장음표시 사용
121쪽
voce posita, signoque eXterno,sine quo nec honor servari potest,sin Q-ν Cum magnitudine rerum laudabilium , & multitudine laudantium, nascitur inde Gloria, apta na ta servari etiam sine eXterno signo, a qua distinguitur & contradistinguitur Fama , tum quia fama magis est eorum , qui vita sunt functi, gloria vero etiam viventibus
ac praesentibus Convenit,quam vis nonnun. quam ad viventes quoque , absenteS tamen, fama eAtendatur , ut Cum celebres
scientiarum professores, strenuique militiae duces, dicuntur fama super aethera noti, tum quia gloria usurpatur solum in partem bonam, fama autem etiam in malam, quo sensu infamia dicitur, sin χρησιν, actionem atque usum , nascitur inde Encomtum, quod cum gloria convenit ratione amonum moralium, Operationumque artificialium, qua talium, hoc est, quatenus actiones & operationes sunr, ab eadem vero disfert ratione habituum . sicut & ab honore, qui actionum a virtute animi plodeuntium, ut sunt finis : Quod si bona, partim
sui, partim alterius gratia sint optabilia,cu, jusmodi sunt habitus virtutum moralium, his distincta ratione, cum honor, tum laus, conveniet scilicet. Ut ita recte subductis rationibus laus universe celebret facta uniuscujusque, encomtum veto recte facta alicuyus fgillatim, v. g. Ciceronis , Themi-
122쪽
xo8 Insilui: cs Exercit: stoclis. Proprie siquidem encomtis recte facta subjiciuntur, laudi vero, nonnisi quatenus virtutem universe consequuntur. Unde conficitur, omnem quidem ἰγκωμιά
cum laus sit velut totum, en- mium parte .
I ominatim in Virtute fla,sive solitari e
existente, cum Stoicis p ge in hac Asit ac eo sit Beatitudo. quam vocant , Objectiva , idque ob commilitiam S parasita iam communium rationum. I. Quia virtutis actus Primus, hoc est, habitus, non est bonum τελειον, cum ei aliud bonum obaddi possit.
quo fiat perfectior , actui persuade primo secundus, habitui actio eX habitu , cujus accessione ipse habitus fit illustrior & perfectior. Quamvis enim necesse sit in beato
nostro prius esse virtutis habitum, quam actionem eκ illo habitu, tamen ad beatitudinem non sussicit, cum habitus ordinetur ad operationem: Jam vero omne i quod ad aliud ordinatur, inferius dignitate eo,ad quod in eodem genere ordinatur. Unde virtute praeditos, cum quo casu impediuntur in virtutis eXercitio nihilominus ex illa gere discupere videas, cur, nisi causa bea
123쪽
Ethicam Lib. I. Io 9titudinis Tribus, quod unt, verbis: Per fectum est id, cui non potest aliquid addi . At virtuti . cum sit actus primus, potest . addi secundus : Ergo non est bonum persectum : Vel ideo quia includit potesta.
tem, quod autem tale, caret ultima perse ctione, quia non eriistit in actu , propter quem est omnis habitus, cujus bonitas aes imatur ex Operatione atque Opere : Adhuc, quia uniuscujusque rei perfectio in certa aliqua egus functione cosistit, ergo & bea titudo,quae aliquid vitae, ideoque perfectio
aliqua operationis, eo quod Vita sat operatio quaedam , quare operatio virtutis, non
habitus. Est quidem virtus perfecta & ipsa, verum quoad persectionem habitualem,
considerata ἀδεργῖκως, ut est , non actualem considerata ενεργῖκως ut est ινερπε, perfecta ut sic ultimate atque complete, quoniam habit us tillima perfectio η me- νειοι sive actus. Scilicet tum demum quae libet res perfecta audit, quando in ea con-
ultimam suam perseetionem sortiuntur , quando sunt ἐνερνιβικα, non operabilia tantum, sed operativa . unde fit, ut ii ἰνερ praestet utrique, quia utraque ejus gratiis, quod autem tale, praestantius. II. Quia non est bonum α-ρκός.cum ad vitam sine im-Pedimento degendam sola vitius non sus
124쪽
sciat, sed virtutis actio , quae virtutem ut principium praesupponit, naturae ac fortu.. nae instrumenta ut media in Cludit, actionisque formam tanquam postremam perfectionem superaddit, ita ut in ea nihil ulterius expeti possit , neque ipsa propter quid ulterius , puta selicitatem tanquam finem , cum ipsa selicitatem constituat sermaliter. III. Quia non est bonum δ' - ἀγια ν , cum vel ab ipsis Stoicis
virtutis habitus eXpetatur propter actio nem sive usum sicut visus propter visionem , auditus propter auditionem. Nemo nemo namque velit visum habere inon sit visurus aliquando , verum occlusos oculos gestaturus , nec auditum , si nunquam sit auditurus,sed obturataS Usque aures habiturus. Quo fit,ut, quorum est & habitusn actio secundum illum habitum,possessio, inquam,& usus eorum semper melius quid sit expetibiliusque actio habitu, usus possessione cum actio sive usus sint finis, habitus vero & possessio propter aetionem si ve usum, tanquam finem, illa destinantia,
haec destinataλογικῶς. xv Quia virtuS,quae inhabitu , non in actu, in quiete,non motu,in sinu , non manu, affectu,non esseetu, non
est bonum μακτον , cum χlum sit facultas& actus primus , cujus accessio ac persectio actus secundus,sine quo ille esse potest, etiam in dormiente, etiam in ocioso, quo
125쪽
Ethicam. Lb. I. Cap. XXI. sensu dicitur, probum ab improbo, felicem
ab infelicitin somno octove non intemosci. Accedit dictis, quod non statim, qui virtutis habitum habet, actione quoque UIrtutis sit praeditus. Qui enim v. g. melanchOlia, lethargo , aut simili morbo corripitur,totave vita in lecto decumbit,virtutem ille quidem retinet, sicuti & is, qui κακοταρῶ tota vitae periodo, α ζακβει tamen , quia se cundum virtutis ingenium in illo articulo agere nequit, eo quod agendi intercipiatur
occasio, succolletque ac frustretur acturientem materies. v. Quia eadem virtus non est
bonum τίμιον,ut quae non digna honore,sed laude, ut omnis habitus bonus. Quid ergo, quid de hoc Stoicismate Contra cooppositum Peripatema Ut non sit -ραλξον hoc eorum mυλξον insensuidi functo tame est tale in sensu conjuncto. Neq;enim haec duo
adversis frontibus arierant,beat itu dine consistere in operatione animae virtuosa Oν,formaliter, essentialiter,id quod 'tat Peripatetici, & eandem consistere in virtute animae κτησιν, radicaliter, fundamentaliter, causaliter, id quod stant Stoici, in attera περ γηῖκω , Occupative,in altera ἀνερροῖ-- occupabunde. Et qui alietent quaeso pBeatitudo namque vertitur non in actione nuda, verum in virtute fundata , nec in hac solitarie evistente, sed se eκerente per ope rationes pro re nata. Quando ergo sum
126쪽
mum bonum in habitu virtutis situm esse dicunt Stoici, id non de ociosa. Oside ac reside virtute accipiunt,vetum hoc sibi velle videntur cum hoc suo philosophemate,virtutem,etiamsi misera sit & calamitosa,neque
occasionem edendarum actionum habeat, nihilominus emcere hominem beatum , propter interiorem animi moderationem, id quod κλα κ . Ecquomodo ergo Cori
ciliati possunt & debent in speciem α φιλο-φουν τες Si dicas, Stoicos considerasse id quod principale,sundamentum inquam S rem, hoc est, habitum virtutis, Peripateticos vero examinatissimam & amussitatissimam summi boni persectionem carentem omni praepedimento ,hOC est, non tam rem , quam rei usum & actum fructumque. Neutri male. meo judicio , quoniam illi laudarunt virtutem actuosam, hi actua- Iem,sive ipsam ipsam actionem virtuosam, melius interim in comparatione hi, quam
minatius in Contemplatione fla cπm
Theoreticis ' - 'inliga. a. Quia nuda contempla-- xtio non est bonum τελωον, tum quia perfecta contemplatio non est sine mencis
serenatione & serenitate, haec autem non
quadrat in animum vitiosis affectibus per-
127쪽
Ethicam Lib. LCap. XXII. II 3 turbatum, a quibus eum purgat virtus morralis, per quam rectd demum utimur habitu Contemplativo, compositis inante in- Compositis atque indispositis animi passionibus , tum quia confideratio speculativae scientiae non se extendit ultra virtutem principiorum illius scientiae , in quibus illa virtualiter tota Continetur , quae
principia per sensus & sensibilia, ideoque
non latius eκtenduntur , quam sensibilium cognitio potest ducere , in qua sola nequit consistere ultima hominis beatitudo , sive ultima persectio ejus, licet illa naturaliter desideretur ab omnibus propter seipsam: Eccur/Quoniam nihil per. ficitur ab aliquo inferiori, manifestum est autem, quod forma v. g. lapidis , vel cujuslibet tei sensi bilis,sit in serior homine, lusintellectus ideo per formam lapidis non perficitur, saltem in quantum eu talis fot-ma, & quid intelligibile interveniente sensu , qui est infra intellectum humanum, tum quia de potentia in actum intellectus
humanus educitur quidem per considerationem scientiarum speculativarum, eum que ultimum,verum incompletum scilicet, minimum in sensu compofito& comparativo. Ir. Quia non est bonum αυ- ὼς, cum vita contemplativa possit esse aerumnosissima, cumque valetudinis dispendio conjuncta in Carneade aliquo & ProtaXagoras
128쪽
gora, cum aemulatione quin etiam atque invidia , siquidem ea Contingat malo homini, quemadmodum Socratis, Pythago. rae, Hesiodi, Pindari, Thaletis, Biantis, Pit. liaci, Anaκagorae , Simonidis maleferiati aemuli fidem facere queunt. III . Quia non est bonum 1ν, cum Contemplari quoque etiam possint mali , contemplatione. que sua abuti,tale autem bonum heic quae. ritur, quod solis bonis est proprium, quoque male uti nequimus. I v. Quia vita con- itemplativa, qua quis solus degit, atque uni
unice Contemplationi vacat, abdicando se a caeterorum hominum consuetudine, ossiciaque charitatis ac caeterarum virtutum deserendo, non est bonum κτον cum sit avocamentum a vitae
Practicae ossiciis, tam Ecclesiasticis, quam oeconomicis & Politicis, infestosque fero habeat duos scopulos. Eleatismum & Pyrrhonismum,quarum sectarum altera triumphavir ω ει ω nihil esse , altera e. ωd nihil 1cire.v. Quia non est bonum κοιναπικον, timper eam non detur uti frui bono, id quod σακῖκον, saltem universe magis quam
129쪽
Ethicar: Lib. L. CV XXIII. x IsCAPur XXIII. Nominatissime in Contemplatione Issea rum cum Platonicis 'in 'Ec in isa, sumendo ideam boni uni
versalem, non in causando, pro idea ideissima, hoc es , Deo, qui sicut τε αυτηονε αυτο-, universale in essendo, ita s ἀυ--
niversale in causando id,quod bonum, pulchrum , justum , amicum , virtute includens omnes ideas , sicut unitas includenter includit omnes numeros, alphabeta omnes litteras . cum sit α & ω, principium, inquam, medium, & finis rerum omnium,
quod universale ante multa Scholasticis, Theologicum aliter : Nec in praedicando, Pro communi natura singulis individuis ineNistente , quod universale in multis Scholasticis , Physicum aliter: Nec in re. Praesentando , pro communi notine mente concepta , & a multis singularibus abstracta,ita ut quod antea erat singulare, &materiae immersum eXtra mentem,in mente quasi materiae eXpers evadat, quod uni. versale post multa Scholasticis, Logicum a liter . id quod heic supplatonissando acci
pit Ramus, Contra mentem Platonis quoniam hoc rebus posterius est,non PriuS,ne que in uni versitate rerum eκistit , nedum prae
130쪽
116 Institui: F Exercit: praeeκistit:Vertim in essendo pro Communi idea substantiali singularum specierum,singulorumque rerum generum ,liberata ab omni materia,eκtraDeum individuas creaturas & mentem hominis alicubi eκistente, ex cujus participatione reliqua omnia singula. ria suam essentiam accipiat,& ad cuduS,tan. quam exemplaris causae, eNemplar reliqua
omnia a natura naturante sint creata, atque etiamnum a natura naturata producenda,
quod universale praeter multa Scholasticis, Metaphysicum aliter, cusus studii sunt per se abstracta, item Ethicum , quatenus in ejus contemplatione summam utriusque beatitudinis, proram , inquam , & puppim g αυ αμνου collocavit Plato, teste Aristotele, qui non tam Xenocratem, aliosque Pla. tonis discipul os, male praeceptoris sententiam de ideis accipientes, vellicat. quam ipsum Platonem praeceptorem directe , a quo, si Philopono credimus , cum ipsum audiret, in hoc argumento semper dissen. sit. Quid enim alias opus tanta praemuni tione, qua nunquam usus alias Quid sermonis ad Platonem directione λ Fleque est quod πανου αν Philosophi, qui instar muli praeceptore suum calce percusierit,quis objiciar.Neque enim simile vero , ipsum quidamnκisse Platoni hac parte, cum facile potuerit c*icere,quatam eo pacto reprehesonem S invidiam incursurus esset apud Pla-