Joh. Caspari Suiceri ... Symbolum Niceno-Constantinopolitanum Expositum, Et Ex Antiquitate Ecclesiastica Illustratum

161쪽

1go EXPOSITIONIS SYMBOLI

vit , demonstratus est omnibus , quis esset. De qua unctione sorte potissimum loquitur Iesaias, cap. 63: I. ου hvεκεν εχ σέ με, in unctione probans . spiritum Domini super ipso esse. Proinde inepta prorsus, & άλ. λόκοτος eit ratio , quam affert justinus M. Apolog. 2. pag. 46. editionis Graeco- Latinae, cur Salvator noster vocetur Corbius. Merentur verba ejus adscribi, & medicam experiri manum. Ita autem habent: G δὲ

πώς εκείνου , ἡ μόνος λεγόμενος κυρίως πιος , d λόγος πρὸ των ποιημάτων , καὶ συνων καὶ γε--ενος , ἔτε τὴν ἀρχὴν δι' abτου πάντα ἔκτισε καὶ ἐκοσμησε. Miςὸς μεν κατὰ το κεκρίσθαι , και κοσμηται τα πάνυ δι ab του τον θεου λέγεται. Filias

veris ejus, Q. Dei Patris, qui solus proprie dicitur Filius, Verbum simul cum

eo ante creaturas nascens s exsistens , ruoniam primitus per eum cuncta condidis V ornavit. Christus quidem ex eo , quod per illum Deus omnia conformaverit atque ornaverit, appellatur. Ita Johannes Langus interpretatur. Verum γεννώμενος non est nascens , sed qui generatur e dc πίεσθαι nihil minus quam conformari. Erudite ergo ad hunc locum Iolephus Scaliger in Animadvers. ad Chronologica Eusebii, fiuis non videt, inquit, legendum xuia Mnaev κα νεπόμενος8 Nam γε ώμενος, qui generatur, non qui genecatus est. Si enim de Filii ante secula omnia generatione loqueret M , γονη-εώe dicendam fisses, quia semel generatus est , cst non generatur. Deinde iliud συνὼν ostenta, de coaeternitate Filii cum Patre, non de Filio ante secula genito loqui, cui consigniscans Uerbum γε μειος aletium. Neque veris quis aetntulus objiciat discrimen inter γεννωθέντα γενόμειον. Nam hic γενόμενος

non est factus , seu in , qui iam erat. Quod sequitxr , Christum dictum

esse, quia Deus per eum condiderit omnia , & ornaverit, tunc locum haberet , s το χρίειν esset condere dc ornare. Dι ς μεν κατά το κεκρίσθαι καικοσμῆσαι. Legendum vero κατα το καὶ πίσαι. Dictus Christus , quia Deus per Cum unxerit & ornarit omnia. Ego ornandi verbum quomodo applicem ad notionem το χρίειv. non Tideo , nisi 'o κοσμῆσαι legeremus, κατὰ,το χρίσαι καὶ σμησαι , unxerit & absterserit omnia. Sed hoc divinare . non assererem. Hactenus Maliger. Multo minus illi sunt audiendi, qui volunt, ante assumam ex B. Virgine naturam humanam , animam unitam esse Deo Ucrbo , & ex eo vocatum eme Christum. De illis lic Damascenus lib. . Orthod. fidei, cap. 6. pag. 288. Idτε ἐκλήθη πιοῦ ς , νυχ ἔς τινες ιευ

ματίσαντας uando vocatus es Christus Z Non, ut quidam falsis ad Duunt, anu incar gionem ex virgine, anima unita est Deo Verbo, ta ex eo tempore

162쪽

NICAENO-CONSTANTINOPOLITANI. CAP. VI. igi

vocatus es Christus. Haec enim es ex Origenes deliramentis absurda sententis, qui praeex entiam animarum docuit. Vide ibidem plura. β. aeuid nomen κριcie denotet y Notat regiam potestatem. ita dicit Deus Pater Plial. 2: 6. Unxi regem meum. Et Actor. 2: 36. Dominum N Cbria sum fecit eum, hoc est, publica προσαγορεύσει declaravit ut Domino, dedit ei exercerc omnem potestatem in cauo & in terra. Est autem onficium regium colophon ossiciorum, & nititur sacerdotio, &geritur per verbum , quod locutus est velut Propheta. Nam ad haec tria ossicia unctus est. Sed paulo attentius consideremus illud divi Petri, Κύριον καὶ χριςον αυτὸν ἡ οε έ εταμπε τουτον τὸν Imούν. Verbum ποιεR hoc loco significat constituere , nec refertur ad Misis, sed ad statum & dignitatem summam , ad quam Christus est evectus, sicut eam describit Apostolus ad Ephes. 3:χI. cap. 4: io. & ad Philip p. 2:9, Ici. Ita veteres hunc locum ὀμοιῆψως contra haereticos interpretantur. Chrysostomus Homil. 6. in

cit, id est, constituit, adeo ut nihil hic de subsantia dicat. Basilius Caes.

εἰναι ποοδου abrad διηγεῖται. Nomen Dominus , non es essentiae , sed potestatis nomen e quare , qui dixis , Dominum eum & Christum Deus fecit. rerum omnium principatum , dominium dicit a Patre Filio commissum, non

quomodo esse coeperit, narrat. Oecumenius in Cap. 2. Actor. pag. I . 'E- ποίησεν , ἀντὶ τοὐ, κατέταξε καὶ κατέτησεν , ἀλλ' ουχὶ, οὐσίωσε. Fecit, pro,

ordinavit, constituit, non vero , essentiam dedit. Cyrillus Alexandr. in

ραῖον, Aha ατὀ του θεῶ ἀποδεδειγμένον, &c. Illud fecit . pro, ostendit, demonstravit vel declaravit accipiendum. Sis ipse etiam Petrus Ddaenalioquens dixit, Jesum illum Nazarenum, virum declaratum, Sc. Vocem χμςὸς resiam denotare dignitatem agnoscit Nyssenus Onat. 6. contra Eun mium , t. a. pag. y98. Η' τῆ χριςου προσηγορία τὴν βασιλείαν /νδείκνυται. Christi appellatio regnum denotat. Et de Prosesi Christiana , t. q. pag. 269. TO τού χριςου θνομα , ἐι πρὸς το σαω ρίν τε καὶ ροωριμώτεροv νῆμα μετενε- είη, τὸν βασιλέα σημαίνει, τῆς aμας γραφῆς τῆν βασιλικὴν αξίαν τῆ τοιαύτου φω- νῆ κατά τινα βιάζουσαν χρWιν ἐνδεικνυμDης. Christi nomen , A ad clarius magirique perspicu- cu intellectu facilius verbum transferatur, regem Agniscar,

R et cum Dissiligod by Cooste

163쪽

i 31 EXPOSITIONIS SYMBOLI

eum sancta Scriptura hujusmodi voce . peculiari quodam usu , reνiam induet dignitatem. Et tomo eod. de persecta Christiani forma, pag Σ Tἡγού ςού προσπι ρ' κυρίως καὶ πρώτως το θαπιλικὸν διασημα-ται κράτος Christi nomine pro iis S primariis regia signiscatur potentia. a. Accidentia propria I ad quae rescrimus, a. quod Christus fuit Me peccato. Theodoretus quaest. 0. in lib Numerorum, pag iqi. Μονος ι δε ε 3ς χρι ς, καἰ ῶς ἀνθρωτος, καὶ ἡ: θue es μαον . Solus Dominus Chrsus, S ut homo , S ut Deus , maculaearet. Basilius M. Orat. de Poenitentia : Ἀνθ - ουδεῖ ἀυαμώ - λὶ γαρ μαρτυροι, ἔτι ψαλτίαν ουκ ὀπώπε. Nullus mortalium sine peccato /hy uni enim testimonium perhibetur, quὸd peccatum non fecerit. Macarius Ho-

mil. i I. pag. I 38. Σῶμα καμον καὶ ἀναμάρτητον εως τοὐ Κυρίου ὐκ Atάυω-τ. κόσμ ' παραβάντος γὰρ τὴν Aτολὴν του πρώτου 'Aδὸμ , ἐβασι υσεν ὀ θαυατοe si ἔλα τὰ τεκνα αὐτου. Corpus noTum N peccati expers usique ad Dominum non apparuit In mundo z cum enιm primus Adam mandatum fuisset transi rem

mors in omnes ejus posteros regnarit. Nisi fuisset ἀναμάρτητος noster Sal 'vator esse non potuisset. Hoc urget Chrysostomus Homit. χ8. in 1.ad

pro peccatoribus moritur , Me mcato esse oportet 2 etenim s ipse otio. que peccaret , quomodo pro aliis peccatoribas morietur Z s ieitur nroaturum peccatis mortuus est , utique m υ Atins mortuus est

Procius, Episcopus Cyzicenus in Actis Ephesinae Synodi diast ,

Aυδω- μεν σῶσαι οὐκ ἡδύνατο oz-ιτο γάρ τε χρέει τηρ ἁμαρτία:. νώλι γοράσαι την ἀνθρωποτητα οὐκ arrare ἡπιμι γὰρ τοιουτου λύτρου. λοιτον οὐν μαρrητος υeis ταν ἡμαρτ-των --μ αειλει' αὐτη ἐλέ-το μοψυ ros vae. ἡ λιας. Homo quidem nos Disare non poterat: debito enim peccati nubismeerat. Angelus naturam humanam redimere non Valebat s tali enim rarimitonis pretio destituebatur. Debuit ergo immunis a peccato pro peccatoritas morte haec seu tollendi mali ratio reliqua erat. Eleganter etiam Paulinuin Panegyrico: ιιιia

Nam neque deleret culpas . nis liber ab illis Nec laxare reos posset ipse reus.

Nec peccatori mors cederet, utpote Tinclum Pectari vinclis legitime retinens.

164쪽

NICAENO CONSTANTINOPOLITANI. CAP. VI. 133

b. quod etiam sub veteri Testamento fuit notas. Hoc testatur Chrysostomus Homil. 8. in Johannem , pag. y88. οἱ του ossi φίλοι. καὶ θαυμαζοἰ,

τάντες πιςὀs ἐπέγνωσαν καὶ προ τῆς ἐνσάρκου ταρουσίας. Tei amici S admirabiles viri , omnes Christum cognoverant etiam ante a Centum ejus in carne. idem , HOmil. I t. t. s. pag. 7i6. Δύο λαοκκαι, καὶ δύο ταιδίσκαι, καὶ δύο Γιλφαὶ riv ενα δεσπότην δορυδοράσι. Xρσος παρὰ τροφήταις καταγγἐλλεται. Xρι-

τα παλαιά' ηρμηνευθη γαρ εου του καινῆ. Duo suvi Testamenta , , duae ancillae, j duae sorores, Dominum unum, satellitum in morem, stipant. Christus apud Trophetas annaariatur, Christus in novo Tesamento praedicatur: nova non sunt noza r vetera Auidem praecesserunt: non exstinctasunt zetera, in novo enim Testamento sunt exposta. Et Homil. io. in epist. ad Ephe

tem unum corpus p sui sunt ubique terrarum sistes , o fuerunt, ta suturi sunt: rursus qui j ante Chrisi adventum accepti fuerunt grari , unum sunt corpus. Quomodo' quoniam illi quoque Chrisum noverunt. Undenam hoc constat ' Abralaam Pater vester , Dyuit, exsultavit ut videret diem meum, & vidit, & gavisius est. Et rursus , si crederetis Mosi , inquit, crederetis utique ec mihi, de me enim ille scripsit, & Prophetae. Nouscripsssent autem , de quo ignorabant quae dicebant. Cum iNum autem nossent , etiam adorabant. Muamobrem illi quoqxe sunt unum corpus. Gregorius NaZianzenus Orat. 22. pag. 398. 'A μυγκός τις καὶ ατηρητος ουτος ο λίγος , σῖοδρα πιθανὸς , ἐμοὶ γοει , καὶ τἀσι τοῖς Oιλοθεοις , μηδένα τῶν προ της πιτοὐ παρουτίας τελειωθέντο, δίχα της εἰς ra. τον σχεως τούτου τυχεν ἡ γαρ λ - νος ἐπα=ζησιάσθη μὲν ύςερον καιροπς ἰδιοις, ἐγνωρίσθη δὲ καὶ πρότερον τοῖς καθαρο ς τηυλάυοιαν. MUicus ut ces arcanus hic sermo est, mihi quidem, atque omnibus Dei amore praeditis, admodum probabilis: neminem Tidelicet eorum, qui aute Christi adetentum consummati fuerunt, id e Me in Chrisum esse comsecutum. Muanquam enim Verbum suo postes tempore libcre promulgatum est, puris tamen animis eIiam ante innotuit. Alia accidentia studio omittimus.

165쪽

i EXPOSITIONIS SYMBOLI

g. Pugnantia , seu opposta. Huc referimus illos, a. qui docuerunt, CHUMm alium esse quom Iesum. Hoc fuit delirium Sethianorum & Ophitarum , de quibus Theodoretus, haeret. fab. lib.

alium e e dicunt a Christo. Et Pejum quidem ex Virgine natum esse, Chri- sum autem de ciriis in ipsum descendisse. Eandem insaniam Simoni mago

gabatur , alium esse quidem Jesum , s aliam Christum. Iesum quidem esse

eum, qui ex sancta Alaria natui s Chrsum vero eum, qui apud fordanem δcaelo descendit. b. qui affirmare non erubuerunt, Ibi veri Christi nomen competere. Tan ta fuit Manetis impietas, de quo Theodoretus haeret. fab. lib. cap. 26. pag. 23 . Στόλμησεν ἐαυτὸν ο Π τε α κριτὸν προσαγορεῖσαι. Nequissimus ille auos est , i um appellare Christum. Eadem fuit impietas Dosithei Samaritani, de quo Theophylactus in cap. 2 . Matth. pag. 2. Ἐλεγει, ιτι ἐγώ εἰμι ι ὐτὸ του Μωυσεας τροαγορευθεu τροφήτης. Dicebat, se esse Pro e- iam a Asose praedictum.

CAPUT VII. De unigena Dei Filio.

Atres Nicaeni profitentur, se credere in Filium Dei unigenitum. I. I, Filium Dei. Nomen inoe est σημαντικον & δμμωτικον sis uaria cundae personae gloriosissimae Trinitatis, ejusque significat ἰδίωμα ἀραριζικον. Greg. Nazianzenus Orat. 36. pag. FM 'IAον ἔνομα τά μευ ἀναρχου, ὁ πατήρ τἀ δε ἀναρχως γεννημἐντος, T D. Proprium ellus , qui principii expers est, nomen, Pater: 6 1 autem, qui citra ullum principium senitus est, Filius. Est autem Filius non θέσει , sed *iam , non per adoptionem

di gratiam , sed per naturam , di naturalem generationem. Cyrillus Jeros iuitiata by COO le

166쪽

NICAENO CONSTANTINOPOLITANI. CAP. VII. Igr

Ierosol. Catech. Illuminat. o. pag. I . T'ιὸς καλεῖται, πρετικῶς προαχ θεὶς, ἀλλα φυεικῶς γε-Mssi. Filius vocatur, non per adoptionis modum productus, sed naturaliter genisus. Recte Naziangenus, loco supra citato: Filius dicitur , ἔτι ταυτὰν τω πατρὶ κατ μίαν καὶ ουκ εκεῖνο μόνον , ἀλλα κ κε ν , quia

sentia idem est cum Patre o nec hoc tantum , sed etiam . quia ex illo es. Duae namque requiruntur conditiones , ut aliquis sit filius per naturam. Prior est , ut sit ab eo . cujus dicitur filius, quia de ratione filii est , ut sit genitus: generatio autem est processus & emanatio quaedam. sterior est, ut sit ejusdem naturae cum eo, a quo genitus est. Huc iam

faciunt sequentia Patrum dicta. Theodoretus &ρατευτ. serm. 2. πιὸς θνο- μάζεται, ἡκ ἐκ τς nil και πατρος γεγεννωμένος. Filius nominatur , vi ex Deota Patre genisus. Greg. Natianaeenus Orat. l. pag. 16, II. ex eo, quod est Filius, probat, eum ejusdem essentiae esse Cum Patre. Tίνος εni Πα- τῆρ , τού πι οὐ τμν φωτιν κεχωρισμέvου καὶ ἀπεξενωμένου μετὰ τῆς κτίσεως ; ob γαρ τούτο Διὸς , τὸ ἀλλότριον , η αιναλειφομένου πρὸς τὸν πατερα , καὶ γχεομένου, ων Zε ώτε ν και συγχέοντος. Cujus Pater fuerit, s Filius natur 4 disjung tar , atque uia cum rebus crearis semoveatur ρ Non enim situs est , quod ex ternum atque alienum es : aut cum Patre permisceatur atque confundatur, eumque pariter confundat. Theodotus, Ancyrae Epitcopus, in Actis Concilii Ephcsini, pag. 262. H' γραδη in ν καλεῖ του πατρος υν μονογενῆ, ποιμοι σιον παρα ται τῆ διε η θελ ασα. Σεειδἡ γὰρ ὀ σὸς οιος τῆς αὐτης σοι Φύσεως γεγέννηται, βρυλωμος θ λόγος δεῖξαι μίαν δεί- Πατ- κῶ 'Tισυ , λέγει πιὸν τοὐ Πατρος, τον εξ αὐτῶ γεγεννημένον μονογενη. Scriptura Filium vocat Patris unigenam , eandem e us cum Patre esseeusin se deMoustrare Colens. Cum enim situs tuus ejusdem tecum si naturae genitus , Terbum ostendere volens, unam

esse essextiam Parris N Filii, dicit Filium Patris eam , qui ex eo genitus es

α ἐν δυνάμει, κωνωνος τῆς δοξης. Ex ipsa Filii a peiurione discimus , quod naturae sit socrus r non praecepto creatus , sed ex essentia fulgens sne intermisesone , sine tempore cum Patre conjim Ius , aereatis in bonuate , aequalis inpotentia, eis dem gloriae socrus. Fideles quidem etiam dicuntur geniti ex Deo Iob. rrig. dicuntur θιίας

κοινωνοι Qωεας, divinae naturae participes 2. Petili a: 4. Et veteres aeternam piorum felicitatem non verentur appellare θέωσιν , ατά temta. θεοτρίη nt.

Dionysius Areopagita cap. a. de C esti Hierarchia, sect. 3. pag. 4.

Vocat

167쪽

136 EXPOSITIONIS SYMBOLI

vocat την ημοῦν ἀνάλογον θέαuiu, nobis proportionatam de cationem. Et cap. r. de Eccles. Hierarchia, lect 2. pag. i98. ἱεραο θέωαν, sacram deiscationem. Damasicenus Orthod. fidei lib. 2. Cap. 32. pag. ii 9. Deus hominem creavit του προς θών νευσει θεύμενον, accessu ad Deum dei andum. Apostoli. ut scribit Pachymeres in cap. i. Dionysii Areopagitae de Eccles. Hierarch. pag. MI. εθεάθησαν του τρος θεμ αγαπήσει , descati sunt per dilectionem Dei. Attianasius Orat. de Incarnatione Verbi , t. i. pag. io8. de Filio Dei: Λυτος Am Στησεν , Eva ἡμε4 si τοι θαμεν. se absumst naturam humanam, ut nos despcaremur. Idem ineptit . ad Adelphium, t. I. pag. ly8. de eodem Dei Filio : λγονεν ἄνθρωπος. Aa ημας εν ἐαυτο θεοποιηση. Homo factus es, ut nos in si, o deifcaret. Macarius Hom. I s. de eo , qui pravos viniacit assectus: Ἀποθεῆται λοιπον ι τοιοῖτος, καὶ γίνεται ὐιος θεg. Talis descatur. ω fi flius Dei. Et Homil. 26. 'Aτοθεουται ανθρωπος. Homo descatur equod Homil. . apud eundem, est εὰ θ κην φύσιν μεταβάλλεσθαι, innaturam divinam immutari. Et Boetius Consol. Philosoph. lib. g. audacter pronunciat, beatum omnem esse Deum , quia uti,stitiae adoptione justisimus. se dicinitatem adeptos deos feri necesse es. Sed haec omnia commoda in terpretatione sunt lenienda, & juvanda. a. miles dicuntur ex Deo geniti , quemadmodum dicuntur geniti ex Spiritu Sancto Jola. 3:6, 8. Sunt autem ex Spi ratu Sancto geniti, quia Coeialesti Spiritus Sancti virtute penitus innovati sunt & immutati, ita ut particula I a significet non ordinem caussie materialis, sed efficientis. Nem

pe, ut. Ammonius Catena in cap. 3. Joh. pag. 9O. Tvμιι τος ἁγίου ανα- μορφούμεθα . τῆς διανοιας ἡμῶν εἰς πνευματικήν ποι τητα διολαττομένης , per

Spiritum Sanctum reformamur, mente nostro in spiritalem quandam qualitarem transformata. Gregorius Nazianzenus orat. - . pag. 7 q. Το πνεύ- μα δηνουργετ το πνευ πικρο ἀναγivvησιν. Spiritus spiritualis regenerationis autor es. Hinc ad Rom. I: ψ. Vocatur πνευμα ἁγιωσύνης , Spiritus sanniscationis, ἐτε δαν χαρίσηται εοχαρ τῶν ἁγίωv, η ἐμοὶ, η ἐτέρη χριςιαν. ἁγιασμὸν, καὶ λάβω Ωρον , ωςε αγιον ἔχειν το σαμα καὶ την ψυχει , quando precibus jannorum , vel mihi, vel alii Christiano largitur sanctitatem , t eque aeripio donum, ut sanctum habeam corpus S animam: inquit Chrysostomus, Ho- mil. 72. r. 6. quanquam rectius fecisset, si πιε α λγisrom: Spiritum Du-ὶlitatis a πνεύματι ἁγιασμοῦ Spiritu sancitiscationis distinxisset, cum memo rato Apolloli loco per πνευμα λγαπλης Spiritum sanctitatis, divina Christinatura , quae του σαρκὶ carni Opponitur , non vero πνεύμα ἁγιασμου sanctificator spiritus intelligendus sit, ut attendenti ad Pauli Verba patet. O

168쪽

NIC NO CONSTANTINOPOLITANI. CAP. VII. a 3

milium donorum spiritualium in nobis autor est. Basilius M. de Spiritu

Sancto, cap. 24. pag. ΣΟΙ. Οὐδε γὰρ ἔλως ωι δωρεά τις ανευ τού αγίου πνεύματος εἰς τήν κτίσιν ἀοικνουμένη. Neque enim ullum donum abrique Spiritu Sancto in creaturam venit. Ibid. cap. is . pag. I78. Δια πνεύματος ἁγίου ἡ εἰς παραδεισον ἀποκατά σις' η εὰ βασιλειαν ρ ραναν ἄν Ap ἡ εἰς υιοθεσίαν μίνιδος ἡταμησὶ τῶ καλεῖν εαυτῶ πατέρα τον θείν' κοινωνον γενωθαι της χάριτος του χριςού'τi ou Qωτος πηματιζειυ' Ωξης ἀιδιου μετέχειv καὶ ἁ ταωτλῶς ἐν παντὶ πληράματιευλογίας γενέσθαι, ἔν τε τ* αἰῶνι τούτον , καὶ ἐν τῶ μελλοντι τῶν ἐν ἐπαγγελίαις

κειμένων ἡμῖν ἀγαθῶ9. Per Spiritum Sanctum datur in Paradisum resiturio, in regnum coelorum reditus , in adoptionem fliorum reverso et datur siducia

Deum appellandi Patrem suum , consertem feri gratiae Christi , Ilium lucis appellari , gloriae aeternae participem esse : G ut semel omnia dicam , esse in omni benedictionis plenitudine , tum in praesenti hoc seculo , tum in futuro nobis in promissis repostorum bonorum. b. Fideles dicuntur partieipes divinae naturae καθ' ὁμοίωσιν καὶ μέθεξιν ruoniam instaurantur in naturam divinae similem , dc habentem naturaeivinae characteres, justitiam , sanctitatem , beatitudinem & immortalitatem gloriosam. Fideles dicuntur ἀποθεῆσθαι , θῶσθαι, θεοποιεῖσθαι .εI: θεὲ κῆν φύσιν μεταβάλλεσθαι, dicuntur dii, non natura , sed δμοιώσει di participatione. Boetius loco citato : Omnis beatus Deus , sed natura quidem unus , participatione vero nihil prohibet esse quam plurimos.

Participatione vero Deum csse , nihil eit aliud , quam gestare im sinem Dei : imago autem Dei sita est in justitia & sanctitate. Atquasi , non aliter , intellexerunt veteres, quorum testimonia audire juvabit. Theodoretus in Psal. 49. pag 386. Κυρὶς αs θεοὶ κληθεῖεν οἱ κατ' εἰκόνα θείαν γεγενημόνοι , και ἀκήρατον την εἰκiva Φυλαξαντες. Proprie dii vocari possunt, quicunque ad divinam imaginem facti sunt, cu snceram imaginem conservant. Greg. Nyssenus Orat. 32. contra Eunomium, t. 2.pag. 722. 'Oιδαμεν καὶ ἐπὶ ἀνθράπου τουτο το ονομα παρα της γραδης τεταγμένον. ἁλλα διαιρεῖ την ἐκ της ομωνυμίας κων τητα , το μιάζον ἐφ' εκατέρου τῆς σημασίας. d μεν γαρ πηγὴ τῆς αγαθότητος αν , ὰπ' αυτῆς dνομα ται δ δε μετικωυ τῆς ἀγαθμητος , συμμετέχει καὶ τῶ sic τος. Scimus etiam de homine nomen hoc

Deus a Scriptura Uurpari: Ied communitatem, quae ex aequivocatione est, distinguit, quae in utroque es signi attonis proprietas. Ille quidem Deus in fons cum si bonitatis, ex ipsa denomi Iur: hic vere nempe homo) bonitatis particeps , etiam nominis consers e scitur. Basilius Caesar. epist i t. pag. 926. οἱ ἄνθρωποι κατὰ χαριν ινρμίζονται θεοί. Homines secundam gratiaru

169쪽

138 EXPOSITIONIS SYMBOLI

vocantur dii. Photius epith i 2. pag. 2ss. Δμητέρα δε τάξει, καὶ μεθέξει τὰς τρίτης αιτίας , λεγοιτ αν καὶ τῶν ἀνθράτων ἐκεῖνος θεὸς , δέ , ἐ*' οσον αἱ δυνατὸν γογητη Qύσει , εἰς μνησιν εαυτcν , ἀρσων ασκήσει , διαπλάττοι θεis. Καὶ γαρ, ασπερ κυρίως μεν ἀγαθὸν ἡ θεία καὶ ταvτουργὸς Φύσις' κατα μεθεξιν δε, και τῶν ἀυθράτων ὁσοι διακαθάρσει βίου της ἐκεῖθεν ἀκτῖνος ἐνηυγάσθησαν ταῖς μαρμαρυγαῖς' ουτω καὶ θεος ob μινον ἡ πάντων δε' ζουσα καὶ κατεξουσιάζουσα φύσις, αλλα και τοὐς

ἀνθρώπους ἐς ν ἰδεῖν ταύrης ἡξιωμDους της ὀνομασίας. Ordine secundo sei relative ad caussam primam , dicetur inter homines Deus ille , qui, in quantum possbile est naturae creatae, se per virtutis exercitium ad imitationem Dei conformat. Etenim quemadmodum principaliter bonum est natura illa divina omnium rerum creatrix s per participationem verὸ bi illi homines , qui de vita mundisiicata radiorum inde emanantium fulgore illustrantur ; ita bi Deus non tantum est illa natura , prae cunctis dominatur , cst pro potestate imperat ssed cst homines videre es istius appellationis participes. Damascenus Orthod. fidei lib. 2. cap. i 2. pag. II9. dicit Deum creasse hominem θεέμειον , dei catum , τῆ μετοχῆ της θείας ἐλλάμιεως , καὶ ου η εἰς την θείαν μεθιςάμενον ουιαν , participatione divinae illuminationis, non vero in essentiam divinam mutatum. Dionysius Areopagita cap. I. de Eccles. Hierarch. scct. 3. pag. 2Oo. θεω- σὰ ἐςis ἡ πρὸς θεόν , ἁή εοικτὸν . ἀφομοίωσίς τε καὶ ενωσις. Dei alio es Dei quaedam, quoad fieri potes, asimilatio N unio. Ita etiam Plato, hoc tanquam per nubem videns , felicitatem hominis ait esse ὁμοίωσιν τω θεῆ κατἁ τὸ δυνατὸν , assimilationem Dei, quantum modulus noster ferre potest. Eodem ret pectu fideles J oh. 8:47. ἐκ θεῆ εἶναι, ex Deo esse. Ad quem locum praeclare Ammonius in Catena in Joh. pag. 230. Tους τιτάς ἐκ τῶ θεου λέγει,

si κατ' ουσίαν , ἀλλὰ κατὰ τὸ ἐξ αὐτῶ τὸν τύπον της εὐσεβείας λαβεῖν , και οἰκειωθῆναι αὐτ* εξ αρετῆς καὶ εvνόμου κολιτείας. Fideles ex Deo esse ait, non secundum substantiam, sed quod ab ipse normam accipiant pietatis, e usque propriisnt, cum propter virtutem, tum propter sanctam vivendirationem. Et Cyrillus Alexandr. ad eundem locum, pag. s67. 'Εκ θεῆ φηn τὸν ἐξ ἀρετῆe καὶ

ἐννόμου πολιτείας προσοικειωθiντα θεω. καὶ ἡξιωμένον ωσπερ τῆς πρὸς αbτιν συγγενείας, καθὸ καὶ ἐν τέκνοις κατατάττειν τους τοιήτους ἀξιοῖ. Ex Deo esse dicit eum,

qui ob virturem V sanctam vivendi rationem Deo conciliatur, S quas propinquitate ejus dignus habetur , quatenus tales dignos etiam judicat , qui in suorum suorum numerum adsciscantur. At non sic Christus Filius Dei eli: est enim ejusdem cum Deo naturae, Deusque, non participatione , sed natura: Filius ergo per naturam , & naturalem generationem. Hoc variis probatur rationibus. i. quia dicitur Deus Patrique aequalis e de quo

170쪽

NICAENO CONSTANTINOPOLITANI. CAP. VII. igy

in sequentibus capitibus. a. quia dicitur proprius Dei lius ad Rom. 8:32. ubi Theophylactus, pag. 8s . GP aiου ὐιρο ουκ ἐρείσατο , τουτέςι, τῶ μονογενῆς, τῆ ἀγαπητῶ , τῆ φύσει εξ αυτού , εἰσἰ γὶρ καὶ εἰσποιητοι υιοὶ αυτοῖ διὰ βα-gτίσματος) τουτου ουν gκ ἐφείσατο. Proprio filio non pepercit, hoc est, unigenito , dilecto, qui natura ex ipse es s sunt , adoptativi per Baptismum)huic non pepercit. Fidelis autem , ut jam vidimus, non est proprie filius Dei, quia non ejusdem cum Deo naturae , sed figurate , quoniam in eo imago Dei instaurata est. 3. quia dicitur μονογενῆς, unigenitus 2 de quo statim pluribus. q. quia dicitur genitas ab aeterno Prov. 8:r . Vide caput sequens s. quia jus adoptionis in Christo & per Christum adipiscimur. Est igitur ipse Filius non per adoptionem, sed per naturam: quod enim per gratiam Christus ad nos transfert, habet ipse per naturam. Nervose Basilius Caesar. statim post initium lib. ψ. adv. Eunomium .

pag. 88. Ei εις Κύριος φύσει, πολλῶν θέσει καλουμενων , καὶ εἷς υιὸς φύσει, πολλῶν dνομαζομένω9 ὐιαν το θέσει κατὰ μίμησιv τεύ Qύσει λέγεται οiσει γὰρ οὐδεν ανλε σείη, μὴ προκνουμενου του Qύσει. Εἰ ουν ἡμεις υιοὶ θέσει θεῆ , ἀνάγκη τον G. σει Πούτάλκειν. Si unus Dominus natura, cum multi adoptione appellenturinunus

Flius natura,cum multillii nominentur: quod adoptione es , ad imitationem ejus, quod natura est,ricitur nihil enim adoptione dicitur,non antecedente eo,quod naIura es. Si igitur nos Ilii Deisumus adoptione,necesse est natur stium antὸ exspere. II. Unigenitum. Μονογενῆς, juXta veteres Glossas, unicus , sngularis. Aliae Glossae: Unicus , unigena, μονογενής. Vetus Onomasticon : Un genitus , μονογενής. Vetus LeXicon : Unicus , μονογενής. Severianus :Μονογενής αιν ι μένος εκ τινος γεο-4. Unigena es , qui solus ex aliquo genitus est. Basilius lib. 2. adv. Eunomium, t. a. pag. 39. Μονογοῆς, ἔχd καρὰ μειου γενόμενος, ἀλλ' ο μόνος γειvφὶς , ἐν τῆ κοινῆ χρήσει προσαγορεύεται. Unigena , non qui is selo natus , sed qui solus genitus , in communi consuetudine appellatur. aeternum Patris coelestis Filium Nicaeni Patres vocant μονογενῆ , desumta appellatione ex variis novi Testamenti locis. Vide JOh. I: IA, I 8. cap. 3: I6,I8. Hebr. D: II. & I.Joh. :9. Ita autem appellatur, qui productus est a Patre modo quodam illi ἀκοινωνήτως proprio, naturali scilicet & esentiali deitatis communicatione. Recte Nazianet nus Orat. 36. pag 3 9o Μονογενῆς, ἀχ ῆτι μόνος ἐκ μιvου καὶ μόνον, ἀλλ' ἔτι καὶ μονοτρόπως. Unigenitus , non quia solus ex solo , o solum s sed quia etiam peculiari quodam modo. Theodoretus in Psal. 23. pag 478. Μονο vis χι καὶ τούτο ἁρμόττει ἁς θεῶ καὶ Κυρια ἡ γλο θώς , μένος γεγέννηται , καὶ μονογενὴς ονομάζεται. Unigenitus es : atque hoc ut Deo b Domino conve-S a nit.. Disiligod by Gooste

라틴어 텍스트