장음표시 사용
131쪽
Linctii heimstiaovum. Viniis ex perenda.
natura paululum obstitu possunt licere meliores.Ita sapientiae t ut plinamum Asciat non excidit uitia, sed abscondit.Pauea uero Des Depta sic totu hi ne immutant:& exposito uctere nouu reddunt:uino cognoscas eundem esse. Quod philasophi saepe recte praecipi uec interdum taeni uerum.Et qu re non sit cis crescndum: in quo solo nitatur conditio creaturae: dc undet de quo. modo plutosophi suis inuicem gladiis pereunt. Cap.
Vid ergo Nihil ne illi simile prae tum Immo multa .ec ad uem frequenter accedunt. Sed nihil ponderis habent illa pnecem. quia sui humana, dc authoritate maioria diuina illa caret. Nemo igitur credit, quia tam se homine putat esse quia tua est ille qui - pracipit. Praetera nihil apud eos certi est: nihil quod a scientia ueni at.Sed eum via conicetiuis agantur: multa et diuersa 5c uaria prolerasi et stablissimi est hominis pceptis myuclle parere, qine utra uera sint an salsa dubitari. tur. Et idco nemo paret quia nemo uult ad inceriu laborare. Virtutem esse stoici aiunt quae sola efficiat uita beata.Nihil potuerius dies. Sed qd si cruciabitur, aut dolore afficies c Poterit ne quis inter carnifices beatus esses Immo tollimis eorpori dolor: materia uirtutis est.Itam ne in tormetis qde misere. Epicurus millio us sapies inni sempbeatus est: dc inclusus in Phalaridis tauro hac misce emittet.Suaue eit d nihil curo:quis eum no irriseriis' Maxime * h5 uolupta. eius persena sibi uiri sortis imposuit:& qdE supra modii. Non ai. fieri psit,utas cruciatus corpis pro uoluptatibus ducat:cu satis sit ad ossiciu uirtutis implendis perferre ae sustinere. Euid dicitis stestis Quid tu Epicures Beatus est lapiens etiam eu torque Si π gloria: patinia no frue In tormentis.nubriasse moriae. Si π in oriatatui no sentiet si occidui anima: ut si sentiet, nihil ex ea costqv tur.Q uis ergo alius fructus est in uirtutis iace beatitudo uitae, ut squo atri moriatur Bonu mihi assertis unius me aut fortasse momenti: propter quod non expediat ua tota uita miseriis 3 laboribus confici Q uatum autem teporis mors occupat:quae cu uenit utru Fuo animo:an iniquo eam subieris iam nihil reserti Ita fit ut nihil alitia ex uirtute captetur nisi gloria. Sed haec aut supctuaeua dc breuis in t aut prauis hominu iudiciis non seques. Nullus igie ex uirtute fructii se ubi uirtus mortalis est dc eaduca. Iratqui haec locuti sunt, umbram quadam uirtutis uideruntiipsam uirtute non indemi. Deflexienim fuerunt in terramee ues tus suos in altum erigebant: ut eam possent intueri: quae se se retii regionibus ostendebat. Haec causa est cur praeceptis corum millus obtemperet . quoniam aut ad uitia erudiantisi uoluptatem defenduntiaut si uirtutem asseriint: ncq peceato poenam minantur:nisi solius turpitudinis: net uirtuti ullum praemium pol licentur: nisi solius honestatis di laudis:cum dicant no propter esuid, sed propters ipsam expetendam esse uimitem.Beatus est igitur sapiens in tormentis, sed catorques pro fide pro iustitia pro Deo:illa patientia doloris beatissimu laetetimenta Deus qui solus potest honorare uirtute: cuius merces immortalitas solae: qua qui non appetui:nec religione tenent, cui a tema subiacet uitar piceitan uirtutis uim scium cuius praemium ignorantincipia sum spectauquod ipsi Iesaccre
132쪽
Tacere putant cum res non inuestigabiles quaeruntiquia mihin coeluin lacerum di nulla alia est: nisi aut religione suscipe:aut hanc alam sua immortali in esse cre. dere. uises enim aut Deu colendu esse intelligit: aut immortalitatis spe sibi positam habet: mens eius in coelo est Et licet id non aspiciat oculis: animae tam nlumine aspicit. vi aute religionem non suscipiunt,terreni sunt: quia religio de
coelo est. Et qui animam putant cum corpore interire, aeque in terram spectant:
quia ultra corpus quod est terra nihil amplius uident V sit immortale. Nihil igitur prodest hominem esse fietum ut recto corpore spinet in coelum: essierecta
mente Deum cernat: dc cogitatio eius in spe uitae perpetuae tota uersetur.
fortuna nihil est:qua pEi non modea sed Deu mentiunt Et quo huc eris rore Inon imiserint eis, qDeu nesciebat aute5tenebat. Cap. XXVIII. V a propter nihil aliud e in uita quo ro quo coditio nostra nitae': nisi Dei qui nos senuit agnino dc religiolus ac pius cultus. Vnde in philosophi ab erraucrut: sapientes uul non sucrut. Quasi tunt illi quidem sapientiam, sed quia non rit c quaerebat, prolapsi
sunt i5gius: dc in maximos errores incideriit: ut otia coem sapien/tiam non rencrct. Non.n. tantu religione assere uolueriant: uerum et sustulcriit,
dum specie uirtutis salsae inducti conans alas omni metu liberarer quae religiose euersio naturae nome inuenit Illi enim cia aut ignorarent a quo esset affectiis mssidus:aut persuadcreuellet nihil esse diuina mente persectu: natura esse dixerunt rem omnium matrem:quasi dicerent omnia sua sponte esse nata Ruo uerbo pla. in ovirine imprudentiam sua consecutur. Natura enim remota prouidentia dc potest tediuina prorsus nihil in. Quod si Deu natura uocat:quae peruersitas est natu/tam potius a Deum nominare Si aut natura ratio est,uel necessitas uel coditio nascendi non est per seipsum selisibilis:quia necesse est mentem esse diuina quae sua prouidctia nascendi principiu rebus omnibus praebeat. Aut si natura est coe. tum arer terra,& omne quod natu est,n5 est Dea natura, sed Dei opus. Non disti polluta mili errore crediat esse fortuna quasi Dea quanda res humanas uariis casibus ibludentem:quia nesciunt unde sibi bona dc mala eueniat. Cum hae se compositos ad praestiandu putant: nec ulla tamen ronem reddunt,a quo & quam ob cam: sed latum cu sortuna se digladiari munimentis omnibus donae'. Iam quicul alios
honsolati sunt ob interitum amissionei carorum : fortunae nomen accrrimis a culationibus prosciderui: nee omnino ulla eos disputatio de uirtute c. in qua nosortua uexetur: M. Tullius in sua colatatione pugnasse se semper cotra sortuna . loquitur,eata se esse superata cum sortiter inimicos impetus retudisseti noctu quidem se abealia strum: cum domo pulsus patria caruit. maut cum amiserit Ceatissima filiam uictu se a sortima turpiter conicis. Cedo inquit: en manu tollo.
uid hoc homine miserius,qui Miaceat Insipietater inquis.Sed qui profitctur se esse sapientem. uidergo sibi uult assumptio nola. uides contemptus ille vi ii rem, q magnificis uerbis plendis c Ruid dispar caeteris habitus Aut curoino praecepta sapiae dantur,si nemo qui sapiat adhuc inuetus est Et quisq nobis inuidiam facit,qu Philosophos negamus esse sapientes eu ipsi nec tare quicq,nee
133쪽
ignoratiae cimsessio. Veritas in profundo demetia. Socrates ii se scire dicebat: Φnihil sciret
tuismate non Gadita in Fortunae
sortuna Grer. libride ossicus. Fortuna magna uis
sapere satiatur c Nam si qn ita desererint: ut ne effingere quidem qincq posuit
qd laesut in rebus exteris Tu uero ignoratia: admonent d si furibuli exili ut dic exclamauis cmos re dc excordes. Anaxagoras 'uciat circuissa issi e tenebriscia. Empedocles angustas esse sensuu semitas queris: tanu illi ad cogit adum theda &quadrigis opus esset. Democritus quasi I puteo quodam sic alio ut sundus sit nullus ueritate iacere demersam,nimiru stulte ut catera. No. n. tati' in pulco demersa est ueritas:quo uci descendere uel et cadere illi liccbat.Sed tanu in funimo motis excelli uertice uel potius in coelo, Neuerissim v. Quida .c cur cap tius in imu depssam diceret: u in sumuleuata, nisi sorte mente quoq; in pedibus, aut in imis calcibus constituere malebat potius q in pectorc aut in capite r Adcoremotissimi suertit ab ea ueritate: ut eos ne status qde sui corporis admoncrct,ueritate in sumo illis ee qrenda.Ex hac de atioe eosissio illa Socratis nata e qua se nihil scire dixit.nisi hoc unum,' nihil sciat. Hinc academiae disciplina manavit:
si in disciplina dici p5t in qua ignoratioreditat ,& docc f. Sed ne illi quide, qui sciam sibi assumpserunt,idipsum vi se scire putabat, costanter defendere potue
runt, ui qm ratio illis non quadrabat p ignoratia reru diuinam, ta uarii, ta iris certi suerunt. sibi saepe contraria disserentes:ut quid sentirent,quid uellet, satis statuere ac diiudicare no possis. uid igitur pugnes aduersus holes cos, qui siro sibi gladio pereuis Q uid labores ut eos de struas, quos sua ipos destruit ales affligit oratio Aristoteles inquit Cicero uereres philosophos a cusauit,c ait aut gloriosos aut stultissimos sitisse: qui existimassent philosophia sitis uigeous i stuperseetam.Sed se uidere 'paucis annis magna acccssio saetii csset, breui tenam re philosophiam plane abiolutam fore. Quod igitur suit illud tempus c quo inori, quando est aut a abiis absoluta Nam maiestultiissimos suisse qui putas lentingeniis suis persecta esse sapicnuam, ues est. Sed ne iple Oem satis prudere qui aut auctoribus coeptam, aut a nouis auctam, aut moxi Ostcrioribus peria etiam iri putauit. Nanu enim potcst inuestigari,cld non 'r uiam suam qua me e Item repetito de fortuna ec natura, o definitione eius. Cap. XXi X. Ed repetamus id Nomisimus. Fortuna ergo o se nihil est,nec sicha Dum est tanq sit ut aliquo sensu.Sude tortuna est accidoli. tium rem subitus ,ati inopinatus tuetus. Vmphilosophi ne alis quado no errent in re malin uolui esse lapi-wMqui fortunae serii mutat,eaci non Deam sicut uulgus sed in uel se dicunt. Eudem interdia naturam, interdu fortunam uocat. uod multa inquit ide Cicero Jcssi ciat uiopinata nobis Nobscuritate ignorationei causas. Cum igit eas ignor π quas fiat aliquid:dc ipsum qui faciat, ignorent necesse est. Ideua opcre ualdeleris,in quopcepta uitae deprompta ex philosophia filio dabat Alagnu inui csse sortunae uti in utral partem quis nesciat Nam S cum prospero Natu eius uti muriad exitus monimus optat ,α cu resavent affligimur. Primum qui negat sciri posse quicq: sic hoc dixit ranu dc ipse*omnes sciat. Deinde qui etiam qua: clara sui dubia eonae essicere: hoc putauit Me clarii, quod illi esse dc buit, uel naarime dubiu:nam sapiet mnino salsum est. Quis inet nescit c Ego ucro nescio.
134쪽
mceat me si pol sit illa uis q sat iste,&qui reflatus. Turpei Fest holam ingeniosum dicere id ,qd si neges piare no possit. Postremo ' is qdicit ascessisia relinedos: q, stulti sit hois rebus incognitis temere assentire.Is inq plane uulgi N impitos opinionibus credidicia sortuna putant esse, hoibus tribuat bona de Fortunaeniala.Nam simulac t eius cu copia dc gubcrnaculo fingunt, tanu hac opes tribuat,dchuana tres regime obtineat. Cui opinioniae Virgilius assensit, q fortuna oi tete uocat. Et historicus q ait.Sed placio fortuna in omni rectat .Q uid ergo caeteris diis loci supcst Cur no aut ipsa regnare dicis si plus pol, autJola colitur,sicia uel si mala imimis Aliqdessae erant cur si dea sit. hoibus inuideatim hos cupiat, cuab his religiose colae Cur aequior sit malis,in or aut M. nisi Cur insidiet ,asstigat,decipiat re exterminet quis illa generis hoIum uexatrice costituit priuas Cur denup tam mala sortita sit piatem, ut res cunistas ex libidine magis uero celebret,obscuret .HFinqpEos inqrere oportuit: motius il temere mmcete accusare fortuna,q et si sit aliq nihil tu assem ab his pot: cur cibus ta inimica sit,u purifata ille omnes orationes ab iniquitate fortunae lacerat: suau uirtutes cotra sortuna superbissime iactant:nihil aliud sunt. deliramenta ineosideratae leuitatis. Quare no inuideat nobis, qwapuit ueritate Dotis:qui sicut scimus nihil esse sortuna ita scimus reprauu ac subdolu spum, qui sit inimicus bonis hostis iustitiae:q conuaria faciat q Deus, cuius inuidiae camsam inserudo libro explicauimus. Hie ergo insidias uniuersis: sed eos a nesciui Deu errore edi stultitia obruit tenebris circus ita ne qs possit ad diuini nola Prenire notitia in quo uno dc sapia fines id uita ppetua .Eos aut qui Deu taut dolis de astutia aggredie:ut cupiditate ac libidine irrisat, ac peccati bladimetis deprauatos spellat ad mortemel si dolo nihil jecerit. 5c uioletia desicere eonas. Iccirco. n. in primordiis tra reissionis non statim ad poenam detrusus a Deo est
ut hominem malitia sua exerceat ad uirtute: quae nisi agitetur, ni assidua uexati me roboretur, non potest esse persecti .Siquidem uirtus est perferendorumalos Virtus an fortis ac inuictii pauetia. Ex quo fit, ut uirtus nulla sit,si aduersarius desit. Huius ita peruersae potestans, uim sentiret uirtuti repugnante nomen ignorarent, sortunae uocabulum sibi inane finxerui. uod a longe a sapientia sit remotum, declarat Iuvenalis his uersibus. Nullum numen abest si sit prudeQ,sed nos, Te lauerat. Dcimus fortuna deam:coelo locamus.Stultitia igit Serror dc caecitas:&cut Cero ait moratio rerum alis causarum,naturae ac sortunae nomina induxit. Sed ut aduersarium suu nestiunt,sic nee uirtute quidem sciunt, cuius scia ab aduerasusi notione descendit. duae si coniueta est cum sapia uel cui ipsi aiunt) eadem apsa sapia est ignorent necesse est,in abus rebus sita sit. Nemo enim potest ueris
armis instrui,si hostem contra quem suerit armandus, ignorat. Nec aduersariuuincere,qui in dimicata non hostem uerum,sed umbra petit. Prostemct enim, qui alio inteius uenientem uitalibus suis ictum, nec praeuident ante nec cauerit.
Epilogus quo docet,quo transeundum sita uanitate pilos N ad uera sapientiam aspirandu scilicet ad uerta Dei in quo solo ueritatis inuenitur,dc uirtus,dcheatitudo:&ab eis quae dicta sunt,addictaavansitum iacit. Cap XXX.
135쪽
si um mediocritas tulit,longe deuium plios itera uerita
te aenine.Setio tui q multa plerierim: qa no erat mihi uria cotra os disputatio.Sed huc necessario diuertendum fuit,. ut osted rem tot dc tanta ingenia in rebus salsis essecosumpta: ne es sorte apraruis religioi exclus .ad eos se colane ueller,inu cernali di igie' spes homini una salus in hac doctrina, qua defendim' potista est. Ois sapia hois in hoc unoe, ut Deu cognoscat dc cout. Hoc nim dogma, haec stata est. uata ita suoce ponum testificor, amo.denucio. Hoc est illud V pEloes in tota sua uita quaesierat: nec unu es inuestigare coprehedcre, tenere
ualuerunt:quia aut praua religione ten rut:aut totam penitus sustulerunt. Ea
cessant igitur illi oes,qui humana uita non lastruut,sed turbat. Quid.m docet Aut quem instriiut.qui scipses no instruxerut que sanare aegroti Q ue rem re caeci piit. Huc ergo nos oes,ubus est cura sapiet coseramus. expectata mus donec Socrates aliud sciat aut Anaxagoras lume in tenebris in niat c aut Democritus uetitate de puteo extrahat s aut Empedocles dilatet animi sui sem ras aut Arcesilas N Carneades uideat,sentiat ripiat Ecce vox de coso veritate doces,dc nobis sole ipso clarius lumeondes. Zuid nobis iniq sumus S sapiam suscipe euebimur qua desti holes cottitisi qredo anatibus tuis, nunq rcpire potueriit Qui uult sapies ac bius ee, audiat dei uoce:discat iustitia sacrametu natiuitatis suae noritinuana cotenat: diuisa suscipiat: ut sumit illud bonii ad qdnat' e possitadipisci. Dissolutis religiotubus uniuersis: & omnibus qcunch in earum defensione dici uel solebant uespoterant resinatis:deinde conuictis phiae disciplinis:ad uera religione nobis sapiami ueni edum est: si est cui docebo a uirunt coniunctium: ut eam uel argumentis: l ex iis: uti idoneis testibus alteramus. Et miltitiam qua nobis isti Deorum cultores obicistare non desinunt: ut nullam penes nos,sic totam penes ipsos esse doceamus. Duq prioribus libris cum salsas, arguerim religiones: dc hic cum salsam sapientiam tollerem ubi ueritas sit osten, derim planius tamen quae religio: ecquae sapietia uera sit liber*ximus indicabit. Lutaecessi Lactatii Firmiani diuinarum institutionum aduersus genteis uber quartus:m quo doceturqive religio dc quae sapientia uera sit. Quo uius saeculi euror in omne sit trans Iulus mate,*orbe occupauerit. Et
graecia post gloria septe sapientum studio Tuirenda uerita exarscrit: ta mi dissicius se maluerint pli usapientes appellari. Cap. Logitanti mihi ec cu aio meo se Pe reputanti priore illii generis humi statu rocmirupariter oc indignu uiderilolet: punius saeculi stultiua religiones uarias suscipietis, si multos esse credentisun tanta subito uno . tione sui uentum c: ut ablata ex Oculis vcritate, neq; religio ueri Dei,ne p huanitatis ro teneret: hoibus no in coelo sumu bonuqrentibus,sed in terra. Qua obcam psecto saeculos uet i mutata laclicitas e. Eceperuta iaretusto parente dc constitutoreolum Deo, insensibilia digitorum
136쪽
digitorum suos figmenta umerari quae priuatas ad secerit, Umalatum attula .rit, res ipsa declarat:aucrsa nanoe a summo bono quod ideo Massi de senserernii est quia uideri,iangircoprehenai no potest, dc a inrtutibus ei bono congruenti. 'bus, quae sunt aeque immortaloe,ad hos corruptos & fragiles Deos lapsio studeles his rebus qbus sola corpus ornatur,alitur, delectatur mortem sibi ppetua era is ae cum bonis corporalibus quaesierui: quia morti corpus omne suta e. tInsecuta eigii limbi religionis iniustitia dc pictas:sicuti fuerat necesse. Desierunt enim uultus suos in cesum tollere sed deorsum metes holum depresse ter. renis ut religionibus,sic et bonis inhaerebant: secum est dissidium generis humani oc fraus oc iactas omnGquia spretis sempiternis,ati incorruptis bonis: q sola debet ab hola concupisci tepororalia 3c breuia maluerat maiori ad malu homnibus fides sint a prauum recto quia psentius fuerat praxinrui. Sic humanam Ditam prioribus leculis in clarissima luce uersatam caligo de tenebrae comprisoderunt.H-huic prauitau congruens erat,post sapia sublata est,*tum demusibi hiacs sapientii nomen uendicare coeperunt.Tum aut nemo sapiens uocaba tu cum Scrant. Vtin nome illud publicum aliqn quis ad paucos redactis, tum uim suam retineret. Pollet cnim fortasse pauci illi, ingenio uel aut tit, rei uel assiduis hortamentisti rare populia uitiis Ec erroribus:sed adeo in totum sapientia caecitat: ut in ipsa nois arrogalia nullu eos a uocaren apparuit suisse Suientes sapiente. Et tu prius et haec plata quae dicis, esset inueta: septe suisse tradunόpriis mmi omni u a quia de rebus naturalibus ἐν Maedisputare sunt ausi, sapientes haberi appellarii meruerunt.Omiterum calamitosumis sy uia, quo per orbe inotu septe soli iacvit,qui hominum uocabulo claretur. Nemo enim potest iure disci ho nisi q lapiens est.Sed si exteri omnes praeter ipsos stulti fuerunt ne illi quis
dcm sapities,quia nemo sapiens esse uere iudicio stultorum porest. Adeo ab his insuit lapientia, ut ne postea quidem increscente doctrina, de multis magni inventis,in idipsum semper intentis non potuerit perspici utatasta compraehedi Nam post illorum septem sapientum gloriam incredibile est, quanto studio . .
inquirendae ueritatis Graecia omnis exarserit. Ac primum nomen ipsum sapem . rartiae arrogans putauerint: ses non sapientes, sed studiosos sapientiae uocauerunt. Quo facto S illos qui temere sapientu sibi nomen asciuerant erroris stultitiam 'damnauemur,&se quoqipsos ignorannae quam quidem non dissilebantiar Naubicump rerum natura ingeniis eos quasi manus opposuerat: ne tauone possent aliquam reddere testi sicari solebant nihil se scire,nihil cernere. Vnde multosa pientiores inuentutis qui se aliqua ex parte uiderunt et illi qui sapere crediderat.
Quod ibi quaereda e sapia: ubi getibus e stultitiae titulus: de qre Pythago dc Plato leagrsecutoresngaecesseriis ad Iudaeos. Cap. RUare sinet illi luere sapietes qsunt appellatu,nelposterior q. io dubitauerut insipicti a cofiteri . O iumst nisi ut alibi sit qredalapuetia quare noe ubi qrebas inueta Quid aut putemus fuissecare,cur tot ingeniis toti ipibus sumo studio dc labore, qsita n nisi prasu extra fines suos qua erunt uic pagra dcta. oratis.
137쪽
mypti vinnibus trusu nullam sapientiam compraehenderunt, dc alicubi esse illam necesse est,apparetvllic potissimum esse quaerendam,ubi stultiliae titulus apparet,c ius uelameto Deus, ne arcanum sui diuini operis in propatulo esset, thesaurum sapientiae*ueritatis abscondit. Vnde equidem solemus mirari, q, cum P, th goras εἰ postea Plato amore indagata ueritatis accesi, ad AEgyptios de Magos de Persas usi penetrassciit,ut earum gentium ritus,& sacra cognosceret.Suspirabantur enim sapienum in religione uersari, oc ad Iudaeos tantum no accesse. tunt, nes duos tunc solos erat: dc quo lacilius ire potuissent. Sed auersos esse arbitror diuina prouidentia .ne scire possent ueritatem,quia nondum sas crat abenigenis hominibus religionem Dei ueti iustiuami cognoscere. Statuerat uri Deus appropinquante utimo tempore ducem magnum caelitus mittere: qui ea perfido ingrato p populia oblatam exteris pectus reuelaret. Qua de rem hoc libro agῖrediar dispurare: simus ostendero sapientiam cum religione sie colla rere,ut diuelli utrunt non possit. 4 quod sapientia b res inseparabiliter cohaerent: Si necissecs costini non ciuersos est. secretarios sapientiae dc numinis sacerdotes Et quare contra naturam sit colere plures Deos. Et quomodo necessitate naturae oportet do uiri esse unum unicuit, sic ec partem unum. Cap. III. Eorum igitur cultus in ptiore libro domin5 habuisse sapiam. Volo mo: qa diuina alat holem terreis fragilibus p substernit sed Onihil ibi disserit quod pficiat ad mores excoletas,uitaq; sermo da. cc habet inquisitione alique uentatis: sed tantum ritu colo: di. q no ossicio meus sed mirusterio corporis costat.Et ideo no est illa uera religio iudicatida, quia nullis iustitiae uirtutisq; praeceptis erudi esticius meliores.Ita pEia quia se ullis rcligione. i.summam pictatem non habet, no enucra sapia. Nam si diuinitas, quae gubernat hunc mundum .incredibili beneficio genus notum susterat, ecquasi paterna indulgetias et: uult prosecto gratian sibi referri, ec honore dari. e constare homini ro pietatis potasi coelestibus bophia non potesse est
nemus extiterit ingratus:quod non est uti sapientis. ni igitur ut dixi plisita religio Deorum disiunctii sunt S longe discreta: inde uisunt prosellare . sapiae per quos uties ad Deos non aditur: alii religiois antistites, per quos sa non discituriapparet nec illam esse ueram sapiam nec hac religione. Iccirco CpEia potuit ueritatem compraehendere:nec resigio Deorum ratione sui, quaci re reddere.Ubi aut sapiam religi5e inseparabili nexu cohaereta utru puerum essenecesse est:quia de in coledo sapere debemus. i. scire quid nobis ec quo sit colandum ita in sapiedo color ae dc actu quod scierimus implere. Ubi ergo salta cum religione coniungitur ibi. ubi Deus colitur unus , ita uita dc amas ola ad unum caput.&ad unam summam resertur. Denis p iidem sunt doctores sapiae. qui dc Dei sacerdotes. Nee tamen moueat quemq.quia saepe sacrii est d fieri potest,ut philosophus aliquis Deorum suscipiat sacerdotium : quod cum fit, nocitamen coniugitur philo bphia cum religione, sed dc philosophia inter sacra ces,
siseit,d religio, quando p osophia tractabitur. Illaenim Aligio muta est, non
138쪽
antum quia mutora est .sed quia ritus eius in manu dc in digitis eius est, & non in corde aut lingua,sicut ne a quae uera est. Iccirco dc in sapiam religio, d in telogione sapia est,Ergo non pol segregari,quia sapere nihil aliud est, nisi Deu uestustis ac piissessius honorare. Multorum aut Deos cultus non osse secundum naturam, et hoc argumento colligi pol ec copriehendi. Omne Deum q ab hole litur necesse est inter solemnes ritus N precationes patre nuncupari.Non tinhonoris o a sed do ronis,' dc antiquior est hola dc q, uitam, salute uictum, pristat ut paterilial dc Iuppiter a prantibus pater uocatur,dc Saturnus,& Ianus,lcec Liber.ec caereii deinceps. quod Lucillius in Deorum: talio irridet.
Vt nemo sit nostrum:quin pater optimus diuum. Vt Neptunus pater Liber,Saturnus pater Mara. Ianus: o uirinus pater nomen dicatur ad unum. Quod unatura non patitur,ut sint unnius Eois plures patres. Ex uno.n. ergo Deos et multos colere contra natura est:contracp pietate. Unus ergo cole.
dus est,q pol verus pater nesarLIde etiadns sit necesse est: qa sicut poti l te, ita et coercere. Pe ideo appellandus est, ua nobis multa re magna largitiar. Diis ideo,quia castigandi dc puniendi het maximam piat .mm uero eundem esse qui sit pe et iuris ciuilis demonstrat. Quis enim poterit filios educare,nsi M. Matin eos dominii ptatem Nec immerito paterfamilias dici licet talum filios habeat: uidelicet nomen patris. mplectitur et seruos quia familiam sequitur,ec nomen familiae complectitur etiam filios, quia pater antecesit: unde apparet eundem ipsum ec pater seruorum,dc dominum filiorum.Denup dc filius manumittitur ianu seruus: dc seruus liberatus: patroni nome accipit ranu filius: quod si propterea paterfamilias nominatur: ut appareateum duplices potestate praedis tum qa dc indulgere debet qa pater in ec coercere quia dominus. Ergo ide ser. uus est,qui de mis,dc idem qui dc pater.Sicut igitur, naturae necessitato non potesse nisi unus pater .ita nec α nisi unus quid enim faciat seruus, si multi do. mini diuersa imperauerint Ergo contra rationem,estras naturam sunt religi nes multorum Deos.&quidem nec paues mula possimi esse nec des, Deos aitem dc patres dc dominos nuncupari necesse est.Υeneri ergo ueritas no pol, ubi homo idem multis patribus dominis subicistus est,ubi animus in multa dispersus huc ato illuc diuagatur. Nec habere ullam firmitatem religio potest quilo certo dc stabili domicilis caretiolius ergo Deorum ueri esse non possiant. Eodemodo,quo matrimonium dici non pola ubi mulier uiros multos bet, sed haec: aut moeretris,aut adultera nomina tra qua cnim pudor,castitas fides abest uirtute careat necesse est Sic ec religio Deorum impudica est, dc incerra: quia fide caret quia honos ille instabilis dc incertus caput attoriginem non habet.
em diania spectat ad filios religio adseruos:&umus. ias Deus unus solus, dc uerus, ct ingratu indicat filiu dc fugitiuu punit seruit. O.IIII. Uibus rebus apparet q inter seconiuncta sint sapia dc religio.sapiet tia spectat ad filios q exigit amorem. Resido ad seruosq quide exit tumore.Nam sicut illi prem dissigere dein ta honorare,sic hi dor H
Pater Otadi inter ptatiora appellatur. Iures di
mea t. Matrimos si dici nopotast ubi mulier uiar mulatos habet.
139쪽
minum colere de ueteri. Deus aut qui unus est utrarii personam sustist a pris domini,dc amare eum debemus quia ita sumus. h. timere quia serunon mi igitur nec res se a sapia separarimec sapia a religione secerni: quia ideDeus est qui ecdiligi α intelliti debet: quod est sa aci& honorari,quod est res, gionis.Sed sapia praecedit religio sequitur,quia prius est Deum scire conseques, colere.Itam in duobus ibus una uis est quis diuersa esse uideatur. Alterum .ii. positum est in sen alterum inam. Sed in sinulta sunt duobus rivis uno sonte..uuii: . manantibu Fons aut sapinae religionis Deus cst,a quo hi duo rivisi abere uerint,arescant necesse est:quem qui nesciunt nec sapientes esse pnimeersi uis
fit ut pEi dc qui Deos colunt similes sint aut filiis abdicatis r.aut seruis ui tutis quia necpilli prenaqrunt necphidnm: desimi abdicati haereditate pris noti assequunc:&fugitivi impunitatem.Itanel ptu immortalitatem accipiunt quae est regni coelestis haereditata.summu bonum quod illi maxime quaeret,n cultores Deoru poena sempiter e mortis effugient:q est saduerso ucridni aduerasus fugitiuos suae maiestatis aenois. Deum veru esse patrem eundem p dominii utriss ignorauerinu:ram cultores Demu, et ipsi prolatares sapiae: quia aut nihil uim colendum omnino putauerunt aut religiones sessas approba murat Asiuimiptatem summi Dei intellexerunt, ut Plato, d ait unum esse labricatore mundi texit. Deum. H. M.Tullius qui satetur Iem prae ira quadam conditione a summo Deo esse intum inridebitu cultum tanq summo patri n5 reddiderin,quod eratc tioni conseques ac necessariu. Deos aure net patres neqdnos esse posse,non m mes
t titudo ut supra ostedi sed et rata declarat, qua nes fictu esse ab his holem traditur Mel Deos ipsos antecedere originem hola inuenitur . S de Lisse in terra homines anteq Vulcanus,& Liber,dc Apollo.& ipse Iuppiter nasceretur, appac reicitanel Saturno fietioliola, net Gelo patri eius assignari solet. Quod si nullus eos qui colunc,sormasse a principio at instituisse solem tradae. Nullus; igitur ex his pater is nuncupari mr,ita tie Deus quidem. Ergo fas no est uenerari eos a quibus no sit homo Pius,quia ne F a multis potest diari. Vnus igitur
ac solus coli debet qui Ioue qui Saturnu,qui coetu ipsum ter antecessitati. n. necesse est holam figurauerit.qui ante holam coetu ter fecit. Solus pater uocandus est qui creaverit,solus usi cupandus qui regit, qui hei uitae ac necis uel raacppetuaptatem. ue qui non adoratiocinsipiensseritus est quidnms trii aut sudat,aut nesciattio impius filius, seu ues patre, loderit lignoret. - a oracula .pphetas sollicite inspicieti sunt quos diuinitus celocutos res mulio an pdictas couincit metus. Eiquo tr Pphetauerit Moses. Quot annis Iosue rexerit populu. d Guerint ita , quadiu resnauerint reges. uo tempore Gaius sit rus. dinyphetis est sapiae fundamentu Cap.
1 Uoc docui sapiam dc religione fi posse deduci s est ut d ipa religioe ac sapia 1sseramus. si qde u sit dissicilis de rebus cielestibus disputatio sed in audendu est,ut illustrata ueritas pateat.
Multi pab errore ait interim liberen q ea sub ueto stultius latεina uati acrespuut . Sed pilus il incipia de Deo ec opibus eius
140쪽
dicere, paura mihi de anhelis ante dicenda sunt: quo e testimoniis nunc un ne cesse est qd in prioribus libris ne saceret crassi. Ait oia q ueritate studet copreis hendere nomo intelligendis 1phetas uocibus alum debet intendore, sed et rempora: eor quae quisq illoru suerit,diligentissime inquirere et ut sciat Ic quae sutura pdixerint.& rest quot annos pdicta copleta sint, edissicultas i his colligedis est ulla. Testati.n.sunt sub quo quisl rege diuini us fuerit passus instili mim,
Multi scriptos libros de temporibus eciderut:initiusmontes a propheta Mo. se,qui troianum bellu noningentos sere annos antecessit. Is aut cupannos quais P draginta popeu remisit succetarem habuit Iosue:quὐ te dc uiginti antiis tonuit principatu .Exinde sub iudicibussuevit per annos trecentos leptuaginta: tu Imutato statu reges habere coeperunt:quibus imperium tenetibus per an qua/dringentos. lx.uli ad Sedechiae regnum opugnati a rege Babylonico , caput Iudari inutumia seruitium pertulerunt,donee septuagesimo post anno Cyrus ma, Cyri ior captiuos Iudaeos terris ac sedibus suis redderet,qui per idem tempus in Per lassuscepit imperium,quo Romae Tarquinius Superbus. O varae cum Omnis temporum series ex iudaicis N ex graecis romanis historiis ligatur, etiam singulorum prophetarum tempora colligi possunt quorum sane ultimis Zacharis asiuit, quem constat sub Dario rege secundo anno regnirius hi mens secescinisse. Adeo annuores esse graecis scriptoribus prophetae reperiurur. Q ue omnia eo profero ut errorem suum sentiant, qui seripturam sacram coarguere nituo tur tanqnouam dc recens ficta, is orates ex quo fonte sanctae religionis origo
tateriecerit,dc ueritate penitus copraehedet,dc errore cognita uetitate deponcta si duod Deus creator omnium momnipoterem genuit fili, dc per eum crc uit uniuersa. stes sunt Sibylla dc Trimegistus,oraculo consonapphetis dc sapientissimo Solomoni. Cap. VI. Eus igitur machinator constitutorip rerum simula secundo libro diximus,anae u praedatum hoc opus mundi adoriretur: sanctiam, JIdcincorrupGilcm dc incompraehensibilcm spiritu genuit, quctu Quia M - filium nuncuparui.Et quis alios postea innumerabiles per ipsum
Here uisset quos angelos dicimus: huc in solum primogenitum dis q
uini nois appellatione dignatus est: patria.suirtute ac maiestate pollentem, csse autem summi Dei filium, qui sit plate maxima praeditus non im congruentes in unum prophetarum uoces:sed et Trimegisti praedieatio: dc Sibyllarum sici. nia demonstrat.Hermes in eo librorqui ι - τελοι iscribis his usus est uerbis.
mus qa sedili Deu seest uisibile dc sensib:le.Sesibile aut aio non ideo: na ipse sentit. Hoc.no e uuu ipse sentiansed quia ipse in sensum mittit dc mente. in erga