장음표시 사용
51쪽
ANNO T. IN IIII. LIB. Et argumento est quod imperia Manliana non Pqst-humiana appellata sint: quoniam qui prior. Codex Bo
tot nagensis habet: Et arg.est quod imp. Mani non Posthumiana appellata sint.quem qui prior. Lego,quom qui pro quem qui prior autor tam saeui exempli foret, cupaturus insignem titulum crvd litatis fuerit. Mox est illic,Manlio cog.ind.
Documento fuere quam plurium imperium bello
inutile esset. Malim scribere: Documentoq; suere,complurium imperium bello inutile esse. Nam arbitror uetere olim scripturam quamplurium habuisse pro coplurium . quod deinde uersum est in quamplurimu,notius equidem uocabulum Iam ad infinitivum elle prima litera uerbi sequentis accesiit,& factum est esset. Romae terror ingens erat,accito ex. Ex uolumine Bombetomagensi hic mihi potius uerboru ordo placcret. Romae terror ingens erat hostibus positis ad Fidenas accito exercitu a Veiis.
Eoin ipso ob rem male gestam. Emenda: Eoq; ipse ab re
male gesta. Solet autem saepe in hunc modum loqui Liuius, & a praepositionem uel ab sic usurpare. Nam hoc ipso libro paulopostrvlcestie ciuitati inquit,ab re male gesta dc iratae ducibus, M. Posthii initis reus abiectus. Sic & ab secundis rebus usurpat, ut libro quinto huius Decadis:Nunc, quit.ab secundis rebus magis etiam initito incauti.Libro quinto rurium: Ibi eum incompolito agmine neglia gentius ab re bene gesta euntem, adorti Aequi terrore iniecto in proximos compulere tumulos. Mox sequitur,cum trepidam ciuit rem. Et potest stare,si quis sententiam continuet. Subinde uero sic
Liuius loquitur. Vt libro proxime sequenti: Iamq; Romani despe-
onis rata ope humana, fata & deos spectabant, quum legati ab Delphis uenerunt sortem oraculi adserentes. Item,ex tam leuibus momentis fortunae. Et infra,noxia erumpit acies. .
. E t equitem passim liberi fraenis dispulissent equi.
Nelior uetus lectio liberis fraenis.Subauditur existentibus. Eodem de Romanos sequentes impetus rapit.Repo m. Eadem & Ro.Qq.imp.rapit.Eadem, id est,per eandem uiam, uidelicet per castra. Adverbium est loci,quo tape Liuius utitur.Sic ii ferius paulo, Interclusi equites.nec perrumpere eadem, qua transi rant, posseRursum lib. v abiq; omnibus solenniter perastis, eadem reuertens similiter constanti uultu graduq Et illic mox iusta, E dem digressi is nuntius Veios contendit. Et cum eo digressos modo de montibus. Castiga. d gressos. Λ degrediendi uerbo,quod crebro reperias apud Livium. Mox
52쪽
Mox est in ueteri,signum ex muro tollunt.
Classibus quom ad Fidenas pugnatum cum Veiencl
UDus quidam annales retulere. Repone. Classi quoque adridenas pugnatum cum Veientibus quida in annales retulere. Scriaptum autem est classi pro classe. i Spectaculum comitate etiam hospitu, ad quod pus DIico consensu conuenerant:aduenis gratius fuit. Hic exemplar uetus multis lituris est notatum, & hospitium quidem habet,led luprascripsit aliquis, alias hospitum. Ego tamen sciens quo pacto nospitii uocabulo Liuius alibi utatur,ut quum libro proximo sequenti dicit, Notos ignotosque pasiim aduenas in hospitium dii os terunt.& lib.v.Cum Ceretibus publice hospitium fieret, ausiiii aurare sic hic legendum, Spectaculum comitate etiam hospitii, inquam consilio publico consenserant aduenis gratius fuit. Intelligehupanitatem illam aduenis iusti magistratuum cxhibitam. Dortem ac strenuum alique existere ortu ex plebe.
Dcest accusativus uirum. Fortem ac strenuum uirum aliqvcmcxiitere ortu ex plebe.Infra est,& iam inde ab incunabulis.Item, creati contules uini Et mox,ab duce eorum Capye.
. Grauatos somno. Opinor legendum, grataeis somno epi in uolumine scripto, graui somno legitur. Idibus Decembris. Scribe: Idibus Decembribus.Mox est. retulerant. Ilcm, arma bellumque obliuioni danda. Mox est,sorti
Tanquam constantissimae rei fortuna fretus. Aa
orationcm ctiam in manu scripto uolumine quidam ausus est interpolare,quum recte habeat,nempe sic: Tanquam constantissimae mi stet Iungit autem participium fietus interdum dati-uo. ic libro kxto:Multitudo hostium,inquit nulli rei praeterquam numero ficta Rursum infra:Diseordiae hostium fietus. Mox in scripto codice non legitur exercitum. Quare iuspicor duxisset muta dum in dux eslct. Quo res in climatura esset. Scribe, qua res inclinatura.Nam n adverbium usurpat Liuius sicut &,eadem. Mox est, segnius se
Iam in omnibus locis ceditur. Emenda, Iam omnibuς
Interclusi equites cum nec prorumpere eadem quatrantierant posIent. Vitiatus est. Tu expunge cum adverbium, M loco uerbi prorumpere, perrumpere, proposciit, scribe posse,
53쪽
legas quemadmodum est in archetypo Vormaciensi, nimirum hoc modo t Iincrclusi equites,nec perrumpere eadem qua transierant, posse. Expone, Quod ubi est iactum , interclusi equites, subaudi, sunt. nec perrumpere cadem qui transierant, posse, id est poterant. Hie uides duo loci adverbia, eadem & qua cleganter coniuncta. Infra sequitur , Vlira mediam noctem Stationes ante portas agebat. Lectio uetus, stationem
ante portas agebat.Item mox,atque animo uix prae gaudio com te emis Et infra,in castra uestra uirtute perruperitas.
Aduersus haec Tempanii oratio incompolita fuille
dicitur. Ingens mendum est. Scribe, incopo fuisse dicitur. Paulopost recentiore calamo superaddidit quidam particulam,MP.Pi
Et euersuri tribunitiam potestatem. Antiqua lectio.Et quernini tribunitiam potestatem pl. Itaq; scribe, an empturi ius populo 3 eocrsuri tribunitiam potestatem plebi.C.Sempronium nihil moror. Solennia uidetur mille uerba absoluentis reum iudici & dimittentis.
Id aeque in quaestoribus liberum esset arbitrium. Pro
duabus uocibus, id aeque, pone unum adverbium, adaeque. Intra quidani castigauit,Veientium induciis.Insea est,nec suffragatio no
Aut perseueratem sub iudicii tempus plebem ouen'
surum. Legendum: A ut persevcrantc.Subauditur causa.Nam prata ccsiit deposita causa. Quae duo opponuntur.
C. Servilium Seruilii Prisci filium. . Habet uetustum
exemplar tantum, C. Servilium Prilci filium.Infra est, Per auersam portam liga turpi descrinitur.Subaudi castra. .
A' quo ipso tribuno misitum dietator erat dictus.
Scribe,i quo iplo tribuno militum d.erat dictus.Intra debet elle,Lar itione pessimi exempli concirent. . Tanquam priuatam inopem confugere. Antiqua Iechio:Tanquam priuatum inopem confugere. Subintellige, ciuem. Paulopost ubi in uulgatis editionibus legitur: Duo bella insequens annus nabuissct,uidco quosdam in manu scripto uolumine legille: Ardua bella inseq.an .h. Iacere tandiu irritas sanetiones. Scribe,Iacere tandiu ar- . ritas actiones. Mox illic est, De sanguine ac supplicio suo. Hem,
aptissimuin tempuS fuerat. - . .
54쪽
Pestilentem annum , inopia frugum neglecto clestuagrorum ut plerunque sit) accepit. Repone,excepit. Infra est, Quum apud patres in Mauiritum. Item,damnum aliamq; Coertionem.Et, arcem recipit.
Multarum magnarumcu rerum molem. Castiga, Himultarum magnar. q. rerum molem auidissi.adeo populo ostentan- s. Item, Quaestiiramq; eain non honoris ipsius finem aestim. Et infra, Ea aduersa ciuitatis res.
Consules an ambo. Leotio uetus,Constites ambo profecti sint
Et consulis quoque ab ea potestate uim . Cod
Vormacicialis habet abbreviatam lectionem, Et coss. ut legi possit. Et consulum. 2 rQuam in tribunis. Repone, quam tribunis. nam mox pra cesiit in , Tarditatis causa in senatu magis fuit. Statim sequitur illic, summa ui restarc nuntiabantur. Parum cogitauerunt: nulla non uirtute superari lius manarum uirium modum. Hinc non erat opus infulcire negationem, quae noncst in cxemplari Vormaciensi. Nam sic scri psit indubie Liuius, Parum cogitauerunt, nulla uirtute superari humanarum uirium modum. Expone: Quantumlibet egregia uirtus adsit,' esse tamcn suum modum humaius uiribus, ultra quem nem eniti possit.
Qui legatis repetentibus res , ns lacesserent Propere, nabu. xv, daturos poenas quas Larti Tolumni,
dedissent, responderi iussit. Locus hic misere est intci Ollatus. Nam acculatiuus poenas superadditus csh, & pro Lars Tolumnaus,Larti Tolumnio, pro dedallet, dedissent, striptum. Restituemus tamen ex ueteri codice germanam lectionem,qui sic habet,daturos quos Lars Tolriinnius dedi flet, responderi iussit. .Lcgo daturos quod Lars Tolumnius dedistet. hoc cst,mortem. Nam Fid nates, CFulginium, Cloelium Tullum, Sp.Antium, L.Roscium I gatos Romanosi causam dotectionis ad Veientes exquirentes, iussu Tolumnii antcrseccrunt,ut ante dixit Liuius hoc ipso libro. Porro daturos refertur ad participium, repentibus. Siquidem qui repetit, petit aliquid sibi dari. V ides igitur totam sententiae clegantiam fuisse corruptam. Occidione occisa cum periculo retineri. Scribe odo duo praelidia occidione occisa,& cum periculo rctineri.
Quid superefici inguinis. Liber uetustus tantum habet
55쪽
quid super sanguinis, intelligendum uel superare,uel superesse. v t distinerent Volscos. Non displicet hoc uerbum, non
minus elegans quam hoc loco conueniens. Sic libro sequente,Duae senatum,inquit,distinctant sententiae.Sed quia Borbetomamnse u lumen habet in ipso contextu desternerent, in margine destinerent, cogitandum an Liuius scripserit, ut externarent Volscos, id cst, percellerent Volscos,inentem & consilium adimentes. Quod uerbi reposuimus etiam apud Ciceronem in libello,De se inite.
Abditum deinde omnium maxime tempestiue praecipuum in multitudinem munus. Reponenda antiqna lectio quae habet: Additum deinde omnium maxime tempestiuo principum in multitudine munere. Scribe tamen in multitudinem. ExponWadditum deinde omnium maxime rempestiuo, id est, summe tepestiuo munere,id est, per munus, principum, hoc est,istorum ducum siue imperatorum in multitudinem. Q S. Nullum unquam munus ab ullis principibus magis tempestiue collatum est multit dini. Nam populo saepe sunt exhibita munera. Mox est in ueteri libro,plebis tribunorumq;. Item, patribus uniuersis. Ad sanum Vulturnae. Codex antiquus habet: Ad fanum' Voltumnae. Sic libro sexto: Hinc, inquit, Hetruriae principum cxomnibus populis coniurationem de bello ad fanum'Voltumnae factam,mercatores asterebant. Item,Parte tribunorum exercitusq; ad Volscum auocata bellum.Non,aduocata. IN LIBRUM QUIN TvM PRIMAE Decadis Annotationes per Beatum Rhenanum.
Non noui sermonis autorem habebat. Scribe: Non
uani lermonis autorem habebat.
Tum quod secundis potissimum his uestris rebus.
Ablativus his,a quopia additus est.Nec enim in Borbetomageii co dico habetur. Mox, Si quae sorte aliquando fuerunt.Video diuersam etiam lectione quibusda placuisse,sique forte aliquando inciderunt.
Quam distatuendae maxime tribunitiae potestatis
rentur esse. Non dubito quin scripserit Liuius: Quam diuolauendae max. tribunitiae potestati rentur esse. Vt sit loquendi modus crebro oblitus apud hunc autorem. Sic Sc libro proxime superiori. Experiundam rem denique in uno aut altero esse, sit ne aliquis plebeius serendo magno honori. Item infra hoc libro: Etsi pro&ndae patriae dissoluendaeq; Reipublicae est. Η
56쪽
PRIMAE DE CADIS. Hoc hercule tanquam artisices improbi. Scribe: sic he
Et quemadmodum seruis suis uetant domini. Insere
quum adverbium,quod omissum est, Et quemadmodum quum se uis suis uetant domini.
Sic uos interdicitis patribus commercio plebis.
Istam lectionem in margine annotatam reperio. Verum antiquior habet: Sic uos interdicto patribus commercio plebis. Subaudi, facis. tis. Quae sententia neutiquam est huic similitudinis accommodationi inconueniens.
Postea edisseram. Malim, disseram, quod est in uolumine vomacienti. Eis laboris etiam nouum proportione iniungi. Lem his laborem etiam nouum pro portione iniungi. Solidum te stipendium annuum accipere s Expia
ye dictionem annuum, quam nescio quis hic infullit, quum ea nil sit opuS. At nos tanquam cum ciuibus agere uolumus. At quoque particula praeter autoritatem manu scripti codicis est superaddita. A utores fuere contra ius geotium. Genitivus gentium, non est in archetypo Vormacienti.Et abesse potest.quandoquidem subauditur.Glossae nomine in contextum irrepsit.
Quis dubitet illos non cupiditate solum ulciscendi.
Vetus lectio: Quis dubitet illos non a cupiditate solum ulciscendi. Vbi a particula non est superuacanea. nam causam significat, non instrumentum. Per tantum spatium duxerunt. Repone, per tantum spatii duxerunt. Et talium oppugnandarum urbium apparatum. Sensus exposcit, ut pro talium scribatur alium. hoc modo, Quid uineas testudinesq; & alium oppugnandarum urbium apparatum loquar
Vtrum tantum sinitimi populum Romanum esse
Putent. In scripto codice superadditus est accusativus er , p pulum Romanum cum esse putent. Tu adde. Assilescitis audire. Scribe, assuestis. Sed quia in exemplari uetusto scriptum fuit, qui audire, cogitandum an legi debeat, Assuestis tequi audire.
Neglectum Anxuri praesidiu uagationibus militum.
57쪽
Non contemnendum erratum hic est.Legendum uacationibus militum, hoc est, immunitatibus. Obtinuerant enim a duce suo, dato uideli t commeatu, ut abesse possint. Hoc uerbo etiam alias Liuius utitur, ut lib. V II. Et quum quod per magnos tumultus fieri solitu erat, iusticio indicto delectus sine uacationibus habitus ess . Infra est, penatium atq; Faliscorum. Arcere iam vim. Particula iam non est inueteri codice. Infraesta Kal.Octobribus.
Et Romae simul de delectu simul de tributo coserens
do laboratum est. Antiqua lectio: Et Romae 1imul delectu, funiat tributo conserendo laboratum cst. Quanto autem augebatur militum numerus. Scribe:
Quantum autem augebatur militum num.
Haec per se gravia, indignioram ut uiderentur. emta: Haec per se gravia, indigniora ut uiderentur. Quae nunc etiam uec tigalis. Quidam erasis hic aliquortiteris in ueteri libro scripsit, quinetiam uectigalis ad ultimum fa
Is quot petissent. q. p.i.r. t. t.m. expugnasse. Ad hanc priorem sententiam, ultima claulula refcrtur per longum hypem 'baton sequens, id fraude patr.fac Rc.passiim arguere. Scicndum tamen, non legendum iuxta fidem uetusti uoluminis: Et eode- uolui rem, sed reuolui rem. Vt intelligas futurum quod dc antea factum est.
Ut nullo uerbo ueniretur ad exitum spei. Vetus lectio ad exitum rei. Nullo bello, hoc est,absq; bello. M.Furio in Faliscis & Cn.Cor. Scribeti M. Furio in F
liscis & Cn.Cor.in C.a.h.r.e.m.inuenti. At collatum obedienter. Particula At praeter autoritatena exemplaris Borbetomagensis addita est. Paulopost non refert an legas ex patriciis candidatis,an ex patricus carissidatus locum tonuit. Infra est Quibus eam opem dii tulisiciat uinciri.
M. Furium Camillum tertium. Antiqua lectio habet, iturum. Mox est in scripto libro: Prodigia interim multa nuntiauere,Forte legendum, nuntiata fuere. Virum haud intacti religione animi. Volumen uetus monet legendum:Vir haud int.r.a.causatus&c. ut intclligas cuna religione motum senem seductum apprehendisse. Si operae illi esset, consulere uelle. Sic tam loquitur Luuius,ut libro proxime supcrioremeq; consulibus inquisicum tot populorum
58쪽
pulorum bulla imminerent operae erat id negotium agere. od fanum Uulturnae. Et hic, quemadmodum sipra,& Inna libro texto,habet Vocinaciense uolumetaAd fanum Voltumnae. Infra est,uoluntate ad id bellum eant. Rei maxime in hoc tempus utilis. Magis placet ut toga tur quemadmodum est in archetypo nostro: Rei max.in hoc lepus utili Vt concordiae dictum sit dandi casu. Vires corporis esketae. Vide quale flagitium commiserit, qui effoetae hic ausiis est scribere, cum legendum sit: Vires corporis assectae. Sic infra. Modo quae res inquit, post prodigium Albani lacus nisi instauratio sacrorum auspiciorumq; renouatio adsectae Veienti bello Reipub.remedio fuit 3 Assectam uocat debilitatam. Iterum lib. v i. Quonim legati opem rebus adfectis orantes,quum s natum adissent. Et lib. I x. In corpore tamen,inquit,adfecto uige bat uis antini consiliiq;. Ibidem mox: Iam animum quoque patris, in iiit,consenuisse in affecto corpore rQbatur. .
Ut segnior sit praedator, ut quisci laboris periculi v
praecipuam petere partem soleat. Exemplar uetus tantum habet: Vt segnior sit praedator quisque laboris periculios p.p.p. solet. Opinor scripsisse Liuium : Quum ita ferme eueniat, ut scgnior sit praedator, sortissimus quisque laboris periculiq; praecipuam petere partem soleat. Et est insignis sentcntia.
Nemo se a stationibus Romanis mouisset. Antiqua lectio: Nemo se a stationibus Romanus mouisset.Infra sequitur,opo pretium est. Itein, quod post paucos accidit annos,cladem.
Cum iam humanae opes asportatae, egestae v a Veiis
essent. Subolet mihi participium asportatae addititium csse. Nam in uolumine manu scripto duntaxat habetur: Cum iam humanae opes egestae a Veiis estcnt. Mox est, Dein qu ista quidam seu spiritud. Item, Cum sibimetipse praedani aestimasset. Quod uero sequi tur: Caeteriim panem plebis partem senatiis destinabant habitandos Veios. Quid si legas: Caeterum parte plabis, parte lenatus destinabant habitandos Veios. aut, Caeterum partim plebi partim senatui dest.h. Vcios
Eius partem decimam Apollini sacratam esse. Scribe,
Sed rogationi tribunitiae aduersarius quaerebatur. Reponc: Sed largitioni tribunitiae ad.q. Prima luce aliquanto supersoribus la ostendit. Omisesiis in Asulanica editione est ablativus locis, aliquanto superioribus Iocis
59쪽
Ni sortuna imp. r. s.& conr.b .u.specimen matura ruictoriani dedistet. Legendum, simul & cognitae rebus bellicis uirtutis specimen,& maturam uidi dedisset. Ea in conspeetuerant posita in plano. Antiqua lectio: Et in conspectu erant.Suspicor simpliciter scribendum, in conspectia
Qudd intercessione sublata tribuni tiam potestatem
euertillent. I ii exemplari Vormacienti non est quod. Conticio simpliciter legendum sustulisse.intercesilone iublata tribunitiam po traicineuertisset. ζEt uictricem patriam utilia mutari. Vetus uolumenti hct:Et uiarice patria uictain mutari. Idem uidcetur sensus.Infra: ius Iulius censor decessit.Caius non est in ueteri libro. Adventante fatali urbi clade. Malim fatali urbis clade.Et habet antiquum exemplar is literam supcradditam.
Et invexisse in Galliam uinum illiciendae gentis causa Aruntem Clusinum. Hoc loco perperam iuistineti cst ediatio Alulanica. Ego sane malin Atinuerisse in Galliam uinum. Certe quod in scripto codice pro S ,ut legitur,particulam A t si ima scrustam habet. Tum sic distingue: At inuexille in Galliam uinum iucieridae gentis causa, Aruntem Clusiniun.Et quae sequuntur. is fuerat:ipso praepotente iuuene. Sequemda tactulti libri lectio, sicq; distinguenda sententia : Cui tutor is
Iucrat iple,praepotente iuuene.Mox est in codice ueteri: Ante R manum imperium Non,Romanorum. Ilcm, Et in utrunque mare vergentes.Iustipe Fortunaq; cum sua,tum publica.
Is quod eis ex populis abundabat. Scribere r Is quod
eius ex populis abundabat. Quod eius id est, partem quae abundabat ex populis.ctu hoc c'Ambigati regis auunculis.
Ab Salluviorum gente oppugnari. Antiqua lectio: Ab
Saluium gente opp. Opinor Liuium 1 cripsisse,Salyum. Nam istam gentem Sabes appellant autores caeteri.
Massilienses erant in nauibus a Phocide profecti.
Hae. uerba silegisset Liuiomastix ille Caius Caesar, non solum hic Patauinitatis arguisset Liuium, sed etiam Soloecisini. Quis enim unquam Latine 1 cientium dixit, profectus sum in naui, & non potius, profectus sum naui: Sic paulo ante: Profectus ingentibus peditum equitumq; copiis.Non dixit cum copiis Igitur 1 cribe & disti gue germanam hoc loco lectionem restituturus,Massilienius crant
60쪽
lii, nauibus a Phocide profecti.Librarius oscitans,non recte distin puendo uerba, quum non intelligeret, quid sibi uellet hi nauibus scripsit, in navibus.
Ipsi per Taurinos saltus 9 Iuliae alpis transcend
runt. M. Antonius Sabellicus libro lecundo de uetustate Aquileiae. propterea quod hic mentio fit Alpis Iuliae dubitat an Taurinorum nomine Liuius Tauriscos intelligat illos, qui Noricis & Carnis uicini sucre . Et tandem affert argumenta quibus clarum evadit per proximas alpes,non ita procul a Masilliensibus Gallos in Italiam transisse. Putatq; Iuliam Alpem ppellatam a Foro Iulii, quod subi hun a parte quae Galliam spectat commemoretur.Cariorum ego non arbitror id temporis ullum oppidum fuisse hoc nomine,quum nullus dum R omanorum alpes transisset. Et apparet sic dictum F rum Iulii,quemadmodum appcllatum est, Forum Cornelii, Forum Sempronii,Forum Neronis,& quod nobis propinquius est,sorum Tiberii supra A ugustamRauricam ad R henum vergens, a quotaque conditoris sui siue praesidentis uocabulo. Itaque dicturus mihi tuisse Liuius uidetu altusq; eius Alpis quam nunc Iuliam appellant, sicut mox dicit:Vbi nunc Brixia ac Verona urbes sunt. Proinde fieri potest ut iam olim scriptura uitiata fuerit nam consentit Vo maciense cxemplar cum uulgatis editionibus) sic stante sinceriore lectione, Ipsi Taurino saltu, invias alpeis transcenderunt. Sequitur enim: Eodem saltu fauente Beloveso quum transcendisset alpes. Non dixit Iisdem saltibus. Et praecessit: Nulla dum uia superatas. Coiecturas quibus adducor ut librarium hallucinatum putem, dum maiusculas literas uetustissimorum exemplarium partim non agnoscit parti in agnitas perperam connectit, referre pigct.
Cognomine Insubribus pago Heduorum. Subauditur, existente. Sensus est: Apud Heduos quoq; pagum fuisse qui I subrium diceretur.Mox habet uetus codex,Mediolanium.
Eli to uio duce. Antiqua lectio:Etytovio duce. Et ascripsit in margine quidam, Eclouio. Ubi nunc Brixia ac Verona urbes sunt,locos tenuere: ibi considunt. Locum pristinae lectioni restitueris,si legas dedistinguas:Vbi nunc Brixia ac Verona urbes sunt,locos tenuere Liabui considunt.
Post hos Salluuii: qui prope antiquam gctem lanaos
Ligures, incolentes circa Ticinum amnem, petiere Apenninum. In his uerbis creata complura latent. In primis nescio an pro Saluvii qui,scribendum sit. Alii Libui. Vetustum c*em