장음표시 사용
41쪽
16 Insitis: S Exercit: ctiones ergo &inPhilosophia Practica: Id au-
te nusqua fit, si non fit in Ethica, qnae communia praecepta tradit singuloru vitae generia, non Certi generis,argumento summi boni no hujus &illius hominis,Petri autPauli. sed hominis, quod bonum in Ethica explicatur, in oeconomica & Politica applicatur. illic ad paucos in familia, hic ad plures
in civitate. Ut ita Omnia hic aut communia sint, aut specialia. Vita quippe proba.
quae est subjectum tractationis , consideratur vel generaliter, prout est vita vere hominis, vel specialiter, prout est vel domestica, vel civilis: Vir item bonus, qui est subjectum insormationis , consideratur vel in genere, & per se, vel in specie . atque ut 'ad alios refertur , quatenus videlicet est aut bonus paterfamilias, aut bonus Civis: Virtus virtus quin quoque ipsa gemino modo, vel communiter spectatur,quatenus habentem perficit. & est virtus viri vel spe .cialiter, quatenus ad alios resertur , & est virtus ossicii, puta vel uirtus boni patrisfamilias , vel boni civis. Quo rationum dupondio conficitur in leges nostras, posteriotem divisionem praeferendam priori.
Mod concernit subdivisionem Philosophiae Practicae in Theoreticam S P a cam, in vera Neo-Philosophorum aevisio es inae vi - Io, aut contradivisio, tum quia Philosophiae Practicae Obbeetum non est contemplabile,
42쪽
Ethicar: Lib. I. p. VII. 27 sed operabile, nec finis ejus theoria , sed PraNis, ab objecto autem & fine ultimo de. sumi debet distinctio, tum quia tota Philosophia Practica est Practica, nec minus Ethicum par est Practicum esse . quam vel Oeconomicum, vel Politicum, etsi hi praxin Ethicam in suos vertant & convertant usus, Qui enim instrumenta v. g. parat, aliorum opificum usibus deser vientia, nastille non minus exercet habitum quam qui instrumentis illis artificialiter utitur , similiterque Ethica,quae instrumenta fabricat oeconomicae & Politicae, non minus habitum κω, quam vel illa,vel ista. Proponit quidem Ethica magis universalia praecepta, quam vel oeconomica, vel Politica, sed inde non evincitur, illam esse propterea disciplinam Theoreticam, cum id, quod generale est, non sit ocytis verum hoc tantum, Ethicam esse disciplinam Practicam magis universalem, quam vel Oeconomitam . vel Politi. eam, quae prima veritas Practica , quam ne
carneades quidem aliquis negassit. CApur VIII.
Ordo versatilis partium di dent ram, eum natura dignitatis σ cognitionis
43쪽
,8 Institui: is Exercit Uraignatis partibus Philosophiae Pra.
Hicin ordine naturin princedi Ethica, tum quia complectitur principia & funda. menta vitae Practicae , uni vertalia, inquam, praecepta reliquis partibus inservientia est
quasi principiatum quoddam & effectum. atque ad sele, jam vero quae sunt ad alterum, ordine naturae posteriora sunt iis, quae
sunt ad se , tum quia ab imperfectiori ad, persectius sic fit progressus,cum perfectiussit, bene regere domum , quam seipsum.& adhuc perfectius regere civitatem: Succedit Oeconomica, ut quae, sicut ordine na turae Ethica est posteriot, ita Politica prior, quemadmodum domus civitate, cum ver fetur circa familias, quae materia civitatis, in quibus ideo hominem prius constitu. tum esse convenit, quam in hac, & quia filnis oeconomices se habet ad finem Politi . J Ces , tanquam insermedius ad ultimum, quare antecedenter : Amen in hoc trigarro claude Politica, quia τῆ ψυγ simplicia naturaliter priora compocris jam vero Polica eκ multis familiis componitur, familia porro eκ multis hominibus, qui sicut simpliciores familiis ita hae civitate. Quamvis enim , quatenus homo ad familiam , &haec ad civitatem constituendam, suapte natura dirigitur, eatenus civitas sit alimio
modo prius quid natura, quam vel familia.
44쪽
EMicam Lib. I CV.VTI ay vel homo , in ordine cauta finalis , tamen ex alio capite familia prior est civitate. &homo prior familia, in ordine causae mate. rialis intrinsece componenti S , quatenus quaelibet harum partium speetitur antecedenter ad totum , quod Componit, CapaNut sic alicujus persectionis moralis,praesup ponendae a perfectionem totius, quod inde Conflatur . hoc est, quamvis civitas sit
prior familia & homine ordine naturae intendentis atque perficientis, cum Omne tot tam ratione finis & persectionis prius sit suis partibus ut sic, tamen posterior est iliadem ordim: n turae generantis & componentis, quomodo Partes priores toto natu. raliter. aft o faene civin latra , siquitiem no ,
finiatem ossiectorum spectes , ni princedit
dis Ethica, quia illa publicum civitatis, i. Ra privatorum borium procurat, jam Xero bonum , quo communius, hoc praestantius: Sin maluersatitatem princeptoriam, tunc veropraeceit iterum Ethia ea, quoniam de summo bono,virtute principiis actionum humanarum, in genere a 'git: Succedit Pontica, propter leges, quae id Politico, quod Ethico virtutes: Amen Haussit Oeconomica , cuilus praecepta de gubernatione familiae contractiora illis, quae sunt de gubernatione hominis per virtutes, & Civitatis per leges. Denique ordi-
45쪽
3o Insilui: S Exereis: ne cognitionis iterum me iterum praecedis Ethica, idque propter simplicitatem & ge
neralitatem praeceptorum , & quia conti. net principia reliquarum partium : Succe- ἀι A1litica, idque propter 's illeceptionum Congeneralitatem in suo genere : Agmenelaudit Oeconomica, neque tamen interim, ut appendiκ ejus, sed ut justum formatae disciplinae corpus. Quamvis hanc illi Theophilus Raynaudus non irrationabili. ter praeponat, sicut & Ethicam rationabili. ter, contra Franciscum Patricium , qui Q. Ius initium Phisosephiae Piacticae voluit duci a Politica, hinc descendi ad oeconomicam, inde ad Ethicam. Coarguentem vide in prologo Mor: Discipl:. s 6. Num 9 a C A P u T IX.
partes dividentes e . Arraica, ut in hac pedem pedumque fi-
'gam δε n mente artificis eam consideres, ut sic est ,ξις π habitus eorum ,quae sub actionem cadunt in genere morum in τ gore, hoc est, prudentia, dirigens actiones humanas morales, ut, quantum in ha vita fieri potest,araturae consiliatricis & auxiliatricis viribus bene beateque vivatur:
46쪽
Ethicam. Lib.I. E. IX. 3 Sin in manui Bibris, systema sive syntag
ma certae disciplinae, quo necessaria ad morres, Cum intentione intentionata doceri. tur, intentionante discuntur: Sic dicta ηρ ς, quorum illud mores, seu objectum hujus disciplinae, hoc causam efficientem ejus objecti designat. Verum enimvero evaluit ac praevaluit voκ prior in scholis, atque inde ipsa disciplina 'Hθική C .gnominata , subaudi , non Ελκη. Quod si interim utramque vocem juvet syllabizando conjungere , tum sane Ethica nominaliter fuerit, doctrina de moribus per assuefactionem comparandis . assectibusque mitificandis, quoniam ς ε θω assuefactionem , s ηρ vero praeter mores age-ctus quoque mitiores significat, quales efficit & praestat haec Philosophiae Practicarpars. Partes ejus aevidentes fecundum aBos tres sint, una de fine , non quidem an
sit,id quod supponi debet sed quid sit,altera de objecto, sine quo finis in subjectum introduci nequit, tertia de mediis , per quae introduci ci ebet: Secutidum alios verb duae tantism, is quidem ambidextrὰ, ἡ EUti με-
νολο , Doctrina de Beata Vita S Recta κι- id, Recta Riu S Beata Vita. Quicquid enim in Ethicis docetur, id omne vel ad si nem, qui beatitudo, vel ad media, quae Vir tute , referri potest, ad beatam. inquam, &
47쪽
rectam vitam, rectam, inquam, & beatam vitam. Perinde namque est, sive ab illa, sive ab hac, ab hac, sive ab illa, initium duxeris. Virtus si quidem, quid & qualis sit. intelligi sacile poterit, etiamsi de beatitudine nondum eXquisite sit actum , & contra. beatitudinis quae sit natura non est dissicile assequi, licet de virtute nondum e Xquisite sit actum, dum quis utriusque Confusam & generalem notitiam habeat modo. Nos tamen, non Aretologiae ined Eudamo. noώτα, primas damus cum Persateticis contram pateticos,ne videamur cum illis νεωτεωρειν, tum quia finis est notior mediis,
ducentibus ad finem , distinctamque sequentium Cognitionem eκhibet, dum facit S ad inventionem, & ad dispositionem ac . descriptionem mediorum,quod autem notius, idem & prius sicut & dirigens directo. tum quia finis, licet sit ultimus in operatione, CSus ordo progreditur a mediis ad finem, tamen est primus in intentione & in- Ventione, quarum ordo progreditur a fine ad media, a prioribus autem procedendum
ad posteriora doctrinaliter & didascalicε,
non contra, tum quia finis habet rationem principii in Practicis, & provocat agens ad agendum, a principiis autem initium capessendum , cum sine his caetera eXplicari nequeant, tum denique, quia id, quod ab omnibus partibus praesupponitur, ante O
48쪽
Ε hicar: Lib.I p. IX. i 3 mnes partes eκplicari debet. Neque vel hilum obstat dictis . quod ἡ αρεσιλογω sit doctrina de fine Philosophiae Practicae essentiali directo interno, qui est recta uita, κεν κενολογia vero doctrina de fine ejusdem essentiali directo externo . qui beat
vita. Neque enim regimen rectae vitae attenditur hic, ut finis ultimus . sed ut pro fine ultimo, qui regimen beatae vitae, qu illius est praemium, quatenus praemium
denotat rem enternam, finis vero, quatenus est bonum Οικῶιν, & nostri respectu intrinsecum, propter quod virtuosi operantur. Aliud aliud fiquidem in moralibus σοpraemium, aliud vero finis, aliud v. g. honor, qui virtutis cluit praemium . neque in
terim est finis agentium . qui beatitudo Non magis, quod scpriori loco videatur a-ai de actione, posteriori de principio actionis, priori de virtutis actu secundo, posteriori de actu primo, priori de actione facultatis, posteriori de ipsa facultate, priori deessectu, posteriori de causa, adeoque Primri loco ge posteriori, posteriori loco de priori, per soloecismum Philosophicum,aequ8 absurde in comparatione , ac si Physicaster aliquis tractatum de sensibus in duas distin-. gueret partes atque in prima de actionibus sensuum tractaret, in secnnda vero de sen-riendi facultate, per praeposterium Philo
49쪽
ctice Philoisphando virtus consideretur. ut prius quid ordine dignitatis & persecti,nis, quae major virtutis ἐνερ ἶnse, quam '- oη-ς, ciuii ejus persectio sit μεργεια pensiusque in comparatione sit id . clus gratia quid est, quam id, quod illius gratia est, sed Philosophando Theoric quatenus
Virtus consideratur, ut prius quid ordine temporis & naturae . potest autem ordine temporis & naturae quid esse prius, quod tamen ordine dignitatis est posterius. prout usu venit in praesentique argumento nostro. Clim enim habitus virtutis acquiratur propter actum, tanquam persectionem ultimam, nae ille praestantior, cum melius quid atque evpetibilius secundum Philosophum sit usus. quam habitus, quorum ille magis eNpetendus, quam hic, cujus il Ie est finis , quoniam habitus propter ctum sive usum expetitur, visus v. se pro 'pter visionem , auditus propter auditionem, conque sequenter virtus propter a. ctionem virtuosim, adeoquo , 'η ἀρε λογιωPropter e viaιπινολογlera , non Contra.
uua Methodo Ethisa, ei que sororia
audia, t tradenda, compagrnanda. que, Analyticane, an Sunthetica, an.
50쪽
ua,non Θnthetici,sve Compostiva, est tradenda . . quae scientiis speculativis accommodata magis quarum finis, qui per totam scientiam quaeritur, est objecti cognitio, a qua duci nequit exoldium , cum in hac processus fiat a principiis ad principiata, alimplicibus sive componentibus ad composita, non vero a fine ad media, per quae finis acquiritur synthetice, & in quae resolvitut analytice, magis, inquam, quam Pru dentiis operativis. Probatur ad liquidum. I. A generali ordinis praecepto. Semper siquidem incipiendum secundum methodum prudentiae a notioribus , atque inda progrediendum ad ignotiora , non ascendenuo a posterioribus ad priora, sed a prioribus ad posteriora descendendo dispositive: At vero finis notior est , quam media, ut quem homines praesupponant , licet quoad media saepe dissentiant: Ergo a fine
faciundum initium. 13. A necessaria finis praenotione. Semper semper siquidem,
quicquid ad distinctam subsequentium cognitionem facit, quorumque unum sine altero cognosci nequit articulate, id praeeκ- Ponencium necessario ad. subactam rei cognitionem: Atqui finis hoc facit in Ethicis. eX quo dependent, quaecunque in tota di- stiplina traduntur: Ergo ἴ Ut enim media B 6 non