, quas passim initas , postquam Romae a virtute descitum, ostendit Iuvenalis sal. 1.

D. 22. & Claud. adversus Eutrop. 2. v. 88. easque

sat sero ditatui jussit Leo Imperator, adversus sp dones stupri poena proposita novell. 98. Hodie igitur licet senum nuptiae rite coeant ob Iustini, ni constitutionem in L 27. C. de nupt. quod i men in senectutis solatium Imperator indullit, ad

eunuchos non est extendendum. Vid. tractat. de Eunuch. matrim ab Hieronymo Delphino Halae

editum ann. I 58s.

XXXII. Quod ad poenas injustarum nuptiarum, ipsam Iustiniani sanctionem commodissimum vide

tur inerre I a. h. t. Si a ersus ea , quae diximus i sunt qui illico divulsos eiusmodi coniuges opinantur propter Iustiniani verba β. I a. insti t. h. t. sequitur, ut dissoluto tali coitu , nee dotis, nec exactioni donationis, Letis sit. Verum τε dissoluto coitu non eo pertinet, quasi statim ex sanctione legis nuptiae distatuendae forent, sed tempus indigitat, ubi per mortem uxoris matrimonium solutum esset. Eo nos perducit Ulpianus frag. r6. . . ubi de eiusmodi nuptiis ita loquitur: itaque mortua muliere dos eaduca erit; ubi nullum sane muliere viva separationis vestigium . Rem clarius videtur efferre in paraphrasi sua

ut distura tali conjuinione per mortem mulieris scili' cet, quod suadet allatus Ulpiani locus) non ' dotis repe- ,ἈA ; quod enim supra praecepimus, muliere mortua, dos

166쪽

' De nuptiis. ximus, aliqui coierint , nec vir , nec uxor, nec nuptiae, nec matrimonium, nec dos intelli tur. Itaque ii, qui ex tali coitu nascuntur , in pote

state patris non funt ἰ sed tales sunt quantum ad patriam potestatem pertinet ) quales funς ii ,

quos mater vulgo concepit.. Nam nec hi patrem habere intelliguntur, cum iis pater incertus st: inde fotent fpκrii appellari την σποραν, Sc απαπρες, quasi me patre filii . Sequitur ergo, ut, dissoluto tali coitu, =iec dotis, nec exa tions donationis locul st. autem prohibitas πι - ptias contrahunt, oe alias poenas patiuntur, qu sacris consitutionibus continentur.

AD TITULUM X.

De divortis, o fecundis nuptiis. MAtrimonium rite initum non solum morte,

captivitate, aliave servitute alterutri comiugi contingente, sed divortio quoque apud Romanos disitavi placuit L 3. J. de diυort. repud. Licet autem divortium , modo ne temere fiat, Naturae non adversetur, & ubique sere Gentium olim sit usurpatum i veteres Romani tamen sacrorum nuptialium religiosi inaltores' per annos supra quingentos in iisdem mansere conjugiis ;quamvis ex lege Romuli in jus quoque Diaemvirale relata divortia non interdicerentur. Primus certe Carvilius cognomento Ruga anno Urbis conditae sa3. quia ex uxore liberi corporis vitio non gignebantur, seque liberum quaerendorumigratia

Dissilietini l is

167쪽

as4 x x Excursas Luxorem habiturum juraverat, religione sacramenti tactus divortium cum ea secit Gellius 4. Quod tamen tradit ibidem Gellius, nulla per id temporis matrimonia divertisse , intelligi

cum Ottone velim in prout thesauri t. 4. pag. 6. edit. Bain. de matrimoniis temere divertentibus; alias enim mulieres foras exactas ex causis apud Dionysium antiquit. Romam L Q. 26. evincit e

emplum Sempronii Sophi apud Valerium Maximum l. o. c. I. Ceterum matrimonii ldisolvendi arbitrium . penes solum maritum erat, idque ad Plauti saltem aevum religiose servatum, ostendit apud eumdem syra in mercan a I. 4. Am. 6. ubi . mulieres multo iniquiori lege prae viris uti comqueritur , quod illae i quidem impune matrimonio exigerentur, hi Vero perinde non plecterentur, si eamdem in se culpam commeruissent; id ni fieret, plures viros, quam sceminas, viduos brevi futuros. II. Uerum enimvero ubi a prisca sanctimonia descivere Romani, promiscua sensim percrebuit diavertendi licentia, ac praeter sexus pudorem muIi

res eo impudentiae Venerunt, ut annos suos non Consulum serie, sed maritorum numero comput rent , conceptraue etiam ex altero partu, necd sedito, alteri rite se inubere crederent. Quapropter cum matrimoniorum crebra mutatio i citamentum

Sscta diarum esset in Civitate, atque inrerciperet Reipublicae prolem, Augustus rogatione Papia divortiis modum imposuit, poenis propositas aversus . eos , qui sine cauia divortium facerent Suetonius . in August. 34. Nimirum si cui, mulieris, aut . parentis, cujus potestate foret , divomum s ctum esse dicereiur , certa dotis p rte. multabatur uxor, . - .Ptaeter sexta, , quae sing*lorum Morum

168쪽

De disonis, oe secundis nuptiis. Is s

nomine retinebantur ex dote , morum etiam in

mine graviorum quidem ejusmodi adulteria tam tum erant Vlpianus fragm. 6. I a. ) sexta dintis viri lucro cedebat ; ob mores leviores octava . Sin autem vir ipse moribus suis dissidio dedisset

Occasonem, ob mores graviores quidem dotalem pecuniam, quae alias annua, bima, trima die ra- numeranda erat, praesentem restituere adigebatur; morum leviorum nomine eam senum mensum die resti tuere oportebat. Quod si ejusmodi dos esset, ut eam praesentem renumerari oporteret, tantum printer dotem reddere jubebatur, quantum ex ea quadriennio rediturum erat si). Hinc frequentissime apud veteres quaestionem institutam novimus, intrius conjugis culpa matrimonium solutum esset , ejus-- si Quae de dotis retentione, & marito iniuria dive tente diximus, eximio Ulpiani loco confirmare iuvabit fragment. 6. S. v. ρο seqq. Retentimes , inquit , ex δε-

re funt aut propter liberos, aut propter mores . . . . Pro

pter liberos retentio fit, s culpa mulieris, aut patris , cuius in potesate est, divinium fastum si , tunc enim su-gulorum labemνtim nomine sextae reti nentur ex dote, xustu plures tamen , quam tres sextae in retentione sunt , non in petitioue Moram nomine Draviorum quidem sexta retinetur ,' imiorum autem octava . Graviores mores sumtadulteria tantum , leviores omnes reliqui. Mariti morespuu untur in ea qu dem dote , quae annua, bima , trima die reddi debet ira ; propter ma ores mores praesentem. dotem reddit y propter minores fenum mensim die. In ea autem,

quae praejens reddi fodet, tantum ex fructibus iubetur reddere , quantum in illa δε re quadriennio redditur . . . Ibidem tamen triennio legi cum Antonio Schultingio velim, ut poena in dote, quae praesens. reddi debebat , examusesim respondeat amita dotis interulario, quae annua, bi- ma, trima die restituenda erat.

169쪽

Iss Ad rix. X. Excursus L . ejusque in primis meminit Quintilianus insit. μ

. ΙΙΙ. At vero juniorum Principum constitutioniblis non unam isthaec passa sunt vicem. Primo enim Theodosius & Ualentinianus nisi . certis ex causis divortia fieri vetuerunt ; si causa j dissidii legibus non probaretur, virum quidem amissione donationis ante nuptias multari jusserunt; uxorem vero & dotem amittere, & intra quinquennium

novis nuptiis arceri voluerunt . I. 8. C. ac repud.

ivdic. . de morib. sublat. Rursus in eo benignior Anastasus cbnsensu mutuo, & bona conjugum tia matrimonium divertere impune concessit L. q. c. eod. At bona conjugum gratia, nisi ob castit, iis desiderium, divortia fieri noluit Imperator no-

veil. II7. c. Ita ubi c. 8. receptas divortiorum

causas pauciores effecit. Sed in his diutius immorari nolim vix ullius apud nostrates usus , qui recepto more divortiis uti prohibentur. Illud a,mqnere' praestiterit, veterem Christianorum discuplinam divortia, si justis ex causis fierent , non improbasse. Licet enim in contrarium proferaturhugustini sententia, eoque praesetite Carthaginem sis XI. Concilii Patres Imperialem legem in eam ., sententiam peti decreverint ; nec ulla tamen Primcipalis constitutio desideria Patrum consequuta est, 3c aliae omnes Christiani orbis Ecclesiae saltem ex causa adultetrii innocenti conjugi permiseie divo liues . Ei enim fraudi esse noluerunt. ad octavum saltem usque seculum, si aliam superduceret, ut - constat ex decreto Zacchariae Pontificis apud Grati, i num in camis. concubuisti. casi. quaest. 7. Langum cente tamen in dies auctorit te Romani juris, in

vota Em vertente seculo, per Synodum yorojulien-

170쪽

De disortio, oe fecundis nuptiis. Is

semcan. IO. adultero adhuc vivo, innocenti conjugi ademptum aliarum nuptiarum arbitrium. Quibus

initiis coercita tandem est divortiorum licentia , quod ad vinculum, ut alunt ; quod ad vinculum inquam; tori enim separatio & quotidie decernitur , & eam diserte probavit Rogerius in constit.

repudium. sub tit. de repud. conced. At vero hindie etiam Graecorum Ecclesiae divortia ob adulterbum fieri patiuntur, eaque de causa potissimum legati Veneti Tridentinis Patribus intercessierunt , canonemque in aequiorem sententiam recudi flagitarunt , quo generatim damnabantur, qui matrimonium per divortia solvi posse garrirent. Rem totam enarrat Suavis hili. Trident. Concil. l. 8.pag. 773. edit. Ioa 9. Sc Zie erus ad Lancell. La.

IV. Quod ad secundas nuptias , eas quidem Civili, & Naturali ratione rite consistere suadentilla, quae generatim pro matrimonio disputari sim

lent. In eam vero sententiam nihil praeclarius ais ferri potest praecepto Pauli ad Corinth. I. c. 7.

γ-ηθηνα ' mulier viri legi subes, quoto tempore vir eius vivit οῦ eo mortuo, integrum et , cui velit, nubere. Nam quae adversus haec Oggerit Tertullianus in libri de monogam. 8c alibi de castic frigidiusculae captiones sunt , aut aegri dei,' ramenta potius. Nolim inficiari tamen & privatas familiarum rationes novercam superduci liberis quandoque vix pati, & Gentes plerasque mmnes maximi secisse semper, quae mariti cineres Perpetua viduitate colerent. Prosecto ut AEgyptios, Graecos, Germanosque praeteream , quos in-