Joh. Caspari Suiceri ... Symbolum Niceno-Constantinopolitanum Expositum, Et Ex Antiquitate Ecclesiastica Illustratum

171쪽

1 o EXPOSITIONIS SYMBOLI

nit. Nam ut Deus , solus genitus est, unigenitus vocatur. Et in Psal89. pag. 7s D Mονογενης-ας ρε- μενος γ- ε, Πατρὸς -- . Uni enitus es ut Deus r solus enim ex Patre genitus est. Et ad Roman. 8: 20.Mονογενής ως ως ἡκ ἔχει γὸρ ἀδελφοῖςῶς me Unigenitus est , - Deus e non enim habet fratres quatenus Deus es. Epiphanius haeresii 73. pag. 363. Κυρίως -ογενῆς , ως μονος μονου ἔμοιος καr' ουσῶν εκ τοὐ Πα. ει. Propriὶ unigenitus, ut siolus ex sola smilis secundum essemiam ex Ta- ire. Cyrillus Alexand. in Thesauro, Assert. 2s. pag. 236. Vocatur μο.9πευὰ καθὸ λιγος rem ἐκ Πατρος , 43ελφοῖς κατὰ Θύσιν ουκ ἔχων , ἐτεριν τι συνταττόμενος, unigenitus , quatenus es Verbum ex Patre . fratres natura nullos habens, alii cuipiam annumeratas. Idem in Actis Concilii Ephesim , pag. 43. MOUnvia κατα φύσιν ι ἐκ λύ Πατρος δενόμαςαι λ γα , Dι μόνα ἐκ μονου γεγέννηται τού Πατρις Unigenitus secundum naturam ex 'Deo Patre nominatum es Verbum , qMoniam Jolus ex solo Patre genitus est Et Dialogo 8. qui cit de incarnarione, pag. 688. Credimus eum esse μονονας, ως ἐκ -ὐ Πατρος λόγον , καὶ ἐκ τῆς οὐσιας αύτού πεδον τa , unigenitum tanis quin ex Deo Patre Verbum N ex ejus essentia genitum. Harmenopulus de Sectis, sect i. pag. ssb. 'H-ς μονογενῆ τον Tιὸν του θεου Φαμὲν, ῶς μόνου am e ἐξ abτου πρὸ τῶν αἰώνων ἁπαντων γεγεννημένον. Nos Filium Dei unigenitum dicimus, ut qui solus ineffabiliter ex eo ante omnia secula sit genitus Damascenus lib. I. Orthod. fidei , cap. 9. pag. 31. Μονογevis λiγεται. ἴ μευοι ἐκ μειου του Παπὸς μόνως ἐγεννήθη ορδε γὰρ ὀμοιούτω ἐτέρα γένum: mi ΦούῬιῶ τοὐ λύ γεννήσει' οὐδε γάρ ἐςιν ἄλλος ὐιος τού λύ. Unigenitus dicitur quia solus ex solo Patre singulariter est genitus e neque enim assimilatur alcgeneratio generationi διθι Dei: neque enim alius Dei situs est. Quod Greo Nagian Zenus supra dixit, Filium Dei vocari μονογενῆ. Obκ ἔτι μονος ἐκ με. του καὶ μόν , ita accipiendum , ut sensus sit , eum non hanc ob caussam tantum dici μονογενῆ , ted etiam quia μονοτρόπως, peculiari modo id est qui comparationem nullam admittat cum illis, qui corporaliter generan tur. Nam genitus est ἀχρόνως, ἀμυς- ἀτaqac, ut Capite sequenti docebimus. Facessant ergo Ariam , qui impie asi eruerunt, Filium propterea dici μολγενη, quia solus a Patre si creatus . reliqua vero ab ipse id de iis testatur Theophylacius in cap. 3. Johannis, pag s97. οἰ 'Αρειανοὶ λέγου-

ἄλλα τάντα ὐx abrad. Ariani dicunt, eum unigenisum dici, quod holus ipse factus si Id conditus a Deo , omnis autem aba ab illo. Ammonius in C tena ad vi. 16. cap. 3. JOh. pag. 97. Oι 'Aρei Ni λεγουσιν, ὀπιδιὰ τουτο κα-

172쪽

NICAENO-CONSTANTINOPOLITANI. CAP. VII. a I

upται ὀ T ὸς μονογεvἡς , δτι μίνος ἐκ θεου γέγονεν. Ariani idcirco dicunt Filium vocari unigenitum , quod solus a Deo factus sit. idem de illis testatur Harmenopulus de Sectis , sect. i. pag. ss6. Nec iis , quae hactenus de unigenito Dei Filio sunt allata , repugnat, quod Angeli dicuntur filii Dei Iobi i: 6. & Principes Psal 82: 6. & fideles omnes Joh. a: i 2. Nam Angeli vocantur filii Dei λακριτικῶς, ut a filiis hominum discernantur: non naturaliter dc per generationem , sed per gratiam creationis ec adoptionis , atque adeo , quia , tanquam filii , Patrem, faciem Dei semper intuentur, dc gloria ejus perpetuo in coelis fruuntur. Reges vero , Principes hujus terrae vocantur sibi excesi , quia Deus eos facit autoritatis i uae aliquatenus participes di, unde etiam dii appellantur in Scriptura. Huc faciunt illa Theodoreti ad Psal. 82. pag 727. Tους laυδαιαν ἔρχοντας θεῖς, ῶς

το κρίνειν πεπιτευμένους , ἀνόμασε. Judaeorum principes deos , utpote quibus judicandi vicium commissum erat , nominavit. Et mox : 'Eπειδὰs ἀλιψῶς κριτηρ ἡ θεο ς ἐ*v, ενεχειρ θησαν δε και οἱ αν ωτοι κρίνειν, προσνηγορεα αν οἰ Tad τα πετιςευμἐνοι θεοὶ , a τε δή ων ἐν τούτω μιμούμενοι. Quoniam veri judex es

Deus , hominibus veris etiam judicandi vicium commissum est , propterea etiam homines. quibus idem vicium concreditum est , dii nuncupati sunt, tanquam in hoc Deum imitantes. Idem, quaest. 1 l. in Exodum , pag. 1Or.

Iudices appellat deos , ut quibus ad imitationem universorum Dei comminum es judicandi munus. Fideles tandem vocantur flu Dei eodem sensu, quo dicuntur participes naturae divinae. Vide hoc ipso capite , sub numero I. lit. b. Addimus hic sequentia Cyrillus Alexandr. Uatena in cap. i. oh.

χρηματἱζουσι τέκνα σαρκὸς , θεῆ δε μῖλλον γεννήματα. aeui per fidem in Gri- sum adoptari, vocantur filii Del , propriae quidem vilitatem naturae exuerunt , Dei veris ipsos honorantis gratia , quasi lucido quodam Testimento con decorati , ad supernaturalem dignitatem evehuntur e non enim jam amplius fili carnis , sed Dei potius soboles nuncupantur. Chrysostomus Homil. ii 2. t. s. T'w- θεῆ καλεῖ ἡ θεία γραῖ- τοῖς παντη τῆ δικαιοσύνη καὶ εὐσερεία ἀνακειμένους Filios Dei scriptura divina eos vocat, qui Iustiti e N pietati se totos consecrant. Origcnes lib. I. contra Cel lum , pag ψ . II ac d μηκέτι ὐτὸ

qui non amplius sub timore paedagogo degit , Ita virtutem pro se ipsam eligit,

4 3 filius

173쪽

iι1 EXPOSITIONIS SYMBOLI

filius Dei est. Ita Chri itus Matth. s: As. jubet nos diligere inimicos nostros, ut simus υιοὶ τοὐ πατρὸς ἡμῶν , ut limus similes Patri coelesti ἐν ἀναι- κακί , in tolerandis malis , beneficiis assicientes non tantum amicos, sed etiam inimicos. Eleganter Clemens Alexandr. stromat. lib. 7. G dιὀς τα- τρὶ ἀγαθ χαρίζετω , σπουδαῖον ἐαυτὸν καὶ ο ιον τψ πατρὶ ταρεχ μενος. Filius

patri bono gratum facit, s seipsum probum tu patri smilem exhibeat. Id

autem maxime fit implendo ea, quae ustis. cap. s. Matth. nobis praecipiuntur. Chrysostomus Homil. 3. in eput. ad Romanos: 'Aνθρωποι κατ' αὐτὸ ἐμοιουνται θε* , ὀταν μηδέν πάσχωσι παρα τῶν ἐπηρεάζειν βουλομέναν , μψε

ωριζωνται υβριζοντων , μηδε τυπτόντων τυπτωνται , μηβε καταγελῶνται καταγε-

λάsras ετέρ- αυτούς. Homines hac poti mum in re ius Deo inciuntur, quoties mali nihil patiuntur ab iis, qui ius incommodare volunt: quoties non Leduntur ab iis , qui Ledunt ἰ non vapulant ab iis , qui verberant : non irridentur ab aliis eos irridentibus. Photius epith. 93. pag. 292. To μεν δίκην ἀπαιτεχν τὸν ἡλκηκιτα , ανθρώπινον τὸ δ. μὴ ἀμύνεσθαι , Qιλόσο in τὸ ti καὶεθεργεσiαις ἀμείβεο αι, λοιπὸν in θειον, καὶ μιμπας τοῖ ἐν ο ανοις πατρος τὰ γενεῖς ἀτο nos. Aditionem instituere contra eum , qui injurid assiecit, humanum est: non ulcisci, philosiophicum: at benefactis compensare, divinum, UPatris , qui in coelis es , terrenos homines imitatores facit. Et hoc.est , quod θεου μiμητὰς γίνεσθαι vi τεκνα ἀγαπητα, ad Ephes. s: i. dicit Apostolus: de quo jam cap. 4. actum.

CAPUT VIII. De generatione Filii.

Uo Patres Nicaeni hic faciunt: veritatem adstruunt, & errorem rejiciunt. I. Τὸν εκ τού Πατρὸς γεννηθέντα , τουτέον , ἐκ της δειχι τῶ Πατρος προ πάντων τῶν αἰ--. Credunt Patres in Filium Dei, ex

174쪽

NICAENO-CONSTANTINOPOLITANI. CAP. VIII. 343

Eternae generationis mysterium non hominum solum , sed etiam Angelorum captum immane quantum superat, ac proinde curiose minime misvestigandum. Id agnoscit Nazianzenus Orat. 29. pag. 493. Ἐκδεις τὴν Μπιν, το πως μὴ περιεργάζου. Audis generationem, ne modum curiosus scruteris. Et orat. 3 s. pag. 166 Μὴ φιλοσοφήσει θεού γέων σιν ob γἀρ ἀσοαλέρ

lud tarum est. Si enim tuam cognoscis , non protinus sequitur , Dei quoque generationem tibi cognitam cst exploratam esse. Si autem tua tibi ignota es, quo tandem modo Dei generatio tibi nota erit Z auantὸ enim di ilius es Dei naturam, 'quam hominis, indagare e tanu quo3ue dissessius percipi potest superna illa o divina generatio , quam tua. Et pag. 367. θεοὐ γέν πιο σιωπῆ

τίαν. Dei generatio silentio honoretur. Abunde tibi magnum es scire, eum genitum esse. aeuo autem modo genitus si , ne ius quidem Angelis , nedum ribi intelligere concesserim. Vis declarem quomodo Z ut scit Pater, qui genuit s N Filius, qui genitus est. Quod supra haec es, nube tegitur, animique tui hebeIudinem fugit. Basilius Caesar. lib. de dancta Dei generatione,

illud insterium vocat ἁνετιτ ητον λογισμοῖς καὶ αυτον νημασιν ἀνθρωπίνοις, quod neque mente . neque verbis hominum concipi potes. Damascenus Orthod. fidei lib. i. cap. 8. pag. et . dicit Filium genitum esse ἀνερμηνεύτως, ἀναρχος, σεπτως καὶ ἀλαλητως, modo inexplicabili , citra ullum initium , modo plane

adorando N instabili. Hic autem tollendum dubium , quod cx Damasceno , qui ἀναρχως factam dicit generationem , oriri posset : nec solus ipse ita locutus : Nazianzenus quoque Orat. 36. pag. 19o. inquit; T, πιον ονομα τῶ ἀναρχως γεννM M T'ι e. Proprium nomen ejus, qui citra ullum principium genitus est , Filius. Harmenopulus de fide orthod. pag. 376. καὶ ἀναρχως, ab aeterno citra ullum initium genitus est Filius. Si generatio facta ἀναρχως, quomodo ergo Pater a veteribus Filii ἀρχῆ dicitur. Vide , quae allata sunt cap. ψ. sub num. l. i. sub lit. b. Dubium ex antiquitate solvimus. Vox ἄναρχοι duas maxime significationes habet. i . Aναρχον idem quod αδον.& ex eorum censu est, quae, ut loquitur Theodoretus Dial. I. pag. 6. τιρὶ τῆς θεία λέγεται Φύσεως, de tota enuntiantur natura divina : quae sunt θείας φύσεως καρακτυ-ικα , quae divinam denotant

175쪽

iM EXPOSITIONIS SYMBOLI

naturam, ut loquitur Isidorus Pelusiota , cpiit. D 2. lib. 3. pag. 3Ol. Hoc sensu ἄναρχον ex corum ευομάτων numero . quae Dionysius Areopagitacap. 2. de divinis Nominibus, pag 17. dicit cile ἡνωμένα τῆς ολης θεότητος, copulata in unum in tota divinitate. Notandum, Dionysium ε, ut ejus ob-1 ervat Paraphrastcs, pag 4; . ibi agere περὶ κνωμένης καὶ διακεκριμένης θὲολο.γtae , de unita , distincta Theologia. Η'ὐωμένη θεολογια ea continet θεῖα ὀνόματα, quae κοινῶς τοῖς τρατὶ θεαρχικο ς προσάτοις, in communi tribus personis divinis conveniunt. Ἀναρχει igitur , si neget την κατα χρ νον ἀρχην , principium temporis, unde aliquid csse incipit, in divinis non tantum Pater est ἄναρχοu, sed etiam Filius & Spiritus Sanctus. Apud Athanasium in quaestionibus misceli. quaest. I 3. pag. 4 3. quaeritur, ἐπὶ τῆς ἁγίας Tριάδος τίς πρῶτος; aeuis in sacrosancta Trinisate primus. Res p. οὐδεὶς πρωτος, καὶ Oo-

prior , nullus poserior, sid ut Pater , smul Filius . simul Spiritus Sanctus 2 aIque hanc ob causam smul principii expertes dicuntur , Sprincipii experies. I Iud autem ἄναρχον dicitur , quod ante principium est. Principii ergo expers Pater , principii expers Filius , principii expers Spiritus. Sanctus. Hinc S Trinitas a Basilio Seleuciensi, Orat. 39. pag. 2 . vocatur ἡ ἄναρχος τἀν οντων ἀρχη , principii expers rerum exsstentium principium. 'Avap. κος hoc sensu ergo etiam Filius. Greg. NaetianZenus Orat. 29. pag. 49P. Eαν τῆν ἀπο κρίνου νοῆς αρχουν , καὶ ἄναρχος ὀ T'ιὰ οὐκ αρχεται γαρ ὐτο χῖ νου οπίνων δεστοτηο. Si de tempore principium intellexeris, principii quoque omnis expers Filius: neque enim temporum Dominus, tempori subjectus est. Atque hoc sensu Filius dicitur ἀναρχως genitus. a. 'Aναρχου idem est, quod α- ναίτιον, originis principio carens. Hoc significatu lumia voce, solus Patereit ἄναρκος. Filius autem & Spiritus Sanctus, quamvis sint συναίδιοι, Pa Iri coaeIerni , non tamen sunt ἄναρχοι. Non est ἄυαρχος Filius. Id docet Greg. Nazian Zenus Orat 29. pag. 49o. O' Tia. ἐει ὰς αἴτιον τον Πατέρα λαμβάνους, ο κ ἀναρχος' ἀρχή γὰρ T'ιού Πατηρ , ῶς αἴτιος. Filius , siquidem Patrem, ut caussam accipias, principio non caret: principium enim Filii Pater est , ut cavisa. Damascenus Orthod. fidei lib. I. cap. l. pag. 42. O 'Tbis οὐκ ἀναρχος, τουτέον, οὐκ αναίτιος. ἐκ τοὐ Πατρω γάρ Filius non es

expers principii, id est , non es sne caussa , est enim ex Patre. Non est ἄναρχος Spiritus Sanctus. Nicephorus Constantinopol. in Actis Synodi Ephesinae, pag. 3o8. Tὸ Πνε α το ἄγων οὐκ ἀναρχων, Aa την ρκ τῶ Πανής

176쪽

Nl CAENO-CONSTANTINOPOLITANI. CAp. VIII.

ἐκπορευσιν αρχῆ γὰρ καὶ αμοῖ ὁ Πατῆρ , κατα τον του αἰτίου λόγον. Ssiritus Santius non es expers Irincipii propter processonem ex Patre e ipsus eam etiam principium Pater es, quaienus est massa. Sed haec Aς ἐν παρῶ . Pluribus rem tractamus in Oblervationibus nostris , cap. 7. Redimus ad aeternam Filii generationem. Quemadmodum ἀγεννσία est ἰδίωμα ἀQuici. κον καὶ τροσωτικὸν Dei Patris : ita γέν- ας est proprietas Filii . Greg. Na-Zian Zenus Orat. 23. pag. Α22. Iων . πατρὸς μἐν , ἡ ἀγον λ' ὐιοῖ δε , ηγέννησις. Patris proprietas haec est, quod ingenitus sto Filii veris, quod genitus. Idem, Orat. 26. pag. ΑΦ s. ωον Ba s v Πατέρα γινώσκειν , ἄναρχον

Patrem agnoscere principii expertem V ingeaitum . V unum Filium ex Patre genitum: S unum Spiritum ex Patre obstantiam habentem, hoc solo nomine Patri cedentem , quod non si ingenitus f hoc item Filio , quod non stgenisus, caetera autem Uusum omnino natur , dignitatis , honoris, gloriae. Haec vero Filii proprietas vocatur γέ mu in Scripturis , ουκ Iνα ταθος ὁτο. γράιωσιν , ἀλλ' Iνα το ὀμούσιον ςήσωσιν. ἰμάσια γὰρ τψ οντι τα τικτόμενα το τίκτουσι, non ut perpessionem nuruam adumbrent, sed ut essentiae identitatem saluant. Nam quae gignuntur, revera eandem cum gignentibus essentiam habent f inquit Isidorus Pelusiota epist. I i. lib. 4. pag. 492. Haec generario est γέννσκ ουράνιος, ἄπονος , ἀσάματος , α ρατος , ἀπαθῆς , generatio coel

sis, temporis S corporis expers, invi bilis, Me passione I ut loquitur Chrysostomus. Ob hanc ipsam generationem quidam ex veteribus existimant, Filium a Johanne dici λιγον. Ita Chrysollomus Homit. ι8. t. s. Vocatur λιγες , οτι ἀτο του Πατρῖς ἐτέχθε ἄσπερ γὸρ ι λήγος ι ἐμος ἀπο της Φυχηe μου γενναται, οὐτω καὶ δ πιὰς ἀπο του Πατρὸς ἐτί η, Verbum , quoniam a Patre genitus es. Euemadmodum enim oratio mea ex animo meo generatur , ita etiam Filius a Patre genitus es. Theodorctus in epito me div. decret. cap. 2. pag 2 s6. O' λίγος δηλοῖ τὸ ἀπαθες της γεννησεως. Ἱνα γὰρ μὴ , ὐιὸν

ἡ γέννωνις ἐκείυη πάθους παντὸς ἐλευθίμ εδε γὰρ ι νους 4 ἡμέτερος , Ni νων τον λι νον , δεῖται τῆς τg θήλεως κοινωνίας, ἡ λυσιν, ἡ τομήν τινα ὐτομάνει ἀλλὰ σέλιιοι - , τέλειον ἀποτελεῖ τὰν λόγον. Verbum, impatibilem fuisse generationem μgnseat. Ne enim , Filium audientes, in humanos incideremus cogitariones,

177쪽

Verbum illum appellaetis: se docens, generationem illam ab omni passove liberam fuisse. Nec enim mens nostra verbum parturiens opus habet conjunctione foeminae , vel suxionem, sectionemque aliquam patitur , se cui perfecta es , perfectum essest verbum. .Eodem modo Greg. Nyssienus Orat. 2. t. 2. pag. 27. Basilius Caes. In initium Euangelii Iohannis , pag. scit, . Chrysostomus Homit. Ir6. t. s. pag. 747. U.u scenus Orthod. fidei lib. r. Cap. 9. pag. 3t. & alii. Sunt tamen , quae in hac similitudinumerito desiderantur. Nimirum λιγος mentis est accidens , Filius autem est substantia : ideo Athanasius in Definitionibus i. 2. Pag. 3 3. eum Vocat λιγου non Προ*ορικὸν , non ἐνδιάθετον , sed δεμιον. Est λιγος , ου νητος, ἀλλ' ὐσιών ς, Verbum non pronxnciatum , sed substantiale, ut loquitur ignatius ad Magnesianos. Deinde λόγος mentis non est aliquid per se subsistens, sed est qualitas μυτάρχουσα ν μῖν τα ς καρδίας, cordibus nostris insta, juxta Basilium in principium Euang. Johannis, nonὐφες a. Filius auiatem est Δοτί τος , habetque ἰδίαν ὐταρξιν. Hoc inculcat Damascenus Orthod. fidei lib. i. cap. 6 pag. i 7. οὐ γαρ ἰ v, οτε , v ὀρεῖς ἀλογος, - δε

ἀλλ' ἐν abria ἀεὶ siis. Non enim fuit unquam , ut fuerit Deus araque Ver-ho , sed semper habet Verbum suum ex se genitum , non insar verbi nostri, sub entiam non habens, θ' in aerem emissum, sed sub entiam habens, vivens, perfectum, non extra ipsum excedens, sed in eo jemper exspens. Atre haec quidem veteres non male: merito tamen quis dubitaverit,utrum

anctus Johannes adco subtiliter de Filio Dei disserat. Quare melius Theolosi statuunt, Johannem vocabulis usum esse in Iudaeorum Synagogis tritis & usitatis. Chaldaeus autem Paraphrastes , quoties de Deo cum hominibus loquente , cum hominibus versante , iisque auxiliante sermo est, is autem fuit Filius Dei, qui Ecclesiam semper gubernavit Hebraeum reddit vel quod verbum significat. Vide Genesao: g. & cap. 2I: 22. Hoseae νοῦ tr. Ratio autem hujus appellationis

haec eme videtur, quod Deus in Sacra Scriptura dicitur omnia facere Verbo suo, idque ad denotandam infinitam ejus potentiam : facere enim omnia solo vcrbo & nutu, est omnipotentis. Dixit, F fuit s mandavit. 'serit, Psal. 33: in Cum autem Deus omnia secerit per Filium Joh. i: g. Coloss. 1:i6,t 7. inde factum, ut dictus sit 'a λόγος, Verbum. II. DNὐθεντα , ου ταὐλτα. Genitum , nou factum. Hisce Arii jugu latur haeresis, cujus originem & progressium paulo altius repetere, ope

178쪽

NICAENO CONSTANTINOPOLITANI. CAP. VIII. 14

rae suerit pretium. Arius suit natione Afer , prosessione Presbyter Alexandrinus Qua vero ratione impium dogma luum in Ecclesiam in vexcrit , α quodnam istud fuerit , pluribus docet Socrates Hist. Eccles. lib. r. cap. 6. pag. I73. Rem totam ad compendium reserimus. Cum Alexander , Ecclesiue Alexandrinae Episcopus , aliquando , παρόντων τῶν ὐx αὐτον Πρεσβυτέρων. καὶ τῶν λοι τῶν κληρικῶv, praesentibus Ibisufectis Pres. 0teris , , reliquo Gero , paulo liberius de SS. Trinitate fuisset locutus, atque docuisset ἐν μονάδι Πιαδα μαι , in unitate Trinitatem esse s Arius, cum falso putaret, Sabelliani imum ab Alcxandro tradi, impie autem asia seruit Sabellius 3, ut docuimus cap. 3. num. q. ubi opposita , sub lit. αι

dio ὸ diametro in contrariam sententiam Lisci Sabellii opinioni declinavit eta. ut ipse exsimabat, vehementersese ab Episcopo dictis opposivit, dixit vers Pater genuit Filium, ex tenetiae suae initium habet genitus: atque inde patet, fuisse aliquando tempus, Filius non fuit: hinc etiam necessari equitur , ex emibus is Ursn habere. Eodem fere modo rem narrat Nicephorus hist. Eccles. lib. 8. cap. s. pag s38 Hic Filium dixit esse

κτίσμα. Chrysostomus Homil. 6. in epist. ad Ρhilippenses : T Os ιμολο πιι , μματι δε μόνου κτίσμa γM a-ν εἶναί φηM , καὶ τῆ Πατρὸς ἐλάττονα το λύ. Filiam fatetur , sed solo verbo : eum enim creaturam esse dicit , cst Pa ire longe inferiorem. De eodem Theodoretus haeret. fabul. lib. 6. cap. r. pag. 232. Tὸv T ον κτίσμα ἀτεκάλεσε. Filium creaturam vocavit. Idem Orar. i. de Providentia, pag. 322. de Arianis scribit: Τὸs μονογενη σἔ tisi λόγου ἐμολογοῦντες T'ιὸν , ἐκ ποίημα τῆ murti συναριθμοῖσι, vaὶ τὸν κτ m χῶσι μιτ , κτίσεως. Unigenitum Dei Verbum. Filium nempe consumes , ipsum quas factum rebus creatis annumerant, N creatorem rei creatae parem fes

qualem constituunt. Vide fuse in epistola Arii ad Eusebium , apud Epiphanium haeresi 69. pag 3 13. & apud Theodoretum, hist. Eccles lib. r. . cap. q. pag. νδ . di in epist. Eusebii Nicomediensis, ibid. cap. y pag. 28. Hanc vero Arii haeresin Alexander, Episcopus Alexandriae , inmcilio Alexandrino, damnavit, teste Socrate, lib. I. cap. 6. anno

Christi gi . Idem postea factum cst in celebri illo Concilio, primo Oe-

179쪽

i.8 EXPOSITIONIS SYMBOLi

cumenico , cujus Symbolum consideramus , Nicaeae habito anno rae ut testantur Eulebius lib. 3. de Vita Constantini, cap. 12. Socrates.hilh' Eccles. lib. I. cap. s. Theodoretus, hist. Eccles. lib. i. cap. 6. pag . Photius Epili. r. pag. s. Concilium Nicaenum , ut ex ejus patet Sym-holo , testatur , se credere in Filium Dei γε θέντα , ου τὼ Γυτα Neoai eum in creaturam. Reliqua, quae Filii Deitatem adit ruunt z-quentur in proximis capitibus. Et quia Ariani, licet Filium ad creaturarum dejecerint sortem , eundem tamen adorabant , hinc merito a veteribus appellati sunt κτισματολάτραι. Huc facit illud Athanasii Ora

contra Alianos , t. a. pag. 22. o μών ἀπότολος ἀσιαται τοὐς ελληνας, κτίσματα σέβουσι, λέγων οτι ελήτρευσαν τῆ -ει παρα τον κτίσαντα θεμ ούτοιδου κτίσμα Mγοντα εἰναι τον Κύριον , καὶ ως κτίσματι λατρεύοντες ab τι , τί διαῖόρουσιν ἐλώνω9 ; Apostolus quidem accusat Gentiles, quod creaturas colant quando dicit: Servierunt creaturae potius quam creatori Deo Hi seris. Ariani, dicentes Dominum esse creaturam , set ei tanquam creaturae seria vientes , quid a Graecis disserunt ' Et quod Theodoretus ad cundem Aoostoli locum lcribit, pag. 19. Tαύτας or κεινται ταῖς κατηγορίας καὶ οἱ τὸ Lo

dem reprehensiones incidunt etiam illi , qui unigenitum Dei Filium creaturam

quidem vocant, tamen Ianruam Deum adorant.

Quod si nunc lubeat ita fontem & scaturiginem hujus tanti erroris in quirere, deprehendemus verissime a Chrysostomo scriptum esse, Pr fatin epist. ad Romanos, pag. r. 'Eντεῖθστα μυρία ἐφύη κακὰ, ἀπὸ τί rau ναα-

φῶ, ἀγνοίας ἐντε θεν ἡ πολ λη τaev Bρiσεων ἐναπελύμη. Hinc insinit et orta Dat mala, ab ipsa FidelicetIcriptura= um ignoratιone d hinc multa illa haeresium tui lulavit lues. Nec ατο τῆς τανγραφῶν ἀγνοίας tantum, sed ab earundem etiam di quidem maxime, παρατθορὰς oriuntur haereses. Docet hoc Basilius Caesar. Orat. 2. in Hexaem pag. 37. οἰ παραχαράκται τῆς α v ate apie)9 ἐ-τῖν νουν ἀκολουhis διδάσκουσιν, ἀλλα πρι, τὸ οἰκεῖον λούλημα τή, λάνοια9 ra γραφῖυ διαπέφουσι. Vertiaris depravatores seuam mentem non accommodant siripturae , sed adsuam voluntatem mentem scriFIurarum trahunt ac pervertunt. Tales scripturarum ταραχαράκται etiam sunt Ariani: varia enim contextus sacri loca, ex quibus evincere satagunt, Filium Dei esse κτίσμα κτο, depravant. Videamus unum & alterum e Xemplum. Abussi sunt loco ad Colost . i: is . ubi Filius Dei vocatur πῖ ετ τοκος πάσει κτίσεως, primo enitus omnis rei creatae. Hinc colligi bant. Cum esse κτίσμα, & x γοωοδ idemelle, quod τρωτίκτιτος, ut mox Videbimus. Α t πρατέτοκος πάσης κτίσεως v o.

180쪽

NICAENO-CONSTANTINOPOLITANI. CAP. VIII. 349

catur, ut ante omnes res conditas ex subitantia Patris genitus. Id patet ex eo, quod statim Apostolus, v. I 6. subjicit, ἐν αὐτῶν ἐκτίσθη τὰ πάντα, καὶ τάντα δἰ αὐτοῖ καὶ εος αυτὸν εκτι ι. Itaque per hoc Filius Dei a rebus conditis diltinguitur, & aeternitas ejus denotatur. Hanc expositionem veteres magno consensu stabiliunt. Theodoretus ad praesentem locum, pag. 3q6.

quomodo primogenitus ' Si primogenitus. quomodo unigenitus p Atqui in diminis Euangeliis unigenitus nominatus es. Ese ergo primogenitus creaturae rnon quod sororem habeat creaturam, sed quod ante omnem creaturam si gen ius. Gomodo enim seri posset, ut idem esset frater creaturae opifex Z Si enim, ut blaterant haeretici, es creatura, sororem habet creaturam. Fieri

autem non potes, ut idem smul ejusdem si frater opifex. Eum autemo rem vocat divina scriptura: quod si opifex , non ergo frater, quὸd si

ergo non es frater, non est creatura. Ita ctiam Chrysostomus, quem vide Homil. 3. in epiit. ad Colosienses, pag. iO3, io . Pluribus quoque locum contra Eunomium vindicat Basilius Caesar. lib. . Contra Eunom. pag. io . Eunomius ex eo. quod Filius dicitur τρωτιτοκος πάσης κτίσεως, inseris

re non erubuit eum esse ηρωτὀκτιςου, primo creatum. Sed respondet Basi ..tius, si eam ob cauilam dicatur πρωτότοκος πάσης κτίσεως. Cum etiam πρωτότο- κου ἐκ νεκρῶν vocari, οτι προετελεύτησε τῶν νεκρῶν, quia ante mortuos mortaus steal διτρωτὀτοκος ἐκ νεκρῶνεψηται, δια τὸ αἰτιος εἶναι τῆς εκ νεκρῶν ἀναςάσεως, ούτω καὶ τρωτοτοκος κτισεως, δια τὰ αἴτιος εἶναι τού εξ obκ οντων εἰς τὰ εἰναι παραγαγεῖν

σὴν κτίσιν. Si vero primogenitus mortuorum dictus es , quoniam caussas reserrectionis ex mortuis: sc etiam primogenitus creatum, quoniam caussa es, ut a nihilo ad esse creatura si producta. Damascenus orthod. fidei

lib. 4. Cap. 8. pag. 293. πρωτότοκον αυτὸν Φαμεν πάσης κτίσεως , επειδὴ καὶ αὐτὸι ἐκ τῆ θεε, και ἡ κτίσις ἐκ τού θεου. ἀλλ' αυτος μἡv ἐκ τῆς ήσἰας τοὐ tisi καὶ πατρὸς μόνος ἀχρόνως γεγεννημένος , εἰκὸς υιὀς μονογενῆς πρωτοτοκος , καὶ ου πρωτό- κτιζος λεχ ρήσεται. Primogenitum ipsum dicimus omnis creaturae, quia N

라틴어 텍스트