Joh. Caspari Suiceri ... Symbolum Niceno-Constantinopolitanum Expositum, Et Ex Antiquitate Ecclesiastica Illustratum

281쪽

diso EXPOSITIONIS SYMBOLi

crucem exaltandus erat, pro uniUersa terra exaltationem erat suscepturus, propterea dicit Exaltabor in gentibus, exaltabor in rerra. Macarius, Homil. 24. Συδίκησεν ὀ Κύριος ἐν τῆ ἐπιδημια αὐτου παθεῖν ὐπερ ταντων. st luit Dominus in suo ad nos adventu pro omnibus pati. Chryloltomus, Ho- mil. 83. t. s. pag. s69. dicis: Christus propterea extra urbem passus est, Ιωαμάθης, οτι καθολική εον ἡ θυσία sva μαθης, οτι ὐπερ της γῆς ἀτάσης ἐς ν ἡ προσ-Qορα , καὶ οτι κοινος τῆς φύσειος ἡμῶν ὰπι-π-ο καθαρισμὸς, ut disias , universalem esse hane victimam : ut discas, esse oblationem pro rota terra , Et communem eo totius naturae nostrae purgationem vel expiationem. Gregorius Nagianzenus, Orat. 2y. pag. 636. Ta χρισου πάθη, δι' ων ἀνεκλάσθημεν, έχ ὀ μεν , ὁ δ' οὐ' τάντες δε οἰ τοῖ aυτου Ἀδὰμ μετασχίντες , καὶ υτο τοῦ οφεως παραλογισθἐντες, &c. Christi cruciatus , per quos omnes citra ullam exceptionem instaurati sumus , qui eidem Adamo participavimus , atque is serpente in fraudem indunt sumus, &c. idem , orat. 42. pag. 68 . To μέγα καὶ

ὀρυτον Ἱερεῖον , I9' ουτως εἴπω , ὀσον επὶ τη πράτου Qύσει ταῖ, νομικαις θυσίαις ἐγκαταμέμικται, καὶ ου μικρου μερους τῆς οἰκουμένης , Qε προς ὀλίγον, ἀλλα ταντος τοὐκόσμου καὶ διαιανίζον καθάρσιον. - Magna illa , quantum ad primam naturam,

immactabilis, ut ita loquar, victima, legalibus sacrifciis immixta est, illa,

inquam, non exiguae cujusdam partis orbis terrarum, nec exiguum tempus, sed totius mundi nunquam intermoritura expiatio. S. Maximus de Charitate, Cent. I. cap. 7 l. Xριος, τῆν εαυτου ἀγάπην εἰς ἡμας ἐνδειξάμενος, υτ ἔλης τῆς ἀυθρωπότητος εταθε , καὶ πασιν ἐξ ἴσου την ἐλπιδα τῆς ἀναςάσεως εχαρισατο. christus, sua nobis ostensa charitate, pro universo genere humano passus es, S omnibus ex aequo spem resurrectionis gratuitὸ largitus est. Origenes , lib. ψ. contra Celsum , pag. 379. Nυνι δἐ υηερ τῶν πανταχού ἁμαρτω-λΣν, ἱνα καταλίπωσι τῆν ἁμαρτίαν , καὶ τιςεύσωσι τῶ θεῶ εαυτάς , επιδεδημηκέναι

κεκήρυκται d 'Iησοῖς. Nunc pro omnibus , qui usu sunt peccatoribus , ut relictis peccatis credant stes Deo , advenisse praedicatur Pestis. Cyrillus Alexandr. Catena in cap. i. Joh. pag 47. Ἀλλὰ τέτε μεν ἔσωζε μερικῶς, έκ εἰς

ἀπαντας ἐκτείνων τὸν ελεου τυπος γὰρ ἡν καὶ σκιά. Ndu δε δ αληθινὸς αμυὸς υτερσάντων ἄγεται πώς -αγῆν , ἴνα τἄ κόσμου τὴν αμαρτίαν ἀνέλου , 5να καταργήσητὸυ θάνατον , οπερ πάνταv ἁτοραιοῦν , ἴνα γενηται δευτερος 'ADμ , έκ ἀπὸ γης, ἀλλ' ἐξ obpavos , καὶ ἀρχή γένηται τῆ ἀνθράτου φύσει πaντος αγαθου , καὶ λυσις ορας , καὶ Πιξενος αἰ- ου γῆς. Καταπιῶν γὰρ ι θάνατος τῆν υτερ πάντων αμ. νὸν , πάντας ri. μεσετ δε αὐτῶ τε καὶ σει αυτῶ. I erumIamen tum quidem , nempe sub veteri Testamento, ex parte fautem attulit, nec ad omnes miserisordiam extendit: figura enim erat ac umbra nunc vero verus Agnus pro

282쪽

' NiCAENO CONSTANTINOPOLITANI. CAP. XII.

omnibus ducitur ad mactationem , ut mundi peccatum auferat, fu mortem pro omnibus obeundo , mortem abroget, quo secundus Adam , non ex terra, bis e coelo, omniumque bonorum principium humano generi , solutio item interitus , atque aeterme vitae conciliator ex at. Cum enim occisum pro omnibus Agnum mors absorpserit, simul etiam in ipse cum ipse univer'os evomuit. Idem . lib. I i. de Adoratione, pag 3 m. Γέγονο ὐτήκοος μἐπι θοάτου, τηeia. 'Aδὰμ ἀποταξίας d*α ζων τα ἐγκλήματα , κaὶ τῆς εὐπεδείας τὴν ἐυωδίαν ἡιὐτὸν ὰπάν υ τε αμα καὶ ὐτερ ἐκμου προσαγήοχε τ* Θεα και IIaτρὶ, καὶ δἰ αυτού σι- σασμιθα. Factus est obediens usque ad mortem , nostrae ex Adamo contractae defectionis abolendo culpam , obedientiae gratum odorem tanquam pro omnibus

simul N sngulis Deo o Patri obtulit, tu per eum servati sumus. β. Alii pro solis electis ces fidelibus Chrisum mortuum esse a mant.

Theodoretus, adv. 28. cap. 9. Epist. ad HebrNOS, Pag. 638. Ἐπισημό-σθαι δει, οτι πολλῶν εἶπεν ἀνενεγκεῖν ἀμαρτίας, καὶ ob ποτων' οὐ γαρ τῶτες ἐπί- ευσαν. Tviv οὐν πεπιτευκόταν μίν- τας αμαρτίας διέλυσε. Notandum es, quod dixit, eum multorum peccata sustulisse, non omnium: non enim omnes crediderunt. Eorum ergo tantum , qui crediderunt, peccata sustulit. Theophylactus ad eundem locum , ex Chrysostomi Homit. 17. in Epist. ad

φεου ἐποίησas, o καὶ Φρίκης ἀξιον. Quare dicit, multorum. Inon, omnium inoniam non omnes credit runt. Mors enim ejus fuit aequivalens omnium in-ιeritui , ac , quantum in ipse est , pro omnibus mortuus est. Non omisam autem peccata siustulit, quia Us noluerunt. Proinde inutilem sbi Filii Des mortem ipse fecerunt s quae res es sanὸ horrenda. Idem . rursus ex Chrysostomo in cap. 2. ad Galatas , pag. 73s. ad us. 2o. cap. 2. ad Galatas, pag. 19. Tοσαύτην δεῖ χῶριν ὁμαλογεῖν τ* χριςα ἔκατον , οσην αν εἰ καὶ δι αυτὸν μόνον ἀκερarem es δὲ του ευεργεσί* πησάμενοι , οἱ εις αὐτὸν πιτεύσαντες εἱσι μινοι. Tantas oportet unumquemque gratias reddere Chrso , quantas , s pro ipso suo mortuus esset , exhiberet. Hujus autem beneficii participes sunt illi soli, qui in ipsum crediderunt. Clemens AleXandr. lib 7. stromat. pag. 7o3. II

δ' A ε ι σωτηρ καὶ κύριος , εl μη πάντων σωτηρ καὶ κύριος , ἀλλα τῶν μεν πετι υ-κίτ- σωτηρ , δια τὸ γνῶναι βεβουλησθαι' ταν δε ἀτειθησάντων κύριος , ες αν ἐξομ. λογήσασθαι δυνηθεντες , οἰκείας καὶ καταλλήλου της δι' αbτῶ τύχωσιν ευεργεσίας.

283쪽

111 EXPOSITIONIS SYMBOLI

Dominus p fed est quidem Salvator eorum , qui crediderunt, propterea quod scire voluerint 2 eorum autem , qui non crediderunt , es Dominus, s . ci potuerint confieri , propriam Y eis convenientem acceperint benescentiam. Ecclesia Smyrnensis in consessione de Christo, Epistola de martyrio Polycarpi, lib. 6. Hist. Eccles. Euicbii, cap. is . pag. 39. R. Oυτε

του κριτόν ποτε καταλιπεῖν δυνησόμεθα , τοv ὐπερ τῆς του ταντός κοσμου τῶν σωζομένων σωτυίας παθοντα, ἔτε ετερ ν τινα σέβειν. Neque Corsum unquam deserere

potm imus, pro totius m-di semandorum salute passum ; neque alium quempiam colere. Ambrosius, i. 2. lib. q. de Fide ad Gratianum, cap. a. snon credis, non descendit tibi Christus, non tibi passus est.

g. 'Eτὶ πιοντιου Πιλάτου. Haec verba duobus accipi possunt modis. a. Στὶ Ποντίου Πιλατου potest reddi, coram Pontio Pilato: Ut r. Timoth. 6:ig. Καὶ Iησοῖ π ύ τῆ μαρτυρησαντος ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου την καλὴν ὀμολογίαν.

Beeta vertit : Qui testatam fecit coram Pontio Pilato bonam illam professionem. Ita Matin. 28: l . Καὶ ἐαν ἀκουσθῆ τοὐτο ἐπὶ ἡγεμiνος. auod si hoe auditum fuerit apud Praesdem, vel , si hoc per ebuerit coram Praeside.

Astor. 2s 9. Θέλεις κρ-Dι ἐπ' ἐμού; Vis judicari coram me' Paulus,vs. io. rei pondet : 'Exι του βήματος Καγαρος ἐςάύ εἰμι. Coram tribunali Caesaris sto. Eodem tensu Christus ad discipulos suos, Marci 13 9. Exi ἡγεμόνωs καὶ βασιλέων ςα σε sis. Coram Prodibus ac Regibus spemini. V sitata haee significatio apud Graecos. b. 'Eτὶ Ποντίου Πιλατου potest reddi , sub Tontio Silato, sub ejus imperio: erat enim a Romano Caesare constitutus Praeles & judex Jerosolymitanus. Ita Lucae 3:2. 'EF αρχιοἐων 'Λννα κaὶ Καῖάφα. Sub Pontiscibus maesimis Amaa Cai M. Marci 2: 26. Ἐτὶ Ἀβιαῖαν τῆ αρκιερέως. Sub Abiathar Pontifice maximo. Atque haec significatio , qua rempus denotatur , frequens est. Sic ετ' 'Λλεξάνδρου , sub Alexandro , id est, tempore Alexandri. Vide Lexica. Atque hoc sciasu in Symbolo hoc , επὶ Πουσίου Πιλάτου , sub Pontio Pilato , id est , eo tempore , quo Pilatus Praeses erat Judaeae , ἡγεμονεύοντος Ποντίου Πιλάτου τῆς Ιοὐδαίας, Pontio Pilato Praeis

e DLeae, ut est Lucae 3 l. inposita. Quanquam tota divinitus inspirata Scriptura ubique doceat , Christum vere passum esse , non tamen defuerunt haeretici, qui hanc veritatem praefracte negarunt. Ignatius, in Epist. ad Tarienses&Smyrnenses, docet, quosdam disse . Christum δοκήσει tantum cruci iam esse. Et in Epist. ad Trallianos, pag. I 2. Γνὰ ἄθεοι ἔντες λέγουσι, τω δωκεῖν αὐτὀν τελμ st ναι, πεποNMvai ob του οντι. uidam aIbei dicunt, ipsum optinione

284쪽

NICAENO. CONSTANTINOPOLITANI CAP. XII.

nione mortuum , non autem verὸ passum esse. Basilidis haec fuit haeresis, qui primo vixit seculo; de quo Irenaeus lib. r. adv. Haeres Cap. 23. uapropter neque passum eum: N Simonem quendam Θre eum angariatum por-ιψse crucem ejus pro eo s , hunc secundum ignorantiam N errorem cruci ixum,1ransfiguratum ab eo , uti putaretur ipse esse Τυus f S ipsum autem yesum Simonis accepisse formam, Usantem irri se eos. Augustinus cap. q. de Haeresbus, de Bisilidianis: A Iudaeis non credunt Chrisum crucifixum, sed Simonemorenensem, qui angariatus sustulit crucem ejus. De eodem Basi lide Tertullianus, de Praescript . adv. Haereticos, cap. 46. pag. 3 o. Hunc Christum passum is udaeis non esse , sed vice ipsus Simonem crucifixum esse eande nec in eum credendum esse qui si crucifixus , ne quis confiteatur in Simonem credidisse. Et Epiphanius, haeresi et . pag. 36. Δρεματο-γsi δε ἡμ&

nobis aliud commentum alter ille scurra circa crucem Chrsi , dicendo , non sum esse passum , sed Simonem CFrenensem. Theodoretus, haeret. fab.

Iib. I. cap. q. pag. 29s. Παθεῖν δε τουτον οὐδαμῶς λέγει, ἀλλα Σιμωνα τον Κυ. ροανυ ὐπομεῖναι τὸ παθος, νομισθέντα εἶναι κριτον. Hunc autem l. Christum

minimὶ passum esse ait , sed Simonem Cyrenensem passonem susinuisse , cum Chrisus esse putaretur. Il. Sepultura Christi. Circa sepulturam Christi duplex actus considerandus est. I. Prior est, curare corpus Chris epulchro mandandum. Apud omnes gentes, etiam a vera religione aversas, fuit aliqua corporum mortuorum cura. Romani lecto corpora, ubi animam excScrant, extrahebant, humi deponebant, lavabant, ungebant, lecto ferali aptabant. Haec di Cebatur compostio , περιςολή. Judaeis, Christianis, & aliis et iri esu es hvestimentis sepulchralibus cooperire. Hinc Hesychius περις ελλειν, inter alia exponit per κοσμειν, decenter componere ad sepulturam, vci, obvolvereses cooperire vestimentis sepulchralibus. Suidas u ΠεριςΓλαι, περικαλύψαι. Ο

δε το σῶμα τούτου περιγίλας πέπλοις σηρικο , καὶ 'κ άμενος σῆμα, ἐν αὐτῶ κατέθετο ora ημαρτῆσθαι τοῖς γειναμένοις ξυμβαίνει. Circumtegere. Ille vero, chm

hujus corpus sericis peplis circumtexiiset, G sepulchrum fabricasset, in eo δε- posuit, quaecuoque a parentibus peccari Iolent. Homerus, Odysi. ἄ, vs 292.

285쪽

M. EXPOSITIONIS SYMBOLI

Nec eum mater desevit, obvolvens vestimentis sepulchralibus. Vetus ibi

Scholiastes : Περιγοα- , περικαλύψασα. Tobiae ia: I . 'Oτως ἀτελθὼν περις&λις τὸν νεκρD. Ut abeas . , mortuum cooperias. Sirach. 38:16. itidem demortuo, περχειλον τὸ σῶμα αὐτού , contege corpus illius. Basilius Cinar. in Psal. 9. pQ 289. de divite: Μόλις ἔνδυμα λήιεται d σχέσιος καλύπτον αὐτούra ἀσχήμονα , καi τουτο ἐὰν δ ξη τἀν sκετῶν τοῖς περιςελλουσι. Vis vestem a

ripiet dives , quae pudenda ejus tegat: idque siet, s servis placuerit, qui i tum ad 'epeliendum obtegunt , componunt. Greg. Nysienus , de Deitate Filii & Spiritus S r. 3. pag. 47 . introducit Saram, Abrahamum, filium

immolare cupientem , hoc modo compellantem : Tis ὀνομάσει μητέρα; τίς θυατεύσει τὸ γῆρας; τίς περιςελεῖ μετὰ τον θάνατον , aeris matrem nominabit pruis senectutem curabii Z quis mortuam obvolvet adsepulturam ' Eusebius,list. EcAes lib. I. cap. I 6. pag. 73. b. refert, Aityrium, civem manum ordinis Senatorii , Marinum martyrem sepelivisse : Περι ua cμαλα πλουσίως , πῆ προσνηοίσο τα*ῆ παραδιδωσι. Cum eum splendiis magnilque sumtibus ad sepeliendum composuisset, eum convenienter o decenter sepultura ecit. Hoc ibid. cap. 11. Pag 7 . a. Περιτολὰς τῶν σωματων, corporum ad sepulturam compostiones , vocat Dionysius , in Epist. ad Hermamm nem. Et lib. ejusd. cap. 22. pag. 77 a. idem Dionysius, τα σώματα τῶν ἁγιων περιςολαζ κατακοπὴν, corpora sanctorum operta seu obvoluta operimemtis ornare. Hesychius: Ποιςολ- , περιβολή , ἔνδυμα. Amittus , indumentum. Hoc ipsum alias eth τεμελισσειν dhouiοις, apud Athanasium , in vita Antonii, t. 2. pag. soa. est ἐνταφίοις ἀμφιάζειν. Tvτάφια enim , intcr alia , sunt vestimenta funebria , sepultoria lintea. Apud Justinum Martyrem , quaest. II 6. orthod. 'Eι ἀνιωμενος 4 Δεσπότης ατὀ του μνήματος , τὰ εντάφια ἐν τ* τάψο κατiλιπε , τῖε μετὰ τὴν ἀνα σιν ἡ γυμνὸν αυrὸν οὐθέντα.η ἐτέρωεεν αυτὸν ἐσθῆτα κομισάμμον ἡ γρα*η ἡκ ἰς ρησε , si resurgens ὸ monamento Dominus , vestimenta funebria in sepulcbro reliquit , quomodo post resurrectionem Scriptura illum vel nudum viqum esse, vel aliunde vesem jum e. non memoravit Z Eadem , resp. ad quaest. 3 17. Vocantur τα του ἐνταφιασμοῖ ἱμάτια, sepulchralia vestimenta. In sepultura Christi adhibebanturιθμνιa , αυδὰν α συνδάριον. Σινδονος meminerunt tres Evangelittae , Matth. 27:39. Marcus, is: 6. α Lucas, 23: 3. Veteres Glossie : Traias, tuis nica linea. Etymolog. φωσσάνιον , λινούν τι, ἡτοι σινδ νιον. .Apud Suidam scribitur φωσώνιον. Φωσώνιον, inquit, λινουν τι, ν τοι σινὁ νιον. Velum quoddam lineum , hoc est , Sindonium , Sindon. Herodotus in Euterpe, pag. 76. de AEgyptus οῦ Λούσαντες τὸν νεη ὸν, κατειλίσσουσι τῖν αὐτού τὀ σῶμα

286쪽

NICAENO CONSTANTINOPOLITANI. CAP. XII.

σινδόνοι βυσσίνης. Ubi cadaver abluerunt, done hssina totum involvunt: Iohannes, cap. I9: o. eodem sensu de corpore Christi , Καὶ εδυαν αὐτόιθονίοις. 'Oθονια, apud Hesychium, λινῆ ἰμάτια. Sunt haec ἐνταφια δεσμὰ quae Grammaticis lunt κειρίαι, tanquam κηρίαι, ut M S. Anglicanum lcg re perhibetur Joh. Iit M. de Lazaro : Δεδεμένος τους πιδας κai τας χεῖρας κη- ναις. Atque ita etiam apud Hesychium: Κηρείας, ἐτιώναπια ἐντετυλιγμένα iquae verba mendo non carent. Pricaeus legendum censet, Κειρίας ἐντετυλιγμένοι, & , pro ε--άτια, ponendum , επὶ τεληκιτων. Κηρίαις scribendum , postulante id literarum serie , απὸ τῆς κηρὸς, quasi dicas mortuales fascias. Salmasius legit : Κηρίαι, ἐτψανα α ἐντετυλιγμένα , quasi velit dicere, tuibus ii, qui fato functi sunt, involvuntur. Hanc vero lectionem nemo facile admiserit. Ego malim, Κηρίαις, ἐ-ανατί-., Q. ἰθω-ς, ἔν- τετυλιγμένοι. Fasciis sepulchralibus involuti. Haec si non placet lectio , Pricaei conjecturam sequaris. Κειρίme, vel κηφίακ δεδεμένος est feralibus amiculis adfrictus atque obditus, ut loquitur Apuleius, lib. Io. Linea sepulchrorum vincula dixit Tertullianus. Nilus apud Photium , Orat. i. in Pastha . Cod. 276. pag. is29. de infante adhuc in utero latente : Τως

παρου τῆς Φύσεως ἐνειλημμἐνος σπαργανοις προσέοικε νεκρῶ κειρίαις δεδεμένη. Nathrae fasciis involutus , smilis es mortuo fasciis sepulchralibus involuto , ligato.

Basilius Seleuciensis, Orat. 3 s. pag. i8 l. de Lazaro : 'Eκεῖθεν νετέ- νε- πρὸς τετρα μερος τὰ τού θανατου περικείμενος σύμβολα καὶ τὸν θάνατον ἀτοδυσάμε νος, τῆν του τάφου ςολο ὐκ ἡλλαξατο ἀλλ' ἐ*χατο ταῖὲ κηρείαις ἁς ἐκ τάφου τε ασεῖς, καὶ μετὰ τόκον Qiρων τὰ σκάργανα. Inde exstiebat quatriduanus mortuus mortis Agnis circumdatus e N exuta morte , sepulchralem ornatum non exuerat , sed erat in institis velut ὸ sepulchro natus , etiam pos parium ferens fascias. Σουδαρίου in sepultura Christi meminit Johannes, cap. χα 7. Vox

Latina est. Suidas : Κεκρύφαλον, σαωκάθαγν , σουδάριον. Reticulum, vitra , sudarium. Sudarium est linteum parvum, quo sudorem vultus ex tergebant. Quintilianus : Vatinius reus , agente in eum Calvo , sudario candido frontem detersi. Suetonius de Nerone et Plerumque prodiit in publicum ligato circa collum sudario. Graeci vocant ημι λει Sc καιιδράτιον. Patet ex Polluce , qui lib. 7. cap. I 6. sic scribit: G δὲ ἡμιτύβιον , ἔτι μευ καὶ τουτο Ἀιγύxτιω , ἐίη δ' αν κατὰ το ἐν τῆ μων Κωμνδία καιιδράτιον καλεύμενον , ὁ νυν σουδάριον ὀνομάζεται. Ἐρι φάνει γάρ is Πλούτη τοιαύτη τις ἡ διυ Exειτα καθαρὸν ημι βιον λαβὰν , τὰ βλέφαρα περιέψησε. Semi tymbium verbetiam 2 3ptiacum est: fueritque, secundum mediae Comoediae scriptores, hapsidrotium , quod nune sudarium dicitur. Talis enim sententia Arso autiuDiuitigod by Cooste

287쪽

1s6 EXPOSITIONIS SYMBOLI

in Pluto esse videtur a Deinde mundum prehendens semiumbium , palpebras deterst. Tα βλἐωρα περιεφησεν, cit, quod Quintilianus dixit, frontem detersit. Aristophanis Scholiastes ad locum adductum , pag. 38. I μιτύ

bium , pro sudarium. Pannus ex parte attritus , lineum quid , ut exIersorium. Corrigendus Hesychius, apud quem καιιδρο κιοv, pro καιιδράτιον, εἶδος χιτων ω. Extersorium . tuniculae species. Hinc jam facile solvitur illud ἐναντιMoli, quando Iosephus ad sepelicndum Chri ilum tantum dicitur attulisse sindonem , cum tamen etiam ἰθόνια & σουδάριον in sepulchro fuisse narrentur. Augustinus de Consensu Evang. lib. 3. cap. 22. Neque

hic aliquid repugnet rene intelligentibus. Neque enim illi, qui de Nicodemo ιacuerunt , Urmaverunt a solo Foseph Dominum sepultum . quamvis solius commemorationem fecerint ; aut quia illi una snuone a Ioseph involutum dixerunt , propIerea prohibuerunt intelligi b alia lintea potuisse asserri a Meο- ωrimo G I, per addi ut verum narraret Johannes, qu)d non uno linteo, sed linteis , involutus sit a quamvis cῆ' propter 'darium , quod capiti adbibebatur . N institas, quibus totum corpus alligatam est, quia omnia de lino erant, etiamsi una sindon ibi fuit . verissme dici potuit, ligaverunt eum linteis. Quid sit τερι λλειν σῶμα, dc quid fuerit τερπολῆ, jam vidimus. Aliud longe est τους ὀφθαλμοὐς το ζ δακτυλοις περiςἐλλειν, quod ipsum quoque ad compositionem cadaveris sepeliendi pertinet. Philostorgius. Hist. Ecclesilib. 9. cap. 6. pag. 32 . narrat, Aetium Constantinopoli obiisse, Euno-miumque extrema ei ossicia praestitisse : Συνομίου τό, τε τιμα συνελθόντος, legendum συνελεντος καὶ τους Mθαλμοῖς τοῖς δακτύλοις τεμςεἱλαντος Euno mio os ei occladente , oculorique obnubente , vel comprimente. Eodem sensiudicitur d*θαλμοῖς ἀποκυίειν. Chrysostomus, HOmil. 137. t. s. pag. 9s3.

Parentes, mortuorum liberorum χεῖρας αποτει νουσιν , eQθαλμοῖς ατοκλείω, τὰς ποδα ἀποτείνουD, τὸν κεφαλῆν διορθοῖσι, manus extendunt , oculos clauis

duxi . sedes extendunt , caput componunt. 'Oφθαλμούς ἐπανορθούν. Ny sienus de Macrina sorore in vita ejus, i. Σ. pag. I93'. Obin γὰρ τῶν ἐπανορθούντων es Qθαλμοὶ προσεδέουτο. Neque enim oculi iis indigebant, qui eos componerent. Καθαιρεῖν ἰοθαλμοῖς, quod usitatissimum cit. Chrysostomus, lib. 2. de Providentia, cap. io. loquens de Iacobo . ob odium Esaui ex Q-le : 'ore δε ἔμελλε τελευτῶν ἐκείνη, τί ἀρα ουκ εἶπε ; τι δε hκ ἐQθέγξατο ε, ἁ καὶ

λούμενον , απερ αὐτου τοὐ θανατου πικρήτερα τοῖς γεγονυι σιν εἶναι δοκεῖ Haec

288쪽

NICAENO-CONSTANTINOPOLITANI. CAP. XII. 2s

interpres αυώνυμοι ita reddidit : Cum vero illa, Rebecca moritura esset . quid non dixit quid non locuta est y Etiam lapides ea ipsus verba liquefacere poruisse puto: cum non videret propὸ asantem lilium, atque illacrγ- mantem, oculorique sibi excaecantem, atque mocrore suffusa ora contrahentem, atque alia omnia agentem, quae parentibus morte ina virititur graviora. SariS i in Pente, καθαιρεῖν 4φθαλμοῖς, putavit significare, oculos sibi excaecare, eripere, vel pessundare: Chrysostomus enim ad illum respicit morem, quo propinqui tolebant mortuorum oculos comprimere, dc os contrahere , icti componere. Vcrba igitur ejus ita vertenda ; oculos comprimentem , ω os contrahentem atque componentem , aliaque omnia curantem, dcc. Eadem lo- Cutio apud eundem legitur Epist. . ad Olympiadem , ubi de Jobo , liberis suis simul trilli casu privato, ita scribit: 'Ουδi ἰδευ ἐν κλίνη κειμένους, ο δἐ εφίλη σε κεψαι, οὐδε ἐσχατωυ ἡκουσε νημάτων, οὐδὲ ποδῶν ἀιατο καὶ γονάτων, οὐ ς - συνειλεν, οὐδ. καθειλεν c*θαλμους μελλιντων αὐτῶν τελευτήν. Neque enim jacentes in lecto vidit, nec manus exosculatus es, nec extrema verba audivit, nec pedes , genua teIigit, nec os contraxit . nec oculos moribundorum comis pressit. Idem, Homi l .eto. ad populum Antiochenum, conjungit, dQθαλ- μοὐ, καθελεA , τιμα συνελεῖυ καὶ συνέχειν , oculos comprimere , os contrahere tacomprimere. Alibi etiam frequenter hujus ritus meminit. Vide Homil. Cjus de Paralytico , quae eli 62. t. s. edit. Paris. pag. 9 o. & Homil. I. in z. ad Corinthios, pag. s 7. Ejusdem ritus apud Gentiles etiam expressa reperias vestigia. Homerus, Il. λ', vi s2. A δειλ οὐ μεν σοίγε Πατηρ καὶ πιτνια μητηρ

οσσε καθαιρήσουσι savi ντι περ. ---

Ah miser, non quidem tibi pater V honoranda mater

oculos compriment mortuo I i-i-

Ad quae vetus Scholiastes : οσσε καθαιρήσουσι' τῆς ἰοθαλμοῖς κατακαλύψουσιν. Oculos compriment: oculos obnubent, obtegent. Idem, Odyss. x, vs 42s. Mikrὶ κατ dφθαλμοῖς ἐλέειν, σύν τε ςὀμ ωῖσαι. Manibus oculos comprimere, atque os componere.

Ubi iterum

in Hecuba:

Scholiastes: Ἐλεως καθελε ν , συγκλεῖσαι. Ἐρεῖσαι' ἀρμόσαι, ἡ Comprimere: claudere. Componere , vel claudere. Euripides ,

289쪽

EXPOSITIONIS SYMBOLI

Καὶ θανο-1ς ομμα συγκλείσει τ4 σίν. Et mortuae tibi comprimet oculum.

Virgilius aeneid 9.

-- Nec te sua funera mater Produxi, pressive oculos, aut vulnera lavi.

Ovidius in Epist. Penelopes:

Lle meos oculos comprimat, ille tuos.

Lilius Gyraldus, lib. de vario sepeliendi ritu, & Joh. Ursinus, Analin

Sacr. lib. s. cap. 27. citant locum ex Plinii lib. si . cap. 37. ε Morientiabus oculos operire , rursusque in rogo patefacere , euiritium magno ritu sacrum es: ita more condito, ut neque ab homine eos jupremum spectari fas si, caelo non ostendi nefas. Vide Ursinum. Apud Judaeos eundem ritum solennem fuisse . patet ex Genes 46: Φ. ubi Lyranus: Mos erat antiquorum , quo persona perdilecta claudebat oculos defuncti. Id ipsum a Judaeis hodierno adhuc die diligenter observari testatur Cl. Buxtorfius, Synag. Jud. cap. 49. AEgyptii demortuorum corpora condiebant intrinsecus corin ore exenterato , cerebro per nares CX tracto : deinde odoribus farcie-ant. Hoc Graeci dicunt ταριχεύειν , dc τα αεμειν ejusmodi condituram . ut auctor est Herodotus in Euterpe, Sen. lib. 2 pag. 76. eos, qui corporibus condiendis vacant, ταριχευτὰς appellant. Latini dicunt pollingere , pollinctura, pollinctor. Vetus Glossarium : Ταριχευα ναρ u. Po lingo. Vide Lexica. Graeci etiam dicunt ταρχύειν. Hesychius: Ταν. κύειν, θάπτειν , εντατιάζεm. Sepelire , ad sepulturam componere. Idem: Tαρχύσαι, θάψαι, ἐνταφιασαι. Vide Homerum I l. 31 , vs. 8s. & ll. ἡ .vs. 674. Judaei vero corpora defunctorum lavabant, ungebant preciosis unguentis, & fasciis involvebant tota, excepto capite, quod sudario in-Volvcbatur , ut vidimus. Hoc erat ἐνταφιάζειν, quod verbum bis in N. Test. legitur, nempe Matth. 26t m. de muliere in domo Simonis leprosi unguentum in Christi caput effundente: Πρὸς το ἐντaγάσαι μοι,1 αν. Et J oh. I9:4o Kata; ἔθος αἱ τοις Ιουδαίοις ἐνταφικειν. Utrobique vetus Interpres vertit sepelire. Beeta & Piscatorfunerare. Rectius omnino. Optime Glossi : Σνταφιάζω. Funero. Calaubonus : Ego , inquit, distinguen Disiligod by Corale

290쪽

NICAENO CONSTANTINOPOLITANI. CAP. XII. as;

stinguendum arbitror inter θάττειν & ἐνταφιαων , itemque inter ἐνταQια. σων & ταφήν. Θάττειν enim sepelire significat: at ἐνταQικειν est corpus adfunus componere, & ornamentis, ut sic dicam, sepulchralibus ornare: quae Graecis ἐντῶ ια vocantur. Ergo quod funditur unguentum in Christi caput . Matth 26: i 2. id pertinet ad τον ἐνταοιασμον , non ad τὴν ταφήν.

Hactenus ille. Ἐντ ιάζειν ergo est , ad sepultursm parare , & praecedit, utpote prius ordine , & τὸ θάττειν sequitur ,l ut posterius. Patet hoc etiam ex Genes so: 2. ubi Hebraeum vini quod significat aromatibus condire corpora mortuorum, ut incorrupta maneant; a LXX. Interpp. per ἐνταφιάσαι exponitur , ut sit condire aromatibus , vel aromata admovendo mortuum curare, non sepelire , quemadmodum versionis Graecae interpres

satis hic imperite reddit: Josephum enim non fuisse in AEgypto sepultum, sitis notum est. Huc facit , quod iterum Glosi, habent: POL

linetor, ἐνταQιαας. Et, Pollingo, τεριςέλλω νεκρον, σιροπλοκae, ἐνυγάζω, ταριχευω Hic σιροπλοκῶ, pro σειροπλοκῶ. Ubique enim in illis Glossis σιρὰ , pro σειρα. Et σιροπλόκοι sunt polline Iores. ita in iisdem κιριάτηe, pro κειριἁτης, a κειρία. Gregorius , μύροις ἐνταφιαζειν diriit, unguentis delibutum ad sepulturam parare, non sepelire s quod posterius tamen Stephanus in Thesauro vult. Mulieres namque Marci 16: r. non veniebant ads peliendam Christum , sed ad eum ungendum, S ad aromata extrinsecus a plicanda. Hinc μυρος ροι dc ἀραματοQ ροι dicta: . item ἀλαβα οφ ροι , μυ- ροκομί ιαι. Homit. ι I s. t. s. apud Chrysostomum scripta est δεο τ ι μυ- ρ Οὐήρους Οὐαῖκας, in mulieres unguenta ferentes. Theophanes, Homil. g. Pag. ι s. To τρος τὴν μυροῖ ρον Miu' οὐ τω γὸρ ἀναβέβηκα προς του πατέρα μου, τὸν σωματικῆ9 ἐδήλου ἀνάβασιν. Dictum illud ad unguenti eram, Nondum enim ascendi ad Patrem meum , corporalem derinabat ascensionem. Et Homil. 3 t. pag. 232. 'Aι μυροφόροι ἐυαγγελίπιαι και κήρυκες τῆς ἐγέρσεως. Unguent fer nunciae N praecones resurrectionis. Idem, Homil. 29. P. 22o. τε ἡ ἀρωματοφόρος τριττὼς τῶν ἰερων γυναικων τὸ ζω- ρον μνῆμα κατέλαβε. Tune sanctarum mulierum aromata ferentiam Trias ad D durare monumentum accessit. Homil. 3o. pag 22s. H' ἀρωματοψόρος Μαγδαληνή. Aromata ferens Magdalena. Homil. 3I. pag. 2 Vocantur ἀρωματο*ορούντα γύναια. Mulieres aromata ferentes. Iterum , Homil. 3 o. pag. 227. ἀλαβα οφ ροι γυναῖκιο, mulieres aromata ferentes: & HOMil. 32. pag. 23 . ἀλαβαςρς μι

라틴어 텍스트