장음표시 사용
191쪽
holes pro utilitate sanxisse. Iustitiam aut nulla esse aut sumam tali
nullis aliis prern nostro populo reuelatum est. Dicet.alias. Nonne sunt apud uos alii pauperes, alii diuites, alii serui, alii des, nonne atquid inter singulos interesti
Nihil. nec alia causa cst cur nobis inuleesea lam nomen impertiamus,nisi quia pares csse nos credimus,nam cu oia Euana non corpore. sed spiritu metiamur. tametsi corpos sit diuersa codio nobis inserui non sunt: sed eos de habemus de dicimus seu fratres: religione conservos. Diuitiae quoqr non faciunt insignes: nisi quos possunt bonis opibus facere clariores. Diuites si intaa.no qui diuitias habet
sed qui utunt illis ad opa tum tiae.Et qui paupes uident :co in diuites sunt, quia ocegent.concupiscunt nihl.Cum igiδ de liberi seruis:& diuites paupbus humis litate animi pares simus apud Deutfiuirtute disceriamur. Tanto quisplublinuor est quato iustior. Si .n austitia e quasi pare stetia minoribus facere:qq hoc impcellat:l se inferioribus coaequauit,ssi si non im qsi pare, sed etiam quasi minore se gesserit,uul multo altiore dignitatis gradu Dco uidi cosequetur. Nam plaeti in hac saeculari uita, quonia breuia se caduca sunt oia, praeserunt se alteris soles,dc d dignitate contendiit, quo nihil sordius: nihil arrogatius: nihil a sapien-
r5ne semotius. Rebus.n .coelestibus c5traria sunt ista uniuersa terrena. Sicut
.n.sapientia holum summa stultitia est apud Deli. Stultitia ut docui) ssumma sapientia est, sic Deo humilis re abiectiis est q sucrucospicuus di sublimis in terra. nam ut tacea ' haec psentia renae bona: stas masnus honor tribuae. uirtuti es traria sunt.& uigore metis eneruant:q tande potn firma esse nobilitas.q opes qpinentia:cu possit Deus reges quolipsos inferiores infimis iaceres Et ideo con sulens nobis Deus,interdiuina preptatillud pcipue posuit. ui se extollit hamis liabit qui se humiliat exaltabitur.Cuius p*cepti salubritas doce φ a se apud homines planum secerit: humile praebuint: hie apud Deum praecellens i insignis habratur Plae enim falsa est illa sententia quae apud Euripide sertur in huc imodum. uae hic mala putantur: e sunt in coelo bona. Quo Carneades N iura putilitate sancita dc uera in hoibus iustitia nisi sorte stultos collegetit.inueniri no posset Et civilis iustitia sapiam quidem heat: sed in iusta naturalis iustitia sit utiq;. sed sapientia oli non habeat. Cap. XVII. X sulcam cur pia nec inueire iustitia nec defender potucrur. Nuc redeo ad illud qd inaedera. meadcferso erat iiirma, quae a phis disserebantur,sumpsit audacia restellendi, quia refelli posse intellexit Eius disputatiois suma haec fuit.Iura sibi holas P utiritate sanxisse. Luaria pinoribus: N apud eos p ipb' saepe
mutata ius at naturale re nullu.Oes de holes de alantes alias ad utilitates suas na tura ducere serri pinde aut nullate iustitia: aut si sit aliqua: suma cestultitia: qiii sibi noceret alienis com is cosules:& iserebat haec argumeta cibus populis qua floreret impio.& Romis quoqu*sa totius orbis urens dominio si isti uelint esse: hoc e si aliena restituaciad casas esse redeundia dc in neccssitate ac miteriis iaeendum: tum omissis omnibus ad ppria uetebat.Bonus uir in t si habeat seruit fugitiuum: uci domum in salubre ac pestilente:q uitia solus sciat,& idco placitat ut uendat,utrum ne profitebitur sugiuuum seruum ac paestilerent domum seuedere
192쪽
. dere,an coelabit emptorem Sipfitebitiaremptori fugitiuum esse bonos qdem. t qa no saliet: sed in stultus iudicabie qa uel parito uedet: ueloino no uedet fi coe: lauefit erit ude sapiens quia m consulet. sed ide malus: qa saliet. Rursus si remis. tiat alique qui aurichalcia se putet uedere: sit illud auru, aut pluta cu sit arge. Auri die, tum tacebit,ncutia paruo emat,an id indicabit ut magno Stultum plane uidere emere malle magno. Unintelligi uolebat&euasit iustus ac bonus stultu cercio q sapiens malia. Et in sinc pernitic fieri posse: ut sint holas paupertate cotenti. Transibat ergo ad maiora in quibus nemo potest sine periculo uitae iustus te. Dicebat.n.nempe iustitia est hominem non Occidcre alienu prorsus non attingere,
Quid ergo iustus lacter,si sorte naufragium secerit Saliquis imbecillior uicibus tabulam coeperit:nonne illum a tabula deturbabit ut ipsc conscendat, eat nisus euadat Cum maxime sit nullus medio mari testis si sapies e siciet Ipsi. n.pcreu dum est nisi seceritSi aut mori maluerit, q mani inserre alteri: ia ureo iustus et sed stultusului uitae suae non parcat dum parcit alienataItem si acie suos suis.ho. stes insequi coeperint rαiustus ille nactias fuerit aliquem saucium equo insido reni rei ne parcet ut ipse occidatur an deiiciet exequo, ut ipse possit hoste effugo res uod si sererit sapiens: sed idem malus. Si non secerit, iustus: sed ide stultus sit necesse est.Ita ergo iustitia cum in duas partes diuisisset, altera ciuilem dices: mmisi alteramnaturalem: utrius subuertit:stilla estalis lapicnuasit quidem: iustitiano turalis aest. Naturalis aut illa iustitia sit quidem, sed non sit lapientia. Arguta haec plane et amenata sunt,& quae M. l.non potuini refellere .m O lacit Laeliu Furio re/spondente: pro p iustitia dicentem irrefutata haec tau foueam in ptergressus ut indeatur idem Laelius, non naturalem q in stultitiae crimm uenerat: sed illa ciuile defendisse iustitiam qua Furius sapientia quidem esse concesserat: sed iniustam. CContra Carneadem p ncestulius potee iustus nee sapies iniustus: Et linno. nubus ae iustis Deus sempoptime sutilata necessaria Puidet: quae patent ex diffinitioestulisia:&sapiae.&quaesit cogitano istam. Cap. XVIII. - Uuod ad praesentem disputatione inebat, ondi quo iustitia similitudinem stultitiae gerat ut appareat no sine causa decipi eos: qui putat nostrae religiois Eoies stultos esse: qui talia uideant facere qualia ille proposuit.Nuc maius a me exigi sentio:ut ostendam quare iustitiam Deus stultitiae spetie conuolutam ex oculis holum uoluerit auferre. si prius Furio respondero:quia pa' plene respondit Laeli alui profecto licet sapies sue rit ut uocabas patrocinari in uerae iustitiae nullo modo poterat: quia caput ipm sontem piustitiae no tenebat.Nobis aute satilior est ipsa desenta,quibus coelesti beneficio familiarise:ae penitus nota iustitia qui illa no note: sed re: nouimus. Nam Plato dc Aristotcles honesta quidem uoluntate iustitiam desentire cupio runneffecissentq; aliquid si conatus eos bonus:si loquellam: si uirtute ingenii, diuinas quot rerum doemina iuvisset. Ital opus illoruinaneati inutile iacuit,
nec cuiqua hominu persuadere potuerunt, ut e praescriptio uiueret: quiasu nodamentum a coelo disciplina illa non habuit,nostrum opus certius sit.necessc est
Fod Deus docuit.Illi enim depingebant uerbis,d imaginabatur iustitiam, quae. L iiii
193쪽
in conspectia non erat, nec praesentibuscxemplis confirmare poterat quae asser bant. Responderi.n. posse ab audientibus non posse ita uiae: sicut illi sua disputatione pscripserui adeo ut nulli adhue extiterintiuid genus uitae sequere v. Nos aut non uobis minio, sed eua exesis exucro petitis uerare quae a nobis dirui ostendem Ecnsit igit Carneadesq sit natura iustitiae, nisi ' paria alte prosp in stulticiam non esse.qu intelligae mihi uidear qua mente id iecerit. Non enim re existimauit cum stultu esse. auia iustus est Sed cum sciret non esse : oc rationem in cur ita uideres' non taprehenderet uoluit ostendere, latere in abdito ueritatem ut decretum disciplinae suae tueres: cuius summa sententia est nihil perci pi posse. Videamus ergo utrum ne iustitia foedus aliquod habere eu stultitia possit Iustus inquit si aut aequu saucio:aut tabula naufrago non ademeritrui ipse animam sua liberetistultus est.Primum omniu nego nullo modo seri posse: uth mini qui quidem uere iustus sit eiusmodi casus ruat. quia iustusnech cui lirato inimicus,nec cuiqua omnino appetit alienum. Cur enim nauiger autquid motat ex aliena terra: cui sufficit suas Cur aut belligeretiaut se alienis furorib' mi seuat in cuius animo pax cu hominibus perpetua vcrset Scilicra peregrinis mercishus aut humano sanguine delectabitur qui ncq lucrum sciat appetere, cui susucit uictiis:& non modo ipse caedem facere sed interesse facietibus, ac spectare docat nefas Sed omitto ista quoniam ficti potest: ut uel inuitus ad hse subcuda cogatur. Adco nc ergo iustitiao Euti, uel potius o Carneade cuius e illa omnis ratio tam inanem: tam lupuacuam,ta temptam Deo putas, ut nihil possit nihil
habeat in sese quod ad custodia sui ualeat Sed uideliret q sacrametum homitus
ignorant,ideoqad hanc uitam temporalem reserui omnia:quanta sit uis iust scirae non possimi.Nam dc cum decimare disputant, quavis intelligant crumnis ac miseriis aec plenissimam: tamen expetendam esse aiunt sua causa. Eius cnim raemia,quae sunt aeterna di immortalia nullo modo uident sic rebus omnibus adane psentem citam relatisruirtutem plane ad stultitia redigunt. Siquidem raritos huius uitae labores frustra dc inaniter suscipit . Sed haec alio loco plenius: In terim de iustitiac ut coepimus) cuius tanta uis est: ut cum oculos in coelum su, stule ita Deo mereatur omnia. Recte igitur Flaccus tantam esse dixit innoc tiae vim, ut ad tutelam sui non egeat nec armis nec uitibus, quacunq)iter secerit. Integer citae:s eris'; purus Sive per syrtes iter aestuosas: Non eget mauris iaculisti ecari: Siue facturus per inhospitalem Nec uenenatis grauida sagittis Caucasum,uel qua loca sabulosus iFusce pharetra. Lambit Hydaspes. Non potest ergo fieri:quin hominem iustum inter discrimina icmpestatum, ait
bellos coelestis tincta custodiat: aeno etia si cu parricidis dc nocetibus nauiger, aut malis quoq; pliae,ut una iusta Sinnoces ala liberet :aut certe pereuntibus cstetis sola seruet sed concedamus posse fieri,quod propontiphilosephus,quid c go iustus iaciet: si nactus sueritiaut in equo sauciu:aut in tabula naufragum noinuitus confiteor: morietur potius il occidet: nec ideo iniustitia quod e singulare hominis bonum,stultitiae nomen accipiet, quid enim melius ad charius homu essedc t
194쪽
He debet si innocentia quae uti tam pessinior sit necesse est,quato illam piis
duxeris adaxtremum morit malueris, quid de innocentiae rationcmuruatur:
Stultia est inquit alienae animae parcere cupmesae suae. Num etia pm amicitia pDre stultu tuta iis c uidergo familiares illi pydragorici laudant a uobis quo amici tu alter se tyranno uade mortis pro altero dedit, alter ad pstitutum tepus: cu iam sponsortius duceres':praesentia sui fecit,eumlintcructu suo liberauit,quos uirtus in tanta gloriano haberet, in alter pro amicoselaeret pro fide mori uoluit, sed mitti putarens . Deni ob hane ipsam tartutem tyranus his gratiam rettulit utrullo do,N hois madelissimi natura mutata est. uui ctia dcpcatus te diatae .ut se teritu in amicitia reciperet,no utilia stultos:lta tanu bonos re sapiores uiros.Ital uideo,qre cum Pamicitia dcndc mori summa gloria copulei non etiam pro innocentia perire sit homini gloriosum. Ergo stulussimi sunt qui nobis crimini dant mori uelle pro Deo,cum ipsi cum qui pro litae uolui mori imcoelum sumos laudibus tollant,Deniq; ut cocludam disputatioiacm non posse eundem stultum esse ac iustum: dc eundem sapientem dc iniustum docet ipsa ra. Eo.Quin enim stultus cst qui sit bonia, ac iustum nescit,d id semper peccat. Stultus se.
Ducitur enim quasi captiuus a uitiis nec resistere ullo mo potest,qa caret uirtua perpeccatis,quam nescit. Iustus aut abomni peccato se abstinet quod aliter facere non
potest v si habeat recti prauit notitiam. Rectiam aute discernere a prauo quis stultus apores nisi sapiens Ita fit ut nunqpossit iustiis esse qui stultus est: nem sapiens θ' qui fuerit iniustus. uod si est uetissimum,manifestum esteum qifi aut naufrasgo tabulam autequum saucio non ademerit stultum non esse .qa hoc sacere peccatum est, a quo se sapiens abstinet. Videri tamen dc ipse profiteor, per hominu ti'. siVerrorem ignorantium cuiust res proprietatem . Ita omnis hali: quaestio non ta
argumennsq ditaniu5e dissoluitur.Stultitia igitur est in saetis diebus per igno qΣ μ'
rantiam recti ac boni erratio. Ergo stultus non est,qui ne sibi quidem parcit dummodo alteri non noceat, quod est malum. uod quidem nobis*ratio dc ueritas ipsa praescribit.In omnisus enim videmus animalibus quia sapientia carensitatiliatricem esse naturam. Nocent enim aliis ut sibi prosint,nctaut enim quia maluin nocere.Homo uero qui sciam boni ac mali habet se abstineta nocendo, cuintamodo suo: Gaial irrationale sacere no p5t.Et ideo inter summas holum tartutes Innocentia numerate, qbus rebus appara sapientissimu ee:q maluit re ne noceat,utid officiu quo a muri disc it ,seruet.Na qui vcndcntis errore non redarguit ut aus paruo emat aut a non pfites seruu fugitiuu uel pestilente se domum uendere lucro dc comodo tuo coiulens,non est ille sapies ut Carneades ubderi lcbat, sed callidus d astutus. Calliditas de astutia in multis quom atalibus sunt,ues insidianis aliis di dolo piutut deuoret, icu insidias alios uario genere deludiit.Sapietia ureo in holem sesu cadit. Sapietia.n .est intelligetia uel ad sapientia honu rem placitau uel abstinetia delitas sectos limprobo' .Lucro aut nus sapiens studet:quia bona haec terrena contemnit nec quequa falli patitur, quia nitari ossicium est,errores hominum corrigercsos Q in uiam resucere. Siquidem socialis hominis est ac benefica natura, qua sola cognitione cu Deo haesi.
195쪽
Quod ignoratio immortalitatis & Dei ueri predicto' erroruca est,ae morte moeretur aeterna.Etst homo no sit hola genitor: sed ininister generauoiAD qu re Deus uera sapientia uoluit sub specie stultitiae occultari. Cap. MX. Ed nimiru haec ca issicit,ut stultus esse uideatur,qui egere aut mori malit u noceat uel eripiat aliquid alicti φ holem morte deleri putat. Ex cal psuasione ora tum uulgi, tum etiam philosophos nascutur Crror .Si. n. post mori nihil sumus,profecto stultillani est is non huic uitae consulere,ut si a diutina de commodis omnibus plena. uod qui Desct a iustitiae regula discedat necesse est.Si autem superest homini uita melinec longior,quod re philosophorum magnorum argumentis:& uatum responsista prophetarum diuinis uocibus discimus:Hanespraesentcm cum suis bonis contemnere sapientis est cuius omnis iactitra immortalitate pensatiar.apud cicero nem idem ipse iustitiae defensor Laelius uult,inquit plane uirtus honore, nec est
uirtutis ulla alia merces.Est pIane dc quide uirtute dignissima,qua tu Laeli ncquas poteras suspicari. Nihil.n .diuinas noueras literam.quam tri illa cinquit accipit,facile exigit non acer .Erras uehementer si putas ab tale pinium solui potile uirtuti. Cum ipse alio loco uctissime disseras:huic uero quas diuitias obiicies c qine imperia qregnas qui ista putat humana,sua bona diuia iudicat. Quis ergo te lapicntem Laeli putet,cum ipse tibi loquaris cotrarias paulopost adimis ulmi, ii qus dedisti.Sed uidelicet ignorantia ueri, facit coriam labantet sentenPam. Deinde quod adiugis.Sed si aut ingrati uniuersi,aut inuidi muli aut inimici potentes,suis uirtutem pinus spoliat.O a stagilem qua inane uirtutem induxisti: si similiari p5t suo piso. uae si bona sua diuina iudicas ut aiebas qui possint exis stire tam ingrati iam inuidi, tam potentes qui uirtute spoliare ualeant his bonis quae suerint in ea collata diuinitus Ne illa se inquit multis solatiis oblectat, maximet suo decore se ipsam sustentau Q uibus solatiis quo decorere u in cn me saet
ueniat: dc in poena decor ille uertai Q uid. n.si ut durius dicebat rapias,
Xetur terminetur mea auferant ei maus: Besant ei euli damnetri innesatur, at miseris et naseis necet : pcrdet ne suum pinium uirtus An potius perabit ipsa Minime.Sed dc mcrcede sua Deo iudice accipier,dc uiuet, dc semp uim bit Quae si tollas nihil pol in uita holum in inuale:ta stultu uideri tili,s uiritu:
cuivis naturalis Mitas dc honestas docere nos aiam no esse mortale, diuinu
illi a Deo pmiu costitutu. Sed idcirco uirtute Deus sub psona stullitiae uoluit elle elatam: ut mysteriu ucritatis ac religionis suareet arcanu ut has res Ges: sapientia terrena extollentem se altius sitat multu placente, vanitauferrorisi da inaret:ut pposita deniq; difficultate per angustissimos tramites ad immortalitatis . praemium sublime perduceret.Docui ut opinor nar populus noster apud stulti tos stultus habeatur.Nam cruciari ait interfici male, q tribus digitis comprehe lain so iactare ta ineptu uides , ' i periculo uitae alterius animam magis cura. re q suam Nesciuia n. qtum sit nefas adorare aliti prerq Dcu.qui condidit coetu iac terram,qui humanu genus finxit,inspirauit luce donauit. uod si scruorum. nequissimus habes qui dominus suila deserit,i puer tibus uitaculis erga ι stulto:
196쪽
stulo dc cruce: dc omni malo dignissimus iudicatur. Et si filius eodem modo pcr. ditus atl impius existinatur: qui patrem suum dereliquerit ne illi obsequatur, ob rami caulam dignus putaturiquod sit exhams, & cuius nomen de familia in perpetuum dcleatur. vato magis qui Deum deserit in quem duo uocabula domini& patris aeque ueneranda conueniunt nam ille qui seruum pretio coparat: quid in eum beneficii confert: preteri alimenta: quae illi utilitatis suae gratia sub/ministrat Et qui filium generat non habet potestatem ut concipiatur: dc nascat et ut uiuat. Unde apparet non esse illum patrenusta tantummodo generandi minis strum. Quibus ergo suppliciis dignus est desertor eius, qui dominusuerus, ecpater est, insiquae Deus ipse constituit qui spiritibus iniussis axemum parauit ignem, quod ipse per uates suos impiis ac rebellibus comminatur. De inlania eorum qui deos colunt, di non audent ratione contendere cu fide. libus,& quare sacramentorum suorum silentium indicantiis φ religio per paue tiam defendenda est,& ratione potiusq saeuititia,ferro, ligne. Et quantum, ocin quibus disserunt religionisue cultus&salsae. Cap. XX. Iscantisituro suarumdc alienarum interfectores animam, uimi expiabile iacinus admittant. Primum p tapsos iugulant perduis Psimis damonibus seruiendo, quos Deus in aeterna supplicia danui est, deinde*nec ab aliis Deum eoli patiutur, sed aduertere M
l nes ad mortifera sacra contendunt, nitunturm summa diligentia, nequa sit anima incolumis in terra, quae saluo statu suo speetetin coclum. Q uid aliud dicam et miseros qui piaedonum suorum instigationibus paret, quos deos esse opinantu,quorum ne*conditionem neq; originem. net nota, ncis ratione sciunt Sed inhaerentes suasioni uulgari libenter errantita milunae suae lauet. A quibus si persuasionis eius ronem requiras, nulla possint reddere,sed ad malo Tum iudicia confugiunt.Q uod illi sapietes fuerint illi probauerint illi sciuerint: quid cet optimu,scet ipsostensibus spoliant ratione aiaticant,dum alienis erroribus creduLSic impliciti resignoratia: nccse,nec deos suos norunt. Allutina soli errare, soli desipere uellent Alios euam in consortium mali sui rapiut quasi livbituri solatiu de perditioe multos Sed haec ipsa ignoratia essicit,ut in persequendis sapietibus tam mali sint fingui se illis consulere: illos ad bonam merem uelle reuocare. Num igitur hoc sermone aut aliqua ratisie reddita sacere nitunt s Minime.Sed ut alip tormentis. O mira dc eaera dementia in his putatur mala incns cs se:qui fide seruare conatur in carnificibus aut bona.in his ne mala mens est, qui Mira ius humanitatis:tatis ita omne lacerans An potius in his . qui ea faciut in corpori Sinnocet tu quae nec saeuissimi latr&s:nec iratissimi hostes,necimanissimi barbari aliqn secerut Adeo ne etia sibi meliune: ut uicissim boni ac mali nomina transierant,dc immurent Quid ergo non diem ninstem uocant: solem aenebras Alioquin eadem imprudentia est bonis malorum nomen imponere: DP
tibus mitto iustis impioy quinimmo si qua illis fiducia est: uel in philosophia: Mel in eloquetia armet se:ac restiat haec nostra:Si possunt: congrediantur combrius:& sitania quael discutiat.Decet eos suscipere desensionedeos suorum:ne
197쪽
si nostra inualutant cui cottidie inualese G cum delubris suis ac ludis deseram tur. Et quonia nihil poliunt. Augetur.n. relligio Des quato mam promtur rati
magis ec hortametis agant. Pro dantin medium potifices, seu minores seu ma. rami.flamines augureS.Item rcges,sacrificoli φάψ sunt sacerdotes & antistites religionum. Conuocent nos ad concionem, hertentur nos ad suscipiendosculistus deorum,persuadeant multos esse quorum numine: a c prouidentia regantur
omnia ostendant origines di iuria sacrorum ae deos, quomodo sint mortalibus tradita,qtii fons:quae ratio sit explicent proferant quae merces in cultu, quae porana in tot tu maneat quare ab hominibus se coli uelint, lud illis si beati sut liuis mana pictas colarat. Quae omnia no asscueratione propria,nec em in ualet qui quam mortalis hominis authoritas sed diuinis aliquib' testimoniis cofirmet: De nos fatimus. Non est opus es di iniuria: quia religio cogi no por: uerbis potious il uerbibus res agenda est,ut sit uolutas: distringant aciem oculos suos:Si
ratio eos uera est,asseratur parati sumus audire si doceat:tacentibus certe nihil imus: sicut saeuientibus quidem car limus.Imitentur nos,utronem totius rei
exponant.NOS.n.no illicimus ut ipsi obiectat sed docemus, amus: ostendismus.Ital nemo a nobis retinctur inuitus. inutilis est.n.Dco, si fide ac deuotione caret.Et in modiscedit ipsa ueritate retinete. Doceant isti hoc modo si qua illis
fiducia ueritatis est,ioquatur: discat.audeant inu disputare nobiseu aliquid eius modi:ia prosem ab aniculis quas talenusita a pueris nostratibus,mor illos ac stultia ridebitur . Cum enim sint petitissimi: deorumi progeniem de res gestas α imperia, ec interitus,ec sepulchra de libris nouerint: ipsoli ritus quibus sunt
initiati ex rebus gestis olum uel ex casibus uti etiam ex motibus natos sciant,ino credibilis demetia est deos putare quos suisse mortales negare non audeat, uci sitam impudentes lacrint ut negent suae illos ac illorum literae coarguent, ipsa doni illos sacros initia conuincent Sciant igitur ex hoc ipso, quantu intersit intreuerum ec salsum,quando ipsi qui sunt eloquet uespersuadere non Passutar, imperiti ac rudes possunt, quia res ipsa dc ueritas loquitur.Q uid ergo laeui ut c ut stultitiam suam dum minuere uolunt augeantc longe diuersa sunt carnificina ec in tamnon potest pietas cum es, aut iustitia cum crudelitate iungi.Sed merito noaudent de rebus quicu docere diuinis, ne a nomis derideantur,dc a suis deseratitur.Nam sorte uulgus cui simplex incorruptumi iudicium e,si mysteria illac gnoscat,in memoria mortuorum constituta damnabit. aliud uerius quod colat quaeret. Hine fida siletia saetis costituta sunt ab hominibus callidis,ut riesciat populus quid colatitam autem nos in eorum doctrinis uersemur, cur nobis aut nostris no credui qui utrumq; novimus aut inuident. quia salsis uera praetulimus
sed defendenda sunt inquisit publice sucepta sacra. O qinhonesta uoluntate moseri errant.Sentiunt enim nillil esse in rebus humanis ringione praestantius, ea summa ui oportere defendi Sed ut in ipsa religiobe sic in defensionis genere faue luntur. Defendenda enim religio est non occidendo, sed monendo, non laeuitia sed patientia, non scelere, sed fide. illa enim malorum sunt. haec bonorum . Et necesse quidem est bonum ui religione uersari non malum, Nam si sanguine, si
198쪽
tomientis: si malo resigionem defendere uellariam no defendetur illa, sed pollue, tur S uiolabitur. Nihil est enim tam uoluntarium a religio: in qua si animus s crificantis auersus est iam sublata iam nulla est. Recta igitur ratio est,ut religio. nem patieua uel morte defendas in qua fides c5secrata oc ipso Deo grata e dc re. ligioni addit authoritatem. Nam si iis qui in hae terrestri militia regi suo fide sera
tuis praemiui potest uimitis exoluere. Igitur Dei cultus quonia militiae ccclesiis est:deuotione maxima fidemi desiderat. Quomodo enim Deus aut amabit c lentem si ipse no ametur ab eo Aut praestabit praecanti quicquid orauerit: cuia praecandum nemo mi exanimo net obseruater accedat s Isti autem cum ad si, erifieadum uenitit nihil intimum: nihil proprium diis suis osseruntino integrita. rem mentis:non reueretiam:no Mor .Pcractis ital sacrificiis inanibus: omnem religionem in templo dc cu templo sicut uencrct relinquunt, nihili se ea ne pinerunt,nol referiit. Inde in metui modi religi s. nec bonos facere possunt,nci firmae ac immutabiles esse. Traducuntur ital ab his holes facile, quia inihil ibi ad uita: nihil ad sapientiam: trihil ad fide discitur. Q uae est enim lapstistio illorum deorum quae uis quae disciplinas uxorigo quaeratio quod funda imentum quae substantia quo tedit autquid pollicet cui ab hoIe posuit fideliter seruari: sortiteri defendi in qua nihil aliud uideo, q ritum ad solos digitos pertinent .Nostra uero religio eo firma est, oc solida dc immutabilis qa iustitia docet: quia tiobiscum s per est: quia tota in aio coleus est,quia moena ipsam pro
sacrificio habet, illic nihil exigitur aliud elanguis pecudu, dc sumus:& inepta libatio.Hic bona mens hic purum primas innoces uitat illuc ueniunt sine deicet adulterae: impudicae, lenae procaces,ec obscoenae:meretrices ..Veniunt gladiatoares:latrones: lares: uenefici,dc precans nihil aliud,q, ut scelcra impune comittat.
Quid enim latro sacrificans:aut gladiator roge nisi ut oecidat uid uenenati V com us,nisi ut saltat Quid meretrix nisi ut plurimum peccet Q uid inultera, nisi ut mortem uiri optet.aut ut sua impudicina cretae Quid laena, nisi ut multos Misexuat Quid sur,nisi ut plura rapiat. Hic uero etia icta comunit peccato locus nullus est.Et si quis ad sacrificiu non integra conscietia uenerit,aadit quae illi do iras cominae,ille qui latebras cordis uidet, qui peccatis semper inses lus est ec exisgit iusti :qui fide poscit. Quis huic malae meti aut malae preci locus est ' At illi inscclices nec re sceleribus suis inrelligunt q malu sit quod colur, qnquidem sivgitiis omnibus inquinati niui ad precanda: dc se pie sacrificare opinant : sicu/ Ablutiorem lauerint.tana libidinem intra pectias inclusam ulli amnes abluant, aut ulla maria purificent. uanto satius est metem potius elucre, quae malis cupiditatis laus sordidatur , dc uno uirtutis ac fidei lauacro uniuersa uitia depellere. Quod uat in aliquo egregio facinore,si postea uixerit acceptior fit & charior: Si pierit,
summam iam duce suo morte occubuit.O uato inrugis imperatori omni u Deo nam lemada est,qui n5 tanta uiuentibus: leta & morqui sererit quodlibet inquinatum ac sordidum corpus gerar satis purus est. pQ uod hostes suos adorat stulta Vnuiuas,quos cultus non modo christiani,
199쪽
Sti aut quia nesciunt quid uel quo sit tedum, caeci di imprudem
res in cotuariu cadiit. Adorat ita hostes suos: latrones ec interse. res suos uictinus placat. Et aias suas cum thure ipso cremedas aris detestabili sim t. Irascune citruserim n5siirules alii peis reat Icredibili metiu caritate. uidua .uidear, qui sole non uidet quasi uero si dii essent, indigeret Ium auxilio aduersus coaeptores suos : qd erago nobis irascunt': si illi nihil possunt nisi pipsi deos suos destruunt,de quorum potestate dissidui magis ureligiosi,q qui Oino no colui: Cicero in suis legibus curam ad sacrificia pesperet actaere.pietate inquit adhibeto Opes amoueto. ' se. ciis faxit Deus ipseuklexerit.Ret,hoc quide. Necp.n .sas est de are de Deo. que io colas:quia potente putes.m quo uindicare coletis iniuria pol, qui sua nopol Libri igit ex his qrere.cui ponsitau pstare se putent cogendo multos ad sacrificiu .H's ne quos cogut at no est beneficiu quod ingerae recusanti: sed cosi tendum est etia noletibus,qn quod borru sit nesciui. Cur ergo in crudeliter uexat debilitant cruciat fisalvos esse volvis Aut unde pietas tam impia, uteos miseris modis aut perdat,aut inutiles faciat quibus uelint esse colat tu An uero diis prs, istant at no est sacrificium quod exprimis ab inuito.nisi.n. sponte atq; exanimo fiat, ecratio est: cum holes proser vione:iniuriis carcere:tormentisadaetis iiunt.Si dii sunt isti qui sie eoluntur uel propter hoc soluta tendi no sunt, q, sic colli uolunt di PDdetestatione holum quibus cu lachrymis,cu gemitu, cu sangui
ne de membris cibus fluente libatur. At nos iatra, non expetimus ut Deu neum quies olum creatoriuelit nolit: colat aliquis inuitus: nec sino coluerit irascimur. .
Cofidimus . n.maiestati eius:quita temptu sui possit ulcisci: q senios suoruni 'labores 5c iniurias. Et to cum tam nefanda perpetimur ne uerbo quidem Muchia mur.Sed Deo remittimus ultionem non ut hi faciut. qui defensoresse esse deoω suo' itideri uolui:& saeuiui esserate aduersus no coletes.Ex quo intelligi datur, st. no sit bonu deos colere:quonia bono potius adducendi homines ad bonu suerat inon malo. Sed quia illud malu cst,etia officium eius bono carcti At enim punieri sunt qui destruunt religi s. Num peius nos destruimus a natio Egyptiorum. tqui turpissimas bestiarum ac pecudum figuras colunt, quaedam etiam pudenda dictu tanu deos adorant. Num prius q iidem ipsi, qui erum deos se colere dicant tamen eos publice turpiter deridentide quibus etiam per mimos agi, cum risu .ec uoluptate patiuntur. Qualis haae religio aut quanta maiestas putada est,qus adoratur in templis illuditur in theatris r Et qui haec fecerint, non poenas uiolati inuminis pendunt, sed honorati etiam laudat i discedunt. Num peius nos do istatimus quam quidam philosophi qui omnino nullos dcos esse aiunt Sed -- , nia sua sponte esse nata:omnia fortuitu fieri quae geruntur c Num peius qua opi cures qui esse quidem deos sed curare quicquam negant,net irasci eos nem grattia tamoueris Quibus duris utit persuadent colendos omnino non esse. oi qui i
dem nee colentes respiciunt,ne non colentibus irascuntur. Praeterea cum con- i
tra metus diserunt,nihil aliud efficere conantur,quam ut nemo deos timeanti haec tamen ab hominibus d audiuntur libenter ecdisseruntur impune.
200쪽
e uare maligni spintus inst ent cultores suos in perinitionem fidelium: de
quare ucra religio uideat inanis. Cap. XXII. Onergo ideo aduersus nos insaniunt: quia dii no colutura nobis,
a multis enim non coluntur,sed quia ueritas penes nos est,quae ut
est uerissime dictum lium parit. Q uid igitur existimatamus,n. si nescire illos qui patiuntur Pergis enim evio Nirrationabili su
rore quem nos videmus: illi nesciunt: non enim ipsi homines pera sequunt :qui causam cur irascane innocentibus non habent. sed illi spiritias conio raminati ac perdiu:qn ibus ueritas ta nota est 5c inuisa insinuant se mentibus morum,oc instigant nelcios in surore. Hi enim quadiu pax est in populo Dei iustos
sugitant de pavent .Et cum corpora hominum occupant animas diu uexant, adiurantur ab his: dc nomine ueri Dei sugantur. uo audito dc tremui dc exclamat ec uti uerberariss se testantur.& interrogati qui sint quando uenerint, quomodo in hominem irrepserint confitentur, sic extorti dc excruciali uirtute diuini no nis exulant: propter haec uerbera dc minas .sanctos dc iustos uiros sempoderunt.
D quia per se nocere his nihil possunt, publicis cos odiis persequuntur quos sibi
graues lentiunt: ercentes saeuitiam a uioletissime possunt, ut aut eorum fidem minuat p dolorem,aut si id eis re no quiverint. auseris omnino de terra ne sint qui possint eorum nequitiam cohercere.Non me sugit quid responderi e contra rio ' sc rergo Deus ille singularis,ille magnus,qucm rerum potente, quem dominum omnium confiteris: haae fieri patit nec cultores suos aut uindicat, aut tuet s Cur denti qui eu non colunt opulenti& potentes, di beati sunt,ec honori
bus regnoi potuine , si ipsos ditioni suae ae potestati subiectos habent Redde da dc huius ratio est rei nequid remaneat erroris. Nam in primis haec cae, cur existimes religio Dei uiui uim no habere, indurani homines spe terrenorumacpraesentiu bonos.quae ad cura mensis nullo modoptinet qbus quia careret
stos uidet dc assuere iniustos: dc Dei missi inane actitrans,in quo inesse illa non mut: dc deos rit 'existimat ueros: cultores eos de diuitiis:& honoribus: et regnis stuans. V hi q sunt in hac existimati nim ps elut alterius uim ratis inel hominis: quae tota no in corpore sed in meae est. Nihil enim uidet amplius: a indes,corpus.s.' M uides oculis manuq tractabile e imbecillu: fiagile: mora me est, cin lunt illa omnia bona quae cupiditati ae miraculo sunt: opes: hnoreMuirria:quoniam corpori affuerunt uoluptates, dc ideo ta caduca sunt u corpus ipsum. Animus uero in quo soloest homo:quoniam subiectus oculis non est: nec bona eius inspici possiant quae in sola uirtute sunt posita. dc ideo tam stabilis: Nconstans ec perpetuus sit necine est, si tipsa uirtus: in qua est animi bonum. Quare Ueus electos suos tradita iis plate uexari patias. Cap. XXIII. Ongum est uniuersas uirtutu species . ere, ut de singulis docoq necesse sit sapietem ac iustum uirum longe ab illis bonis ata horrere: quibus quia seuutur iniusti,de cultus ueri, Nessicaces
Nil esse creduntur:ω ad praesente minet qonem satis e si ex una uirtute id P mus υ intendimus. Nempe magna dc praecipua uiri c