Joh. Caspari Suiceri ... Symbolum Niceno-Constantinopolitanum Expositum, Et Ex Antiquitate Ecclesiastica Illustratum

311쪽

sio EXPOSITIONIS SYMBOLI

ριος, ut περιγεγραμμῶν ἔχων τ v Φύσιν, ἀλλα το- ἐκεῖ πολιτευομένοις τῶν αγγέλ- χαίρων χορ, . Uni Vorum Dominus in coelo habitat. non quas circumscriptam habeat naturam , sed quia Angelorum ibi versantium choris delectatur. Chrysostomus, Homit. ι 6. in Epith. ad Hebraeos, t. 4. pag si 9. 'O θεος λεγεται εἶναι ἐν τ* οὐραν*. Διατί; οὐ τιτι ἐναποκλει μενος μη γένοιτο ουδ. την γῆ9 θη- μου τῆς αυτού παρουσίαe ἀφεὶς , ἀλλα τῆ σχέσει καὶ τη οίκειάσει τε τρος τοῖς ἀγγέλους. Deus dicitur in coelo esse. Cur ρ Non loco conclusus: abste neque

terram sua praesent id destitutam relinquens, sed propter familiaritatem , comjunctionem cum Angelis. Cyrillus Alex. in cap. 66. Es. pag. 883. Et λέγοιτό

που κατοικεῖν ἐν οὐραvτ οεος, μηδὲν νοει,θω σωματικον ἐπ' oros' οὐ γὰρ ἐν τέτη καὶ περιγραφῆ το θεῖον μαι Φαμενὼῆτι καὶἀτλοῖν χι,καὶ ἀσώματον ,καἰ τάντα πληροA 'Eκει. ν δε τοῖς ἀυω πιεύμασιυ, ὰς ἁγίοις ἐπαναπαύσαι , ταύτη τοι μὲν θρήνον τε καὶ οἶ- κου αὐτοῖ τον οὐρανόν. Sicubi Deus dicatur in coelo habitare , nihil corporeum de eo cogitetur e non enim in loco , vel circumscriptum esse Deum dici-mμs, quia V smplex es, S incor reus, ces omnia implet. ovoniam verbin coelestibus spiritibus , ut sanctis acquiescit, hanc ob caussam dicimus , coelum esse thronum & domum ejus. Theodoretus, quaest. 3. in Genesin: H νγ τὸ Mita , ὰς ἀτερ ραττω , άκ ἐs rix . Sola divinitas , veluti miniis circumscripta, non est in loco. Macarius, Homit. ι 6. pag. 264. 'O ως ἀ- περίγραπτ4ς ἐςι, καὶ ἀκατάληπτος, πανταχοῖ ἐτιταινίμνος. Deus est incircumscriptus , incomprehensebitis, ubique apparens. Chrysostomus, in Psal II . dicit, caelum vocari οἶκον του θεῆ. δια τὸ καθαρὸν εἶναι τὸ χωρίον τῆς πονηρίας, domum Dei, quia locus ille a malitia st purus. Theophanes , fere ex Nysieno de professione Christiana . t 3. pag. 273. Homil. 4 I. pag.

291. ουκ ἀφάνι ι τψ εω κατ' ἐααίρετον η ουράνιος οἴκησις ἀλλ' επειδαν καὶθαρεύει κακιας ατάπηι ἡ ἄνωθευ λῆξις ἡ δια τούτο ὀπηνίκα του ο avos μήμην ποιεῖται , τηνἀπαθῆ γηου νοεῖν δίδωσι , καὶ παντὸς κακοῖ καθαρεύουσαν. Habitatio coelestis Deo

non es per excellentiam assignata e sed quoniam superna illa sedes pura est ab omni malitia, ideo , quoties caeli mentionem facit, beatam illam vitam omni passone vacuam, atque ab omni malo puram intelligis Q. Scriptura. 3. risus vere reati motu ascendit in coelum. Λυαμινειν , ascendere est verbum πολύ μον. Sumitur enim, a. Metaphoricὸ : Cum dicitur de Deo. Deus enim descendere dicitur, quando visibili Symbolo praesentiam suam te itatur, & vilibile illud Symbolum nobis exhibet συγκαταβατικως , ut sese imbecillitati naturae nolirae accommodet, Gen. i8: a. i. Sic ascendere dicitur, cum formam illam visibilem ex hominum oculis, peracto ministerio , subducit, ut factum Genes

312쪽

NICAENO-CONSTANTINOPOLITINI. CAP. XIII. 181

Genet. 3s: ig. Hic in genere observanda illa veterum monita. Theodoreti, in Psal. Ir9. ad ul. I 3s'. pag. 9O3. 'Aσάματον μῖν τὸ θεῖον - καὶ ἀτλούν, καὶ ἀσύυθετω σωματικώτερον δε καὶ παχύτερον ἡ θεία γραῖ- περὶ αυτού διαλέγεται, τῆ φύσει τῆ τῶν ἀνθράτων μετροῖσα τους λήγους. Deus quidem incorporeus es ,

, simplex , compostioni ue expers s sed tanquam de re corporea ces crassius

dimina scriptura de ipso loquitur , hominum natura sermones metiens. Damasconus, lib. I. Orthod. fidei, cap. i . Pag so. 'Eιδέναι χρὴ, ῶς ἀυρρα-

πους Arae ἡμῆς, και τὸ ταχὐ τοῖτο σαρκών περικειμένους , τας θείας, και ὐιηλὰς, και ἀύλους τῆς θεότητος ἐνεργείαις νοεῖν , η λέγειν αδύνατον , εἱ μὴ εἰκοσι καὶ τύποις , καὶ συμβολοις τοῖς καθ' ἡμὶς χρησαί θα. 'Oσα το ,νυν περὶ θεῶ σωματικάτερον ενη. ται , συμβολικῶς αι λελεγμένα ἔχει δε τινα Οιηλοτέραν διάνοιαM Axλούν γαρ τοθεῖον καὶ ἀσχημάτιςον. Scire oportet , chm nos Us smus crasso carnis indumento induti S circumdati, nos minime posse divinas , Usublimes , materi aeque expertes Dei operationes intelligere, aut eloqui, nis imaginibus, Upis, ta smbolis a nobis petitis utamur. φιaecunque igitur de Deo , tanquam de re corporea , dicuntur , Ambialia sunt dicta : habent autem jublimiorem sen. sum: simplex enim Deus, nec ullam admittit figuram. Cyrillus Alex. lib. a.

in Joh. cap. s. paβ. t 98 Λαλεῖται τα περὶ τῆς ἡνωτάτω Φύσεως ἐχ ῶς εχει τά- τως ἀληθείας, ἀλλ' δτως ἄν δύνασοι διερμηνευειν ἡ γλῶσσα , καὶ ους κατακροaσθαι τὸ

ἀνθρώπινον. Ea , quae de suprema dicuntur natura , non dicuntur , ut verὸ sunt, sed, ut lingua interpretari, ces aures humanae audire possunt. Idem , lib. I i. in Joh. cap. 2. adus. ι 3. Cap. 36. Pab. 9ῖI. Πάντα τα περὶ θεg λαλεῖται, λαλεῖται μει καθ' ἡμας, νοεῖταί γε μην - ουτως, ἀλλ' ὐτἐρ ἡμας. Omnia de Deo quidem humano enunciantur modo , at non ita intelliguntur , verum modo , qui nos superat. infinita alia omittimus. Iam vero audiamus , quomodo Deus ascendere, ces defendere dicatur. Chrysostomus, Homil. 6o. in Genesin : G, ανέβη, καὶ κατέβη, ανάξιον θεῶ. Illud, ascendit, V descendit, indignum Deo. Ita vero se Deus accommodat ad captum nostrum διὰ την ἡμετέραν διδασκαλίαν , propter nostram institutionem. Idem, Homil. 3. in a. ad Corinth. pag. s63. Quando Deus dicit, Gencsi 8:χr. αὐτε καταβάντες ἴδωμεν οὐ καταβάσεως δεόμενος λέγει , καὶ γὰρ τα πάντα πληροῖ, καὶ πάντα οἶδε σαοῖς αλλὰ παιδεύων ηψς, μὴ axλας ἀποφαίνεσθαι. Agedum . descendamus, & videamus: haec non dicit, quasi descensu et si opus, etenim omnia implet, V omnia perspicuὸ novit in sed ut nos doceat, se hare non simpliciter pronunciare. Origenes, lib. q. contra Celsum , pag. 368. Θεὸν

δε καταβαίνοντα ἐὰν λέγωσιν αἱ προφητικαὶ φωναὶ τον φήσαντα' Obχὶ ros gρανὸν καισην γην ἐγώ τλημ , λέγει Κύριος, τροπολογούμεν καταβαίνει γαρ ι θεὸς ἀπὸ του

313쪽

18, EXPOSITIONIS SYMBOLI

βαίνειν. Deum veris s Prophetarum oracula deicendentem agnoscunt, d centemque, Nonne coelum & terram ego implam, dicit Dominus 3 Jerem. 23:24. Figuratὸ id dictum accipimus. Descendit enim Deus a sua majesates, altitudine, quoties res hominum , praesertim malorum, dispen at. Et quemadmodum vulgaris loquendi conssuetudo magistros dicit condescendere pueris, in Philosophia profectos novitiis discipulis , nequaquam de corpore hoc volens intelligio ita scubi Deus in sacra scriptura deicendere dicitur, pari modo intelligendum es, juxta receptam loquendi consuetudinem: ita etiam ascendere Deus dicitur. Eodem prorsus sensu , Dcum ἀπεῖναι καὶ ταρε ναι, ab

esse V adesse, dicit scriptura , ut docet Cyrillus Alexand. in cap. s. Ho

πίνως τα τοι θεῶ, νοεῖταί γε μηv kς αν αυτιν τρέποι. Nulli prorsus loco inclusus es Deus et quibusdam verὸ adesie dicitur , quando seud eos complectitur benevolentia : abesse ver) rursus a peccatoribus, quando eos aversatur , suamque reprimit mansuetudinem. Humano etenim more haec N alia de Deo dicuntur , sed ei convenienter intelliguntur. h. Proprie dc κυρῖς. Sic ascendere significat e loco inseriori in subli mem , e terra in coelum vero & reali motu evehi. Atque sic Christu, juxta naturam humanam ; secundum divinam ubique praesens est 1 p racto & absoluto Redemtionis nostrae negotio , carnem suam in coelum intulit. Id probant verba & locutiones, quas Scriptura S. de ascensione Christi usurpat, cujusmodi sunt ἀναγρεσθα, ἀναλαμβAεσθαι, ἀνελθεῖν εἰς του ιυρανὸν, in quibus praepositionis ἀνα , in his verbis pro ἀνω possitae , ratio merito habetur. Ἀναφθέσθαι de alcensione Christi legitur Lucae et is t. Καὶ ἁνεδέρετο εἰή τον ο ραυον. BeZa : Et sursum ferebatur in coelum. Vulgatus: Et ferebatur in caelum. Optime vcrsio in vulgarem linguam Gratia Cam : Και όOἐρετου ἀπάνου εις του ουραν ν , ut BeZa. 'Aναῖόρειra ergo est μν sum ferre , ut καταοίρειν deorsum ferre. Aristoteles de Mundo : γναθυμιώ mi: ἁναφ-ονται ἐκ τον ὐτὸρ κμῆς ἀθα. Exhalarioves sursum feruntur , in a Iam tolluntur: feruntur in aerem, glii supra nos es. Ira Photius, Προρ ρο- φαγὰν Disiligod by Cooste

314쪽

NICAENO CONSTANTINOPOLITANI. CAp. XIlI.

ναὸν ταῖς ἀρεταῖς ἀναφiρεσθαι, virtutibus in caelum ferri. Ἀναλαμβάυεσθαι de eadem asccnsione Marci 16: I9. 'AMMiφθη εἰς τὀν οὐρανὸν, sursum receptus es in caelum Ita Act. i: 2, II, 22. dc I. Timoth. 3:ι 6. Nec alii r Act. io: i5. ἀνεληφθη τὸ σκευοe εις τὸν Ουρανὸν, receptum est vas in coelum, quod us Ir. dicitur καθιεμενου ἐπὶ τῆς γης, demissum in terram. Etli autem hoc verbum eadem significatione non sit usitatum apud Auctores profanos, est tamen apud Ecclesiallicos. 2. Reg. 2:9. de Elia : Πριν ἡ αναλη*θῆναι με ἀπὸ σου. antequam abs te assumar. Quod Vs. II. est , ἀνελή*- ἐν συσσεισμῆ ως εἰς πονο auos. Assumtus fuit in turbine in coelum. Hinc a Damalceno, lib. . . Orthod. fidei, cap. 2s. pag. 38 I. Vocatur πύριππος aρματηλάτης καὶ ουρανο-ούιπιες, qui igneo curru in coelum sublatus es. Quod LXX. habent λαὸ4 τὸν οὐρανον, particula aec, quae in contextu originali minime apparet, quibusdam ex veteribus occalionem dedit assirmandi , Eliam non in caelum,

sed quas in caelum , fuisse assumtum. Theodoretus in Psal. χέ. pag. 486.

O' μέγας υλίας ἀυεληφθω μὲν , ἀλλ' ηκ ἐκ τον ουρανὸν , ἀλλ' ἀς εἰς τον ουρανίν. Magnus Elias assumtus es quidem, at non in coelum , sed tanquam in caelum. Theophylactus , in cap. 24. Lucae : Nλίας ἁς εἰς ουρανὸν ἀνεφέρετο ἡσανεὶ γαρ εδικει est ουρανὀν ἀναφέρεσθαι. Elias quas tu caelum sursum ferebatur, videbatur enim quas in coelum sursum ferri. Chrysostomus, Homil. 87. quae est de Ascensione Christi, t. s. pag. 6Oo. Ἐλίας μεν ως εὰ τὸν ζ ανὰν ara λήQθη , δουλος γάρ - ἡ δε Ιησους εἰς του ο ανὸν . δεσπιτης γαρ ην. Elias quidem quas in caelum assumtus fuit , servus enim erat ἰ yesus veris in caelum . Dominus enim erat. Alii tamen . eum in coelum sitisse assumtum, haud obscure fatentur. Ipse Chrysostomus , quem tamen in superioribus aliter audivimus loquentem , Homil. 2. ad populum Antiochenum , t. r.edit. Paris pag. 37. de Elia scribit : Διὰ τούτο καὶ εἰς τον ου ὀν ἀναν , stas ετ ερον, ἀλλ' η τήν μηλωτην, τ* μαθητῆ κατελιπε. Propterea V in coelum ascendens, nihil aliud quam ovillam pellem, discipulo reliquit. l dem, Hom ii. iat. t. 6. pag. 792 Ἀλίας ἀνεληῖθη, θανάτου μη γευσάμενος. Elias sursum receptus es, nec mortem gustavit. Greg. Nazianzenus, Orat. 3 . Pag. s 9. 'Huas αρμα πυρος ἀνάγει πρὸς Ουρανὸν, δηλοῖν του δικαίου τὸ Oxερ ἄνθρωπον. Eliam igneus currus in caesum evexit, Ignificans justi illius virtutem , humanum fastigium excedentem. Vide Ravanellum in verbo Transfero, num. I. s. 'Λναλαμά. v αι eandem significationem habet Sirac. 69ri 6. ubi de Enocho: 'Λνε-λ8Qθη ἀτὸ τῆς γῆς. Sursum receptus est a terra. I. Maccab. 2: F8. Ἐλίας ανε. λήγη εως εu τὸν οὐρανίν. Elias sursum receptus es urique ad caelum. Quid si igitur credamus, etiam LXX. Interpretes scripsisse, ἐας εἰς τὰν οὐ. N n 2 ρ νιν,

315쪽

18. EXPOSITIONIS SYMBOLi

ραυον, non vero, λς εἰς τὸν οὐρανίν 3 Restat verbum ἀνερρο μαι, quod nonnisi ascendetidi significatu in N. Test . reperitur adhibitum. Uidejoh. 6: I. Gal. iii 7,I8. Veteres Gl. 'Aviρχομαι, iubeo, scando, ascendo. Christum autem vero corpore suo in coelum ascendisse , veteres passim docent Idneit Chrysostomus. Homil. 2. in Acha: 'Ετειδὰν ουκ ἀρκού- οἱ ι αλμοὶ δεῖ.

λαῶν ἐδίδασκον οἱ αγγελοι. uandoquidem oculi non sinciunt ad osendendam sublimitatem , neque ad docendum , utrum in caelum ascenderit, an quas in caelum, ecce quid fit. Eum quidem in Iesum, sciebant ex eo, quia cum iis colloquebatur: seminus enims eum vidi eut, non potuissent cognoscere) quia autem sursum in caelum alumatur , ipsi docebant Angeli. Vide Actor. 1:ro, tr. Theophylactus, in Cap. 24. Lucae , pag. 46. Ἐνε*έρετο δὲ εἰς τis

Terebatur autem sursum in caelum. Elias enim quas in eoelum a videbararenim quas sursum in carium ferri e at Salvator in caelum ipsium praecursor omniam ascendit, ut appareat cum sancta carne sua in conspectu Dei, eamque apud Patrem considere ostendat. Chrysostomtis, Homil. 16 i. t. s. p. 974. 'oras ἀκούσους, ἔτι ἀνῆλθε , μὴ μετάβασιν τοτικὴν ὐτὴ θεῶ ὐτοβάληι ἡ γαρ θε τησαταντα πληροῖ, καὶ πανταχιῶ πάρε ' τὸ δε ὀμογεος ἡ ν σῶμα ἀναλαβεῖν κα - - σενε αυτε ἐτι τὸ α λαμβανόμενον. Si audieris , qu)d ascenderit, ne loci murationem corporalem in Deo esse exsimes: deitas enim omnia implet, se ubique praesens est: cognatum vero nobis corpus assumere dignatus es e illud sum

sum fuit receptum. . Chrysippus , in Biblioth. Phinii, Cod. III. p. 38 .

de Christo : Mετὰ τού ἡμετέρου Qυράματος ἀνελήφθη. Cum nostra natura sursum receptus fui . Augustinus tom. ι o. Serm. 39r. Credite, Chrisum in caelos cum carne, quam de nosro assumst, ascendisse. Idem, Epist. 146. Ego Domini eorpus ita in caelo esse credo , ut erat in Ierra . quando a cendit in caelum. Et tom. 8. in Psal. . Chrsus a cendis , absentavit se corpore Rufinus, in Expos Symboli, pag. yys. Ascendii ergo ad caelos, non ubi Verbum Deus ante non juerat: quippe qui erat semper in caelis , ω manebasiis Tarre; sed ubi Verbum caro factum antὸ non sederas. Merito igitur cum Tertulliano cap. 24. de Carne Christi , pag. ss . dicimus , Erubesicant illi, qui Q mant, carnem in caelis vacuam sensu, ut Taginam, exemto

316쪽

NICAENO-CONSTANTINOPOLITANI. CAP. XIlI. 28sChrso , sedere : aut qui carnem N animam tantundem , aut tantummodo animam , carnem vero uou jam. Qui absurdis limum hunc errorem foverint , incertum. Illum autem , quo Christus sine carne in coenos ascendisse dicebatur , attribuit Philastrius Passionistis , Seleucianis, ac Hermianis : quod carnem exspoliatam , cum in coenum asccnderet , in sole posuerit Chri lius, juxta illud: In sole posuit tabernaculum suum. Cum Greg. Nagian Zeno etiam, ex Epist. I. ad Cledonium , pag. 739. Pro

nunciamus: ' ς ἀποτεθεῖσθαι νὼν την σάρκα λέγοι, και γυμνὴν ειναι τὴν θειτητα σώματος , ἀλλα μὴ μεται τού προσλήμματος και εἶναι και ηξειν , μὴ Ποι τῆv δίων

σάματος, ῶς εμὸς λόγος τοιουτος δε οἷος ἄγη τοῖς μαθηταῖς ἐν τέ ορει , ἡ παρεδεἰ-αθη ὐτερνικάσης τὸ σαρκίον τῆς οε τητος. Si quis carnem nunc depositam esse, nudamque ac corpore vacuam divinitatem esse, non autem cum assumta parte

G esse , ct venturam esse dixerit, praesentiae illius gloriam non cernat. Ubi enim nunc corpus fuerit, nis cum ea natura , a qua assumtum est y Non enim, juxta Manicbaeorum deliria , soli impostum est , ut per dedecus honoretur : aut in aerem fusum S dissolutum est , ut vocis natura j odoris su-xio , ω futuris cur Ius minime con sentir. Ubi etiam illud ponemus , quisdirae post resurrentionem contactus fuisse scribitur, aut ab iis, a quibus confixus es , aliquando videbitur Z Divinitas enim per se oculorum obtutum fugit. Verum cum corpore quidem ut sentio , veniet : talis autem , qualis discipulis in monte apparuit, aut obiter ostensus es, divinitate carnem operante. De Seleucianis & Hermianis Augustinus, haeresi s9. Negant Salvatorem in earne sedere ad dextram Satris , sed ea se exuisse perhibent, eamque in sola posuisse, accipientes occasonem de Psalmo, ubi legitur, In sole potuit tabernaculum suum. Locus est Pial. I9: s. qui ad solem, cui Dominus in coelo domicilium posuit . non ad Christum pertinet. Id quod omnes linguae Hebraicae periti sciunt. Itaque legendum est , soli in illis tabernaculum posuit. Sed imperitia linguae Hebraicae saepe a veteribus erratum

est. Vide etiam Theodoretum, haeret. fab. lib. I. Cap. I9. . Rationes, cur Christus in coelum ascenderit, sunt variae r praecipuas indicasse satis erit.

a. Conditio nostra ascensionem Christi exigebat. Et quidem fides No 3 nostra:

317쪽

,8 6 EXPOSITIONIS SYMBOLI

nostra : debuit enim ascendere , ut certiores fieremus, redemtionis nostrae negotium esse ab eo peractum & absolutum , alioqui coelorum aditus illi non patuisset. Deinde spes nostra : quis enim sperare unquam

posset, se regno ccelorum aliquando potiturum , & coeli possessionem aditurum , nisi Christus naturam nostram coelo intulisset 8 Hine Leo , Serm. i. de Ascensione : Cbrisi ascenseo. nostra profectio es e ces quo me-esit gloria capitis , eis spes vocatur j corporιs. Chrylostomus , Homil.

οὐρανοῖο χριςὸς ἀνήγαγε. Propteres diem fesum agere debemus, quoniam hodis Christus primitias nostrae naturae, id es, carnem in caelumsubduxit. Ibid. Oarat. Σ. de Resurrectione : Διὸ λοιπὸν χρης ς εχομεν τὰς ἐλπίδας, πρὸς την ἡμεώτεραν ἀταρχῆs ἀφορῶντες. Propterea riinceps bonam spem habemus , ad primitias nostras respicientes. Id ipsum notabat scissio veli, lacta in morte Christi. Photius, Epist. ras. pag. i 66. Pήγνυται τὸ καταπέτασμα, τοὐδ

ci o Domino, tuba clarius Anificatur ces praedicatur , introitum in caelos nobis sngulis patere. Certὸ enim is , qui ob hoc ipsum exinanitus Dii, fucarncis nostram assumsit, , omnia passus est pro nobis , Christus ilis Deus

noster, per mortem suam Civiscantem universo mortalium generi ingressum iu caelos instauravit. Hoc etiam innuit Apostolus ad Hebr 6 i9,2o. quando Christum , πρόδρομον ὐτερ ρμων , dicit ingressum este εἰς το εσiuτερον τού κα τατετάσματος. Inde nostram etiam in coelum alcen sionem probat Chrysostomus, Homil. it. in hanc Epistolam. O' δὲ τριδρομος τινῶν ωι υ δρο-

προδρομον καὶ τοὐς επομένους ἐν τῆ abτῆ χρὴ εἶναι ιδ ' και τον μἐν ιδεύειν , τοῖο δὸἐπικαταλαμβάνειν. Praecursor autem aliquorum est praecursor , ut Pohanηes

Christi. Ne simpliciter dixit, introiit, sed, ubi praecursor pro nobis inistroiit : Anificans , etiam nos sequi oportere ἰ non enim oportet magnam es distantiam inter praecursorem Iabsequentes s alioqui enim non esset praeeum for I praecursiorem namque o obsequentes in eadem etia se oportet eta illum quidem iter facere . hos veris subsequi. Theophyladius ad Apostoli

318쪽

NIC AENO CONST AN TI NOPOLITA N I. CAP. XIII. 28

stoli locum, pag. γ32. imitatur, pro more, Chrysostomum. οὐχ ειλῶe

gressius est Christus , sed praecursor ingressus est , es, quod nos debeamus ingredi. Praecurjor enim , quorundam sequentium est praecursior e nec valde multum es intervalli inter praecursiorem cae sequentes . quemadmodum neque inter Johannem N Chrsum. Ne igitur aegrὸ feratis: mox ingressuri sumus in eum locum , in quo praecursor noser est. Addit: οὐκ ἡρκιὰθη δὲ εμπ- , Προδρομος, αλλὸ προσέθηκε καὶ τὸ , υτερ ἡμῶν , ἐις πλείω τιςωσιν , ἁσανεὶ τήτο λέγων ουκ αυτὸς ἐδεῖτο του ἐκεῖσε ἐλθε, πῶς γὰρ θεώς ών ; ἀλλ' ἄστυ σάρκαδι ημῶς ἔλαβει , ουτω και δι ημας εων θευ ἐσώτερον τῆ οὐρανῶ , Da ηυιν ἀνοίζου την G w ε αναγκαίως εἰσελευσιμεθα καὶ αυτοι. Nec contentus fuit dicere , praecursor , sed apposuit etiam . pro nobis, ad majorem confrmationem , quas dicat: Ias non erat opus eis ingredi: quomodo enim, cum Deus esseI 8 Verum , scut carnem propter nos assumsit: sc N propter nos interius caelum imgressus es , ut nobis viam patefaceret. Necessario itaque ingrediemur etiam ipsi.

b. Si munus ejus mediatorium intueamur, debuit ascendere in coelum ut Rex, morte penitus debellata: Satana profligato debuit in coelum adscendere, ut gloriose regnaret & triumpharet, di in solio majestatis suae, quod est in coelis, conlideret: ut saccrdos, oblato in terris lacrificio debuit εἰς τα αγια victimam inferre, & in sacrarium, quod est coelum, ingredi. Nam si esset in terra , ne iacerdos quidem esset , ad Hebr. 8: Ossicium enim sumini sacerdotis suit, victimam immolare in altari holocaustorum extra sanctuarium , deinde vero ingredi in saninuarium cum sanguine victimae oblatae. Sic Christus se ipsum debuit offerre , deinde in sacrarium verum, quod est coelum, ingredi, & stic si stere coram Deo. Si autem esset in terra , nondum ingrcssus esset in coelum , atque ita neque sacerdotis ossicio plene atque pcrfecte dcfunctus fuisset, ac proinde ne sacerdos quidem esset. Theophilactus ad hunc locum , pag. 9so.

ἐκεῖ ἐντυγχάνει ὐπερ ημῶν τῶ IIa P λε ἐπειδάν ανα ἐςὶ , δια τἀτο μῖλλει ἱερεύς i. Si enim super terram esset, sacerdos non esset. Eram enim alii iuterris sacerdotes, S ad fallionem res sa pertinere videretur. Iam vero cum pro

319쪽

188 EXPOSITIONIS SYMBOLI

pro Do loco ipsum habeat caelum , N illuc corpus suum transtulerit, illuc D. terpellat pro nobis apud Patrem. Itaque quia insupernis est, propterea magis est sacerdos.ll. De Sessione Christi ad dextram Dei Patris. Hanc Christi Sessio.

nem veteres vocant τῆν ἐκ δεξιῶν καθιδραν. Ita Nazianzenus , Orat. 2. de

Filio Dei, Chrysostomus, Homil. 3 . t. s. & alii. Gregorius Nysenus , Orat . in S. Stephanum , t. 3. pag. 36s'. vocat καθ re. Christus ascendit in coelum , ut in thronum gratiae, Hebr. 4: i 6. per quem intelligi potest Deus ipse sevcns & propitius, qui scilicet fide accedentibus ad ipsum gratiam facit, & propitium se exhibet, propter Christum mediatorem. Vel , θρόνος τῆς χάριτος est ipsum coelum : Christi enim thronus est coelum : de quo ad Hebraeos I:ῖ, 8. Ex quo Christus in coelum adscendit, ἐχ in eo, ut throno, consedit, atque ita coelum esse thronus grariae incepit, Dictum es coelum novum dc terra noUs. Θρ νος χάριτός χιν , οὐ θρόνος κρίσεως νύν. Thronus gratiae . non thronus judicii nunc est : inquit Chrysostomus, Homil. 7. in Epist. ad Hebraeos. Et paulo post : 'As

τε εγείρεται εἰς κρίσιν. Si nanc adiveris, accipies o gratiam id misericordiam opportune enim adis: sn autem tunc adieris, non amplius: importunus enim tunc es aditus: non est enim tunc thronus gratiae. Thronus gratiae est, dum sedet rex gratiam conferens : quando autem erit finis seculi, tunc surgit ad judicium. Theophylachus ad vCi6. Cap. q. ad Hebraeos, pab. 9 Il. Δύο θρόνοι εἰσω , d μεν νύν χάριτος , ἡ οἰ προσερχόμενοι λαμβάνουσι θεών ριτι τι, ἀπολύτρουσιν τῶν ἁμαρταν δ δε τῆς δευτέρας παρουσίας θρήνος , ου χάριτος , Ουὀεἰς γαρ τότε λαμβάνει ά σιν ἀλλα κρίσεως. Duo sunt throni, praesiens quidem graistiae , ad quem accedentes accipiunt per divinam gratiam liberationem a peccaris et aure autem secundi adventus thronus , non est gratiae , nemo enim tum accipiet remi onem) sed judicii. Et Theodoretus ad eundem locum . Pag. 4 4. Κaτὰ τὸο ταρύντα προσιόντες βιὸν , και τῆν - ιγη καὶ εἰλικρινῆ τίςιν ἐπιδεικνύμενοι, ἐν τῆ τῆς κρίσεως ἡμερα τῆς φιλανθρωπίας τευξωinis. In praesienti vita accedentes, Q. ad thronum gratiae , V puram ac ceram fidem exbibentes, in die judicii clementiam consequemur. Postquam Christus astendit in coelum , consedit ἐν δεξιὸν τῆς μεγαλωσύνης, in dextera m satis, ad Hebr. I: g. sive ἐκ V ιῶν του IIατρος, ad dexteram Patris, ut est Ps. i ro: r.

Hoc est , ex illo temporc facit, quae sunt Regis in regno Dei, pleno

320쪽

NICAENO-CONSTANTINOPOLITANI. CAP. XIII. 289

jure regnantis cum gloria , i. Corinth. 3 3'. 23'. Sedere enim est regnare:& quiuem in maxima gloria. Nam , quem Deus ad dexteram collocavit , cum honorare voluit , ejusque gloriam quaesivit. & quidem ad gloriam suam. Modus loquendi lumius cit eo , quod inter homines fit. Qui alium honorarc vult . etiamsi summus sit , cum ad dexteram collocat. Non ignoramus Judaeorum circa locum ex Psalmo rio. adductum παρερμη,είας. Alii enim iita ad Edechiam , alii ad Abrahamum , alii ad Zorobabelem, alii ad Davidem, alii ad populum Israeliticum, alii ad Abra-Bami servum reserunt. De Ezechia habemus testem Justinum M. in Di logo cum Triphone, qui de hoc Psalmo sic scribit : Καὶ τούτου τὸν Φαλ-

μου oτι εἰς του Eυχίαν τ)ν βασιλέα ε ξἡγεῖσθαι τολματε, οὐκ ἀγνοῶ, ἐπεῖτον. Vos

etiam hunc Psalmum de Eeechia rege interpretari audere , non ignoro , subjiciebam. Et Tertullianum, lib. s. adv. Marcionem , cap 9. Pag. 79 I. Sed necesse est, ad meamsententiam pertinere defendam eas Scripturas, quas Judaei nobis avocare conantur. Dicunt denique hunc Psalmum in Ezechiam cecinisse , quia is, Hunt, sedit ad dexteram Templi ,-hostes ejus averterit Deus N absumserit. De Abrahamo , Zorobabele interpretatos esse Judaeos . testatur in hunc Psalmum Chryso itomus : Τίνα ουν ἐκιῖνοι

και ἀλλοι ἔτερον. αuem igitur illi loquentem esse dicunt ' Deum : quem verbaudientem p Abrahamum e alii vero Zorobabelem , N alii alium. Catena Graeca ad hunc locum : Oὶ ia lουδαῖοι, το γελοιότερον , εἰς τὰν Ἐβραἀμ εὐ- σθαι λέγουσι, καθῆσθαι ἐκ δειῶν τού θεῶ. Judaei vero, id quod magis ridiculum est , de Abrahamo dictum volunt , confessi e eum ad dexIram Dei. Ita ex Rabinis locum interpretatus est Solomon Jarchi. De Davide interis pretantur Psalmum Aben-EZra dc David Kimchi : quorum opinionem refutat Chrysostomus his verbis: Καὶ τὰ ἐπιόντα δε δηλοῖ, ὀτι οὐδἐν τερὶ τούΖοροβαβελ ἐυταὐθα εδηται , έδε περὶ τού Δαυiδ' ούδεις γαρ αὐτas ἱερωσύνη τετίμη.ται. Sequentia vero declarant, nihil hoc loco de Zorobabele dictum esse, neque de Davide e neuter enim eorum sacerdotii dignitate fuit honoratus. Quosdam haec eadem verba de populo Uraelitico accepisse , haud obscure idem innuit Chrysostomus t Ἀλλὰ κου ἔτερά τπα λέγουσι τούτων εαλότερα , περὶ τουλας λέγοντες ταύτα εἰρησθαι. Vera m etiam alia quaedam his magis frivola dicunt , de populo haec dicta esse asserentes. Et paulo post : Πῶς δὲ ἡ τῶ M. Diδ , ἡ τ Ζοροβάβελ , η τῆ λαψ ταῖτα ἡρμίσειεν , Suomodo veris haec vel Daia vidi, vel Zorobabeli . vel etiam populo convenirent ' De strvo tandem A brahaoni quosdam praesentem locum accepisse , iterum monet Chrysosto

라틴어 텍스트