Joh. Caspari Suiceri ... Symbolum Niceno-Constantinopolitanum Expositum, Et Ex Antiquitate Ecclesiastica Illustratum

291쪽

16ci EXPOSITIONIS SYMRO Li

rat ταρίχνευσα, apud Judaeos Vero ἐντα*ιασμω. Hinc in Scripturis de conditura Hebraeorum non usurpatur ταγχεύειν, sed ἐντα*ιαων , aut etiam

.utis, ut Marci i6: I. Vide Dionysium Areopagitam cap. 7. de Eccles. Hierarchia, pag. 3s9. Chrysostomus, Homit .m 6 t. 6. inter alios ritus, circa mortuorum sepulturam Oblervari lolitos, dicit, μύρου καὶ ἔλαιον ἐπιχέο- . unguensum θ' oleum Uundimus. Illustris imprimis locus designificatione verbi ἐυτψιαζειν apud Basilium Caesar. sub finem Homiliae in Ditescentes, t. I. pag. 4o6. ubi divitem ita compellat : TIμήματα

ἐπισημου, καὶ ταδης πολυτελῶς, καὶ δαπάνης ἀκωους ἔλλος, δέον cς τα κατὰ τον βίον ἀναγκαῖα κρησασθαι τοῖς περιουσι, I οιαύτα ἐρούει καὶ σε της βαρυτητοι ἁμυνι- μοοι, καὶ τοῖς διαδεξαμἐνοις τα σα χαρι μενοι προ μου ουν , σεαυτον ἐνταφίασον

καλὸν ἐωτάφιον ἡ ἀσέμα. interpres et Monumento quid opus sumtuose, aurquae utilitas inanis sumtus Z Oportet illa ad vitae usum Iuperstitibus dare: talia dicent, teque morostatis condemnabunt. succe=ribus tuis grati abuntur itaque isa praeveniens te ipseMm sepelito. Bonum sepulchrum est pietas. Mi-Tus accurate, σεαυτον ἐνταμασον, te ipsum sepelito, & ἐυτμιον, sepulchrum ἐνυο ασον est, ad sepulturam pararo : α ἐντά ον , sunt exsequiae, inferiae.

Eodem sensu Gregorius Nazianzenus Orat. 22. quae est in Maccabaeorum laudem . pag oo. de Matre : Παντων δε ἐαυτῆν ὐπεράνω ocra , καὶ το ψιλ-πρφ τω θυμὸν μαασα , καλὸν ἐνταοι διδωσι τοῖς παισὶν ἐαυτῆν . ἐτανελθῶσα τοῖς προαπελθῶσιν. Ipsa verὸ supra omnia se collocans, impetumque animi cum amore commiscens, veluti pulchras exululas, vel munus funebre , se ipsam liberis obtulit, ac praegressos secuta est.

a. Posterior aetus eii, corpus tumulo inferre. Hic quoque notandus est varius diveriusque lepeliendi modus apud Judaeos aliasque nationes. Romani enim urnas , in quibus reconditi erant cineres ex ustrina collecti, tumulis inserebant: Graeci vero condendis corporibus arcas & loculos. ad modulum corporis, adhibebant. Has arcas monumentis condebant.

Ficbant autem potissimum ex lapide , praesertim Assio , sive Asio . qui

dictus est σαρκοῖάγος. earnisorus, quia natura ejus erat, corpora cito conis

sumere : Plinius ait intra quadragesimum diem. Lib. 36. cap 37. Inde omnes arcae emortuales ablolute dicebantur σαρκοΦάγοι sc siandapilae, νεκρο- Φογῖα , capuli , unde capularis senex , sepulchro jam includendus , quem Graeci dicunt συμβογέροντα. De lapide Aiso Dioscorides: 'Oe. ἐξ αὐγουσοροὶ σαρκοφάγοι γίνοντα. Ex eo loculi defunctorum corpora exedentes sunt. Et Celsus , lib. 4. cap. 2 . tirpis etiam , qui carnem exedit, quem σαρκσ. φάγον Graeci vocant. Veteres Gloux . San viis, νεκροφορεῖον. Usus Juvenalis, Sat. 8. I Diqiligod by Cooste

292쪽

NICAENO CONSTANTINOPOLITANI. CAP. XII. 26t Inter carnifes o fabros Sandapilarum.

Hinc Sandapilones , & Sandapilarii , iidem ac vespillones. Glossie Phil.

Sandapeto, νεκροθάπτM. Hesychius: Ἀμβογέρων, ωχατογηρως , decrepitus. Laertius: Θάπτουσι δὲ 'Aιγυττυοι μὰν ταριχεύοντες, Ρωμαῖοι δε καίοντες. Sepeliunt vero a Uptii quidem condientes , Romani vero comburentes. Lucianus σερὶ τευθουe : Ο μευ Ελλην ἔκαυσεw d δε IIέρσεω εθα νευ' d δε 'Λδὸς ὐαλ τοιχρίει δ δε Σκυθης κατεσθίει ταριχεύει δε ὀ Ἀιγύπτιος. Graecus quidem combussit

Persa verὸ sepelivite Indus vero vitro oblinit seu obducit: Scytba vero devorate condit vero Hu tius. Herodotus, lib. 3. pag. io6. refert, Persas 2 2EDptios nefas es putare κατακαῖσαι τοὐς νεκροῖς. mortuos comburere. De AEgyptiis addit: Tαριχεύουσιν. sua μὴ κείμενα ὐτὸ εὐλέων καταβρωθη. Condiunt cadavera, ne humatus a vermibus devoretur. Eadem legas apud Stobaeum, Serm. I 22. Cyrus apud Xenophontem, de Paedia Cyri, lib. 8. &ex eo Stobaeus, Sermone eodem: Τὸ δ' ἐμώv σῶμα , ω ταδες, οταν τελευτήσω, μετε ἐν κρυστ θῆτε , μήτε ἐν ἀργύρη , μήτε ἐν ἄλλη μμ δενὶ , ἀλλ ὰς τάκιςa τῆ γῆ ἁτέδοτε. Meum veris corpus, o mihi charissimi suι ubi moriar , neque in auro condite, neque in argento, neque in alia re prorsus ullae sed illud quam primum terrae reddite. At apud Judaeos Corpora defunctorum non condita in arcis , sed pollincta & involuta linteis seu taeniis in monumentis jacuerunt: arcae enim vel sarcophagi in historia Laetari vel Christi nulla mentio. Romanorum monumenta fuerunt ὐτέργεια , id est , supra terram exstructa, cum a cineribus combusti corporis nullus laetor, qui aurem inficeret, metueretur : at Graecorum fuere οπόγεια , dc subterraneae cryptae. Tenuioris sortunae homines in scrobibus condebantur : at ditiores habuere monumenta sibi constructa, quae ideo crγptas vocarunt: quia fuere specus defossi, & subterranei fornices, lapide itructi & camerati , qui lapide ori monumenti advoluto claudebantur. Musdem formae Judaeorum fuerunt sepulchra: de tale etiam fuit Christi sepulchrum. De eo enim Matth. 27:ω. μνημεῖον ελατομησο ἐν τῆ πίτρ . Marci Is: ψ6. μη - μεχει sis λελατομημένω εκ πετρας. Lucae 23: F3. μνημεῖον λαξ υτον. Nonnus Job. 39: r.

293쪽

16, EXPOSITIONIS SYMBOLI

Erat autem in vicino horto S pulchrum rudi cavato λ saxo , sculptum totum, nociter ex runam. Λατομέω lignificat lapides incido , lapidem scindo Ο ὐ- solio. Axξεύω, quasi λav ξεία , seu λῖς eiω , lapides polio e vel, lapides incido aliquando simpliciter incido. Hinc Mλαξευμἐνος λίθος, lapis incisus, lapis operi aptatus , lapis quadratus. Λαξευτὴς idem quod λελατομημiνος, ex lapide excisus. Proinde μνημεῖον λελατομημένοv . vel λαξευτὸν est sepulchrum e petra excisum, non, cx lapidibus collectis exstrudium : id quod obtervat Origcnes, lib. 2. adv. Celsum, pag. ιοῖ. Ωσπερ ἡ γένεσις αύτού

τομητῆ καὶ λαξ υτῆ. Muemadmodum ejus Christi nativitas omni nativitate fuerat purior, eo quod ὸ Pirgine, non E coitu , fuit natus : ita sepultura quoque in

gnem puritatem habet, deposito corpore in monumentum novum . non e collectiliis lapidibus arie confractum , sed e vivo saxo excisum. Idem observat Hieronymus in cap. 27. Matth. In monumento novo, quod excisum fuerat λpetra , conditus es e ne, s ex multis lapidibus aedificatum esset , suffossis immuli fundamentis ablatus furto diceretur. Hanc tuam interpretationem Propnetae testimonio roborat, dicens uod autem in sepulchro ponendus esset, Pi optitae testimonium es , dicentis, Hic habitabit in excita spelunca Petrae sortissimae: flatimque post duos versiculos sequitur, Regem cum gloria videbitis. Ambrosius cap. 33. in Matthaeum: Domini corpus tanquam per Apostolorum doctrinam infertur in Tacuam in novam requiem lapidis excis , scilicet in pectus duritiae gentilis quodam doctri De opere excisum Christus infertur, rude scilicet ac novum, V vulis antea ingreUsu timoris Dei peretium. Sepultus autem fuit Dominus extra urbem : juxta Judaeos enim, ut tradit Cl. Buxtorfius Synag. Jud. cap. 9. Sepulchria ab urbe abesse debent ad quinquaginta cubitos a ne subinde ea homiues in conspectu habeant, Umoerore ac tripitia assciantur. Exempla in Historia Evangelica sunt obvia. Id ipsum etiam Christiani sunt imitati in Ecclesia primitiva. Chrysostomus in Psal. s. Ta vεκρα σώματα ἔξω τῆς πέλεως καταθαπτομεν. Corpora mortua extra urbem sepelimus. Macarius , Homil. 3o. dicit ἐκ κεμίων ἔξω τῆὐ πολεως τὸν νεκρὸν, esset re mortuam extra urbem. Iterum Chrysostomus. Homil. 89. t. 6. IIῖσα τιλις, παυσα κάμη πρὸ ταν εἰσι ν τψους εχσι. Omnis

urbs , omnis pagus ante introitum sepulchra habet. Rationem subjicit: 'g.

xείγεταί τις εἰσελθεῖν εἰς τοHν βασιλεύουσαν , και κομῶσαν πλουτ* καὶ δυναςεἱα, και τοῖς

294쪽

NICAENO-CONSTANTINOPOLITANI. CAP. XIL 163

τρό τῶν κυλῶν , τάφοι πρὸ τῶιν ἀγρῶν πανταχοὐ τὸ διδασκάλιον της ταπεινάπεως ἡμῶν προκειται , καὶ παιδευ μερα πρῶτον εἰς τί καταλήγομεν , και τετε ὀραν τὰ εσω

φαντάσματα. Festinat quis ingredi in urbem regiam , cu divitiis superbientem atque potentia , alii ue praerogativis r antequam videat, quod menti ejus occurrit, videt prios qualis ipse sit futurus: sepulcbra ante portas, δε- pulchra ante villas e ubique humilitatis schola nobis roponitur , atque docemur , in quid res Camur , deinde etiam, quid animo nobis sinxerimus. Hinc de funeris elatione usurpantur verba 'Eκκον , ἐκκομίζω , ἐκοορά & ἐκφέρω.Vide Lucae 7:ia.. Act.s: 6, 9, i O Hesychius: Ἐκκομῶ- , εκφορά Elatio funeris. Veteres Glossie: Ἐκκομιδῆ νεκρού. Funus, exsequiae. Greg Na-ZianZenus Orat. 2. in Julianum, ἐκκομιδη του σάματος. Elatio funeris. Macarius, Homll. s. pag. I 8 . Πλουσιος ἁνήρ , εὰν αποθάνη , μετὰ μελ διῶν καὶ θρήνου και κοτετου ἐκκομίζεται τού βιου ὐπὸ τῶν Asani ἀδελQῶν , και προς γγενῶν καὶ φιλων καi πικρίμων. M vir dives moritur , cum cantu lamentatione atque luctu essertur a fratribus suis . a consanguineis , amicis N familiaribus. Epiphanius de menturis di ponderibus, de Valentiniano juniore loquens,

pag. sqo. 'Aυτῆ δε τῆ ἡμερα της πεντηκοτυ ἐξεκομίσθη. Ipso vero Pentecostes die elatus fuit. Athanasius Orat. de caeco a nativitate , t. a. pag. 688 de Christo interrogat : Οὐκ ουτος τον υιὸν τῆς χῆρας ἐκκομιζόμενον νεκρον , λιγνώω σε. Nonne illestium viduae, mortuum elatum , verbo is mortuis suscitavit Z Ita etiam Latini. Virgilius:

--,-- ranc corpora luce carentum portant tectis.

Plautus: -- Vidi esserri mortuam. Cicero ad Atticum, lib. is. Cn. Lucullus, familiaris noster, manem ef- rebat. Et lib. 2. de Legibus : Verri ante lucem funera jussi Demetrius. Veteres Glostae : Σκοπὰ , τὸ πενθος. Funus. Suidas : T vis, ταῖην, ἐκ του ἐπὶ μνήματος ἐκφέρεσθαι. Funeris elationem , sepulturam, quia ad δε- pulchrum ertur sc. mortuus. Portus vult legendum esse : 'Eκδορὰν , -- QM. Ἐκφω αι, ἐκ τοὐ οἴκου ἐπὶ μή τος ἐκ*iρεισθαι. Elationem funeris, sepulturam. Verri, ex aedibus ad monumentum esserri. Commode tamen 'latis verba Suidae possunt retineri: sensus enim est , ἐκφοραν dici ταφὴν, quia per ἐκφοραν mortuus ad monumentum effertur. Chrysostomus,

295쪽

16. EXPOSITIONIS SYMBOLI

mel hanc ipsam etiam ob caussa in gratias age , cs eum recipientem glorisca , reverere modum elationis. Eusebius, Hist. Eccles. lib. 9 cap. 8. pag. Io 3. de Peste loquens: Totas absumebat generationes , ως ὀραν ἡδη δυεῖν καὶ τριῶs σάματα νεκρῶν, υπὸ μίαν εκΦορὰν κον μενα, ario ut smul dao N Iria mortuo. rum corpora esserri fuerint visa. De aliis circa mortuorum sepulturam ritibus alibi dicendi locus erit. Consulatur interim Dionysius Areopagita, Eccles. Hierarch. cap. 7. pag. 3so, 3si. Est autem sepultura Christi, ut illud quoque addamus; infimus humiliationis illius gradus , quo devenit in potestatem tepulchri,

a. Ut constaret, eum non κατὰ δόκηδεν, sed ArM mortuum esse. b. Ut sepulchra nostra sancti ficaret, eaque κοiμητήρια potius, quam sepulchra essiceret. Athenaeus, lib. ψ. cap. st . ex Dosiadis lib. 4. τῶν Κρη, σικαν refert, apud Cretenses in singulis civitatibus aedes quasdam suisse publicas, in quibus peregrini dormiverint , unde etiam κομητήρια dicta

fuerint. Σισὶ δε πανταχού κατὰ τὴν Κρήτηυ οἶκοι δύο, ων τον μεν καλούσιν αν-δμῖ , του δε ἀλλον, si is τοὐς ξενους κοιμιζουσι, κοιμητήριον προσαγομύaeri. Sunt

autem per totam Cretam bime domus , quarum aliam quidem appellari ἀνδρεῖον, virilem, aliam vero, in qua hospites dormire faciunt, κοιμητήριον appellant. Hinc Christiani , quia mortuorum resurrectionem credunt, remortem ύτνον potius & M Uiv, quam θανατον, appellandam esse volunt; sepulchra vocant κοιμητήρια, quasi dormitoria, seu loca ad quietem & somnum comparata. Chrysostomus, Homil. 8 i. t. s. pag. τούτο καὶ αυτὸς ὁ τοπος κοιμητήριον su μαται, ἴνα μάθης , ἔτι οἱ τετελαιτηκιτες ηαι ἐνταὐθακείμενοι, ob τεθνήκασιν, ἀλλα κοiμῶνται καὶ καθευδουσι Propterea ipse etiam locus coemeterium appellatur, ut discas, mortuos V hic repositos non esse moris uos , sed dormire. Ita κοίμησις, quod dormitionem significat , de morte usurpatur. Chry siostomus : Μεθ' υτομονῆς καὶ ἀχαριτιαι υτο μιν των τέκνων τὴν κοί-ιν. Patienter , cum gratiarum actione liberorum mortem ferre. Idem, Homil. 29. in Genesin: οὐ τε ι θάνατος, θάνατός ωι λωτὸν, ἀλλα θνα- μα μύ9ον εχει θανάτου' μαλλον δὲ καὶ abra τὸ ενομα ὰδηρέθη Obκέτι γὰρ οὐδε θάνατουαυτόν προταγορευομεν , αλλὶ κοίμησιν καὶ ὐτvos. Negus mors amplius mors est ,

sed nomen tantum mortis habet : imb veris ipsum etiam nomen jublatum est rneque enim amplius mortem appellamus , sed dormitionem N J.mnum. Festum dormitionis B. Virginis vocatur ἐορτὴ τῆς κοιμήσεως. Conci l. Florentiis num sedi. II. cap. 1. pag. 313. ἹZν κυριaκῆ τῆς πρώτης εορτῆς τῆς κοιμήσεως.

296쪽

NICAENO-CONSTANTINOPOLITANI. CAP. XII. 26ς

Die Dominico , quo prima solemnitas in Dormitionem B. Virginis coepit celebrari. Est decimus quintus Augusti, quo tam Romana, quam Orientalis Ecclesia hoc festum celebrat. Latini saepius Assumtionem vocant, Graeci κοίμων, quod eodem die mortuam & assum tam in coelos B. Vir gincm crederent, vel saltem utramque ad eundem diem referrent. Vide apud Hospinianum de Orig. lastorum Christianorum, de Feso Assumitonis B. Virginis. Καιμάομαι etiam in Scriptura sacra frequenter de morte usurpatur, ut docte observat Clarissimus M amicissimus D. Vorstius, Philolog. sa r. pari. 3. cap. 6. ut & καθεύδω. Vide Marci s: 39. Lucae

Ante Christi adventum mors vocabatur mors : nec mors tantum , sed etiam inferi: posequam verὸ Christus venit, , pro mundi vita mortuus est, mors non amplius vocatur mors , sedsomnus V dormitio. Quae tamen non ita sunt accipienda . quasi sub V. Teit. mors cum somno nunquam comparetur: de morte enim usurpatur κοιμῶμαι Genes. 7: 3O. a Paralip. I7:ar. Fatiais, Daniel. I 2:2.

e. Ut veteris hominis mortificatio; quae est effectus Spiritus Christi, nativam corruptionem paulatim perimentis , ne morti fructificet, ad Rom 6:2. & ad Colosi g:3. emanat a morte Christi: sic ejusdem veteris hominis sepultura a sepultura Christi proficiscitur. Sicut enim vi momtis Christi debilitatur & enervatur peccati corruptio: sic virtute sepultum illius continuatur veteris hominis, sensim & paulatim intereuntis, abolitio 3 donec penitus in nihilum redigatur. Augustinus in Enchiridio ad Laurentium: aeuicquid gesum es in cruce Christi, in sepultura , in reserrectione tertio die , in ascenseone in coelum, V in sede ad dextram Parris , ita gestum es. ut his rebus, non mastice tantum dictis, sed etiam ge- sis, confliguraretur vita Chrsiana. quae hic geritur. Nam propteν ejus reuiscem dictum est, Qui autem Jelu Christi sunt, carnem suam crucifixerunt cum vitiis & concupiscentiis, propter sepulturam. Consepulti enim sumus cum Christo per baptismum in mortem; propter resurrectionem, Ut, quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris , ita dc nos in novitate vitae ambulamus, propter ascensionem in coelum, sedemque ad dextram Patris, Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum lunt quaerite, ubi Chi illus est ad dextram Dei sede ns. Gemina his leguntur

Ll apud

297쪽

166 EXPOSITIONIS SYMBOLI

tradentis nobis gesta Jesu non con is in nudis verbis historiae: nam, in unoquoque verbo Aniscatur latens aliquid , quod prudentior lector intelligite scut boc ipsin de cruci a o verum intellectum habet in illo dicto , Cum Christo crucifixus sum ; N in illo, Mihi autem absit gloriari nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi , per quem mihi mundus crucifixus est,& ego mundo. Mors quoque ejus nece ria propter illud , Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel: V quia jusus dicit. conformem se seri morti ejus, S propter Hlud dictum, Si enim cum eo morimur, vivemus etiam cum eo. Sic etiam sepultura ejus fervenit ad conformes moristis ejus . N adsmul cum eo crucifixos atque mortuos , scut o Paulus sc=ibis, Consiepulti enim sumus cum co per baptilmuin , & simul resurreximus cum eo. De iis, qui cum Christo moriuntur ec scpeliuntur Basilius

dam justorum mors , non mala natura , sed bona o qui enim Christo mortui sunt, in bona morte constituti sunt: qui peccato mortui sunt. bona S D- istari morte mortui sunt. Chrysostomus, homi h io in epist. ad Roma

mus , utet nos moriamur scut iiis r baptisma enim es crux. Suod igitur crux Christo S sepulchrum , id nobis baptisma factum. Sed plura in ea

dem quaere infra cap. de Baprimo.

Ill. Resurrectio Christ. Cum Patres Nicaeni his verbis proponunt:Καὶ Disiligod by Corale

298쪽

NICAENO-CONSTANTINOPOLITANI. CAP. XII. 16

Καὶ dua,vτα τῆ τρίτη ημέρα κατὰ τὰς γραφάς. Circa resurrectionem Christi sequentia veniunt conlideranda. i. Subjectum, quod est verum Christi corpus, proprietatibus ementialibus vestitum; mox plene glorificandum, ec ab omnibus infirmitatibus liberum. Ignatius in opist. ad Smyrnenses, pag. I 6ῖ. 'Eγὰ δε οὐκ ἐψτο γεννῶσθαι κaὶ ταυρούσθαι γινώσκω αυτον ἐν σάματι γεγοviναι μίνον , ἀλλα και μετὰ ritu ἀνάυσιν ἐν σαρκὶ αὐτὸν οἶδα, και τιςεύω οντα. Ego zπὸ non modo in

ea e venisse eum cognosco ex nativitate V crucifixione ejus , sed id post re surrentionem novi eum in carne , ij credo etiam nunc esse. Uide ibidem plura. Gregorius M. homil. 26. in Evangel. Palpandam carnem Dominus praebuit, quam januis clauses introduxit, ut se pos resurrectionem ostenderet corpus suum S ejusdem naturae N alterius gloriae. Augustinus, serm. Is8. de tempore: Resurrexit Christus, absoluta res est. Corpus erat, caro erat, pependii in cruce, postus es in sepulchro, exhibuit illam vivam, qui visebat in illa. Theophylactus in cap. 2o. Joh. pag. 84o. Ην σῶμα Oορῶν , εἰ καὶ

pus , nempe post resurrectionem , incorruptibile tamen V divinum, legia hil ue carnis non amplius subjectum. Vide cundem in cap. 2 . Lucae. Pag. s 4 Idem, in cap. s. ad Hebr. pag. 9is. dicit chrisum adhuc habere

σάρκα, εἰ καὶ αoθαρτον, και ἀνωτέραν καὶ abzῶν τῶν σαρκικῶν καὶ ἀδιαβλήτων παθῶν, πείνης, λιης, κόπου, καὶ ταν τοιάτων, carnem, sedincorruptibilem, cusuperiorem carnalibus N inculpabilibus passionibus, nimirum fame, sti, labore, idque genus aliis. Theodoretus in Demonstrat. per Syllogismos οτι

corpus sic. Christi . in naturam divinitatis, sied etiam post resurrectionem, licet immortale sit incorruptibile, ac divina gloria plenum, corpus tamenes propriam retinens circumscriptionem. Et Syllogismo sequenti : Uυ μετεβλήθη εἰς πνευμα το σῶμα ' σαρξ γαρ - , και eriα, καὶ χεῖρες, καὶ τόδες' τοιγαροὐν καὶ μετά τὴν ἀναμιν σῶμα τὸ σῶμα μεμένηκε. Non mutatum es corpus

in spiritum I caro enim erat, ces ossa, V manus, , pedes: ergo etiam ps resurrectionem corpus remansi corpus. In ipso Dialogo 2. pag 81 . dc 8a. hoc ipsum firmissimis adit ruit argumentis. Vide etiam ejusdem epist. 4s. ad Monachos Constantinop . scriptum , t. 3. pagina maxime Io28. Ex his jam patet , quomodo illi Patres sint intelligendi, qui dicunt, Christi σῶμα σαρκικον, resurrexisse κνευματικὸν , imo Christum jam esse Ll 1 ῶσαρ.

299쪽

,58 EXPOSITIONIS SYMBOLI

ασαρκου μευ, ουκ ἀσάματον δε , ut loquitur Theophanes homil 31. pag. 2 m.

pus incorruptibile , immutabile , b is passone liberum , ut explicat Theophylactus in I. ad Corinth. cap. l . pag. 3M & Damalcenus . Orthod. fidei lib. . cap. 28. pag. 39s. Quando iterum Theophanes Christum vocat ασαρκον, respicit ad locum Apoitoli 2. G,rinth. s: i 6. & explicandus est ex Theodoreto , qui per σάρκα apud Apoitolum intelligit αιθρωτου θνη-

etiim irae quoque Cbristus Dominus bubuit corpus patibile . tamen post passionem incorruptibile illud N immortale escit. Clarius adhuc ex Theophylacto, qui ad locum Apostoli, P g 366. Tin σάρκα ἀπέθετο ; μη γένοιτο ὰς

γὰρ ἀψελέγη, ουτω και ἐλεύσεται' ἀνελήγη δὲ ἐν σαρκὶ καὶ μετὰ του σάματος. 4 δε υιςος κατὰ σάρκα λέγεται ζησαι. οτε κατὰ τα δυσικὰ καὶ ἁδιάβλητα πάθη ἀζη, πεινῶν , διιῶν . ὐπνῶν , κοπιαν' νυν δε ἡκέτι κατα σάρκα τουτεο, τ- ουσικωνσούτων καὶ ἀδιαβλητων ἀπηλλαγη , ἀπaθὸς καὶ ἀκήρατον σῶμα ἔχων. Carnemne

deposcii e Minimὸ : nam quemadmodum assumtus es, sc etiam veniet. Assumius autem est in carne 9 cum corpore. - Chrsus autem secundum caris nem vixisse dicisur, quando secundum naturales N inculpatos assetius visis, esuriens , stiens, dormiens, laborans. Nunc autem non amplius secundum carnem est, id es, ab his naturalibus , inculpatis Uectionibus liberatus est , impassibile N immortale corpus habens. Ergo, si Theophanes ideo Christum jam dicat ἄσαρκον, quia non amplius subjectus sit Φυσικοὰ καὶ

τοα ταθεσι, potest illa locutio, utut primo at pectu videatur dura, aliquomodo excusari & tolerari , idque eo facilius, quia negat ἀσί του esse Salvatorem nostrum. Eodem etiam modo explicandus est NagianZ nus, qui Orat. ψo. pag. 67 I. dicit, Grisum venturum esse ad iudicandam sivos o mortuos, ουκ ἔτι μεν σάρκα, ὐκ ἀσώματον ti, Oli αὐτὸς οἶδε λίγοις θεοειδὴςέραν σάματος, ἴνα καὶ d*θη o τὸ των εκκοτ άντων, καὶ μείνη θεὸς ἐξω ταχύτητος , non Iam ιllum quidem carnem, nec corpore ramen vacantem, sed augustius diviniitaque eorpus habentem . qualeque ipse solus novit , ut o ab his, a quibus punitus es , videatur, o Deus omuis crassitieiexpers maneat. Imo se ipsum hae ratione, quam diximus, e plicat Urat. 36. pag. 7. Mετὰ

si eis non jam secundum carnem cognoscatur , hoc es , secundum carnaus ectiones, ac, citra peccatum, nostras. a. Caussa

300쪽

NICAENO-CONSTANTINOPOLITANI. CAp. XII. 269

2. Caussa essciens. Christus non aliena, sed sua, non asci titia, sed propria virtute resurrexit: quod & ipse Christus indicavit Joh. io. I7, 8. Ad quem locum Cyrillus, in Catena in hoc caput, pag 269. Tὸ . εξουσίαν εχω, φσὶν, Iνα Φύσεως βίας ἐπιδείξιν καρτον, τὸ καὶ αὐτῶν δυνασθαι κατεξουσιάζειν τῶν τῶ θανατου δεσμῶν , καὶ ἐφ' οτερ αν βούλοιτο μυτρέπειν εὐκολως τῶν πραγματωv τὰς Φλεις, ὀπερ ἐςιν ἴδιον ἔντως τῆ κατῶ φύσιν θεg. Ista verba, potestatem habeo , Aquitur, ut propriae naturae fructum commonstret , seque ipsorum mortis vinculorum potestatem habere , , rerum, cum voluerit, nulla negotio mutare naturas posse s quod ejus, qui natura Deus, proprium es. Et soli. 2: i9. inquit Christus : Λωara τὸν ναὸν τουτον , κai ἐν

τρισὶν ἡμεραις ἐγερῶ αὐτήν. U. 2I. ελεγε δε περὶ τοῖ ναου του σάματος αυτῶ. Ad quae Chrylostomus: Τούτο κν το δεικνύον, αυτὸν μάλιςα ἔκ ανθρωπον ψιλὸν, τοδυνηθῆναι κατὰ τοὐ θανάτου ςῆσαι τρόπαιοv , το τὴν τυραννίδα αὐτου την μακρὰν, και τὸν χαλεπὸν καταλύσαι τήλεμου ουτω ταχεως. Hoc vel maximὸ probabat,ifum non esse nudum bominem , quod nimirum adverjus mortem posset tropaeum erigere , ac longam ejus Urannidem , bellumque insissemum tam eiuranscere. Clarissime Theophylactus ad eundem locum, pag. y9o. 'Aκουέτωσas 'Aρειαυοὶ, πῶς ὀ Κύριος καὶ τῶ θανατου καταλυτῆς, φυσὶ το, ἐγερῶ οὐ γὰρ εἶπεν , οτι ἐγερεῖ ὀ Πατῆρ, ἀλλ' ει τεν, οτι ἐγερῶ ἐγ- , τῆ οἰκεί. δυναμει χρώμενος, καὶ οὐκ ἀλλης αωθεν προσδειμενος. Audiant Ariani, quomodo Dominus etiam mortis defructor, dicat, excitabo: non enim dixit, excitabit Pater, sed dixit , ego excitabo, propria virtute usus, nullaque alia externa indigens. Ideo ad Rom. i: ψ. Christus dicitur declaratus filius Dei potenter secundum Spiritum sancti attonis, per resurrectionem a mortuis. Ad quem locum I heophylactus: Tos δρισθέντος, τουτλιν, ἀποδειχθέντος, βεβαιωθεν

hoc es, demonserati. confirmati, iudicati. Nam cuncti de ierunt judicaruntque , ipsum essessium Dei. Undenam' Ex rclurrectione mortuorum: nam primus ille, i solus, se ipsum excitavit. Nisi enim fuisset filius Deidc Deus ipse Patri μουσι ος & d -υῆς, nunquam potuisset carnem tuam

excitaru a mortuis. Huic autCm veritati non repugnant ea Scripturaz loca . quae Filium a Patre excitatum dicunt. Eleganter hoc εναυτιοφα-sse solvunt veteres. Augustinus Contra serm. Arian. cap. I s. Quis ni δε-

IH Filius resurrexit, quia solus mori potuit qui carnem habuit Z σ tamen ab hoc opere . quo solus Filius resurrexit, non erat Pater alienus y de quo sciria

ptum Qui luscitavit a mortuis Jesum. An forte se ipse nonis citavit Z

라틴어 텍스트