Joh. Caspari Suiceri ... Symbolum Niceno-Constantinopolitanum Expositum, Et Ex Antiquitate Ecclesiastica Illustratum

121쪽

so EXPOSITIONIS SYMBOLI

cognoscendum aptiora. quam invisibilia siunt, rectὶ sensitatum tradens orium Moses , myora tantisper rudibtis tradere, ob inaccessam di ultatem , Uquia multa indigerent instructione, praeterit. Εἰσαγίμενοι sunt, qui alias vocantur ἀρχόμενοι , quibus prima Religionis rudimenta traduntur. Origenes lib. 3. contra Celsum , pag. i a. docet, Christianos auditorcs suos distinguere , nec promiscue omnes ad audiendum Dei verbum admittere , sed

privatim prius eXaminatos, το τ νικά- αύτους εἰσάγειν, ιδ α μἐν ποιήσαντας τάγμα των ἄρτι ἀρχομένων και εἰσαγομενων , καὶ οὐδέπω το σύμβολον του ἀποκεκα.

θάρθαι ἀνειλητο των, &c. tum Linum introducere , di inclis ordinibus, altero recens admi rum, necdum assecutorum lustrationis G1Mbolum, ecc. Et pag. sequenti, dc S. Paulo loquens : O δ' αὐτος ετιςάμενος μεν τινὰ Ποῖ εἶναι

τελειοτέραν νυχῆς , τα δὲ ταν εἰσαγομενων παραβάλλεσθαι γάλακτι νηπίων , φυσι

Καὶ γεγέ τε χρείαν εχοντες γάλακτος , ου τερεac τροφῆς. Idem Cero sciem , aliunn cibum perfectiorem animae , cistertam iustistitiones novellorum similes esse Iacti infantum , dicit , ad Hebr. s: ia. Facti estis tales . ut lacte zobis stopus, non solido cibo. Per γάλα intelligit Apostolus doctrinam catecheticam, το ς ἐισαγομένοις proponi solitam : hinc Basilius Caesar. Homil. in Proverbia dicit, γάλα notare τὴν εἰσαγωγικῆν , καὶ ἀτλουςEpαν του ε αγγελίου διδασκαλὼυ, quas introductariam Us liciorem Evangelii do Irinam e & Cyrillus Jerosol. Catech. . Illumina pag. . vπτιαδες ἐραν καὶ γαλακτάδη εἰσαγαγἡν , infantibus accommodata S lacti respondentia rudimenta: Eusebius, Dcmonstrat lib. 7. pag. 2o I. νητιάδη καὶ εἰσαγωγικον λόγον , infantibus aptum cuprima ruamenta docentem sermoaem. Cyrillus Alex. in cap. 66. Iesaiae , pag. 91 3. Γάλα αἰ νηπιοπρετῆς Προὴ, τουτεοῦν , o τρυῖερος καὶ ἁπλους τῆς κατηχησεως λiγις. Lac es infandibus coueniens alimentum , id es , teucr Usmplex institutionis catechetitae sermo. Eusebius, Praeparat. lib. I 2. pag.

337. Παρ' κ μιν τοῖς μεν ἄρτι εἰσαγομένοις καὶ τὴν ρξιv ἀτελέσιν, ἁς αν τὰς ψυχὰρ νηπίοις, ἁπλούςερον ἡ εν ταῖς θείαις γραῖα ς ἀνάγνωσις παραδιδοται. Apud nos iis

quidem , qui novelli sunt, habitum tachoatum atque imperfectum seboni, tanquam animo adhuc infantibus, smplicior in divinis scripturis laetio traditur. His εἰσαγομενοις opponit ibidem τοὐς τῆν ἔξιν προβεβηκότας, καὶ πολιους

το ς; νημα , eos , q&i in babisu illo aurao usque progress , , intellectu senessant. Sed dc his alibi plura.

122쪽

NIC NM CONSTANTINOPOLITANI. CAP. U. 9r

μένως, καὶ ουδὸν νοητὸν Qαντασθῆναι δυναμίνοις, απὸ τῶν αἰσθητῶν τέως αὐτοῖς ανά. γει πρὸς του τῶν ολων δημιουργον, sua εκ ταν δημιου γημάτωv τὸν τεχνιτην τρύπαν τὸς καυμαθDTu , προσκυνήσωσι τον κατεργασίχευον . και μὴ ἐναπομείνασι το Hκτίσμασιν. Εἰ γὰρ καὶ τούτου γινομενιυ ὐκ ἐπαύσαιτο τα κτίσματα θεοποι ἔντες, καὶ περι τὰ ἀτιμότατα των ἀλογαν τὸ σεβας ἀποδεικνύμενοι , που ουκ αν μανίας ἐξάκει.

tur , qui praesentium amore tenebantur , nePe quidquam , quod sub sensum cadit, animo suo fingere poterant, ab iis, sen comprehenduntur , eosa hue ad totius univers creatorem deducit, ut ex rebus creatis Creatorem omnium edocti, adorent eum, qui haec fecit, neque creaturis anaereant. Si enim , hoc eIiam facto , non cessabant ex creaturis deos facere, abjectissimisque brutis honorem tribuere divinum . quo . qmeso, vesaniae non fuissent prolapsi , s Ie ad eorum non tantopere demi et captum Z Quid συνατάβαιυς &συγκατα βαίνειν significent . cap. s. Oblervationuria noltrarum sussicienter expositum. Theodoretus, quaest. 2. in Genesin interrogat: Cur Moses non meminis creationis Angelorum 8 dc respondet: Obδιυ ροχὸν εἶχον , εἰδὸ βέ

regebantur , nihil solidi nihilque firmi habebant. Mox enim pol musta Nineffabilia miracula , imaginem vituli Deum proclamarunt. Muods tam factu sibi deos fluxerunt e jumentorum Iimulacris , quid non patraturi fuissent, squidem invisibilis naturae notitiam fuissent assecuti ' Apud Athanasium,

quaesit. 6. ad Antiochum , t. 3. pag. 333. I νασκων ὀ θεὸς τὸ λείδωλον καὶ

niam Deus novit, homines , praecipue autem yudaeos , ad idolorum cultum proclives se, deorumque multitudinem credere, propterea occultavit in Genes sermonem de Angelis, ne illos quoque, tanquam deos, colerent. De tempore autem creationis Angelorum,non est eadem veterum sententia. a. Alii statuunt, Angelos ante mundum esse creatos. Gregorius Nazianzenus Orat. 38. pag. 637. ait, prius creatas fuisse τὰρ ἀγγελικὰς δυνάμεις και ρυρανίους, angelicas ces corteses virtutes , postea vero δεύτερον κόσμει υλικὰν καὶ ἰρίμενον, alterum mundum, materici consantem aspectabilem. Et Carmine Jambico I s. pag. I98. Φύσις δ' αυλος, αγγελος, πράτη κτίσις. Natura autem materiae expers , Angelus, prima creatura es. Damascenus

lib. 2. Orthod. fidei, cap. 3. pag. 7 I. testatur, se Gregorio Nazianzeno

123쪽

s1 EXPOSITIONIS SYMBOLI

in his stin φου esse, additque rationem , 'Eπρεπε γὰρ , τρῶ rev τμν νοερανουσίαν κτισθ)ῆναι, καἰ ούτω τρο αἰσθη O. Oportebat enim, primum substani iam intellectualam creari, atque sic sensbilem. Paracletice, pag. Π. Deum ita alloquitur : Ἐλους και νοερῶς τοὐς αγγέλους προυπέ σας ταν ἐρωμένων ἁπάντων. materialis N intellectuales Angelos ante omnes res vi biles produxipi. Basilius Homil. i. in Hexae m. pag. 7. 'Hν τις πρεσβυτέρα τῆς τοὐ κόσμου γω

ysi. Erat satus quidam mundi creatione superior, abstractis illis is concretione materiae potentiis Mundo praestantioribus pro decoro accommodatus , temporis etiam conditione anterior , aeternus nimirum ac perpes. creaturas autem in ipse creator omnium atque opifex perfecit lucem spiritualem , eorum beatitudini accommodam, qui Dominum amant, naturas ratione praeditas , invis-biles , omnesque beatarum meutium ordines , quotquot mentem nostram superant. Caesarius , quant. 6 i. pag. 342. dc Diabolo silc lcribit: 'Tτάρχω.

σου. Cum ex eret archangelus, . caelo dejectus, ipse facto hostis fuit, cynia pectabilis hic mandus nondum esset creatus , nerue ex ereI ab ipso seductus homo. Ex Latinis quoquc Patribus eandem iecuti sunt opinionem Hilarius lib. 12. de Trinitate, di lib. contra Auxentium Arianum: Hieronymus in epist. ad Titum cap. i. Ambrosius lib. I. in Hexaem. cap. s. &Praefat. in Psalmos. Qui vero ita senserunt, id fecerunt, adducti loco. qui legitur Jobi 38: 7. ec quem LXX. Interpretes ita reddiderunt : πιτε ἐγενετο α α , νεσάν με πάντες ἄγγελοί μου. Patet hoc ex Chrysostomo. apud quem lib. πρὸς τοὐς σκανδαλισθόντας, cap. 7. postquam docuisset, omnia propter hominem esse creata , sequentia legas: οὐδε γὰρ ἰγγελοι ταύτης τῆο

indigebant: quomodo enim indiguissent, qui, priusquὰm illa exueret. erant pnios autem ista multo antiquiores esse , audi quid Deus dicat, cum 7obo loquens: Euando facta sunt Mera, omnes me Angeli mei laudaverunt. Olymis piodorus Catena in Jobum , pago ad hunc ipsum locum ita scribit:

laxo τούτου δῆλον , οτι πρῶτοι οἰ ἀγγελο, τοὐ κίσμου γεγένη ται. Hinc patet , Ange

124쪽

NICAENO-CONSTANTINOPOLITA INI. CAP. V. 93

Angelos mundo priores fui e. Id autem ex illo loco minime exsculpi possie, docet Theodoretus quaeit. q. in Genesin , ubi ad objectionem : Angeli fuerunt ante coelum terram , alioqui Deus ab ipss laudari non potuisset,

ita respondet: ob δεισαι v υμνούντων 4 δεστιτης θεός αγενδεη γαρ εχει την φύσιν , δι' ἀγαθότητα δε μεν καὶ ἀγγελοtς καὶ ἁρχαγγέλοις , καὶ πάση τη κτίσει τὸ εἶναι δεδάρηται. Ποίαν δε καἰ λειτουργίαν εἶχοv πρὸ τῆς κτισεως ἔντες, οὐδενος ὁν- τος του τῆς ἀφελείας τούτων προσδε μένου ἔ 'Oτι γὰρ εἰς τὴν ταν ἁνθρώ-- κηδεμονίαν ὐτουργῶσι το ταν ἔλων θεῶ, μάρτυς ι θεῖος ἀτός,λος , βοαν , Obχὶ τάντες εἰσὶ λειτουργικὰ πνεύματα. κλ. Non indiget Dominus Deus laudatoribus , quippe

qui natura nullius indiget: sed sola bonitate ductus . Angelis, Archangelis , V universe creaturae largitus es , ut essent. At vero , quonam ministerio fungebantur Angeli, qui creationem praecedebant, cum nullus est , qui eorum indigeret opera δ φιὸd enim ad miniserium hominum Deo universorum inserviant, testis es divinus Aposolus. clamans : Nonne omnes sunt spiritus ministratorii, &c. Mox subjicit, Eos, qui Angelos caeli cu terrae creationem praecedere saluant, maximὸ abuti adducto Iobi loco, & respondet, Καὶ

οὐ συνορασιν ως τη τεταρτη ἡμερα σὐν τη ἡλίη καὶ τη σελήνη τα aςρα παρήγαγεν δνῶν ὀλων θεός. Et non animadvertunt, die quarto una cum sole N luna unia mersorum Deum astra produxisse. Tandem vero fatetur , dummodo credamus di confiteamur , ῶς πάντα τα εντα , τλκὶ, τῆς ἁγίαι τριάδος , κτις sεχει τρυ φύσιν, omnia quaecunque exstant, excepta Sancta TrinitaIe . naturam habere creatam, τη τῆς εὐσεβείας οὐ λυμαίνεσθαι λόγοι το πρὸ Gavi καὶ γης γεγενῆσθαι λέγεni τἀν αγγέλωv τως δήμους, Si quis Angelorum turbas ante caelum S terram conditas esse dixerit, id pietatis verbum minimὸ ossendere. De loco Jobi consuli possunt Commentatores. id monuisse lassiciat. hanc opinionem e Schola Platonis tui lle haultam , qui afferebat, τά νοητά των

αἰσθηταν εἶναι πρεσβύτερα.

b. Alii docent, Angelos cum aspectabili hoc mundo fuisse creatos.

Ubi tamen rursus divortia sunt sententiarum. a. Alii enim volunt, Angelos creatos esse cum ipso coelo ac terra, ac proinde primo die, in quorum sententiam etiam nos concedimus. Hanc assertionem tuetur Epiphanius haeresi 6 s. pag. 26 . Στερεώματος γης καὶ ρυρανού, καὶ ἄρχαγγέλων ἄμα σὐν τούτοις γεγονότων. εἰ μη γὰρ ἀμα οὐραν* καὶ γου , ἄγγελοι ἐκτίσθησαν , εκ ἀν ελεγε τ* lωβ , ἔτι, ἔτε ἐγενήθησαν ἄςρα , ἐνεσάν μετάντες ἄγγελοί μου φωνῆ. Firmamentum caeli , terrae , V Archangeli u eum bis facti sunt et si enim non smul cum caelo terra Angeli etiam creati

fui eui , non dixisset Deus ad Iobum, chm facta fuissent astra , omnes me

M 3 Angeli

125쪽

αι EXPOSITIONIS SYMBOLI

Angeli mei voce laudarunt. Idem, lib. de Mensuris & ponderibus, pag.

3 i. Tἡ τρίτη ἡμέρ* εποίησε τρυς ἀνωτέρους ουραγούς. - τα πνεύματα τὰ λειτουρ- γαυντα Δάαιον ἀυτού. Primo die creazit superiores coelos , - Diritus minisi antes coram ipso. Theodoretus , quaest. q. in Genesin : Σικὸς τοὐς ἀγ. γέλους συν οὐραν δημιουργκφηναι καὶ γῆ Ra και το φας ἰρῖντεο ἐξ οὐδενὸς oxοκειμένου δημιουργούμενον, καὶ το ςερiωμα ἐν ωσιν τού ὐδατος συμπηγνύμενον, - οῖσι δἰ ωs ορῶσιν, οτι καὶ αυτοὶ κτιζῆν ἔχουσι τήν φύσιν, παρ' αυτού το εἶναι δεξάμενοι.

Veri furiis es , Angelos una cum caelo LM terra creatos esse, ut Iucem de nihilo factam contuentes , ces firmamentum in medio aqMe compactum , - se ipsos pariter ex iis , quae cernebant, intelligerent creatam habere naturam , cu a Deo ut essent accepisse. 5. Alii vero de die , quo Angeli suerint creati, partim ἐπέχουσι, partim dubitanter loquuntur. Autor Quae it tonum ad Antiochum , apud

Athanasium, t. 2. pag. 333 quaest. I. Oύτε τόθεν, οὐτε πῶς γεγόνασω οἱ ἔγ- γελοι , δυνατὸν φύσει ἀιθρωπίνη δετεῖν' εἰ μη τρῖτο μόνον , ἔτι ἔκ τοὐ μὴ ἔντος εἰστο ε&αι λ γη θεῆ γεγόνασι. το δὲ τίτε, οἱ μέν ωσι του πρώτη ημ- , οἰ δε προ τῆς τρίτης ἡμερας. Neque unde , neque quomodo creati sint Angeli, natura humana explicare potest: id solsem dicere potest, eos, cum antea non essent, creatos fuisse per Dei Verbam. Ad tempus vero quod attinet, alii quidem dicunt primo die, alii vero ante primum diem, sic. Angelos esse creatos. Stephanus Gobarus in Biblioth. Photii, Cod. 232. pag. 896 utramque proponit sententiam , ὀτι τρὸ της τοὐ κόσμου γεγἐσεως και αγγέλους 4 ως ἔκτισς καὶοτι - οὐ τως, αλλ' εν του τρίτη τῆς κοσμογενείας ημέρα. Ante mundi creationem

Deus Angelos creavit. Et non sc , sed primo creationis die, juxta alios nimirum. Atque ex his jam patet, satis temere Iacobum Pamelium ad cap. I. Novatiani de Trinitate , pag. Ios s. asserere . Non modo Novatiani hanc fuisse sententiam , sied etiam B. Hieronymi in cap. I. eps. ad T tum , tum Graecorum omnium , quod Angeli prius , id est , ante omnem creaturam instituti fuerint, id est, creati. 4. Proprietates Angelorum sequuntur, quales sunt, M Quod sint ἀσάματοι , incorporei. Hinc Ignatius in epist. ad Trall.

Angelos vocat ἀσωμάτους φύσεις, naturas incorporeas ζ Eusebius, Dcmonstrat. lib. . pag. Ios. ἀσωμάτους καὶ νοερας φύσεις, incorporeas N intellectuales naturas : Chrysostomus Homil. II. t. 6. vοερας και ἀσωμάτους δυνάμεις, tutellectuales ta incorporeas potestates : & Homil. IO7. t. s. ἀσωμάτους αγγέλους, incorporeos Angelos: in Plat. 4s. ἀσωμάτους ε οιας, incorporeas mentes: Theodoretus in cap. S. Cantici ἀύλους ταριι, ordines a materia liberos.

126쪽

NICAENO CONSTANTINOPOLJTANI. CAp. V.

Vide plura in sequentibus. Nec huic incorporeae Angelorum naturae repugnat, a. Quod ipsis in S. Scriptura tribuuntur membra humana: id enim fit metaphorice tantum. Clemens Alexandrinus it romat. lib. 6. pag. 6 3.

οὐχ ἡος ημῖν τὰ ωτα, οὐ τως εκείνοις η γλῶττα' ουδ' αν ἔργανά τις φωνης ἀγγέλοις, χείλη λέγω , καὶ τὰ τούτοις παρακείμενα , καὶ Q ρυγγα , καὶ αντηριαν , καὶ σπλάγχva , καὶ πνε α , καὶ πλησσίμενον ἀέρα πολλού γε δεῖ Non, ut nobis

stant aures, ita illis Angelis es lingua s neqae instrumenta vocis quis ass-gnaverit Angelis, labra , inquam , , quae propter ea sta sunt, ta guttur, O arteriam , ω viscera , o spiritum , N aerem, qui pullatur. Minimὸveo. Non est contrarius Apostolus i. Corinth. 13: i. Ibi enim per lin-Pam Angelorum non intelligitur σαρκος Γργανον , carnis instrumentum s sed voluit Apostolus τηυ τρος ἀλλήλους αυτῶν ὀμιλίαν τ* γνωρ μη παρ' ημῖν τρόπω αἰνίξαςθαι, inter illos colloquium , modo vobis noto , An care , ut explicat Chrysostomus, Homil. 32. in I. ad CorinIh. pag. 4 2. Angelorum lingua est ἡ νοερά προς τὸ ἀλλελοις διαδιδόναι τὰ θεῖα νοηματα δύναμις, intellectualis vis , qua sbi mutuo divinarum rerum intellectum , ac divivas cogitationes imperiatiant, ut Theophylactus ad Pauli locum notat, pag. 273 'Aγγέλων γλάτ-

τες εκ αἰσθητὰς λέγει , ἀλλὰ νοητάς τινας, δι' ων καὶ των ολων υμνοῖσι θεον , καὶ

ἀλλήλοις προσδιαλέγουται. Angelorum linguas dicit, non quaesensu , sed quae istelligentici percipiamur , per quas S unmersorum Deum laudant , S inter se colloquuntur. Eodem modo Theodoretus ad eundcm locum, t. 3. pag. I 8s. Consulatur etiam Oecumenius ad locum Apostoli, pag. 46 .u Damascenus Orthod. fidei lib 2. cap. 3. pag. 69. β. Quod Angeli stupius sub forma corporea apparuerunt, quia corpora ista Angelis non fuerunt essentialia, sed accidentalia tantum. Apud

Athanasium , quaest. 19. ad Antiochum , t. a. pag. 3 2. IV Ην 3 ουδε οἱ γγελοι καν ἔσω φαίνονται ἐπὶ τηι γης τοῖς Avθράτοις lυδαμῶς' ου τε γὰρ δύναται

φθαρτος ι ο*θαλμὸς θιωρησαι λίαν ἄφθαρτον. Quid igitur Z annon Angeli secundam essentiam apparent hominibus in terra Z Nequaquam: neque enim potes corruptioni obnoxius odulus essentiam videre is corruptione immunem. Ad nutum & voluntatem Dei varias adumbrant personas, velut in scena quadam. Theodoretus in cap. i. EZechielis, pag. ἶO9. dicit, Prophetas

non vidisse αυτας τῶν ἀοράτων τὰς δύσεις , ἀλλ' εικασματά τινα, καὶ ἐκτυπίματα εἰς χρε αν ἐκά v υτο του μεγαλοδάρου δεικνύμενα, eorum, qui cerni nequeunt,

ipsas naturas, sed similisudines quasdam, ta formas, ab eo, qui magna lar-ίθβr , ad unumquemque usum ostensas. Idem, in cap. i. Zachariae, pag. 386. Diuitigod by Corale

127쪽

m EXPOSITIONIS SYMBOLI

τὰς θεωμας. Videntur earum sinu ilibilium virtutum) non naturae, sine enim incoi reae sunt: sed prout in sngulis est opus, illarum speciem conformat, qui , illarum ac rerum omnium Dominus es. - Non multiformes , sed incorporeae sunt spirituales naturae , atque ut opus es, naturae Dominus illarum format visones. Et Damascenus Orthod. fidei lib. 2. cap. 3. pag. 7O. Μεταπυατιζονται οἰ ἄγγελοι, πρὸς ἴτυ αν ὁ δεσπότης κελεύσοι θεόι' καὶούτω τοῖο ἀνθράτοις ἐπιφαινονται , καὶ τα θεῖα abτοῖς ἀποκαλύπτουσι μυ ρια. Transfigurantur Angeli, quomodocunque dominator jusserit Deus e atque sic hominibus apparent, tu divina ipsis revelant wleria. De his talibus Angelorum apparitionibus duo maxime observanda sunt. Alterum est , Corpora, in quibus apparuerunt Angeli, non fuisse inania Φαντάσματα , seu, eos non apparuis te in phantasmate putativae carnis, sed tantam . ut ait mertullianus, corporis gestasse veritatem, ut o pedes eorum laverit Abraham, , e ram manibus ereptus si Sodomitis Lotb. Corpora, quod alterum hoc loco observandum , in quibus apparuerunt Angeli, non sua, sed peregrina, non naturaliter ipsis unita : quia iis non egent Angeli , ut animae humanae, perlaetionis suae causia: sed libera voluntate, συγκατGατικῶς as Iurnia fuiste , ut cum hominibus οἰκονομικῶu conversarentur. Quomodo iidem edisse dicantur, & quis eorum sit cibus, paucis considerare, non erit ab instituto nostro alienum. Iustinus Martyr in Dialogo cum Tryphone, pag. 7 I. vult Angelos cibo uti, diversio tamen a cibo nostro, EJus ver ba ad obrectionem Tryphonis, Angelos Abrahamo visos edisse, haec sunt:

Κρῖγ- ἀπεκρινάμων , ὁτι μεν βεβράκασι, γέγραπται εἰ δε τοὐς τρεῖς ακέσαιμεν λελέχθαι βεβρωκἐναι , καὶ μὴ τοὐς δύο μόνους , ὁιτινες ἄγγελοι τφ οντι κησαν , και ἐν τοῖς οὐρανοῖς , δῆλόν ἐςm ἡμῖν, τρεφόμενοι, καν μὴ ὀμοίαν τροφην, ῆτερ es ανθρωποι χρώμεθα, τρέφειται. Ego vero respondi, scriptum quidem est, eos edissers vero tres audiremus dictos edisse , nec duos duntaxat, qui revera Angeli erant, o in coelis, manifesum nobis est , eos edisse, quamvis non talem cibum, quali nos homines utimur. Hanc sententiam suam inde probat, quia Manna vocetur αρτος αγγέλων , Psal. 78: 2s. Ubi tamen observandum . Palmum hunc Manna non vocare panem Angelorum, sed panem heroum,

fortium, vel potentium: quod non ita accipiendum, quasi Angeli tali pane, aut alio cibo vescantur; sed quod, ut Chaldarias Paraphrastes exponere videtur , Man suerit demisium ex loco habitationis Angelorum; Disitired by Cooste

128쪽

NICAENO CONSTANTINOPOLITANI. C ip. V. '

ves , quod ipli coelites Angeli, voluntatis divinae administri, hunc panem suppeditarint. Ita exponit doctillimus S. Scripturae interpies. Theodoretus , ad hunc locum , pag. 7O7. Αρτον αγ λων καλε , ὰς δἰ ἀγγέλ- χορηγMD ' ἄγγελοι γαρ, ας ὐπὸ τῆς θείας γραφης ἐδιδά μευ, τοῖὶ θείοις νεύμα. σιγ ὐτουργούσι. Panem Angelorum Cocat, et eluti per Angelos subminis ratum 2 Angeli enim , ut ex dietinis scripturis accepimus , divinis nutibus observiunt. Idem, quaest. 29. in Exodum, pag. 93. Vocatur panis Angelorum, ἁς αγγέλων τῆ τούτου δωρεῶ διακεκμηκοτων ἡ γαρ ἀσώματος Qύσις οὐ διπται τροQῆς. Oύτως αρτος ουραυοὐ τροπω1πορεύ- , ἐπειδαν αvωθ κατ έχθη , έκ εξ αύ- τοὐ τού οὐρανού, ἀλλ ἐκ τοὐ ἀθα. οὐ rae καὶ πετεινὰ ουρανοὐ προσηγdρευται τα του ista διαπερῶντα, propterea quod ministerio Angelorum datus es: nam incorporea natura cibo non indiget. Sic etiam appellatur panis coeli, quia superne veniebat, non ex ipso caelo . sied ex aere. ita dc volucres coeli dictae linat, quae per acrem volant. Suidas : Mάννα ἡ ἄνωθεν χορηγουμενη τριδή. Καὶ Δαυίδ Αρτον αγγέλων εQαγευ άυθρωτε,' τουτio τούτο , o καὶ αρτος αγγέλαν λέγεται - ῶς ὐτ αγγέλων χορηγούμενος. Manna : cibus supernesuppeditatus. Et

David e Panem Angelorum comedit homo. Hoc est id, quod N panis Angelorum Vocatur, ut ab Angelis suppeditatus. Vocatur αρτος ου' ανοὐ Plial. 78:a . Exodi I 6: ῶντος ἐκ τοὐ οὐρανοὐ Vide etiam Nehemiae 9:ι D PLios: Ao. Joh. 6:3i. Theodorctus in Psal. 78. Ap τει οὐρανῆ, ῶς ανωθεν ἐνενθέντα καλεῖ καὶ τοὐς ἀεροτίρους γὰρ οριδας , πετειva ουρανού ἡ θεία προσαγορεύει γραφή. Panem coeli, tanquam superne delatum vocat. Nam N aves, quae per aerem meant, volucres caeli sacra scriptura nuncupat. Et in P al. t os. pag 823. Καὶ δεηθε σιν ἄρτων, ἀναθεν ἐχορήγησε τούτους , δια τῶν νεῖελαν ουχοετ ν, ἀλλ' αυτὴν δωρησάμενος τήν τροφήν. Et illis , qui panibus indigebant, suppeditavit eos, per nubes non pluviam, sed i am largitus alimoniam. Sed redeamus ad Angelos, qui Abrahamo apparuerant. De iis recte Athanasius i. 2. pag. 32o. 'Ωσπερ ἄνδρες Qαγέντες οἰ ἄγγελοι, Σκ σαν ἄνδρες τῆ φύσει' ουτως οὐδὲ ἐσθίειν νομισθέντες ἡσθιον φύσει τον Φιλίξενον δε τρόπον τού 'Aβραὰμ ἐτίμων το σχῆματι της μετουσίας , ζηλωτὴν αυτού τὴν ετῆν ὰποδαίνοντες. uemadmodum Angeli , qui in forma virorum asparuerunt , non erant Ciri natura: ita, etiams edere vis snt, non tamen ederunt natura : hospitalitatem Cero Abrahami honorabant externa consertii specie , hac ratione Venden- res S declarantes , ejus virtutem aemulatione dignam esse. Et Theodoretus quaest. 69. pag. yῖ. Εἰ του νούν ἀναπτύσσωμεν , -ς ωφθησαν ε*aγον. ωσπερ γὰρ ἀσωματον εχοντες φύσιν, καὶ αυτοὶ, καὶ ὀ τούτων δεσπύτης, σωματα εχειν ἔδοζαν, ουτως γὰρ ἐωραθησαν ουτως εσθίοντες ἔφλσαν ,οὐ ς ματι καὶ γα ὶ τῆν τροφὴν προς-N μα

129쪽

9ν EXPOSITIONIS SYMBOLl

ενεγκόντες οὐ τε γὰρ εἶχον σάματα ἀπιλίταντες δε αὐτὰν ὼς Miλησαν. Si meu-tem horum verborum excutiamus , quemadmodum apparuerunt, ita etiam come runt. Muemadmodum enim illi, cum incorpoream habeant naturam,

tamen N ias ta eorum Dominus vis sunt habere cor 1 a , ita enim apparuerunt e se vis sunt edere , non cibum inferentes in os ventrem , neque enim corpora habebant a sed consumentes cibum prout voluerunt. I nter hos vero Angelos, qui Abrahamo apparuerunt, erat etiam ipse Dei Filius, qui saepe in praeludium incarnationis sub veteri Testamento apparuit. I tu, in loco modo adducto , dicit Theodoretus , non tantum Angelos apparuisse , sed etiam eorum Dominum. Synesius in epistolis : υ Qiλοξιυιασον Ἀβραὰμ θεου πιτο εν ἐςιάτορα. Hospitalitas Abrahamum Dei contivam fecit. Clarius adhuc Cht ysostomus, quando Homil. O. t. s. p.ig. οῖ. Abrahamum his compellat verbis : Uzhη σοὶ χριςὀς, ω θαυμάσιε , μ' αγγέ

ραφα νων σοὶ τα μυτηρια. Apparuit tibi Christus , d admirabilis vir, a duo. bus Angelis sipatus , cst per hospitalitatem factus es Dei V Angelorum contubernalis. - Apparuit tibi C stus in forma humana , diuini ij salutaris adventus sui exhibens tibi m steria. Consentit Sozomenus lib. 2. Cap. q. pag. 22. de hac ipsa apparitione sic scribens : Tοτε ἐτεῖάνη τι εὐσεβ.r ἀυ

ἐπιδείξας. Cuxe apparuit Filius Dei pio illi viro, nempe Abrahamo, qui Iongo tempore post ad salutem generis humani per Virginem seipsam manifestὸ ostendit. Sic Athanasius Orat. l. contra Arianos, t. i. pag. 464. di q6y. pluribus probat, Genes 48:i6. per Angelum non intelligi Angelum creatum, sed ipsum Dei Filium. Verba ejus inter alia sunt: ob τῶν κτισθέν-

ἐαν θέλου, νύεται ὀ θας. Non ex creatis, S natura Angelis ex entibus, unum cum Deo, eorum creatore, conjunxit Jacobus Ρatriarcha: neque relicto Deo, nutritore suo , ab Angelo benedictionem petiit nepotibus : sed , cum dixisset; Qui me ex omnibus malis eripuit, ostendit, non ex creatis Angelum aliis quem, sed Dei Verbum esse, quod, cum Patre conjungens, precatus este per quod etiam, quos vult, Deus eripit. Eadem esst sententia Cyrilli Alexandr.

lib. 6. Glaph. in Genesin, pag. 2io. ec in Thesauro, Assert. la. p. I 6. Sictasitigod by Coos e

130쪽

NICAENO CONSTANTINOPOLITANI. CAP. V. 99

Sic Exodi 3. Angelus dicitur Mos in rubo apparuisse, deinde vero Deus cum illo locutus esse. Ad quem locum Theodoretus , quaest. s. in Exodum ,

Πατήρ , ἀλλ' ο μονογενης πιὸς , d μεγαλης βουλῆς ἀγγελος. Univerjus ille lotus demonserat, Deum esse, qui apparuit. Vocavit autem illum Angelum , ut cognoscamus . eum , qui visus es , non esse Deum Patrem e cujus enim Angelus Pater Z sed unigenam Fibum , magni consili Angelum. His gemina habet idem quaest. 89. in Genesin, pag. 6έ. Cur autem Filius Dei vocetur Angelus, Gregorius Nysienus Orat. II. contra Eunomium . t. 2.pag. 699. hanc reddit rationem ἰ Dσπερ ὀ ἡμέτερος λόγος τῶν του νύ κινημά. των μηνυτής τε και ἄγγελος γίνεται ουτω Qαμπ και του ἀλ-ινὸν λόγον , τὸν ἐν ἀρχῆ ουτα διαγγέλλοντα του βίου Πατρὴς την βουλῆv τῆ ἐνεργελ τῆς αγγελίας ἐπονο. ζήμευμ , ἀγγελει λέγεσθαι. Euemadmodum noster hermo mentis motuum index es N internuncius: sc etiam dicimus L verum Verbum. quod in principio proprii Patris conflium nuntiavit, ob nunciandi munus, quo fungitur, Angelum diei. Et Chrysostomus Catena in cap. t . Iohannis, .pag. N.

Μεγάλη: βουλῆς ἄγγελος λίγεται ὀ I ὸς τού μεοῦ, τῶν τε ἄλλων ενεκει aes εδίδαξε . κά προηγουμένως , ἔτι τὸν Πατέρα εlς αν μους κατήγγελι. Magni Consilii Angelus dicitur Filius Dei, cum aliorum , quae docuit gratia , rum praecipue, quod Patrem hominibus annuntiavit. Quanquam autem maxima veterum pars in eo amice&constanter conis

spiret, quod Angeli a mole corporea sint liberi di, reperti tamen etiam sunt, qui in contrariam delapsi sententiam, vel diserte Angelis quaedam assignarunt corpora , vel dubie de re tota sunt locuti. Theognosius A Iexandrinus in Bibliotheca Photii, Cod. I . pag. 2So. Angelis tribuit corpora, sed σώματa λεπτa, corpora tenuia. Eadem fuit sententia Macarii AEgyptii, ut patet ex sequentibus Homit . . pag 7. verbis: 'Eκα v κατὰ τῆs ἰδίαν Oύσιν σωμά εow d ἄγγελος , ἡ ψυχὴ , ο δαίμων. ἔτι καν λεπτὰ ἔσιν

ὀμως εν ὐποςάσει καὶ χαρακτῆρσι καὶ εικίνι κατἁ τὴν λεπτότητα τῆς φυσεως αὐτωs σάματα τυγχάνει λεπτὰ . ώσπερ ἐν λοτάσει τούτο τὸ σῶμα παχύ ἐον. Unumquodque secundum ' opriam naturam corpus es , Angelus , anima , daemon rquoniam, licet tenuia snt, tamen substantia , charactere N imagine, secundum subtilitatem naturae suae corpora sunt Iubtilia , quemadmodum hoc corpus substantiae suae respectu crassum est. Gregorius Nazianzenus autem, Orat. 34. pag. 36o. dubius & anXius animi pendet. Angelam vocat ννητὴν

라틴어 텍스트