장음표시 사용
271쪽
corpora conterentur in grandine:&ipse se inuicem gladio serient: repleburis inores cadaueribus 5c capi operietur ossibus.Populus aut Dei tribus illis diebus sub concauis terrae cultatus erit,donec ira Des aduersus getes extremu iudiciu te mines Tuc exibunt iusti de lateribus suis, & Iueniet oia cadaueribus atqi ossibPtecta.Sed 5c genus oe impos radicitus interibit: nec erit in hoc mundo ulla natio amplius prer sola getem Des tum per annos septe ppetes intacuerunt silua , ncccxcidetur de montibus lignu.Sed arma geliu taburens N ia no erii bellum, sed pax dc requies sempiterna. Cum uero copleti fuerint mille anni renovabit muri dus a Deo,&coetu coplicatae':& terra mutabis.& transso abit Deus homines insimulitudinem angelorum,di erunt candidi sicut nix: uersabunc semper in co spectruoipotentis,d domino suo sacrificabutdc seruiet in pernu. de trificiscreζ- , y publica omniu resurrectio etia in qua exterminabus impii ad cruci da, tus sempiternos. Hi sunt qui manufaetii coluerunt: q diim mudi ac parete ues nescierunt uel abnegauerat. Sed ec d illos eu ministris suis coprehendae ad me namin danabis,m quo pariter Ois turba impios pro suis facinoribus in eospectu angelos atl iustos pei tuo igni cremabitui in aeternu . Hec est do strina sistosrphetarum quem christiani sequimur.Hse sapientia nostra: qua isti qui fragilia colunt uel inanem philosophiam tuentur tanu stultitiam uanitatemq; derides: a nos defendere hanc publiis at asserere non solemus.Deo iubente ut quicti ac silentes arcanu cius in abscondito alip intra nostram conscientiam rencamus. Nec aduersus istos uere profanos:qui non discendi sed arguendi a tq; illud di grauamsemenaer Deum ac religionem rius impugnant, pertinaci contentione cotomus. Abscondi enim tegit mysterium et fidelissime oportet: maxime a nobis qui nomen fidei genisus. Verum illi hane taciturnitatem nostram ueluti cons Otiam malam criminantur. Vnde etiam quasdam execrabiles opiniones de pudicis ec innocentibus fingunt:mibenter his quae finxerunt credunt. Exhortatio ut oes pperent ad suscipendam cum religione sapientiam,pquas ad beatissimam peruenitur mernae uitae beatitudinem. Cap. XXVlI.
V onia decursis ppositi opis septe spatiis ad metu ruecti fumus.supest utexortemur ora ad suscipieda cu uera religione lapient cuius uis dil officiu in eo uertis, ut contemptis terrestribus*abi istis erroribus,quibus antea tenebamur fragilibus scrutetm 5e se gilia cocupisceres,ad a terna coelestis thesauri praemia dirigamin .q ut capere possimus: eprimum omittendae sunt huius pntis uitae illi cibiles uoluispiates, q sas holumpniciosissima suauitate deliniui.Q uata sedlicitas existimari, da est subtractis his labibus terrae: pficisciad illu aus sinu iudic parciet indutigetissimu: a prolabori requie pro tenebris claritate: proterraenis ac breu bus bonis aeterna dc ccscstia largiae'. ua cu mercede acerbitates ac miseris, quas petimur in hoc mudo satietes opa iustitiae, ferri dc coequari nullo mo piat. Pr inde si patieres,si Manee uolumus, cogit ada ac Pponeda nobis sui notisi Ter cana illa. Molendu ce usi in pristinu uapulanau.hndςωpedes. Sta his multo maiora.Carcer, thenae: maenia paueda, sustinendi dolores:mors denup ipla
272쪽
ec suscipietula est. 5 serenda cum liqueat conscientiaenta nec fragilem ista uoluptate sine poena:nec uirtutem sine diuino piso fore. Vniuersis i oportet opera dare,ut se qprimu ad rectam uia ditigat, ut susceptis operans p uirtutibus huius uite laboribus patienter exaetis conlolatorem Deum habere mercane'. Pater enim noster ac dominus qui codidit firmauit coelum: a solem caeteris sideri. bus illuxit: i libratam magnitudine sua terram uallauit montibus: mare circundedit:amnibus disinxit:&quicqd est in hoc operemudi conflauit,ac perfecit enitalo perspectis erroribus hominu ducem misit. q nobis iustitiae uiam paderet. Hunc sequamur omnes.hunc audiamus, huic deuotissime parcamus: quoniam latus ut ait Lucretius. Ueridicis hominu purgauit pectora dictis. Et fincin statuit torpedinis atq; timoris: Exposuit* nu summum quo tendimus ora. uid forenati uia monstrauit limite .pno Qua possemus ad id recto coaedere cursu. Nec monstrauit latum sed etiam precat,nequisdissicultatis gratia iter uirtutis horreret. Deserat si fieri potest uia perditiosi et fraudis in qua mors uoluptatis illecebris adopta resac.Et quato astabannis in senectute uergetibus appropinquare cernit illu diem:quo sit ei ex hac uita migradum cogitet,il purus ablcedat: Π innocens ad iudiciu ueniat non ut faciunt quida caecis mentibus nixi: qui iade. ricientibus 'eorporis uiribus in hoc admonentur instatis ultimae necessitatis ut cupidius Nardentius hauriendis libidinibusintendant. Qua ex uoragine liberet seus dum licet dum facultas adest: sel ad Deu totamcnte conuertat: ut illum die
recurus expectet,quo praesim dominusq; mudi Deus de singulo' factis cogitationibus piudicabiti uanu phie expetunc non latum negligat sed effugiat po rem animam sua iudicet u bona ista fallacia,quos incerta et caduca possessio MMigrant enim cotidiemmulto uelocius exeunt tu intrauerant. Et tamen sino hisus ad ultimum liceat istis lauiali certe relinquenda sunt.Nihil nobis sedire possumus nisi intam bene attinnocenter actam.Ille ad Deucopiosus ille opulentus adueniet,cuiastabunt cotinetia misericordia: patietia charitas fides. H
est haTeditas nostra,quae nec eripi cuiqua potest nec transferri ad alium. Et quis est qui haec bona parareae acquirere sibi uelit. Veniant qui esuriunt ut coelesti cibo saturati sempiternam famem ponant. Ueniat qui sitiunt, ut aquam salutarem de penni coelestis sonte plenissimis faucibus trahant.Hoc cibatu alip potu Dei eccaeci uidebunt:& surdi audientiac mutiloquent :&claudi ambulabui: dc mortui reuiuiscent: dc stulti sapient. N aegroti ualebunt. ut senim comptelas teraraeuirtute calcaueri hunc arbiter ille summus dc uerax ad lucem utraml perpe tua suscitabit. modiuitiis nemo fascibus nemo etiam regia potestate confisus sit,immortalem ista non faciunt.Nam quicumprationem hominis abiecerit ac Psenua secutus in humum se ipseprostrauerit tana desertordomini N imperato. risic patris sui punietur.Intendamus igitur iustiti quς nos inseparabilis comes ad Deum sola perducet. dcdum spiritus hos regit artus: insa abili militia Deo
itemusta es uigilias celebremus. grediamur cu hoste, que nouimus sortiteritu uictores ac deuicto aduersa triumphantes praemium uirtutis,quia
ipse prontainino consequamur. i Liber septimus Finiti
273쪽
Ignoratio hui iurastis est. Socrates os lphoaed Assiimus. Seio hoe Seio hoe
C L. tu Lactantii Firmiani De Ita ad Donatu Liberimus incipiti a
Caput primum. Nimadueri saepe Dotiate se mos existimare: quod etiam non nulli philosophorum putauerunt non irasci Deum ini uel benefica sit tantum o natura diuinar nec cuia nocere pstantissimae ait optimae congruat potestati: uel certe nil curet omnino:uinci ex beneficetiarius quicq boni pueniat ad nos,ne in malcficcntia sequam mali. uOR error sa maximus est re ad curetemta dum uita humanae statum spectat coarguedus in ano
a bis: ne ipse fallaris impulsus authoritate holum a seputant esse sapientes nec in nos arrogantes sumus, ut comprehensam neo ingenio ueritatem gloriemur.Sed do minam Dei sequimur,qui scire solus potest ecreuelare secreta. ius doctrinae philosophi expertes existimaucrut naturam rerum olum, coiectiara posse dephendi.Q uod nequau fieri potest, a mens hola tene bro coemtis domicilio cires scripta longe a deifcctione summota est. Et hoe differt ab humanitate diuinitus humanitatis est ignoratio: diuinitatis scientia. Vnde nobis aliquo lumine opus est ad depellendas tenebras,qbus offusa est hominis cogitatio:qm in carne mortali fientes nostris sensibus diuinare non possumus .Lumen aurem mentis humans inus est:quem qui cognouerit S in primis, admiserit illuminato corde mystcriit uentatis agnoscct. Remoto autem Deo coelestiq; doctrina, ola erroribus plena sunt.Reetess Socrates cum eetolum philo sophos do Iimus:m ut acroru argueret insaniam a se aliquid renere arbitrabrantur ait se nihil scire nisi unu φ nihil scisci. inrellcrit.n.diatrina illa nihil litare in se certi nihil ueri nee ut putabant qda dissimulauit ipsam domina, ut alios refelleret. Sed uidit exple aliquaueritate testatus pestet in iudicio sicut tradis a Platone 'nulla ecthuana sapia:adeo do mina qua inplii gloriabant conte iderisitiabiecit: ut idipm p summa doctrina psit ,st nihil scire didicisset. Sterigo nullae sapIa humana:ut Socratesdocuit: ut Plato tradidit apparet eo diuina nec ulli alii ' deo veritatis notitia subiacere. Deus igis noscendus est in quo sola.
Deritas est. Ille mundi pares ic coditor res,a oculis non uidet : mente uix cernae. i ius religio multis modis impugnari solet ab his qui nequcra sapientia tenere potuerunt: net magni:N Aestis arcani comprehendere rationem. i
si De gradibus per quos ad ueritatem ascenditur:&qui de ipsis gratanasdesini
'Amo sint gradus, per quos ad domiciliu ueritatis ascendici non est facile cuilibet euehi ad summu . ligatibus ueritatis fulgo I re luminthus q stabile gressum tenere no postant:reuoluunc i in il nu .Primus aut gradus e intelligere salsas residore dc abiicereipi : oscultus humana manu fabricatos.Secudus uero pspicere Most unus sit Deus minus: cui'ptas ae pultitia effecerit a principio mudii de guber lnet in postm Tertius cognoscere ministru eius ac nunciu: quelegauit in terram iquo
274쪽
quo doeente liberati ab e re quo implicantenebamur formatu pad viri inicultum iustitiam disceremusE quibus Oibus gradibus ut dixi pronus est lapsus αsacilis ad ruina nisi pedesincocussa stabilitate an De primo gradu eos excuti videmus,a cum salsa intelligat,tamen uerum non inueniunt,conteptis sterrenis fragili su simulacris non ad tuendum se Deum colarat,que ignorat, sed mundi elementa mirantes coelum:aerram mare, lem, lunam, tera pastra ueneram
tur. Sed imperitia hos iam coarguimus in secundo diuinas institutionum libro, De scdouem gradu dicimus cadere, q consentiunt unum esse summum Deum, idem in a philosophis irraetiti,dc fessis argumentationibus capti,aliter de unica imia maiestate sentiunt a ueritas habet:q aut figura negat habere ulla Deum,aut ullo assectiliamoucri putant,quia sitois assectus imbecillitatis, q in Deo nulla est. De tertio uero hi pcipitan qui cum sciant legatum Dei, eundem p diuini di in mortalis tepli conditorem,m aut no accipiunt eum,aut aliter accipiunt a fides poseu,quos ex parae iam refutauim is quarto supradicti operis librosc resutatam postea diligentius, cum respondere ad ora sectas coeperimus: q ueritat dum disputat perdiderunt.Nuc uero contra eos disseremus:qui de secundo gra.dulapsi praua de summo Deo senn uti Aiunt.naluida nec gratificari cum quicqrtice irasci sed securum ec quietum immortalitatis suae bonis perlata.Illi uero iram tollunt, gratia relinquunt Deo. Naturam.n.summa uirtute pstatem dcno maleficam esse debere, ita ora philosophi de ira consentiunt,de gratia discrepat. Sed ut cuipposita materia per ordine descendatoratio huiusmodi facienda nobis dc exequenda partitio est cum diuersa dc repugnatia sint ra ec gratia . Aut ira tribueta in Deo dc gratia detrahenda aut utru* pariter detrahendu. Aut ira d Ela M. ec gratia tribuenda,aut neutrum tribuiaum. Aliud amplius piter haec nihil potopere natura,ut necesse sit in uno istorum aliquo uerum, qia H raritur inumbri. Onsideremus singula ut nos ad latebras ueritatis di ratio dc ordo deducat. . si Quod nullus asseruit Deum irasci,& gratia non moueo. Cap. III. Rim illud nemo de Deo dixit unqirasci eum tantummodo,dc gra/l tia non moueri. Ean. disconueniens Deo, ut eusmodi potestate sit praeditus, qua noceat ec absit: prodesse uero ac benefacere nequeat. --igitur ratio, quae spes salutis hominita proposita est, si malo. rum tantummodo author est Deus: Quod si sit iam maiestasilla uenerabilis, ita ad iudicis potestatem,cui licet seruare ac liberare, sed ad tortoris ae carnificis ossicium deducitur.Cum autem uideamus n5 modo mala esse in rebus humanis, sed etiam bona utit si Deus non est,aut rem esse alterum necesse est,qui contraria Deo satiat:&det nobis bona.Si est quo nomine appestandus est Cur nobis qui malefecit notior est,il ille a bene s Si aut nihil potesse pier Deum absurdum est. ecumum putare diuina piatem,qua nihil e maius, nihil melius noceret, prodesse non posse,& ideo nemo extitit,qui auderetid dicere: qa nec ronem ha tnec ulla modo porcredi. uod quia conuenit, traseamus dc ueritatem alibi requiramus. Gantra Epicurum disputat, qui negabat Deum irasci, gratificanta omnia
prouidere. l. . Caput. . . . IIII.
275쪽
Deus nihil eurat. Epirarum lesissenta
Deus sino irascii gra mouel Meetias imbecillistatis est. Emuriuuerbis os res quit te sustulit.
Vod sequie de se la Epicurie,sicut ira in Deo no esse, va nec gra/: i Ide.Nam cu putaret Epicurus alienu esse a Deo malu sacere si inectu iracudis pleru* nascae, ademit ei et beneficentia, qtri in debat cosinns esse ut si habeat ira Deus, habeat ec grami It 3 ne illi
intium cocederet,etia uirtutis secit explem.Ex hoc incit beatus dc in corruptus M
a nihil curat,necp habet ipse negocium,ne alteri extubet cus ivtus si nec moves quod est Pptium uiuetis, e facit alio impossibile homini quod ptium Dei,u oino nulla habet uoluntate.nultu actu, nulla demi adminstratio. nem,qDeo digna sit.Hq maior,&q dignior administratio Deo assignari siq
tia Sed si nihil pridet, amisit oem diuinitate. ut ergo tota tam,tota Deo su, statia tollit O aliud dicit nisi Deu oino no ec Deni M. I .a Possidonio dictu refert id epicus sensisse nullos deos ce: sed ea q de diis locutus sit:depellendae in. uidiae dixisse. Itaqi uerbis illu deos relinqre:remtipa tollere: O' nussu motu: nultu tribuit inna. l si ita e V eo fallicius M a sapiete dc graui uiro de taee ictu. Hic uero si aliud sensit, dc aliud locutus e qa alid appellatas e q deceptorbillguis: malus ec pria stultus Sed no erat in uersutus Epicurus ut salsedi stud ista loqres, et scriptis ad ma memoria signaret, sed ignoratia ueritatis errauit. Inductus,na principio uerisimilitudine unius istaene ario in ea q s Me incurrit. Pri .n.ὶIa suit ira Deo no Guenit. Q dcu illi φ dc i pugnabile ui deres no poterat coseqntia recusati, qauno affectu amputato et caeter assc . adimere Deonecessitas ipsa cogebat. Itaq no irascie uul nec gia moves, Gestim cotrarium,iasino ira in eo nec a e,utu nec metus,necla tui et nec moeror
nec misericordia. Una αn.ro cunctis affectibus una c5motio q in Deum cadereno pol. uod si nullus asse sin Deo e M Fqdassicit ibecillu Mergo nec taullius rei, nec Puidentiae in Huc cppuenit lapitast isdisputatio: caeteraqsequunt Obticuit. qa nec cura sit in eo nec puidentia, ergo nec cogitatione alis nec sensum in eoee nullum quo efficie uino sit oino. Ita cu gradatim descedis
set in extreo gradu c5stitit qa primitu uidebat. Sed qd mest reticuisse ac piculudissimulasse Necessitas illu uel tuitu cadere coegit. Dixitina id noluit qa argumetu sic ordinauit ut ad illud Neuitabat necessa de niret. Vides igit quo puranias ira sublata, dc Dco adepta s Dent alnullusidcredit, aut admiau pauci αMe scelerati ac mali q sperat P peccatis suis ipunitate. uod si 5 hoc falsum inuenit nec ira in deo te nec geam. Veniamus ad illud quod tertio loco positu eae e Contra Stoicos dicentes in Deo esse gratiam station iram. Cap. V. XMunantur Stoici, ec alii nonnulliali melius de diuinitate sensisse, qui aiunt gram in Deo esse,ira no esse. rauorabilis ac populatis oro noeadere in Deum hanc animi pus danimitate, ut ab ullo se laesum putet. qui laedi non fit,ut aera illa ec sancta maiestas concites,pturbetur: insanit quod est terrenae fragilitatis.lia. n. motionem mentis esse ac perturbationem ruae sit i de
276쪽
a Deo aliena .Quod si hominem quo , qui modo sit sapies & grauis ira no deceat Siquide cu in animu cuiusqua incidit,uelut saeua tempestas,tantos excitet flu Irari uuuetiis ut statu menct immutet ardescant oculi os tremat lingua titubet detes c5 crepent: Alaemis uultum maculet nuc suffusus rubor,nue pallor albesces: qnto magis Deu non deceat tam foeda mutatio Et si homo qui habet impertu ac potc. . statem late noceat, per ira sanguine fundar urbes subuertat, populos deleat pro.
uincias ad solitudine redigat, quato magis Deu qui habrat totius generis livani: et ipsius mudi pratem pditu'suisse uniuersa credibile sit si irasceres Abesse infabeo in magnu in pnitiosum malu oportere dc si absit ab eo ira dc cocitatio, quia re deformis,dc noxia est,neecuri male sarit, nihil aliud supest nisi ut sit lenis, πώ qiz. ζquillus,ppitius beneficus.eoseruator. Ita .n.d um&coisolum pater,&optumus,lc uere maximus dies poterit.quod expetit diuina coelestist natura. Nam si
inter holes laudabile uides esse potius a nocereruiuificareqoccidere, saluares odere, nec immerito innocetia inter uirtutes numerae, & q Lee secerit diligit pires ornatur: benedum scibus votita celebrae: Deni ob merita tabene a Benin sit Deo simillimus iudieae,uto magis ipnim Deu patre diuinis psectist uimitibus mellete ati ab vi terraena labe sumotu diuinista ccclcstibus beneficiis oe genus tum .pmereti Speciose ista populatiteri dicune', & multos illiniit ad credendu.Sed qui haec colentitit ad uetitate quide propius accedui, sed in parte labun. 'tur natura res paseosiderates.Ne si Deus non iratae' piis de iniustis, nee pios uul iusto i diligit.Ergo eostatioresterror illos qui S ira simul dc gratia tollui.
In rebus.n .diuersis aut in utra parte moueri neccssc est aut in utra. Ita*qui honos dili git,& malos non odit nee bonos diligit, quia dc diligere bonos modio dili tinmalos uenit,t malos odisse ex bonos charitate descendit. Nemo inqamet uita sine odo mortis,qui appetat luce, si qui tenebras fugit. Adeo natura ista con a n5 odii sunt ut altes sine altero fieri nequeat. Si quis dominus habest familia seruos bo, n uno disnu ac malia, non utilaut ambos odit aut ambos beneficiis d honore prosequis', ruod si faciet dc iniquus re stultus est.Sed bonum dc alloquii amice,&ornat, Nomui ac familiae, suis cibus re pficit:Malu uero maledictis,uerberibuS: nu/ditate fame,siti iamdibus punit,uid hic exemplo caeteris sit ad non peccadum: re ille ad pmeredu ut alios metus coherceat alios honor Puocet. Qui ergo dilis
git Nodit qodit di diligit sunt.nqui diligi debeant, sunt qodio haberi.Et sicut is qui diligit eonfert bona in eos quos diligit ita qui odit:irrogat mala his quos odio
habet. 1uod argumentu quia uese distatui nullo pacto pol.Vana ergo&salsa 'est istaeos qui ait Deo tribuut: altos detrahut,n5 minus uillos,qui utrun*. Sed illi ut ostedimus ex parte no errat:sed id ql melius est ex duo s retinent. Hi uero quos ratio dc ueritas argumcti huius inducit salsa cino lata suscepta i maximu errore cadut.N5.n .sic operiebat eos argumerari quia Deus non iratae,ergo nee gratia iam scita ita quia Deus gratia mouis ergo&iratas.Sim. rtum dc indubitatum fuisset non irasci Deum, me dc ad illud altes ueniti esset ne, in cesse:Cum autem sit ambiguum de ira, pene manifestum de gratia absurdum e ex incerto certum uelle lauertere,cum sit promptius de nisium infirmare; oste
277쪽
Holes eas der5ne natos:q uni, ne a quae spirant.
dei notitia habet. Sermo hos minis pro mus Aialia musta habent similitu ne quandi
proprius. Aialibus mutasimesse ratione.
si Quod deus irascitur. Cap. VI. T sunt de Deo philosophos sententiae. Aliud praeterea nihil quisq dixit. Quodsi haec quae dumi sunt salsa esse deprehendimus,unud: lud extremsi supest in quo solo possit ueritas Iueniri,quod a philosol phis nec susceptu est una nec aliquado desensum conseques ec: ut
irascas Deus,qm gratia commouetur.Haec tutia nobis,dc asserenda sola est.In eo.n .summa ois ec cardo religionis pietatis uersas ne v honos ullus dc ri potest Deo si nihil pravit colent nee ullus metus si non irascitur non colcnti.
4 Quod philosophi errant,dc quod homines ab aliis animatibus maxime differunt religione quae hominis est propria. Cap. VIJ si Vm saepe plii per ignorantia ueritatis a rone des crint alis in
errores inciderint inextricabilcs.Id.n. solet his euenire,qJ inatori uia nescian 6 no latenti se ignorare dum uagat ,dum Totari obuios erubetat. I llud in nullus philosophus assciuit unu no ni hil inter holcm dc pecude intercile nccoino quisu modo sapies, qui uel leuiter ronale aial cu mutis & irrationabilibus coaequatit,quod faciunt q. dam imperitia ipsis pecudibus similes:qui cum uetri ac uoluptati se uelint tradere:aiunt eadem ratione senatos qua uniuersa quae spirant, qddici ab homine nefas est.Q uis.n.tam indoctus ut nesciat: uis tam imprudens et ut non senti at aliquid inesse in hola diuini Nondu uenio ad uirtutes animi de ingenii quibushess manifesta cognitio est.Nonne ipsius corpis status dc oris Dura declarat noMecu mutis pecudi aequales Illas natura ut humu pabulii apostrara est, ehabet quicu coe m cccio quod non intues. Homo aut recto statu ore sublimi adeonteplatione mundi excitatus fert cum Deo uultu ec ratione cognoscit. Pro pterea nullu e aiat ut ait Cicero praeter holem,quod heat aliqua notiua Dci. Solus. n.sapietia instructius est X religione solus intelligit. 6 haec cst licis arer mimae uel pcipua uel sola distantia Nam caetera quae uidens hominis ce otia desino sint talia in mutis in similia uideri possunt.Proprius hois sermo est, inminiblis quaeda similitudo sermonis.Na cic dignoscut inuice se uocibus,dc quu irascintur edui sonu iurgio simile,& cu se ex interuallo uidet gratuladi osticiu uoce do clarat. Nobis quiae uoces eos uidentur incognitae,sicut illis fortasse nostrae. Sed ipsis q seintelligunt uerba sunt deniq; in ta amestia ccnas uocis notas exprimunt quibus habitum mentis ostendant. Risus quo p est hois Pprius S in uidcmus in aliis aialibus quada signa miliae: cu ad lusum gestiunt xlures admulcetuictu co. trahut,fronte serenant: ulos in lasciuia resoluunt. uid ta Ppriu homini u rode puidentia suturis At qui sunt atalia quae latibulis suis diuersos N plures cxitus pandati ut si quod periculu inciderit, fuga pateat obsessis:qdno se rennis lasti illis intelligetia dc cogitatio.Alia midet in sut utigente formicae farris aceruuc5portat hyaemis memores tectius reponur,ut apes q natale solum tacertos no uere penates. Venturoq; hyemis memores aestate labore. periuns,dc i mediuqsita reponuul5gum est si exeq uesim quae a singulis generitrus aialiu fieri soleat humanae sollertiae simillima. d si hos esum quae alita homini solent in multis quo p
278쪽
. quo deprehEditur si linado apparet solam esse religionem cuius in mutis uuamvis,nec uestigium aliquod nec ulla suspitio inueniri p&,religionis. n. est pro. Residistri a iustitia, quae nullusiudaial attingit.Honio.n.solus impcrat, tera sibi cociata sunt.Iustitiae aut Dei culi ascribitur,queqnon suscipit,hica natura hois , alimus uita pecudu subhumanas uunt cu uero a teris alati hoc pene solo disseramus: q, solicium diuina tam piaremi sentimus. In illis autem nullus sit a uini illaetus rem illud fieri no pol ut in hoc uel multa plus sapiant uel huana natura desipiat,Cum lici ob sapietiam, dc cunet, q spirant: dc cis res natura sub meta sit. uare si ratio si ius is hoc praecellit re superat caeteras animantes: Psolus notitiam Des capit, paret religionei' nullo modo posse dissolin. citra Epicuru religione subuertentem preligio sit habenda. Cap. VIII. et Gl Issoluitur autem respgiosi credamus Epicuro illa dicenti:
Omnis enim in se aluum natura necti se est: Luaetis Immortali aeuo summa cum pace fruatur. 1l Semota a neis oculis seiugacplonge.Ia priuata dolore os priuata potietis.Ipsa suis pollens opibus nil indiga nil Nec M pro mentis capis: nee ta cara. uae cu dicit ut m aliquem cultum Deo putat me tribucndus an euertit in religionem S. n.Deus nihil una boni tribuit si colentis obseqo nulla Fam re fert: d lauanumta stultum a templa ificare sacrificia facere dona ferre, rε familiarem minuere utruhil at mur Atin.natura excellentem honorari opor tet. uis honos deberi pol nihil curatiae ingratoc An aliqua rore obstricti esse possum'ei.q nihil habeat tac nobiscum Deus inqt Ciceroi talis est ut nulla se a nulla Mium charitate aeneatur:ualeat. iud. n.faccre nitius hoi pH quid cotemptiusdici potuit in Deum Ualeat inqtichabeat θ rccedat qnparisenub is Epoti Q uod si negocium Deus nec habet necexhibet cur no ergo delinquam' quinens horum conscientiam saliae licebit ac leges publicas cir scribere: Ubicun* nobis latendi occasio artiserit,auseramus aliena,vel sine cruore, uel etiam sanguine,si praeter leges nihil inamplius quod col&lum sit.ine dum sentit Lucretius,religi emtanditus dei qua sublata confusio ac rurbatio uitae seqtur. 'Quod si religio tollino potest ulta sapientiam retineamus,qua cois uita sit tutis ior quo religio ipsa sine metu tueri aut custodiri potest. uod.n.iton metuid :co a ctenituriquia cotemnisinit non colitur. Ita fit ut relimo, dc maiestas, echonor, ta lino metu constet.Metus aut non est ubi nullustras irSiue ide gratiam Deo siuel iram,sive inrui detraxeris religionem tolli necesse est sine qua uita hominustes Mai stistitia scelere,imanitate pisur.Multum n.refrenat holesc5scientia, si credam' nos in cotis cetii Dei uiuere, si non tantum quae gerimus uideri desuper,sed etia stant. quae cogitamus aut loquimur audiri a Deo putemus. At enim prodest id crescrecut quida putat non ueritatis gratia, sed utilitate,quonia leges conscientia puni restimatre non possunt: nisi aliquis desu rorror impediat ad cohibenda peccata. valla hQmio est i tur vis religio de diuinitas nulla est. Sed a uiris prudentibus univcrsa cola etia lunt, quo rectius innocentiusquiuae . Magna haec N a materia qua nosci mus aliena quaestio est. Sed quia nixessuis incidit debet quavis breuitarattingu
279쪽
CVatias opimhnes de mundi opifeso Ee gubernatione enumerat. Cap. IX. h Um senieliae philosophos prioris vis demidetia consensissen t nec ulla esset dubitano quin mundus a Dco dc ratione esset istii Prodito It &-πῖerce Primus olum Protagoras extitit idibus Sora ri cratis qui sibi diceretnsiliquere utrueet aliqua diuinitas necneὸ uetitate: dc religione iudicata est ut re ipm Atheniesesexpulerint suis finibus,dc libros eius qbus hae
continebatur in concione exusserint.De cuius semetiation est opus disputare
nihil certi pronuntiauit Post haec Socrates dc auditor eius Plato, di qui schola,Platonis tanu rivuli diuersas inparies profluxerunt: Stoici dc pipatetici in ea prouid suere seia,qua priores,postea uero Epicurus Deu adeesse dixit, qa necessi: sitesse aliqd in munda pstans,di eximiit, oc bratu pacientia in n illa.Ita p mun du ipsum nec rone ulla nec arte nec fabrica instruetii.Sed natura rem quid usta minutis seiminibus Jc insecabilibus conglobata. uo ad repugnauus dici possit non uideo. D.n. si est Deus: uulpuides est ut Deus nec aliter ei pol diuinitasattribui,nisi id pratae ita teneat,dc praesentia sciat. 5c sutura a spiciat.Cum igit pro uidentia sustulit etia Deu negauit ee. Cum aut Deu esse Hessus est.ec rudelia simul esse cocessit. Alteru.n.sine altero nec re prorsus nec itelligi poti Ves his mstea i bus qbus in pEia defloruerat: titit athenis qda Diagoras qui nullum es Deu diceret ob eat sesam notatus est atheos ite Cy sus Theodorus bo quia nihil noui poterat reperire Oibus ia dictiso inuetis, luci ut traueri tate id negare in quo priores uniuersi sine ambiguitate consenserat. Hi sunt et tot saeculis 6c igeniis asserta at defensam .puidelia caluntati sui. Quid inum
istos minutos di inermes philosophos rationean uero ueritate pstantiu uix Fresollemus an potius utroch Sed .pperadu est ne logius a materia deuages Oxatio et Q uod mundus Dei prouidelia famis sit. 6 gubernetur. Cap. X.
Vinolunt dilua prudelia lactuce munduraut principis iter se temqere coeutibus dicunteeiacretum,aut repete natura extitisse. Natur
lucro ut ait Straton habere in se uim gignendi dc uiuendi .sed eam incc sensum habere ullii nec figura. utitelligamus ori qus sua spo ite esse generata nullo artifice necauiliore. Vtruluanu dc impossibile. Sed lim, Naturaud euenit ignoratibus uritate ut quiduis potius excistenta id sentianis rodo potat.Primum minuta illa semina quorum concurlu totu mundu loquuta Atomos ubi aut unde sintqro quis illa uidit unus' quis sensit quis audiuit 'An si us Levi
ἀ Σ cippus oculos lia lictolus mentes Qui plecto solus cium excus, si e corassisus. i qui ea loqueretur,quae nec aeger quila delirare nec dormiens posset somniam Quattuor elem constare ota philosophi ueteres disserebacille noluitme alie nisuestigiis uideretur insistere.sed ipsorum elementos alia uoluit esse primor dia qua nec uideri possint, nec tangi nec ulla corporis parte sentiri. Tam minuta sentina ut nulla sit acies ferritam subtilis qua secari ac diuidi possint. Unde ita Atomi lis nomen imposuit atomos.Sed occurrebat ei 'si una esset oibus eadet nati'ta,non possent res eiscere diuersas tanta uariciate, quanta uidem inesse nata
280쪽
Dixitergo laeuia esse,& aspera,& rotunda, angulata,& hamata. Quam meli' fuerat taceresti usus tam miserabiles tam inanes habere litigua:&quide uereor ne non minus dclirare uideatur qui haec pulci refellenda. Respondeamus in uelut aliqua dicenti.Si laeuia sunt,& rotunda uul non possunt inuice se apprehendere:utalis corpus effetat:ut si quis miliu uelit in una coagmentatione costringere laciis ludo ipsa granos in massam coire non sinat. Aspera inquit.& angulata sunt& hamata.ut possint cohaerere. uidua ergo α secabilia sunt.Hamis enim necesse est,ta angulos eminere.ut possint amputari ita qd' amputari ac diuelli potest ec uideri poterit & teneri.Haec inquit per inane irreuetis motibus uolitat: &hue at pilluc serutur,sicut pulueris minutias videmus in solem per senestram radios ac lumeimiserit.Ex his arbores,d herbae,dclauses ora oriuns ex his at aliaec Mira & ignis,& uniuersa gigntitur,ta rursus in eade resoluunc. Ferri hoe potquadiu de rebus paruis agitaturi ex his et mundus copitatus cst. Implfuit num
G perceptae insaniae ut nihil ulterinduci posset: sed i uenit in ille qd adderet. inest inat infinituncep5t quicquacare:necessc est ergo innumerabiles ee mundos. uae rata uis fuerat atomo',ut molesta inextimabiles ex in minutis conploliarentur Aeprimu requiro quaesit istos seminit,uel ratio uel origo.si. n. ex'illis sunt oia ipsa igitur unde esse dicemus quae natura lata copia ad efficiendos innumerabiles mundos subministrauit.&d concedamus,ut i pune de mundis delis
uerit,de hoe loquamur n quo sumus, ec que videmus: Ait omnia indiuiduis eoia pusculis fieri,si hoc ita esset nulla res une sui generis semine indigeret, sine ovis
alites nascerentur:ac a sine partu.Item caetera uiuentia sine coitu arbores & qwgnuntur e terra propria semina non haberent, quae nos cottidie tractamus talerimus.Cur ex frumento seges nascitur,dc rursus ex segete frumentus Deni patomorum coitio& globatio efficeret omnia:et in aere univcrsa cocresceret si
quide per innanc atomi uolitat: cur sine terra,sinc radicibus,sine humore, sine, mine non herbae: non arbor non fruges oriri aut generari possunt Unde appa. Hi nihil ex atomis fieri,quadoquide una quae 3 res habet propriacerta natura situm semen suam legem ab exordio datam. Deniq Lucretius quasi oblinis at morum quos asserebat:ut redargueret eos, qui dicut ex nihilo fieri omnia his argumentis usus est,quae contra ipsum ualerent,sic enim dixit: si de nihilo fieret ex cibus rebus: Omne genus nasci posset nil semine egeret
tem postea Nil igitur fieri de nihilo posse putandum est.
rumine qn opus est re quoquel creatae Aeris in teneras possint diserrier auras quis huc putat habuisse cerebrum,cum haec direret nee uideret sibi esse contraria Nihil enim per atomos fieri exi de apparet,q, seme cuiust res certum est, nisi sorte et ignis et aquae natura ex atomis esse credemus. Quid, se durissimi risgoris materiae: si limi uehemetiore collidatur ignis excutitur Nam in serro aut silice atomi lateis Euis inclusit Aut cur sua spote no emicant aut quomodo semina ignis in maloia frigidissima manere potuerunt Omitto silicε ac serru.Orbe uitreu plenu aquae si tenueris in sole,de lumine quod ab aqua resulget, ignis acceditur,etiam in dissimo si ore.Num eua in aqua ignere crededu est atqui de
Atomi irrequietis moubus pinane mutat. Mundosee uunimerabiles.