Joh. Caspari Suiceri ... Symbolum Niceno-Constantinopolitanum Expositum, Et Ex Antiquitate Ecclesiastica Illustratum

211쪽

186 EXPOSITIONIS SYMBOLI

λειουμειον , vel ἡλλοιωμένον, ὁ ἐς ιν δελο εξ αλλου γινόμvos. Ita enim haec legenda. Immutabile . quod non mutatur , quod es aliud ex alio farium. nempe ἀλλοιέμενον. Epithe tum , quod soli competit Deo. Ἀπαράλλακτον ergo esst, quod altera promus, omni modo, omnino, nulla mutato es simile equod in nullo ab altero quopiam diversum aut varium est. Jam , quia Filius Patri est ὀμούσιος, ut sequenti capite demonstrabimus, vocatur Patris ατ - ἀλλακτορ δε-9 Chrysostomus apud Oecumenium in ae Corinth. q. pag. 2o. εἰκ- ωι του Ida ὀς απαραλλακτος. Filius es imago Patri per omnia ilis. Athanasius Orat. 3. contra Arianos. t. i. pag. Αοψ dicit Filium ἐμφέρειαν καὶ erusia αταράλλακτει σώζειν πρὸς τον τατθα, similitudinem V imaginem Patri per omnia smilem habere. Ita etiam alii pallim loquuntur. s. Q s continet enumerationem operum, quae cum soli Deo conveniant, Christo tamen tribuuntur in Scripturis. Atque hic occurrit. a. Creatio , quae soli competit Deo , ctun sit actio infinitae & omnipotentis virtutis : unde eam sibi etiam vendicat, tanquam sibi ἀκοιν/ήσας propriam Jesajαμ:24. Vide supra cap. s. Optime Cyrillus Alex.

ἡ ωe. Si quis aequali eum Deo operandi vi polleat, aequali utique gloriaρω-ditus erit, neque aliud erit, quam Deus. Creationem hominis Filio tribui,

ex antiquitate demonstravimus cap. 3. num. O. Σ. l. Eundem coeli terrae creatorum esse, in Scripturis di tertius perhibetur, quam ut eorum testimonia omnis haereticorum sophistice eludere possit: omnia enim per eum condita dicuntur Joh. i: 3. Ad quem locum Theodorus Mopsvestenus in Catena in Johannem , pag. l6. Ουτος 4εἰ mum τη πατρὶ, M ὁμοιος

Verbum Patri semper coex ebat, ut quod N naturam cst operationem cum eo haberet communem s quod, inquam, ipsi quidem semper aderat, cooperabatur autem ipse . quando res omnes produci conveniebat. Manifesὸ autem

ostendit, illud, per ipsum, non propter ejus ministerium appostum esse, sed propter cooperationem. Es ut nihil eorum, quae facta sunt, ab ipsus fabricatione eximeretur. subdit, Et sine ipso factum est nihil quod factum est.

212쪽

NICAENO-CONSTANTINOPOLITANI. CAP. IX. 18i

ται , nνα μηκέτι κατα φύσιν νοῆται δημιουργός' ἀλλὰ μαλλου αὐτὸς καὶ μονοζὐταρχω, τοὐ θεg καὶ Πατρος, ῶς T ιὸς μονογεvM. τα πάντα ἐργαζεται, συνεργαζομένου δηλονότι καὶ συγ ντος αὐτ* τῆ Πατρὸς καὶ τοὐ his Πνεύματος. Non tamen,

quia omnia per i psum facta dicit, idcirco servum N alienae voluntatis ministrum cogitemus, ne natura Dd conditor haberi desinat: quin imὸ ipse V δε-lus Cirtus ex ens Dei fu Patris, ut Filius unigena omnia operatur , cooperante fidelicet S coexssente Us Patre S Spiritu Sancto. Et mox: Ἐργαζομένου τοὐ Πατρὸς , ο T ιὸς ἐργάσεται ως Φυσική τε καὶ Obσιάδης δύναμις καὶ ἐυυ- τι τος αύτοῖ. operante Patre etiam Filius operabitur, tanquam naturalista e sentialis N ex sentiam habeηs virius ipsus. Theophylactus in i . Cap. oh. pag ss9. fuse hunc locum exponit, & ab Arianorum corruptela

vindicat. Inter alia: OEbαγγελις-ς εἰσων, δια τού T'ιοῖ γεγενῆσθαι τα πάντα, ἐδήλωσεν, ἔτι ο κατῆρ μεσίτου αὐτ* πρὸς την κτίσιν, is οὐτως εἴπω, ἐχρήσατο, οὐκως ελάττονι αὐτ*, αλλa ὰς μαλλον ἰσοδυναμ* , καὶ ώς ἰσχύοντι τηλικαύτην ἐκτελεῖ,

ἐπίτασιν. uando Euangelista dicit, per Filium omnia esse facta , declaravit , Fatrem mediatore illo s ut ita dicam s ad rerum creationem esse usum, non se minore, sed aequalem potestatem potius habente , fg ut valente talia perscere. Ita ad Coloss I: I6. itidem de Filio : Es abτψ ἐκτίσθη τὰ πάντα τα τεντα δι abτοὐ καὶ εἰς αυτἡv ἔκτι ι. Ad quem locum Theophylactus, pag. 636. τὸ , ἐν α τψ, ἀντὶ του, δι' αὐτού. Uud, in ipso, pro, per imis. Et paulo post: 'Oπερ ανωτερω εἶτεν , ἐν αὐτφ, τούτο νῖν λέγει, δι' αὐτού. Πάντα ουν ἴσα γέγονε , δἰ αλοῖ ἔκτι ι. uod supra dixit , in ipso, id nunc dicit, per ipsum. Omnia igitur quaecunque facta sunt, per i m sunt condita. Confer etiam ad Hebraeos i: 2.. Et ne cavillentur Ariani, per eum non tanquam Caussam principem, sed instrumentalem . γαιον & ὐτουργὸ9 omnia fuisse creata , ad Hebraeos it 1 o. Christo attribuitur locus iste Psal. Io2:26. Tu in principio, Domine, terram fundast, es opera manuum tuarum μηt coeli. Hoc observat Theophylactus, quando ad hunc locum in epist. ad Hebraeos , pag. 88 . scribit : Τοῖτο κατὰ

ω ου καὶ τοῖς Διωνας ἐποίπεν. Isud est contra inium, qui ipsem ministrum , vel potius instrumentum faciestat, eis quod ra dictum, per quem di secula fecit. Joh. s: i9. Quaecunque Pater facit, haec etiam Filius pariter facit , quoniam eadem es utriusque potentia. Unde non dicitur ὁμοια τοιεῖν . sed δμοίως τοιεῖν, pariter, una S co unctim cum Patre, quoniam Pater & Fialius non sunt plura, sed unum di indivisum agendi principium. Greg. Nazianzenus Orat. H. pag. Οὐτα γαρ ἐγώ δέχομαι τὸ , ἄτερ - τού Πα-

213쪽

,81 EXPOSITIONIS SYMBOLI

τρὸς γλεται. ταυτα καὶ τὸν T'ιὸν ἰμοίως ποιεῖν, ου κατὰ τὴν τῶν γινομεν- ω - αιυ, αλλὰ κατὰ τῆv τῆς ἐξ ulas ὀμοτιμίαν. Ita enim ego haec accipio ; Quaecunque Pater facit , laxc etiam Filius pariter facit, nou quὸd ilia snturrimi que opera, sed quod par si utriusque potesas atque auctoritas. Ad integrum comma illud i9. notatu digna illa Theophylacti, pag. 629. CO

potest Filius a se iplo facere aliquid, quatenus nihil alienum velperegrinum habet is Patre , sed per omnia similis est Patri: neque aliam habet subsantiam, ut V aliam virtutem habeat, G consequenter aliam operationem s sed quia eandem habit substantiam , eandem habet ces virtutem: S p Opier hoc etiam eadem operatur, V non potest aliud quid facere praeter id, quod Pirici facit. Non enim aliam virtutem babet. vel inferiorem, vel superiorem paternas sied una es substantia, una virtus, una operatio Patris N Filii. lsii-dorus P clusiota epili. 2sg. lib. i. pag. 92. Tὀ, ου δύναται ὀ T ὀςτοιεῖν - ἐαυ- - τού ἡδεν, ουκ ασθενειας σημεῖον, ἀλλὰ τῶ μη ἐνδέχησθου, ἀλλU Πατρὸς, καὶ ἐτέραν T'ιρὼ εἶναι την βούλη iv. Haec verba, Non potest Filius a se ipso facere

quidquam, non sunt imbecillitatis signum, verum illud indicant, fieri non posse, ut alia Patris, alia Filii sit voluntas.

β Conservatio rerum omnium soli Deo competit . sicut Creatio, est enim Conservatio quasi continuatio quaedam illius actionis, per quam res acceperunt esic. In primo momento, quo re, esse incipit, dicitur Creatio, in progrestu autem dc continuatione Conservatio. Ut ergo solus Dcus res omnes creavit , ita solus eas conservat , adeo ut si vel ad momentum virtutem suam subtraheret, statim collaberentur res omnes, &in nihilum reciderent, juxta illud Actor I 7:28. Ἐν αυτ γὰρ ζῶμεν, καὶ κινουμεθα, καἱ ἐσμεν. In ipso enim viπimM, S movemur, cessumus: quod nonnisi de rerum omnium conservatione potest intelligi . quae, ut dictum, Deo soli competit. Chrysol tomus προς τους σκανδαλισθεντας, cap. t . pag. 3. Αὐτὸς δημιουργος, αυτος αυτὸ οὐκ ὀντα παρήγαγε. καὶ αυτὸς ταραχθέ, διακρατεῖ καὶ Διατηρεῖ ως βούλεται' αυτdς καὶ δημιουργὸς καὶ διακρατων καὶ συνεπιν ταωάυτα. Ipse est conditor, ipse omnia, cum non essent, produxit, cui eprο sa confercat, cu tuetur ut vult. Lue es conditor, b cuncta continet atque

conse

214쪽

NICAENO CONSTANT, NOPOLITANI CAP. IX. 183

eonservat. Idem homil. 4o. t. s pag. 27O. Θεὸς ου μειον παρήγαγε την κτίσιν, ἀλλὰ και ταραχθεῖσαν αυτὴν συγκρατεῖ. Deus res creatas non tantum produxit, sed etiam productas continet atque conservat. At Christo etiam convenit rerum omnium contervatio : dicitur enim Oέρειν τα πάντα τῶ ρήματι ritu δυνάμεως αὐτsi , ad Hebr. 1:3. Ad quae Theophylactus, pag. 873.d T oc ιήματι τα πάντα φθει , τουτέτι , κυβερνῆ, συγκρατεῖ. Filius omniagellat verbo, id est, gubernat, continet. soli 3': I7. σπατηρ μου ἔους ἄρτι ἐργαζεται, κoae ἐργάζομαι. Pater meus usique actuc operatur, ου ego operor Hoc intelligi debet de vi & influxione illa, quam rebus omnibus lic insinuat Deus , ut eas moderetur, jugique successione conservet: &, ut Chrysestomus homil. io. in Genesin, pag. 63. ait. Tis διηνεκῆ αυτου πρε-

νοιαν ἡμῖν παραδηλοῖ , και εργατίαν λέγει , τὀ διακρατεῖν τα γεγενημiva, καὶ τοδιαμονῆν αυτοῖς χαρίζα αι , καὶ ἡνιοχm τον σύμπαντα ι vov. Perpetuam ejus

providentiam nobis declarat, N operationem vocat, creata conservare, iisque largiri, ut permaneant atque sub ant, eaeque semper gubernare. Et homil. 38. in Joh. T4 d τρετος τῆς ἐργασίας; Προνοει, συγκρατεῖτα γενωπα

πάντα. Uρῶν τοίνυν ἡλιον ἀνατελλοντα, και σεληνην τρέχουσαν, καὶ λίμνας, καὶ πηγὰς, καὶ ποταμοὐς, και ὐετοῖς, και Qύσεως δρωον τὸν ἐν το ς στέρμασι, του ἐν τοῖς σώμασι τοῖς ἡμετέροις και τοῖς τει αλιγων' τα αλλα πάντα , δἰ ίν etas τὸ παν συνέτηκε , μάνθανε των διηνεκῆ ἐργασίαv. Quis es modus operationis ΘProvidet, omnia creata conservaI. Cum igitur solem orientem , lunae cursum, stagna, fontes, fluvios, pluvias, naturae vim in seminibus, in nostris

N brutorum corporibus, caetera omnia, quibus hoc totum constat, Uides, intellige perpetuam operationem. Nazianzenus Orat. 36 pag. 8 Ἐργάζεται κατὰ τήν Δ πεκοίηκεν οlκονομίαν τε καὶ συντηρητιν. Operatur ratione gubernarionis θ' conservationis eorum, quae creavit. Cyrillus Alex. lib. s. de Trinitate , pag. 8 . 'I τογενῆ την τῶν ολαγ πρόνοιαν ποιουμένους εὐρήσομεν , τόν τε

Πατέρα, καὶ τὸν T'ιόν. AEqualiter providere universtati comperiemus N Patrem , Filium. γ. Patratio miraculorum est actio mere divina. Miratulam autem, cum Augustino , lib. 3. de Trinitate , cap. q. vocamus aliquid arduum, insolitum , supra facultatem naturae N spem mirantis apparens. Theodotus, Ancyrae epilcopus, in Actis Ephesinis, pag. 262. Σημεῖον καλεῖται, Oxερ τῆν -Mη φύσιν γεγενημένον καὶ ο τι μῆν ἐγενετο υμεν, τον δε τρόπου λέγειν εὐκ εχομεν. Signum vocatur, quod praeter naturam factum se , quod quidem factum esse scimus, eius vereo modum ignoramus. Item ibidem: θαύμακαλεῖται, λογισμοu ἀνθραννοις ουκ ἐρευνώμενον. Miraculum vocatur, quod ratione

215쪽

18 EXPOSITIONIS SYMBOLI

rione humana investigari nequit. Unde idem , pag. 26 l. Πράγματος, ου του λογον ἐπιγινώσκομεν, τουτου ἡ φυσις ου θαὐμά ἐς. ν, ουδε σημειον. Rei, cujus rationem cognoscimus , natura, neque miraculum, nequesgnum es. Miraculorum autem patrationem soli convenire Deo, vel inde patet, quia Miraculum est υτὸρ την συνήθη φύσιν γεγενημένον , quia totius naturae vires excedit. Nulla autem creatura propriis viribus potest agere stupra ordinem totius natura: : sic enim agerct ultra proprias vires , cum omnis creatura contineatur sub universali naturae ordine. Deinde Deus hoc sibi ἁκοινωνήτως proprium vindicat, posse aliquid agere οπερ vel παρὰ φύσιν, natura rerum non hominibus, non Angelis, sed Dei unius mandatis obsequente. Sic Pal. 72:i S. Benedictus Deus Ipraelis , qui facit mirabilia solus. Et Psal. i 36: . itidem de Deo: fiui facit mirabilia magna operasolus. Ad posteriorem locum erudite Theodoretus, Pag. 937. Μεγαλουρ-

μάr- δημιουργέν. Magna opera etiam sunt benevolorum servorum ejus. Sed divina vocamus e Moss. y6uae, θ' Eliae mirabilia r nec non Ana. quae a sane lis Apostolis sunt facta. Iure igitur Propheta ipsum solum dixit magnorum miraculorum opificem esse. Vult, mirabilia , quae 1 Sanctis Dei fervis patrantur, esse Θεια, divina, quia Deum habeant Autorem; quia ipse Deus ad ea edenda servis suis, tanquam instrumentis. sit usus. Recte etiam Lyranus ad eundem locum: Mirabile dicitur alicui, quod transcendit cognitionem ejus e N ideo aliqua sunt mirabilia semplicibus , quae non sunt mirabilia sapientibus, scut eclipsis solis aut lunae mirabilis es laico, non autem astrologo. Et per hunc modum aliqua sunt mirabilia hominibus, non tamen Angelis. Illa veri sunt mirabilia simpliciter, sive magna, quae transcendum facultaIem totius naturae creatae : cu haec sunt soli Deo psbilia. Quod si jam probetur, etiam Chri itum magna edidisse mirabilia, patebit

omnino, eum esse verum & aeternum Deum. Christum autem ulmodi miracula propria virtute patrasse. ex historia Evangelica liquet. Sic aegri gravistimis liberantur morbis, modo verbo Christi nudo: tum praeis sentes, ut paralyticus Matth. 9:6, 7. tum ablentes. ut Centurionis famulus Matth. 8:I3. modo per contactum, ut socrus Petri Matth. 8:i s. duo caeci Matth. 9:18,2a. ia mulier α σαουσα Matth. 9:22. Alia miracula nunc taceo. Huc facit, quod veteres de τυφλψ εκ γενετῆς. JOh. 9: I.

statuunt, non visum modo illi datum, sed di oculos a Domino formatos

216쪽

NICAENO CONSTANTINOPOLITANI. CAP. IX. 183

& creatos esse. Cyprianus lib. de bono Patientiar, pag. 3i6. Sputo suo Leci oculos Christus formavit. Alterius homil. in corcum a nativitate , in Bibliotheca Photii Cod 27 i. pag. Isoι. Π πάθσς, φησὶν ὀ χριςὸς , τούτυφλοῖ οὐχ ἁμαρτημάτων ἐςἰν ἀντίδοσις, ἀλλ' ἐτοιμασία μελλούσης οἰκουομίας ἄλλα

ξημιουργεῖν -ορμάς. Caecitas, ait Chrisus, non propter peccata astidit, sed praeparatio est futurae dispensationis alio tendentis, utque creator universorum post primam creationem etiam nunc creandi occasonem inveniat. En, qui in principio omnia creavit , idem etiam hosce formavit oculos. Eodem etiam Chrysostomus respexit in Matth. cap. 14. cum miraculum praesens δημιουργίαν d*θαλμοῖ vocavit. 'Oτε , inquit, eo aλμὸν εδημιούργησε. Cum creavit oculum. Et bene observat discrimen inter miracula Christi & Pro phetarum Theophylactus in cap. 9. Matthaei, pag. FO O 'πιεις ωτ εξου σίας ε θεράxiυσ3, καὶ ἐκ Ac εκεῖνοι, ευχ μενοι. Christus sua canabat potestate, non sicut illi, precantes. Ita etiam aliter Apostoli. aliter Christus miracula patravit. Apostoli non per virtutem sibi naturaliter insitam, neque cceia litus sibi realiter collatam , haec enim e It virtus infinita , cujus creatura non est capax , nili statuas creaturam Deitati secundum ουσίαν exaequari

posse ; led per virtutem exsistcntem in Chri ito : i pse namque discipulia

luis autoritatem dedit in nomine ac virtute ipsius miracula edendi Matth. io: i. ubi Theophylactus , pag. si . de Christ O : Δίδωσιν αbτοῖς το θαυμα

τουργεῖν, ως αν διὰ τῶν θαυμάτων καταπλήσσοντες , πρὸς την Αδασκαλίαν πειθηνίουσεκωσι τοὐς ἀκροατάς. Dedit eis Ut tutem miracula parrandi, ut per miracula in admirationem adducerent, magis obtemperavies doctrime haberent aviditores. Hanc potuitatem dc virtutem a Christo datam agnoscunt Aposto li, Petrus dc Johannes, Ach. 3:i2. dum negant, se aias δυνάμει η εὐσεβεί sanasse claudum. Chri lius vero non aliena, sed propria, non adscititia, sed naturali virtute , naturae ordinem immutavit : hoc enim effecit per Deitatem in se σωματικῶς habitantem, dc cum qua humanitas unum constituit opi s vis. Hinc Eusebius hilt. Eccles lib. Io. cap. q. pag. Io8. b.

eum vocat του θαυματουργὸν , τον μεγαλουργὸν , miracula edentem , rerum magnarum auctorem.

δ. Salvatio est opus proprium Dei. Solum Deum esse Salvatorem disertius Scripturae testantur, quam ut in dubium revocari vel possit vel debeat. Vide Jes: ae 3: ii. cap. 4s: 2s Hoseae i3: . Christus autem sic est Salvator, ut nomen ejus sit Iesus, id est, Salvator ; quia non est in alio quoquam salus. Actor. 4: ra. Theodoretus ad Jes. 43: D. pag. IOS

217쪽

186 EXPOSITIONIS SYMBOLI

σιν εὶ δε σωτηρ ἐςι, της κοτῆς οὐσίας ἐςὶν , sic μινης ω το σίζειν. Ego Deus, & non est praeter me Salvator. IVa itidem unam praedicant Deita tem: Dominum enim Christum etiam a sacra Scriptura Salvatorem nominari , Arii quoque V Eunomii arbitror confessuros discipulos. Euod si praeter

ipsum non est Salvator, N Samator etiam Dominus appellatur, ex illa haud dubie natura est. Si vero non es, ut dicunt blasphemantes , nec Salvator secundum propheriae sententiam. Si autem es Salvator, ejusdem es naturae cujus solius est salvare. Conser, quae supra cap. 6. num. I l. denominibus' inode & Σωτ, ρ dicta sunt. Ut vero hoc capiamus facilius, tres actus ad homines salvandos requiri dicimus. Primus est salutis acquisitio , seu impetratio , quod resertur ad jus meritumque. Secundus est salutis impetra

tete essicax communicatio: quia vero inter acquisitionem salutis, ejusque actualem communicationem fidem intercedere necesse est , quae est viniaculum nostrae cum Christo συμ*ύσεως καὶ ενάτεωρ, & quia fides est ex auditu, auditus autem per Verbum Dei ad Rom. io: i7. ideo, ut salus impetrata nobis emcaciter communicetur, te tius actus necestarius, ut verbi praeconio pullentur aures nostrae, mentesque coelesti luce pcrsundantur. His tribus actibus defungitur Christus, ut Salvator: nullus autem horum a Christo perfici potest , nisi idem sit Deus. a. Doccre intus, ingenium reddere attentum di docile , mentisque tenebras discutere ,.novam lucem infundere , opus est divinum : icebοιαδίδακτοι dicuntur fideles Joh. 6: 4s. & Actor. 16: I . dicitur Dominus eor Lydiae adaperuisse. Et David Psal. ii 9:38. flagitat a Dco, ut sbi reis regantur oculi, &c. Ubi bene Theodoretus, pag. 882. Οὐκ αταντες οἱ

τοῖς θείοις ἐυτυγχάνοντες λογίοις τα τούτων κατανοῆσι θαυμάσια , ἄλλ' οι τῆς ἀνω- οεου ἀπολαύουτες αἴγλης. Non omnes, qui divina oracula legunt, horum mirabilia intelligunt , sed qui superno splendore perfruuntur. Et Chrylostomus

in eundem Palmum : Πῖς ερευνῶπι τὰς γραφας χρεία της ἄνωθεν αἴγλης . Ravαὶ ευρωσι τὸ ζητούμενον , καὶ φυλάξασι το θηράμενον. Idis , qui Scripturas ferulantur, opus es caelesti lumine, ut fae, quod quaerunt, inveniant. N H- venia custodiant. Iterum Theodoretus in cap. ἔφ Hoseae, pag. 7 T. Σο

218쪽

NICAENO CONSTANTINOPOLITANI. CAP. IX. i 87

την τούτων ἐκπλήρωσίν τε καὶ διατηρησιου ἔτε γαρ συνιεναι Tadra δυνατὸν τοῖς νουθείου Πνευματος την αι γλην μη διξαμένους, ου τε τυλάξαι, μη της ἀνωθεν ἀπολαύου.

σαι Sapientia S intelligentia opus es , ut divina eloquia cognoscere intelligere , eademque implere o servare posmus : seri enim nequit , ut

ea ab iis inreligantur , qui Spiritus divini iuuminationem non acceperunt: mel ab iis custodiantur , qui auxilio coelesti destituunIur. Hoc autem praestat Christus, summus haeclesiae Doctor, & primus rerum divinarum in terpres & internuncius: dicitur enim aperuisse mentes discipulorum , ut imtelligerenI Scripturas, Lucae 2 : s. dicitur mittere Spiritum Sanctum, qui Mentes illuminet, cu omnem veritatem doceat, Joh. 36 7.i3. dicitur baptizare Spiritu, Matth. 3: ii. Hinc ab Eusebio hist. Eccles lib. io. cap. 4.

pag. io8. b. Christus appellatur 4 της θεοπιωσίας εἰσηγητης, ὁ της ἁλουθοος θε σεβείας διδάσκαλος, d του βίου διορθωτης , cognitionis Dei auctor , verae pietatis doctor , Citae corrector. Eandem ob caussam vocatur frequenter Osc, ut hoc ipso capite num. H. a. sub lit. b. γ. Videbimus, οτι τηv ψυχει Φωτιγ. Et Ammonius in Catena in cap a Joh. pag. ι9. dicit, D σάρκωσις του μο-

rite. Incarnatio Unigeniti hominibus facem praefert ad veram Dei cognitionem, S ad omne genus virtutum. b. Idem dicenuum cst de impetratione & acquisitione salutis. Salutem non acquisivisset, nisi Dei iram sedasiet, ejusque justitiae cumulatis.s me satisfecisset. Iram autem Dei non sedasset, nisi sacrificium obtulisset infinitae virtutis & essicacia: , ejusque sacrificium non esset infinitae virtutis, nisi se ipsum obtulisset, qui est verus Deus: essicaciae enim sacrificii cx periimae, quae se ipsum obtulit, dignitate est aestimanda, quod expendi vult Apostolus ad Hebraeos 9: ι . Plenissime ctiam non suis ci Glet, nisi satisfactionem praestitisset, quae sit infiniti valoris ad expiandum peccatum, quod est offensio infinitae majestatis, poenamque meretur inis finitam. Non esset autem satisfiict io dignitatis dc meriti infiniti, nisi, qui se ipsum dedit λύτρον & ἀντίλυτρον pro peccatis , esset Deus : sanguis enim Christi non est λύτρου ἀντάξιον dc ἀντί στον , sussicientissimum, nisi quatenus est sanguis Dei. Ideo dicitur Deus sanguine suo redemisse Eech-

m. Actor. 2o 28. Hoc confirmant sequentia Ρatrum dicta. . Athan sius de Incarnatione Verbi contra Paulum Samosatensem : 'Aδύνατον re .

ρως τὸ καθαρου καὶ αναμάρτητον επ' ἀνθρωπίνης Φύσεως παραδεχθηναι, ει μη θεος ει σαρκὶ σιγύοιτο εἶναι, d την αναμάρτητον δικαιοσύνην εἰς τον κισμον εἰσαγαγὼν, ης

μετεκοντες σωζόμεθα. Imposmile est aliter puritatem innocentiam inhuma-

219쪽

,g8 EXPOSITIONIS SYMA OL i

na natura exhiberi, nis Deus credatur in carne fuisse, qui justitiam omni peccato liberam in mundum introduxit: cuius , quia participes redditi sumus, salsamur. Idem Dial. s. de Trinitate, cum Apollinarista objiceret, eum, qui a peccato liberat, luperiorem enc Christo, atque adeo Chri itum non esse homium, quia homo inferior peccato sit: Chi illum autem liberarea peccato, respondet: Oo γὸρ ληρωτος Φιλὸς ι πιςM' Obia γὰρ ρο κριοῦος αδων

ο;-α. Non est sane Chrisus v dus homo. Neque enim s duntaxat homo fuisset, sustulisset peccatum mμηdi. Per hoc autem susulit Christis peccatum mundi, quod Deus siermo. Ussintd servi Drma, factus est Christus Bomo. Rursus ibidem, haeretico objicienti, Neminem, qui morti obnoxius sit, abolere mortem : at omnem hominem morti obnoxium esse; Christum vero abolere mortem , ac proinde non esse hominem; respondet Athanalius: Δια γαρ τουτο, ἐπειδη ουδεὶς ἀνοράτων καταργεῖ θάνατον υτο θά. νατω ων , d αθάνατος τῆ θεῶ Tιὀς, Λιγος ων καὶ θεὸς, φωσεν ἐαυτῶ τὀ υτο θῶα- τω , g D τ. Duaτη τὸν το κράτος ἔχοντα του θανάτου καταργη s. Quoniam nullus hominum, ut qui morti obst, mortem abolet, idcirco immortalis Fi

lius Dei, Verbum smul tu Deus, sibi ipse univit id, quod morti subes, ut

in morte aboleret eum, qui moriis imperium habet. c. Communicatio vero salutis cificax nullo pacto praestari potest, nili virtute prorsus divina & infinita. Ut enim salus nobis communicetur, necessarium est ingenitam nobis corruptionem paulatim enervari &debilitari, tandεmque penitus aboleri, hominem totum immutari & innova. ri , ἀναγενῶσθαι, ἀνακτίζε ai, 4νaμορφουσθαι, ἀνανεουσθαι, ἀνακαινίζεσθαι, fieri novam creaturam, imaginem Dei in cordibus nostris initaurari, hominem gloriosa immortalitate donari, corpora proinde fidelium in pulvere dormientia excitari, & a morte in vitam revocari, ut toti, corpore di anima, aeternam adeant salutem. Qui haec praestat. eum esse verum Deum, nemo est, qui ambigere possit. Chri itus autem haec omnia Δ.cit. Nam

Remittit peccata, id est, absolvit a poenis lege indictis, Lucae s. 24. Ephes. i: . Macarius homil a. Pag aq. de Chrillo: οεος μένος BajὰQ'8μῶυτ s ἁμαρτίαν δυναται. Solus Deus peccatum a nobis auferre potest. Theophylactus an cap. I. Lucae, Pag 3 3. οὐκ αν ἄλλως ἐπεγνάσθη θεὸς εἶναι dΚύριος , εἰ μη ἀφηκε τας ἁμαρτiας τρι λαψ θεῆ γαρ τὸ ἀφιέναι ἁμαρτίας. Non

aliter Dominus agnitus fuisset esse Deus, vis remis et peccata populo. Dei enim es remitiere peccata. Rege-

220쪽

NIC ENO CONSTANTINOPOLITANI. CAp. IX. i 89

creatura. Dominus enim noster Jesus Chrsus propterea venit, ut naturam mutaret , renovaret , N animam hanc , Uectibus propter transgressionem perversam, reformaret, contemperans eam cum proprio Deitatis juaespiritu. Venit itaque, ut novam mentem, novam animam, novos oculos, novas au res, novam linguam Spiritualem, b, ut semel dicam, novos homines ei credentes Uiceret. Excitat a mortuis, Ioli. 6: clo Phil ν M. Ammonius ad priorem locum in Catena, pag. 186. Ζωοποιει ὀ Tιὸς τους τι τοὐς , τοῖς Qύσει *θαρτούς ἀνθράτους μεταπλάττων εἰς αθανασίαν. Filius credentes viviscat, naruri Iulmortales ad immortalitatem reformans. Sed de Resura ectione in specie agemus cap. 19. Donat visa aeterna Joh io: 18. dicit Christus de ovibus suis: Κ γω ζωνναἰάνιον δ.δωμ αυτοῖς. Theodoretus ad Psal. 6i: 6. pag. 63 i. Κληρονομία ἀλη φιλ ἡ ἀιάνως ζ ἡ περὶ ης ἔφη ὀ δεσκοτης κριτὸς τοῖς εκ δεξιωs ἀμνοῖς Δεῖτε οι ἐυλογημέ οι - ταύτην την κλ πομίαν τοῖς OGουμάνοις αὐτὸν δάσειν d δεστ της λέσχετο. Vera haereditas es vita aeternae de qua Dominus Christus agnis ad dextram ait: Venite benedicti, Sc. Hanc haereditatem Dominus timentibus eum se daturum promisit. Idem ad Rom. 6. 23. testatur Theophylactus, pag. 6o . gκεἈεν, ἡ αντιμισθία ἡ παρὰ τού θεοῦ, ἀλλα το χάρισμα' ου γαραμοιβην καὶ ἀντίδοσιν π ναν ελάβετε , ἀλλα χάριτι ταύτα πάντα ἐγiνετο ἐν πιτω που αυτος γὰρ τα0τα ἐνηργησε. Non dixit , merces quae eli a Deo , sed gratia. Non enim retributionem S remunerationem laborum vestrorum accepistis, sed ex gratia haec omnia contigerunt in Chrso Jesu: ipse enim haec est

operatus. Marcus Ercmita: Oὐκ λι μισθος ἔργω9 ἡ βασιλεία τῶν Ουρπιῶν' ἁλλὰ κάρις δεσποτου , πιςοέ δούλοις ητοιμασμένη. Regnum caelorum non est merces operum , sed gratia Domini Melibus servis praeparata. 6. Classis argumenta continet petita a cultu , bonore θ' adoratione d Una ac religiose, quae Christo cum Patre S Spiritu Sancto communis es. De una indivisa adoratione, invocatione & collaudatione sanctissimae Trini- A a 3 tatis, Dis ligo, oste

라틴어 텍스트