장음표시 사용
181쪽
vestro est. lasespite si potestis rami in domicilio uestri m h constituite.
Nee dissicite: nec alienu a tybus existimetis. Estote a qui ac boni, dc sequce' uos sua sponte iustitia,qua quaeritis. Deponite Oem malam cogitatione dc cordibus vestris de statim uobis illud tepus aureu reuertez, quod aliter consequi no potostis:q si ue' Deum colere coeperitis. Vos aut manete cultu deos iustitia desideratis in terra quod fieri nullo pacto pol, sed ne tu fide potuit, in putatis: qa nodum natis diis iis quos inpie colitis: necesse est unius Dei cultu suisti p tcrram eius. s.qui execras malitia exigitq; bonitate cuius teptu est,nsi lapides aut lutum: sed homo ipse qui figura Dei gestat. Zuod teptu no auro re gemas dois corruptibilibus sed externis uirtutsi muneribus ornas. Discite ins siquid uobis reliqmentis est holas ideo malos N iniustos esse: quia dii colunt & ideo mala ola re bus humanis cottidie ingrauescere,quia Deus huius inudi essi: ehori S gubem tor derelictus est.qa susceptae sunt cotra alasest ine religiones.Pomcmo sanceoli quidem uel a paucis Deu sinitis. si solus Deus coleres, no cent diiscnsiones tabella,cu scirent holes se unius Dei filiosee: ideoqdiuinae neccssitudinis sacro dc inuiolabili uinculo copulatos nullae fieret insidiae, cu sciret iusmodi peranas Deus alas intersecti ribusppareret: q cladestina scelera oc ipsas etia cogita. tiones puciet.no cent fraudes neq rapinae, si Dco 'ete didicissent dc suo par uo re esteti: ut fragilibus re caducis lolida dc aeterna pserrent. No cent adulteria: α mulies pstitutiore,& stupra: si era notu cibus danari a Deo: qcqd appetitur ultra generadi cupiditate. Nec laemina necessitas cogeret pudore suu a sanare. ut taetum sibi obscoeni v quaerat: bc mares libidine cdteneret: dc habentia pia de religiosa collatio no habetibus subueniret. No eent igit c ut dixi haec ota in terris mala .si ab hoibus in legem Dei coniuraret :si ab uniuersis fieret:q unus noster populus operae':q beatus esset,as aureus humanas rerum status, si p t
tum orbem mas ludo: dc pietas 5c pax: dc innocentia,S aequitas,& temperaua .ec fides morares. Deniq ad regendos homines: non opus cssct tam multis di tam uariis legibus. in ad persectiun innocetiam Dei sex una lassiceret: ne carceriabus,nel gladiis praesidium, ne* terrore poenarum,cum praeceptorum coelestiis silubritas humanis pectoribus insula ultro ad iustitis opera heses erudiret. Nuc autem mali homines sunt ignorantia recti ac boni.quod quide tacero uidit. Dis putas. n.de legibus, sicut una inquit eadet natura m udus, olbus partibus iter secrementibus cohaeret: ac nititur sic ora Eoies inter se natura colast, prauitate dissentiunt, nec se intelligunt ee consanguinis de sub stos omnes sub unam ean. demi tutelam quod si teneretur deorum Psecto uita holes uiuerent. Universalis mala quibus humanum genus seipsum inuicem coficit, iniustus ait ima pius deorum cultus induxit. Dcc enim poterant retinere pietatem, qui commvenem omnium patrem inum rana prodigi ae rebelles liberi abnegassent. Quod iniqui iustitiam,quam abesse sentiun omnibus abcsse putat: dc in eos qui iustiores 5c innocentissimi sunt atrocius sinuunt.ian seruos Chi isti mensuram patrum implentes:qa caput omnium iustorum Christum occiderunt: eostdissimilitudo tutae criminosae sitiat sanguinem innocentium. Cap. IX. Nonnuna
182쪽
3 On nunil tamen sentiunt se malos esse dc uetes saeculos statu laui dat, dc de motibus suis me iussis coniectat abesse iustitiam, quam obuersantem oculis suis non tantu non suscipiunt nec agnoscunti ucs etiam uiolenter oderunt ecpsequutur, oc exterminare conten' c ii n00 esse iustitia: qua nos sequimur
quo siilla uenerit:quaueram putant,eam recip/cnt, qui lanianti Occidunt eos,
quos oc ipsi latentur imitatores esse iustos, quia bona operatur ociusta,cum sitatummodo malos occideret, digni essent laquos iustina n5 ueniret: cui nulla sustalia causa linquendi terram q humani cruoris effusio.Q uato magis, cum pios inter ant, Nipsos iustitiae stetitores pro hostibus ducant immo uero plus pro. 22C hostibus: qu us utit cum animas eos & opes &. liberos serro S igni appetant: ramen parcit uteri:& in locus inter arma clementiae. Aut si adeo gaeuire placuit
inhil plus eos sitis ut occidans, uel in seruitute adducantur. Hoc uero inenarrabile est:quod fit aduersus eos qui malefacere nesciunt. Et nulli nocentiores habemr,qqui sunt in Omnibus innocentes. Audent igitur homines improbissimilistitiae sacere mentionem:qui feras immanitate uincunt, qui placidissimu Des gregem uastant:ceu lupi rapaces atra in nebula,quos improba uentris Exegit radiis lora rabies: Ves hos non uentris,sed cordis rabies essetauit nec atra nebula, sed aperta praedatione crassantur, nec unil conscientia scelerum reuocat, ne sanctum ac pium nomen iustitiae ore illo uiolentiquodcvore innocentium tans rictus bestiarum mandent.Huius tanti& tam plinacis odiiqua potvi u eam esse dicamus Vtrumne uarietas odium pariat ut ait poeta quasi diuino spiritu instructus n'vini is erubescunt cora iussis N Mis esse nequa:an potius utru* c Nam & ueritas ideo odiij mus p inuisa est, is qui peccat: uult habere libes peccadi locum: nee aliter se pii, iat malefacto tuoluptate secutius friti posse,quasi nemo sit cui delicta non pla. ant. Ergo tanu sceles & malitiae uiae testes extirpare landitus nituntur, & tollem: 'uelipsibi putant ranu uitae r coarguatur. Cur.n .sint aliqui intempestiue Bodicut 'honi qui corruptis moribus publicis,conuiciu bene uendo iaciat. Cur non octsint aequae mali rapaces impudici,adulteri periuri cupidi,fraudulenti qu in m. tius inserans,quibus coram male uiuere pudet: peccatium sontium, dc si no iuerbis quia tacen tame ipso genere uitae dissimili seriunt & uerberant. Castiga. re enim uides munis dissentit Nec est magnopere mirata si aduersus homines ista fiunt,cu rauersus ipsum Deum Neandem cam insurrexit etiam populus in D constitutus, nec Des nescius:sequie iustos eadem necessitas:quae ipsum iustitiae uiolauit author ,Vexat ergo x exquisitis poenas generibus excruciar, Parui habent interficere quos erut nisi etia crudelitas corporibus illudat. Si autem doloris uel mortis metu, i suapte perfidia coeleste sacramentum de seruierit: dc ad lanem sacrificia consenseritaeos laudant: dc honoribus mactant: in eo exemplo caeter illiciat. vi autem masni existimauerint fide cultores se mino abnegauerint,in eos uero totis camincins suae uiribus,ueluti sanguine sitiat,incubunt,dc de Mos uocat:P corpori suo minime inunt qsi Fqua de a
183쪽
Senera uiri caccussator accrnmus.
ullus apud eos superest:a O us abest omnis humanitas:& detorquent in hombnes iustos conuicia sibi congruentia.Impios enim uocant ipsi scilicet pii de ab humano sanguine abhorrentes: cum si dc actus suos cosiderent,dc illorum quos t E impios damnant iam intelligant q mendaces sint: dc his omnibus quae adum s bonos aut dicunt aut faciunt digniores. Non enim de nostro sed de illos nomero semper existunt qui uias obsidcant armati: maria pdentur:uel si pala grausari non licuit uenena clam temperent:qui uxores necent:ut dotes carum lucremtur,aut maritos ut adulteris nubantiqui natos ex se pueros: aut stragulent. aut si nimium pii sucrint cxponant,qui libidines incaestas nec a filia, nec a sorore, nec amatre, nec a sacerdore contineant: qui aduersus ciues suos patriami coniurem,
qui net eculeum timeantaqui denil sacrilegia committant: dc deorum inuos colunt templa dispolient.& ut quae leuia sunt allinusitata dicamus qui hiseditares captent: testamenta supponant:iustos haeredcs uel austrant: uel excludant: qui corpora sua libidinibus prostituant. qui denil immmores quod nati sunt, cum foeminis patientia certent.qui sanctissimam quot corporis sui partem contra fas omne polluant ec prosanciat:qui uirilia sua serro metant,dc qum est sceloratius ut sint religionis antistites: qui nec uitae quidcin suae parcant: sed extingue das publice animas uendant: sui si iudices sedeant aut immeritos perdant mercede corrupti: aut noxios impune dimittant:qui coelum quo ipsum ueneficiis ap. petant: tanu eos malitiam terra non capiat. Haee ina se his plura laesera uti pabhis fiunt:qui deos colunt.Q uis inter haec tot dc lata iustitiae locus est Et ego de multis pauca collegi:non ut arguerem: sed ut ostenderem. Q ui uolent scire om. nia Senecae libros in mau sumami:qui morum uitiorumq; publicorum dc destris plor,uerissimus, Naccusator acerrimus fuit. Sed&Lucillius tenebrosam istam Ditam circun scripte breuiter depinxit his uersibus.
Nuc uero a mae ad nocte sesto at psesto. Totus ite piteri dies ppsus p pie'
Iactare ide foro ood decedere nusq. Uni se alipeide studio oes dedere dcani Verba dare,ut caute pos it pugnare dolose. Blanditia certare: bonum simulare uirum se: Insidias facere,ut si hostes sint omnibus omnes. Nostro autem p 'ulo quid potest obiici:cuius omnis relisio est:sinc scelere ac sine macula uiueres Cum igitur uideant se ac suos ea quae diximus serere, nostros autem nihil aliud operari nisi aequum dc bonum terant siquid sapereno ex hoc intelligere: de illos qui bonum facinui pios esse: &se impios qui nctanda committunt: net enim ficti
potest ut qui in omnibus uitae suae actibus non errant: in ipsa summa erret. Hoc est in religione,quae rem omnium caput est. Impietas crum suscepta in eo quod est summum bonum:per caetera uniuersa frequentatur: fieri non potest: ut ipsi qui errant in omni uita: dc non in religione fallantur, quoniam pietas in sum. mo regulam tenens tenorem suum seruat di in cς eris Ita fit ut in utral parte de conditione rerum quae geruntur: qualis sit summa ipsa noscatur.
CDe impia iniquorum,qui Deu nesciunt pietate.Et quid ec sit uera pictas, qua deorum cultores assequi nequeunt propter subiectas causas. Cap. X. Operaepretium
184쪽
Pen retium est cogitoscere illorum pietatemi: utex his quae M. mentre ac pie faciunt, possint intelligi, qualia sint, quae ab his contra iura pietatis geruntur. At ne quem uidear inclementer incesse. re: aliquam mihi personam poeticam sumam quae sit uel maximupietatis exemplum. Apud Maronem rex illa. Syo iustior alter . Nec pietate suit:nec bello maior ae armis. ut nobis documenta iustitiae Pulit. Vinxerat dc post terga manus:quos mitteret umbris: Inserias caeso sparsuros sanguine flammas. Quid potest me haesectate clementius, et mortuis humanas uictimas immola. re dc neminiore hominum ranil oleo palceret' Sed sonasse hoc non ipsius es,
cum tuerit, sed poetae:qui insignetuietate uirum insigni scelere laedavit; Ubi est ergo poeta illa pietas quam saepissime laudas.
Ecce pius Tneas. Sulmone creat . O uattuor hic iuuenes totidem quos educat Vphens. Viruentes rapit inserias: quos immolet umbris:
Captiuol rogi persundat sanguine flammas. Grergo dicebat eode ipso tepore quous si plos homines ad immolatione mittebat Equidem dc uiuis c5 reuelle: quos uiuos habeat in potestate: uice pecudu iuberet occidi Sed haec cut dixi)culpa non illius fuit qui literas fortasseno didicerat i sed tua qui cu esses cruditus ignorasti tamen quid esset pietas N illud ipsum quod nesarier quod dotestabiliter fecit.pictatis cilcossiciu credidisti:uidelicet ob hoc unum pius cai quia patrem dilaxit. indri, bonus aeneas haud a spernenda precantes trucida. tius Adiuratus enim per cundem patrem dc spem surgentis Iuli, nequau peper otiariis accensus ec ira. uise ne igitur putet huc aliud in se uirtutis inuisset quid furore tanqstipula exartem dc manium patris per que rogabatur oblitus
iram fraenare non quiverit. Nullo igitur modo pius, qui no tantia non repugnantes,sed ena antes interemit. Dicet hic aliquis. Q uae iis aut ubi:aut qualis est pietas Nimirum apud eos qui bella nesciunt, qui Gncordiam cum omni ui se Mant,qui amici sunt etiam inimicis, qui oestates pro fratribus diligui, q cohil re iram sciunt om nup animi furorem tranquilla moderatione lenire Quanta initur caligo,quante tenebraF dc erros nubes holum mctora obduxit, qui cum e maxime pios putat tam maxime fiat impii. uanto.n .religiosius terrenis istissimulacris seriuunt, tanto magis scelerati aduersum nomen ditanitatis uerae exi sunt Ital pro merito impietatis suae grauioribus malis saepe uexantur,quorum causam quia nesciui,sorturue culpa ois ascribi ista loeum inuenit Epicuri philosophia nihil ad deos pertinere celantis,nec gratia eos ino,nec ira moueti,M N cinreptores eos se *c uideat beatos: dc cultores saepe miseros. Quod eo fit uacu rol in uideane ec natura boni nihil tale creduntur mereri quale saepe patiuntur. solans se in accusati sortinace: c sentiutist si esset ulla cultoribus suis nua
noceret. Merito ae inoi pietate poena eosequi fr&ossensa diuinitas scelere mima praue religiosorum:graui eos infortunio mactat,qui licet suustis moribus
185쪽
uluant in summa fide alip innocentianamen quia deos Munt, quorum ritus imo pios ae profanos Deus uerus odio habetia iustitia de a numine uerae pietatis alioliunt. Nee est dissicile docere eur deorum cultores bonita iusti esse non possint. uomodo enim sanguine abstinebunt qui colant cruentos d- Marte alip lonam quo aut parentibus paroent: qui expulsorem patris sui Iouem natis ex se infantibus qui colunt Saturnum quo pudicitiam tuebunrurtalui colui dea nudam N adulteram dc quasi apud deos pstitutas quomodo se a rapinis de bis, dibus abstinebunt qui Mercurii furta nouerunt docentis no fraudis esse decimo reled astutiae duo libidines coercebunt,qui Iouem, Herculem Libes: Apollinem, caeterosi uenerane'. quorum adulteria & mi a in mares ec sceminas non tantum doctis nota sunt, sed exprimuntur etiam in theatris,atq; cantantur ut sint omnib9 nouoras' Possunt ne inter Mae iusti essi: homines,qui etiam si natura situ boni: ab ipsis tamen diis erudiantur ad iniustitiams Ad platandu enim iniique colas, his rebus opus est,quibus illum gaudere ae delectari scias. Sic fit ut uitalii colenu Deus pro qualitate nois sui sermet, qm religiosissimus est cultus imitari.
Q uod plecutores christianos non modo bestiat suerint: sed ipsisbestiis ,
tiores&truciores. uibus d quare tormentis martyres assiciat. Cap. XI.
I. igi in hominibus qui deorum suorum moribus cogruunt, quia
grauis est 5c acerba iustitia eandem impietatem suam, qua in t ris rebus utuntur.aduersus iustos uuilenter exercent.Nec immento a prophetis bestiae nominantur. Preclare ital M. T. Etenim si nemo est inquit, qui mori malit, qconuem in aliquam figuram bestiae quanuis mentem hominis habiturus, quanto est miserius in hominis DPra ammo esse efferato. Mihi quidem tanto uidetura quanto est prestabilior animus corpore. Aspernanrur ital corpora beluarum, quibus sunt ipsi saui res, sibit adeo placent, i homines sint nati: quorum nihil nisi liniamenta de summam figuram gerunt. Nam quis Caucasus quae India r quae Hyreat iactam immanes tam sanguinarias bestias una aluit Quoniam serarum omnium rabies us ad uentris satietatem furit,same sedata protinus conquiescit. Idaea uera bestia, cuius una iussione funditutarer ubi s cruor: crudelis ubit luctim ubi pauor de plurima mortis imago. Nemo huius tantae beluae immanitatem potest pro merito describere.qui uno loco recubans tame per totum ortam denatibus ferreis saeuit: dc non tantum arnas hominum dissipat: sed dc ossa ipsa e minuit,& in cineres landitinequis extet sepulturae locus, quasi uero ad asstiis: qui Deum confitentur,ut ad eorum sepulchra ueniatur, ac no ut ipsi ad eum perueniant. Zuaenam illa seritas quae rabies quae insania est,tucem ulmis terra mora tuis denegasses' Dico igit nihil esse miserius his omnibus. quos ministros fui'tis alieni quos satellites impiae iussionis necessitas aut inuenit.aut seriti No en honor ille aut prouectio dignitatis suit, sed hominis danatio ad carnificinam: Dei uero ad poenam sempiternam. Q uae autem per totum orbem singli gesserint
enarrare impossibile est. uis enim uoluminum numerus capiet tam infinita tauaria genera midelitatis Accepta.n. potestate pro suis moribus esip samit. Alii praenimia
186쪽
prae nimia tumid te plus ausi sunt,q iubebantur. Alii suo proprio aduersum uistos odio:Ma naturali mentis seritate nonulli ut placerent: & hoc ossicio uia sibi ad altiora munirent.Alii ad occidetam pespitesextiterut,sicut unusin phrygia, qui uniuersum 1 opaeu cum ipso pariter c emiculo cocremauit. Sed Lequato saeuior tato semetior inuenis. Illud uero pessimu genus est,cui clemetis speties salsa blandis:ille saeuior ille grauiores carnifex qnemine statuit occidere, Italdici non pol huismoi iudices quata x qgrauia torment egen era excogitaue in ne ad delectit Noctu sui menstra. Haec aut non io faciunt ut gloriari possint nullu se innocentiurimis serna dcipse audiui aliquos gloriantes quia administratio sua in hac parte fuerit incrueta:sed inuidisca,ne aut ipsi uincantur, aut illi uititutis suae gloriaconsequans.Ital inexcogitandis poenas generibus nihil aliud quietoria excogitant.&iut.n.certamen illud esseμpugna. Vidi ego in Bithynia prasitim gaudio mirabiliter elatum ran' barbaros gentem aliqua subegisse φ
mus qui p biennium magna uirtute restiterat: poLemo caedere uisus est. Co tendunt ibi ut uincant ae s quisit dolores corporibus inimi, & nihil aliud stant a ut ne umo lane quasi uem mors tm nos beatos faciat ac etiam non tormenta quatitosuerint grauiora tam maiore uirtutis gloria pariatulliaut plinacis ulula iubent cura tortis diligenter adhiberi:ut adalios cruciatus mebra renouentur,oc paret nouus sanguis ad poena. Quid tam piu tabc ficum in hum, num fieri potae non curassent tam sollicite quos amaret. Hinc est deorm disespiana. Ad haec opera cultores se erudiunt maec sacra desidcrat. Quin etiam scele
ipsi carnificibus gratiis sti lant,qui dii. t. is uncos. Et st expetibilius inesse bonum dc malu putari id mesum essed uideri i, Op iratilinuocentes rabide saeuientius Elcum sis iniustitiae crudesitatis ἔldo res ustosesin se in ac pru&ntes uideri uolui, caeci:&
laes aere'dc ueristis gnari Adeone uobuo perdit mentes qui iustitia est ut eam summis sceleribusadaequalis. Adcone apud vos petit innocentia,ut ne morte quidem simplicii natu u&Sed supra .ria facinora habeatur nullum facinusadmittere pec usu pum abomni sceleris contagione praestaret Et quonia comuniter m dcorim cultoribus loquimur liceat per uos benefacere uobiscum. Hac est enim lς mostia, hoc opus, haec telismo.& uobis sapientes videmur miraminicii stulmcontemnite, autetia ridete ilibet nobis enim stultitia nostra prodest,Q uid latrati O asiligitis ti initi minus sapietis uest Hane stultitia malumus hancamplectimur. Hocnos credimus expedire ut uos diligamus in uos ipsos,qui istis Olac seramus. Ea apud G nem non abhorrensa uem locusin ea disputan ne, quae habetur a Furio contrauillitia. uacro,inquus d sint quorum ter,cpti a sui muss
187쪽
simus summa iustitia singulafi fide alter insigni sectere Naudacia, & si in eo
Boreae errore ciuitas ut bonum illum uis,sceleratiam facinorosum.nefarium putem tra autem qui sit improbissimus, existimetur esse summa probitate ac fide prom cour hae opinione omnium ciuium honus ille uir uexetur, rapiatur, manus riderit
auferantur,effodiantur oculi:danetur,uinciatur,uratur,exterminetur,egeat. P stremo iure etia optimo,omnibus miserrimus esse uideatur,contra aut ille improbus laudetur,colatur,ab omnibus diligatur. Omnes ad eum honores: omnia imperia: omnes opes omnes denis copae conserantur. Vir deni optimus omniuaestimatione:&dignissimus omni sonum iudicetur. Quis tandem erit tam de mens: qui dubitet utrum se esse malit Prosecto quasi diuinaret quae nobis mala: ec quomodo uentura esstat propter iustitiam, hoc posuit exemplum. ae enim populus noster patitur omnia errantium prauitate. Ecce in eo est en ciuitas uel potius orbis ipse totus,ut bonos &iustos uiros, tanu malos N impios perso q uatur:excrutiet,damnet,occidat. Nam si, ait neminem esse tam dementem: Ma mn dubitet utrum se esse malit.Ille quide ut is qui mutra iustitiam disserebat e lensit malo lapicntem malum esse cum bona aestimatiae:q bonum cum mala. A n rhecoua. bis autem absit haec amentia: ut salsum uero anteponamus. An boni nostri qualiatas ex populi potius pedebit erroribus ilex costientia nostra:dc iuditio Dei misaliqua nos staritas illi est unq,ut n5 potius ueram bonitatem cum omni malo,usalsam eum omni prosperitate malimus ' Sua sibi habeant regna: reges, suas diis uitias diuites ut loquitur Plautus suam uero prudentiam priadem ,relinquant nobis stultitiam nostram, quam uel ex hoc apparet esse sapientiam leam nobis inuident. Quis nam stulto inuideat. nisi qui ipse sit stultissimnsc Illi autem noci. adeo sunt stulti,ut stultis inuideant: sed exeo accurate,' solliciis equunt, ltos non esse conceduntacur enim tam crudeliter saeuiunt, nisi quia metuunt, ne iri
dies inualescente iustitia eum diis suis uaticosis relinquatur si ergo lura deo Tum sapientes sunt nos stultiliquid metuunt ne sapientes illiciant a stultis .e Quod ex eo patet iustitia christi in religionis:&uei fi de cultoribus
deos e crescit ecclesia, sed de ecclesia nec minis, nec tormetis iapclli possint ad tum deos licet nda sacrifieasse ex infirmitate legam inuin q in postea per poenis tennam,in quo Nouatiani c5sulanis surrexerui fortiores. Etu, patientia marist solidissimum est christianae res ionis landamentum, hi Vm aut noster numerus sempdcos cultoribus augeat: nus u l ro ne tipsa qde persecutione minuatur: qm peccare holes: Sin. quinari sacrificio possuntiauerti aut a Deo no possunti Valetin. vi sua uetitas Q uis est tamexcors: tari caecus: qui non uid quaeutra sit parte sapientia Sed illi malitia dc surore caecant ne uideati. stultosep arbitransi esse:quicum habest in sua potestates 'plicia in re: cruciari tame re mori malui cum possint ex eo ipso prouidere no esse stultit in quam tanta hominum milia porbem totum una, dc parimente consentiunt.Si enim foeminae sexus infirmitate labuntur, nainterdum isti muliebrem dc anilem p aetatam
188쪽
per aetatem, maturi eme ac senes habent stabile iuditium. Si una ciuitas desipit: tere uul inumeratara stultae esse no possunt.Si una ruincia una natis,prouidentia careta aeras oes habere intelligetiam rem necessee. Cu uero ab ortu B, IA us p ad occasum lex diuina suscepta sit: dc ois sexus, ois aetas: dc gens: S regio unis ac paribus animis Deo seruiat,eade sit ubiq; pauetia ide cotemptus mortis. intelligere debuerat ali Id in ea re esse roris,qd non sine causi ac morte desen, ciatur,aliquia fundamen ac soliditatis quod ea religione non mi iniuriis ad uexatione soluat: augeat semp&saciat firmiorem. Nam &in hoc quom illos malitia conuinest,qui uertisse selandit religione Desopinans', si holas inquinaue. t eu dc Deo satissicere liceat:& nullus sit tam malus Deseultosiqndata secub' ad placidudnm reuertat t& sdem deuotione maioriapeccati enim conscienotia dc metus poene religiosiore facit, dc sempmulto firmior est fides qua reponit remi etia. Si ergo ipsi deos arbitratur si iratos:in donis.& sacrificiis.& odoribus placare cos credui, ad est tande* Deu nrin ta immitem in implacabile pu
aeterna poenarum inunia dc impressas uisceribus suis notas gestet ita fit ut data diuinitus pace, ec qui fuerant uniuersi reddeat,&ahus ta mira tu uirtutis nomus populusaccedat Na cum uideat uulgus dilacerari homines uariis tormelorumneribus:&uiter fatigatos trafices inuictam tenere patientia: existimat id O
est: nec consensam tam multos nec perseurrantia morientium uana cer nec
ipsam patientia sine Deo cruciatus tantos posse separe.latrones de robusti corporis uiri eiusmodi laceratiora ferre nequeut exclamat,ic gemitus edunt. Vinciatur. n. dolore quia deest illis insperata patietia.Nostri aut ut de uiris tacea pu riec mulierculae tortores suos tacite uincunt, exprimere illis gemitu nec ignis potest.Eant romam de Mutio glorientur.& Regulo. Quoru ester necandum se hostibus tradidit, 'captiuum pudest uiuere. Alter ab hostibusdeprehelascia uideret se morte uitare non posse manu soco iniecit, ut pro farinore suo satilaceret hincque uescit adcre: eas poena ueniam. quam non merruerataccepit. Ecce sexus foemineus de fragilis pas dilacerati se toto corporeurit perpetitur non necessitate,qa licet uitare si uellent, sed uoluntate quia confidunt in Deo. CDe uera uirtute christianos,qui in culmine patientiae stituti: philosophos laudatores patientiae antecedunt uimite patiendi. Et luanum Sstultu st lina
intam terram,ut Deum colete. ' Cap. XIIII.
J Ed hac est uera uirtus: quam philosophi quo gloriabundi non rer
sed uerbis inanibusiactant disserentesnihil esse tam c5grues uiri sa/ ii plenusgrauitati costantiae. nulli terroribus de snia dc uosito pos. idepelli, sed tanti esse cruciari de mori ne fidem prodat,nec ab ossis io discedat,ne metu moriis aut dolore acerbo subactias aliquid faciat iniustum: ..tusi sorte delirare uidetur.Haec in lyrilis cum dies Iustum:&tenacem propo. ''
189쪽
siti uirum. Non clinum ardor prava iubentium . Non uultus instantis tyranni mente quatit solida. uo nihil uerius dici potest, si hoc ad eos reseratur,quinubios cruciatus nullam mortem recusant ne a fide iustitial declinent,qui non tymnicas iussiones,non pra sidium: non gladios tremunt,quo minus uerum dc solida libertatem constanti mente defendant,quae in hoc solo meda sapiuntia est.Q uis .
.n. tam insolens in elatus cst, qui me ueret di oculos in coctum tollere quis imponat mihi necessitatem uel colendi quod nolim uel quod uclim non colendu Quid .
nobis iam ulterius relinquetur. si etiam hoc quod uoluntate fieri oporta libido. extorquet aliena s nemo istud efficiat siquid est nobis ad contemnetiam mortem dolorem suirtutis cst. uam constantiam si tenemus,cur stulti iudicamuri facientes ea quae philosophi laudat. Rccte igitur. Seneca incongruentiam homi uisbus obicet ins ait.Summa uirtus illis uidetur magnus animus. Et idem,cum cconaemnit mortem pro furioso habent quod est utiq; summae peruersitans.S, hi narureligionum cultores eadem stultitia id obiiciunt, quia ues Deum non intcllist.quos Sibylla Erymaea. κωφιυς xsu αἰοή . uocat, surdos scilicet Sexcordes,qui nec audiant diuina nec sentiant. Sed toeram digitis suis imaginatam metuatitae adorent. nunc causa sit ut eos qui sapientes sunt stultos putent:
magna ratio est,noe cnim frustra saliuntur. Quae nobis diligenter est explicata, ut errores suos tandem si fieri potest agnoscant. Quare sapientes habent pro stultis ecquomodo in duabus praecipuae uinitibus pietate. sec aequitate iustitia constet:& quid pietas secudum Trismegisti, ec quid missitas secundum Scero. quarum neutram assequi potuerunt Romani
uel graeci nec aliqui nisi christiani. Cap. X HVstina suapte natura specie qndam stultius her, O ego dc diuinis
humanis testimoniis confirmare possum :&d nihil fortasse apud istos agcmusmisi istos de suis doceaus authoribus no posse iustii iqnil esse qd est eoiunctu cu ucra religide aut lapicua,nisi stultus .esse uideat Carneades academicae sectaplius, cuius induerendo quae uis fuerit:quae eisquentia. quod acumen, qui nescit,is ex predicatioc .intelliget aut Luciliuapua quem disserens, Neptunus de redissicillima ostedit no Galba posse id explicari nec si Carneade ipsum Orchus remittatas culmatus ab Atho iniensibus Romam missias esset:disputauit de iustitia copiose, audiente Galba Sion Catone censoribus maximis lucoratoribus. Sed disputatione suam postridie G uaria disputatione subuertitare iustitiaqua pridie laudauerat sustulit.non quada. plli grauitate euius firma & stabilis debet relata. Sed quasi oratorio exercitu genere in utram pie disseredi. ille facere solebat: ut alios quolibet asseretes posis
ciem stultitiae habet Carneadis
in an set resutare. Ea disputatione qua iustitia subuertit apud Cic.L. Furius recordas'. partem dis Credo qni de Repalisserebat: ut defensione laudatione peius inducere sitae qua putabat regi no posse.r .Carneades aut ut Aristotele refelleret ac Platone iusti. :tiae patronos. prima illa disputatioe collegit ea oia,q pro iustitia dicebant. ut posset illa sicut fecit e nere.grat. n. lacillimu iustitia radices no ha,nte labefacta,re,ut diceret inaniter laborari quia iam nulla in terra sit ut quid esset aut qualis a
190쪽
philosophis dictetetur,a ulinam tot ac tales uiri quatum eloquentis,quantum minii tantii relatia scientiae ad impletnda defensione sumtns uirtutis habuissent cuius origo in Midonstatio inaeqtate est.Sed hi primam illam n nesciemtine secunda qdem tenere po lucrunt. Volo aut prius circuseripte ac breuiter quid sit ostendere ut intelligat philosophos ignorasse iustiam:nee id quod mininouerant potuisse dcfendere. Iustitia quavis ora simul uirtutes amplectatur: es duae sunt omniu principales, q ab illa diuelli separarit non pnt pietas N aequutas:nam fides.temperantia,pbitas innocentia integritas,5 caetera: huismoi uel natura uel institutis parentu possunt inesse iisde hoibus,qui iustitia nesciunt: icuti semp suerunt,na Romani ueteres, q iusti a gloriari solebant, his utit uirtutibus gloriabantur,qcut dixi proficisci a iustia possunt, ec ab ipso sonte seceres. Pietas uero 6c aequitas quasi uenae sunt ri .His.n duobus sontibus constat tota iustitia Sed caput eius5 origo in illo primo est,in se do uiscis acro. Pietasat Pictas sis nihil aliud est u Des notio sicut Trismegistus uerissime diffiniuit cui alio loco dixinius Si ergo pietas est cognoscere Deu: cuius cogntrionis summa est ut eu colas, norat uti' iustitiam.q religione Des non tenet. Quomo.n. pol ipsam nos si qui undo otiae ignorat sPlato adem multa de uno Deo locutus e a quo ait costitutum esse mundu .sed nihil de religione somniauerat n. Deum, no cognoue rat φ si iustitiae defensione uel ipse, uel illibet alius ipsere uoluisset in primis relistones deos cume debuit 'a contrariae sunt pietari. Quod se Socrates, sacere tentauit in carcerem coicetias est,ut iam tuncappareret,qd esset latus his hcibus . iustitiam uera defendere, Dcol singularismatre cc sient. Altera igitur iustitue pars est aeqtas:aematem non dico utini benei tradi, quod ipsum laudabile est in hola iusto Sed se vi caeteris coaequadi,qua Cic.a qualitae uocat. s.n. qui boles generat oc inspiratiora aequos.i.paresesse uoluit Eaadcin conditionem uiuendioibus posuit oes ad sapiam genuit Oibus immortalitatem spo. pondit.Nemo.n. beneficiis eius ccclestibus segregass. Na sicut oibus unicu suulumc ae iliter diuidit, mittitoibus sontes: uictu suministrat: qete. somni dulcita ma tribuit sic olbusaestate uirtute*largis. Nemo apud tu lenius ' nemo diis.
St. n, et Hepse: aequo iure oes liberi sumus. Nemo Deo paupest ni iusti ita indiget nemo diues.nisi a uirtutibus pleus est: neo den egregius, nisi ' bonus 5c innocessueritineo clarissimus nisi q opa misericordiae largiter secerit. NOmo sectissimus, nisi a oes gradus uirtutis i pleuerit. Quare net Roci, ne pMuci iustitia tenere pomerui: qa dispares multis gradibmoles hucrut ,apavpi ad diuites ab huili ad potetes:a priuatis denit usi ad regu sublimissimas prates. VN.n,nsi sunt uniuersi pares,aestas noe,α excludit inaeqlitas ipsa iustitia cuius uis cis in ' Mut pares faciat eos, qad huius uitae ditione pari sorte uenerunt. I De aequitiae christianos quam pia non habentes nec inuenire nec desidere potuerunt. Cap. XVI. Vobus ii illis iustitiae sontibus Imutatis,ois uirtus ecessueritas tollis, d ipsa iustitia remigrat in coctu. I5 no est ues illud bonum a plus reptum,ila ignorabat uel unde orires,vel ν Asceret, quod