장음표시 사용
281쪽
Deos ex Atomos Coucurium esse coa
sole ignis ne aestate quidem accendi potest . Si caere ἰnhalueris, uel si uapor letti
aliquid attigerit,aut crusta marmoris:aut lamina, paulatim per minutissim's r res aqua concrescit.Item de halitu terrae aut maris nebula existit, quae aut disper. sa humesacit quicquid texerit, aut collecta i arduos moles in sublime veto rapta, stipatur in nubem ati hymbres maximos deiicit. Ubi ergo dicimus liquorcs ira tos esse Num in uapore: num in halitu nu in uento. Atqui nihil potest cosistere in m quod nec rugitur nec uidetur. uid ergo de aialibus loquar, in quorum coraporibus nihil siner5ne sine ordine sine utilitate sine specie figuratum videmus , Adeo ut solertillima de diligetissima olum partium mororul descriptio casum , ae fortuna depellat.Sed putemus artus Nossa, o neruos, 5 sanguine dc atomis posse cocrescere. uid sensus,cogitatio memoria ingeniti, qui semini co a etari possunt minutissimis inquit.Sunt ergo alis maiora. Quomodo igitur, inserabilia c Deniq si ex invisibilibus sunt quae uidentur, cur igitur nemo uidet iSed sine inuisibiliaq sunt in hola cosideret siue tractabiliaquc inunt subaspectitrone utracs costare quis no uidet uomodo ergo rone coeuntia possunt atria efficere rationale Viacinus. n .nihil esse in omni mundo, quod non habeat in se maxima mirabilemi ronem. uae quia supra licis sensum dc ingenium est: cui rectius il diuinae pvidentiae tribuenda est,an si simulacrum litas ec statuam rati ec ars fingit,ipsum holem de litatis temere concurrentibus fieri putabimus Etud simile ueritatis in ficto,cu sumum dc excellens artificia nihil aliud nisi umbraec extrema corpis lineameta possit imitans num potuit humana solertia dare omri suo aut motu alique aut sensum Omitto tensum uidedi, audi edi, Oradi terorul mebros, uel apparentiu uel latentium mirabilcs utilitates. uis artis potuit aut cor holi aut uocem aut ipsam fabricare sapietia. Q uilq igie sanus existimat,quod homo rone ec cosilio sacere nomisit, id cocursu atomoue passilii: cohaerentiu perfici potuisses V ides in q dcliramenta inciderunt dum nolunt cisse, et ne curami res Deo dare Cocedamus in his ut ex atomis fiant q terrena sui, num etia coelestia Deos aiunt incorruptos, a ternos, beatos esse, lolisis dant in munitatem,ne cocursu atomos concrcti ineuideant . Si .n.deos quoci ex illis costituissent dissipabiles fierent seminibus aliqn retolutis attin natura sua reucrte
tibus.Ergo si est aliqd quod atomi no effecerint cur no caetera eode ino intclliga mus Sed qro antea mundum primordia ista generaret:cui sibi dii habitaculuin non arulificaucrunt Uidclic t nsi atomi coissent coelumq; secissensiadhuc dii tmedium in acre penderent. uolgis' costio q rone de cosuso aceruo te atom cagregauerunt: ut ex aliis inferius terrae cogi obarmcic u desuper tenderet; tatasides uarietate distinctu ut nihil utiqexcogitari pol sit ornatius Tanta ergo qui uideat οἱ talia potexistimare nullo effecta esse silio nulla Fuidentia, nulla rone diuina: sed ex atomis subtilibus exiguis concreta cilla tanta miracula Nonne prigio simile est aut natum esse holam q haec diceret,aut extitisse qcrederent ut Democritum,il auditor cius suit: uel Epicus in quem uanitas ola de Leucippi soniu*fluxit At. n. sicut alii dicunx natura mundus effectus cst,s sensu de figura caret.Hoc uero multo est absurdius.Sinatura mundu secit,consilio, d ronc se iu cesse
282쪽
necesse essitan sarit aliqd,q aut uolutate laesedi het,aut sciam.Si caret sensu aefigura quo pol ab ea fieri, resensum heat dc figura Nisi sorte us arbitres a bliu satam,ta subtiliter a no sentiete natura sorinarti animatig potuisse,aut istarn coeli specimi ta puidenter ad utilitates uiueuu t rata, scio quo casu: sine ta Mundum
cetr5ne sit tus: faceren5 possit id Psecto est maius 6 sortius,& sapicnu Rhontine.Ho aute no pol facere coelestia ergo illud υ haec efficiet uel effecerit: superat holem arte: tasilio prudelia,potestate. uis igit pol esse nisi Dc usc Natui a Naturate.
uero, quam ueluti matre cere' putant,si mente non haesi nihil efficiet una, nis materhil moliri'. VN.n.no est cogitatis,nec motus est ullus nec efficacia. Si aut consi. Eo uus ad ines edum aliqd,rone ad disponendurarie ad ossiciendum uiriuae ad
colamandum: p ad regendum dccounendia cur natura potiusqDcus nomi Aut si concursus atomos uel carens mente natura ea quae videmus c fliciae,qro cur sacere Gesu potuerit: dc urbe aut domum non potuerit cur moles mar.
moris secerit colunas e simulacra non secerit At q potuerant atomi et ad lixe e teda cocurrere, siqde nullam ponem relinquunt quam non experiant . Nam de naturaq mentem no habeat no est mirandum ra, haec saccre oblita sit. Quid ergo est Utis Deus cum incoharet hoc opus mundi,quo nihil potest ee nec dis spositi'ad ordine:nec aptius ad utilitatem: nec ornatius ad pulchritudinem, nec tius minimaius ad molem,q fieri ab hese non poterant secit ipse, in abus etiam holcm ipm cui particulam de sua sapia dedit, dc instruxit eu rone quantum fragilitas terrsna, capiebatrui ipse sibi efficeret,qinus suos essent necessaria. Sucro in hui' mudi ut ita dixerim republica nulla Pudentia est,qrega nullus in a adminis mei.nee oino sensus ullus in hac res natura pollet: vn Uic mens humana ta sol talem:tam intelligens orta esse credes St. n.corpus hola ex humo lactiam cst, dc de. ho nomen accepit Aius ergo a sapit,rector est corporis, cui mebra obsequune innil regi d imperatori,q nec aspici:nec comphendi pol no potuit ad holcm nisi a sapiente natura pumire.Sed sicut corpus mensi alus P mat,ira dc mundum Deus.Nee.n.uerisimile est ut minora dc humilia regime habeant,maiora de summano heant.Deniq; M.tacero in Tusculaniso in solatiaealios insit nul 'la in terris origo inueniri potest Nihil est in t in animis mixtu am cocretum: auto ex terra natum aloe factum esse uidea n hiiq; humidum aut sabile: aut igne. stis. - . s.n.naturis nihil inest:qd uim memoriae mentis cogitationis habeat. quo
ec plerita teneat: ta sutura prideat:& coplecti possit pnua, quae sola diuina sunt. Neeetia inueniune unu unde ad holem uenirepossint, nisi a Deo. Exceptis ide' duobus tribusue luntatoribus uanis cuc5stet diu na prouidentia munda regi sicut dc factus est.nec sit quisqua qui Diagorae Theodoris sententia uel Leucippi inane commentum uel Democriti Epicurii leuitatem pserte audeat authoris rati,uel illorum septem priorum et qui sunt appellati sapientes, uel Pythagorae, uel Socratis uel Platonis: carier mi philolophoriam: qui esse prouidcnuam ρου taeiudicauerunt. Falsa igitur est illa sententia: qua putant terroris ac metus gratia 'pictibus religionem a sapienti sinstitutam quo se homines impetitia peccatis abstino
283쪽
tent quod si uerum sit, ergo de iii ab anssquis sapientibus sumus: quod si sal dinostri ait adeo totius genetis humani causa eo mati sunt religionem, sapietas Menda ia Uienosuerunt:qain sapiete non cadit medacium. Sed ut suerint sapientes: qtati non cadit talaelicitas mentitat: ut notantumo indoeilas,sed Platone quo ac Socrate falleini Pythagoram. Zenonem Aristotclem maximarum secti, principes tam facile deluderent in igitur diuina prouidrea ut senserunt hi homines: qium nominaui cuius ui ac potestate omnia quae videmus:& facta sunt: d regunturi e ,Π.tata res magnitudo tanta dispositio tanta in seruadis ordinibus remporibus constantia:aut olim potuit sine provido artifice orta: aut constare tot sata illistae incola potenti,aut in perpctuum gubernari sine perito rei tore,qd rario ipsa declarat. uicquid est enim quod ha,t rationem ratione sit ortum neccsse est. Raim autem sentientis sapientisi naturae nihil aliud potest esse q Deus Mudus autemqni rationem habet qua re regitur α constat: ergo a Deo iactiis est.Quod sinconditor restari mudi Deus,recte igitur acuere religio constituta est. Authosi
enim rerum parentii communi honos ueneratiocyde tur. l. m
e Utru unius Dei an pluriu deos ruidelia mudus regas ta constet. Cap.
Uoniacos ita de adiuidentia sequie ut doceamus utrum ne mulios esse credenda sit an potius unius.Satis ut opinor docuin Mutati m in nris institutioni :deos multos essen5 posse:*diuina in eQ Aptiis si distribuae in plures.diminuit ut i mortalis Si uero mortalis non est nec minui nec diuidi poti Deus is unus est in quo uisaeptas eo mata est,nee minui pol nec augeri. Si aut sunt multi dum habent singuli potestitis aliqd ac numinis summa ipsa decrescit. c poterut singuli habere totum qdee ,cum pluribus: unicuiqtis deerit,quam caeteri possidebunt.Non putigicui
hoc mundo multi esse rectores: nec in una domo multi tat:nec in naui una multi gubernatores, eis armeto aut grege duces multi nec in uno regimine multi re
ges Sed nec in coeloqdcin multi sulcsee poterunt:sicut nec ας plures in uno corpore: adeo in unitate natura uniuersa consciitit. Quod si mudum Spiritus intiis alit totas infusa parmis Mes agitat mole: dc magno se corpore mis lippam testimonio poetae unum esse mundi habitatorem Ueum. Si ade corpus oenisi una mente incoli regi non pol.Omnem igi diuina piatem necesseest in unoee cuius nutu & iperio regansbia:& io latus cst,ut ab hoicno possitaui uerbis enarrati aut sensibus a limari. Un igis ab holes opinio multos deos psuasione puciniis Nim hi silcoluns ut dii: holes suem dc iidem primi ac maximi reges: sed eos aut obuiitutem qa uerant hominu generudiuinis honoribus affectos esse post mortem aut obbeneficia dc inuenta,qbus humana uita coluerantum mortalem memoria secutos as ignorat Nec immares, sed & foeminas. Qi eum uetustissimiGradi is scriptores,quos illi thcologos 'nuncupant:tum KRHanigra: Us secuti di imitati docent quos p cipue Euhemerus ac ni Ennius: qci rum omnium natales,comisgia: progenies:imperia res gestas obitus: simul demonstrant.Et secutus eos Tulli tertio de natura deorum libro distatuit piblicas religiones:sed tamen ueram quam ignorabatin ipse nec alius quis tanpotuit
284쪽
potvit induee deo de ipse testatus est salsum quidem apparere ueritate tamen latere. nain tramitate uera inuenire possem,il salsa covincere. uod ud- non dissimulanter:utacad laus sed uere ais ex animi sententia preclamauit,clina ueritas humanis sensi serui non pol quod assequi ualuit humana Duidentia dassecutus est,ut tala detegeret. Q uicqd. n.fictu de cometriu: qa nullatone subnixu ast sataedissoluit .Vnus est is princeps& origo res Deus: sicut Plato in Timam dc sensit ae docuiticuius maiestate lataee declami:ut nec mente eopreMdiuo lingua exprimipossit.Ide testae Hermes, que G.aiti nucro deos via AEgyptios h u:eu.squi ob virtute multaru artiu scietia Ttismegistus notatus.& erat nomo Platone: φ Pythagora septet illis sapientibus logem, quior. Apud Xenophonte Socratesdisputas ait forma Dei no oportere coquiri. Et Pla an leguli s. uid oeno sit Deus no esse qredu, qa nec inueniri possit, nee enarrari Pythagoras quot unu Deu confites dices incorporale esse mente,quae per oem regnatura dii lusa N intera: uitale sensum cunctis alantibus tribuat. An. tisthenes aut in physico mure naturale Deu dixit quis getes de urbes suos habe t riui .ride sereta Aristoteles eu suis p paaetitis, ec Zenon cu suis stes, cis Longu .n.singulo' sentetias exequi licet diuersis nominibus sint abusi, ad una in ptate quae mundu regeret concurreruti Sed in summu Dea. dc philo. sophi: ae poetae:& ipsi denti qui deos colunt, saepe satrane':de cultu tame dc honoribus eius nemo me requisiuit:nemo disseruit .spsuasione:qua semp bene. ficiam incorruptum p credentes: nec irasci eum cuiq: nec ullo cultu indigere adibitrabantur,adeo religio esse non potest:ubi metus nullus est.
si Quod religiosiure hominis sit. Qiput. XII. cim indimus ipiae quoruda detestabilit prudiae uel potius ametiae,redeamus Q ppositu.Diximus religioe sublata. c sapiet tia teneti posse, nee iustitia, diuinitatis itellectus qldisserimust a beluisun hola Blore af,quas nisi cupiditates ne as Deus il ulli
non pol, hercueri lcelerare impiet uiueremus. Spectari ergone' adeo nomo quo ad uesitate is uitae attinet: sed etia vcritate, qa res,
Riustitia detracta,uel ad stultitia pecudu amissa rone deuoluimur: uel ad bestias immitat mo uero ampli is de bestiae stagnis vialib' reui. Zuid erit in tale truculeum: qd imitius sidepto metu supior uim legu: aut sallere potu tu c' erer Timor te Dei solus est q eustodit holum inter se societate per qua iura a sustines zmuit : gubernae .Isaut timor ausere': si laetit i insuasum m ire sit expers Deus, que moueri dc Idignarino mo euiniusta fuerit Eois utilitas, ira inaes ipsa taueritas persuadet.Rursus nobis ad superiora redeudum est ut quia docuimus a deo factum esse mundum doceamus quare sit essemas. OZii mnia tam bona si mala hominis gratia facta sunt. Cap. XIII. s osideret alias uniuersam mudi administratione: intelliget pse tu uera sit snia stoicos,qui aluineaca mudum esse structu, cha.n. ainbus costat quelmi ex semudus,ad utilitate hominis ac como. data sunt. Homo insigni ad usum calefacitat oc luminis:& mqndo
285쪽
tum ciborum:setfique fabricandi. Utitur sontibus ad potum & ad Lutam: si,
minibus ad agros irrigandos terminandasque regiones. Vfitur terra ad percipiedam frugum ubertatem:collibus ad conscienda uincta,montibusad usum arborum adipi ignorum.Vtitur mari non solum ad commerna Scopias ex longines regionibus serendas,uerum etiam ad ubertatem omnis generis piscium. Quia si his elementis utitur:quibus est proximus: non estdubium quin &caelo:quon am dc caelestium rerum essiciat adsertilitate tins ex qua uiuimus.temperata sunt. Soli, mea Sol irreaetiscursibus&spatiisinaeqbili sorbes annos confici ci autorie dinu promit ad laborem: aut occidens noctem superducit ad requiem, de tum atascessu longius ad meridiem tum accessu propius ad septentrionem, hyemis de aestatis uirissae inexsaest ut & hybernis humoribus ac pruinis in ubertatem terra pinguescat:Naestiuis caloribus ut uel herbidae fruges maruritate duretur,uel Lea quo quae sunt in humidis inmeta&seruefacta mitescant.Luna quot noetiimite poris gubernatrix . Namissi ac recepti lumui uicibus menstrua spatia modera.' tur & exeas tenebris horrentibus noctes sulgore suae claritatis illustrati ut aestiua itinera:& expeditiones ta opera sine labore ac molestia taficipossint.Siquidem. . Nocte leues melius stipulae, ete arida prata
Tondentur, dilatentus non deficit humor, I
Et quidam seros hiberni ad luminis ignes
Pervigilat: seu laces inspicat acuto. Astra mia Astra etiam etaera uel ortu:uel occasu suo certis stationibus opportunitates E, Utudii potum plane subministrant. Sed N nau iis quominus errabundo cursu perunmensum uagentur regimen praebent cum ea rite gubernator obseruans, adpora V nos mili destinati littoris proueiantur: Ventorum spiritu attrahuntur nubes ut sata ' hymbribus irrigentur,ut uites scitibus arbusti pomis exuberet.Ethaec per orbe vicibus exhibentur: ne desit aliquado quo uita hominum sustineatur. At enim c
teras animantes eadem terra nutrit,&eiusdem sectu etiam muta pascuntur. Na
etiam mutorum causa deus laborauit Minime: uia suntratiois experita. Sed intelligimus & ipsa eodem modo ad usum hominis a deo lactii partim ad ucsbui partim ad operis auxilia,ut clarum sit diuinam prouideriam rerum lc copiarum
abunduntia hominum uitam instruere alip ornare uoluisse: obcamque causam re aerem uolucribus,ta mare pii bus,dc terram quadrupedibus impletat. Sed academici contra stoicosdisserentes solent qua iere:cursi deusomnia homilium qi inuem, causa secerit: etiam multa contraria dc inimica, & paestifcra nobis reperiantur
ἴ- . in terra: Quod stoici ueritatem non respicientes ineptissime Deus reppulcrunt. Aiunt enim multa esse in gignentibus di in numero animalium quorum lateat utilitas, sed eam processu temporum inueniri: sicut iam plura prio. ribus Rculis incognita necessitas*usus inuenerit.Quae rudem utilitas potestis muribus in blattis,in serpentibus reperiri: quae homini molesta d Titiosa sunt: An medicina in his aliqua latet. Quae si est inuenietur aliquando nempe aduer Vipa RQ sus mala.cum id illi quaeratur esse Oino malum. Uiperam serunt exustam in cinerems dilapsam mederi eiusdem bestiae morsui, uanto melius fuerat eam prom
286쪽
rsus non esse et remedium contra se ab ipsa desiderari s Breuius igitur ac utrius rospondere potuerunt in huc modum. Deus cum sermasset hominem ueluti sinit,
lacrum suum: quod erat opificii summum inspirauit ei sapientiam soli, ut omnia imperio ac ditioni suae subiugaret, cibus mundi comodis uteretur. Proposuit tamen ei ta bona S mala:quia sapientia dedit, cuius Ois ratio in discerncnais m, Π lis ac bonis posita est.Non potest enim qui eligere meliora, ta scire quid bonusit nisi sciat simul reiicere ac uitare quae mala sunt.Inuicem enim sibi alterutyr connexa sunt: ut sublato alterutro: utru tolli sit neresse. Propositis igitur bonis ma, in ''lisi: tum demum opus suum peragit sapientia.& qdem bonum appetit ad utilitatem malum rescit ad salu Ergo sicut bona innumerabilia data sunt homini quis inas frui posset,sic etia mala q caueret.Nam si malum nullum fit periculuml, tu hil denil quod laedere hominem possit:tollit cis materia sapientiae: nec erit homini necessaria. Positis enim tantum o in conspectit bonis: quid opus est cogistati uterintellectu: scientia: ratione Quocunq; porrexerit manum/d natura: aintum d comodum sit . ut siquis uelit apparatisiunam coena infantibus qui nodum sapiant apponere,uul id appetent singuli:quo unuquecpaut impctus:aut fames aut e casus attraxerit:& quicqd sumpserint: id illis erit utile ac salubre. Quid
tur nocebit eos sicuti sunt permanere:& semper infatos ac nescios esse rerum Si aut admisceas uel amara:uel inutilia.uel etiam uenenata,de iuntur uulper
ignorantiam boni ac mali nisi accedat his sapientia: per quam habeant malorum reiectione bonoruml delectrum. Vides ergo magis tamala opus bonis esse L. plantia:quae nisi fuissetproposita,rationale animal non ellimus. Quod si haec ra. tio uera est: quam stoici posuerunt:SAbluitur etiam argumentum illud EpicuruDeus inquit aut uult tollere mala, dc non pot:aut potest dc non uult,aut nc I uult ncoe potest,aut dc uult dc potest.Si uult 5c non potimbecillis est: quod in deu no Att.Si pol & non uult inuidus quod a que alienu a deo. Sinem uult nc potest
de inuidus N imbecillis est,ideo p nci deus. Si uult dc psit, quod soludi conuenit: unde ergo sunt malas Aut cur illa non tollit c Scio plerosi philosophos qui
prouidentiam defendunt hoc argumetopturbati solere: dcinuitos pene adigi, ut deum nihil curare lateantur quod maxime quaerit Epicurus. Sta nos ratione per specta formidolosum hoc argumentum lacile dissoluimus. Deus enim pol quic/-d quid uelitinim cillitas uel inuidia in deo nulla cst potest igitur mala tollere sed ςur non non vult: nccideo tamen inuidus. Iccirco. n.non tollit,quia ec sapientia sicut dictu simul tribuit Uplus boni ac iucunditatis in sapientia et in malis molestiae.Sapientia etiam facit ut etiam deum cognoscamus,dc per cam cognitione moria. utate assequamur quod est summum bonu.Iraq; nisi prius malum agnouerimus: nec bonu poterimus agnoscere-Sed hoe no uidit Epicurus nec alius quis , sit oblantur mala tolli pariter sapientiainec ulla in hole uirtutis remanere uestigia: c iusto sustineda di superada malos acerbitate cosistit.Itaq propter exiguu compendium sublatorum malorum maximo: Nucro, & proprio nobis bono care, imus. iactat igitur omnia propter hominem proposita tam mala a etiam bona. isi Cur dcus secerit hominem. Caput. XlIII. R. iii
287쪽
Homo nastus adluastitiam. Deus an
Equis ut ostendam cur secerit homine ipsum deus. Sicut mundum propter homine machinatus est:ita ipsum .ppter se tanu diuini templi antistitem,spectatorem operurem coelestium. Soluse enim: qui senties capaxtronis intelligere ponitdcu, s opaeius nurauuirtute potestatem p perspicere. Iccirco.n.consilio:mente prudelia instructive. Idco solus prer caeteras animantes rectius corpore ac statu factus cst: ut ad cotemplationcm paretis sui excitatus csse uideae'. Ideo sermone solus ac pit, ac lingua cogitationis interprete,ut enarrare maiestate domini tui possit. Postremo iecirco
ei cuncta subiecta sunt ut laetori at artifici deo esset ipse subiectus. Si ergo
us homine suum uoluit esse cultore ideol illi tantum honoris attribuit,ut rerum olum dominaretur:usiq; iustissim si isse deum colore uideliccteum a tanta Pstite. ritiamare limem qui sit nobiscum diuini iuris sorictate coniunctus. Nec.D. Discultorem des a dei cultore uiolari. Vnde intelligis religionis ac iustitiae causa esse homine figuratu cuius rei testis est M.Tullius in libris de legibus ita dicens: sedotum q in doctorum licium disputatione uersantur, nihil est prosecto praestabistius: et plane intelligi nos ad iustitiam esse natos.Q uod si est uerissimu: deus uult
omnes homines esse iustos,idest deum te hominem charos habere: dcum scilicet honorare tanquam patrem: hominem diligere uelut fratrem.In his erum duo tota iustitia consistit. ut ergo aut deum non agnoscit:aut homini nocet,iniustere contra naturam suam uiuit.& hoc modo rumpit institutum legem pdiuinani. CVnde ad hominem peccata perueniant. Cap. XV, Iesertasse qua rat aliquis unde ad hominem peccata peruenerunt: aut quae prauitas diuini instituti regula ad peiora detorserit: utcumsit ad iustitiam genitus,opera tame efficiat iniusta. lam supctius explanata simul deum proposuisse bonum ac malum: dc bonum qui. dem deligere,ae malum quod huic repugnat odisse.Sed ideo malu permisisse: ut S bonum emicaret, quod alteria sine altero sicut saepe docui in. telligim us constare non posse. Deniq; ipsum mundum ex duobus et cmens repugnantibus d inuicem copulatis esse concretum, igneo dc humido, nec potuisse lucem fieri,nisi oc tenebrae fuissent: quia nec superum potest i sse sine inserint enotiens sine occidete,nec calidum sinu frigido: nec molle sine duro. Sic & nos ex duobus aeque repugnantibus compacti sumus:animae corpore quorum alles ccci Io ascribitur quia tenue est ec intra stabile:alterum terrae quia coprehcns bile esti Alterum solidum de pernum est:alteriam fragile ali mortale.Ergo alteri bonurn adhaeret alteri malu . Alteri lux .uita:iustitia. Alteri tenebrae mors:iniustitia. Hinc extitit in hominibus naturae suae deprauatio: ut esset necesse constitui legem:qua possent dc uitia prohiberi ec uirtutis ossicia imperari. m igitur sint in rebus hinmanis bona dc mala:quorum rationem declaraui necesse est ad utranq parte nimueri deum ,6 ad gratiam iusta fieri uidet,dc ad iram , cernit iniusta.Sed occis
rit nobis Epicurus ac dicit.Si est in deo laetitiae affectus ad giam:& odii ad ira: necesse est habeat ec timore:& libidine. cupiditate caeterosi affectus qui suntimbecillitatis humati Non est necesse ut timeat qui irasciae, aut moereat u gaudet, deni
288쪽
. denis iracudimnus triridi sunt:&natural minus moeret. Zuid opus ede hu. inanis assectibus dicere,qbus fragilitas cta succubiti sideremus diuina necisitate. h. tunatura dicere: qa deus nr nunqcredis natus Timotis affectus habet in hole materia in deo no het. Homo 'a mulus casibus periculis di subiectius est metuit nequa uis maior cristat quae illuuerberet δεκγliet laceret, bigat: iterimat SDeus aut in quem nec egestas: nec iniuria nec dolor,nec mors cadit umere nullo
pavo pot,ria nihil est quod ei uim possitisene,irem libidinis to in hole manifesta est.Nam et fragilis ec mortalis est effectus necesse suit altem sexu diuersum scostitui euius permixtione soboles cssici posset:ad connenda generis p tuitatem. Haee aut libido in deo locu no het nare fragilitas:& itentus ab eo alienus cstmee ulla est apud eu scemina: ius possit copula Megaudere nec successione id et et 'spiaturus est.Eade de inuidiata cupiditate dici possunt qcertis mandestis φ de
causis in holam cadunt:in deu nullo m5.At uero &gra. 5c ira:& miseratio habet in deo materia: rectet illisutis summa illa & singularis pias ad resc5seruatione V uae materia sit in deo miserationis gratia uelim. Cap. XVI. Vae it quispia quaesit ista materia primu accidentibus malis assii, m holes ad deu plerulcola ut mitigat obsecrate credentes eum ricordia' iaposse ab his iniurisippulsare.Habet is eam miser inee.n.taim ς' mitis est hominum conreptoriut auxiliu laboratibus deneget. Item plurimi abus suasum cst deo placere iustitia cui qui sit d ac parens oIum uet. nerans eum fassiduis ac frequentibus uotis donata sacrificia osserunt nome . eius laudibus psequvns,ium fac bonis orbus demereri eum laborantes.Ergo epropter quod deus ecpossit&debeat gratificari.Nam si nihil in tam coueniens deo ubeneficentia nihil aut tam alienuq ut sitingratus necesse est ut ossiciis op. timos sancte uiuentiu pstet aliud ac uice reddat ne subcat ingrati culpa, quare etiam homini eri minosa. ntra aut sunt alii facinorosi dc nefarii: qui libidinibus
cia polluant: dibus vexent fraudet rapiat: ieret,nec consanguineis nec pa xentibus pareant,leges di ipsum etia deuoegligant. Habo igitur ira in deo matem,no est.n. 'seum cum talia fieri uidear,non mouerita insurgere ad ultionem
sceleratos & paestiferos noceres delere ut bonis Oibus consulat. Adeo di in ipso ira est & gratificatio.Inania ergo S salsa repertulis argumeta: uel eos qui cu ira.ses deu nesunt:gratificari uolui: ua ne hoc adesieri sine ira mi: uel cos qui nulluam mi motu rein deo putat.Et qa sunt atri meetiis quino caelut in deu:ut libido,
uitos assectysunt,eos aut qui sunt uirtutis .ira in malos:charitas in bonos m se ratio in aviustos qin diuina prate sunt digna orios & iustos & ueros liet. Quae assecto nisi heat:huana uita turbabis alladiata colasione deueniet status re ut coaeptis sepatis le M sola regnet audacia: ut nemo deno tutus re possitinisi quiuitib'pualeat.itis qsi collatrocinio terra cis depopulabiό.Nunc uero qnata mali poenam ec nigram 8catam opem sperat: se uirtutibus locus:& scaeleratiora sunt.At . n. plaeruntdc scelerati sceliciores sunt & bdimiseriores: de iusti abutius is impune uexantur.Considerabilinis postea cur ista fiatdnterim de ira
289쪽
Deum nis curare. Quaesmortis aut lamni est. Animu
quietus. Deus si nocet horas non est. Nocta P.
explicemis an sit ab in deo vis nihil curet ori nee mcuras ad east ipse gerens.
Quod deus administrat mundum:& regit hominum amas.Et percoseques
Eus inquit Epicurus nihil curat: nulla igis habet potesate, Curare enim necisse est eum:q habet prate:udsi habet& no uti quae lata est negligedi ca utrinodica nostrum genus: sed et mundus ipse sit
uilis Ideo inutincorruptus est ac beatias:qa qetus. Cui ergo misnistrano tantas res cetas hac a deo negligans quidemus rone summa guberanaris Autotus esse quo pol quiuit resentit Na 'es aut somni res est aut moratis:sed nec somnus habet quiete.Na cum soporati sumus: Tns Oectescit,am mus autem irrequietus agitarur,imagines sibi quascemat:effingit ut naturalem
suum motum exerceat uarietate uisorum,auocati se a salsis dum membra satis
rentur ac uigorem capiant de quiete.O uies te sempiterna solius mortis est Si aute mors deum non attingit:deus igit nunq qerias est.Dei uero actio q potae nisi mundi administratio Si uero mundi cura gerit:curat iis hominum vita de .ac singulos aetiis animaduertit.eosep sapientes ac bonos esse desiderat. Haec est uoluntas dei haec diuina lex,qua qui sequitur:qobseruat eo charus est. Noecsse est ijs ut ira moueatur aduersus eum qui hac aeternam diuina' legem aut uiolauerit:aut spreuerit.Si nocet alicui deus,ia bonus non est.No exiguo saliuntur errore:q censuram siue humanam,sive diuinam acerbitatis nomine infamant putantes nocente dici oportere, qui nocentes inicit poena. Quod si est, nocite igitur leges habemus quae peccantibus supplicia sanxerunt,no ni iudices qui scelere conuictos poena capitis afficiunt. uod siSi ex iusta est, quae dc nocenti tribuit quod meretur & iudex integer ac bonus dicitur:cum malcfacta uindicat. Bonos enim salutem custodit qui malos punit, ergo de deus cum malis obest,i
cens non est ipse est autem nocens:qui aut innocenti nocet aut nocenti parcit,ut
pluribus noceat. Licet quaerere ab his qui deum sariunt immobile. Si quis habe atrem,domum,samiliam: seruit eius cotemnentes patientia domini ola citis in uaserint,ipsi bonis eius Hiantur, ipsos familia eius honoret.Dominus aut e contenatur ab omnibus derideatur relinquatur, utrum ne sapiens esse possit qui contrumelias non uindicet suisq rebus eos periuri patias: in quos habeat piates tata in quoa pol patientia reperiri.si in patientia nominada est: dc non stupor et dem infensibilis Sed facile est serre contempnam. Quid si fiat illa q a Cicero edicuntur.Etenim qua io siquis paterfamilias liberis suis a seruo interscisti uxore occisa:incensa domo: suppliciu de semo unu acerrimum sumpserit,utriam is es ines ac misericors an inhumanus6c erudelillimus re uideast Quod si ciusmodi facinoribus ignoscere crudelitatis est potius q pietatis noestrigo uirtutis in deo ad ea quae iniustae fiunt non comoueri. m mundus tanu dei domus est:& ho mines tanq serui, qbus si ludibito sit nome eius qualis aut quanta patientia in ut honoribus suis cedat praua de iniqua fieri uideat dc non indignetur, quod privprium dc naturale est ri,cui peccata non placeant Irasci ergo rationis est,ause ivir enim delusta, de resteriatur licentia, quod utiliuste sapientcrsiit. Sed M.
290쪽
iano uiderunt esse discrimen rem de praui .esse iram iustam & iniustam et de qina tamedelam rei no inueniebant uolueruleam penitus excidere.Peripatetici uero no multi.
excidendam sed temperandam esse dixerunt, quibus in sexto libro institutionum satis respondimus.Nescisse aute philosophos quae ratio esset irae apparet ex distis vitioibus eos quas Senecaenumcrauit in libris quos de ira composuit. Irae inat . in cupiditas ulcilcedae iniuriae. alii ut ait possidonius cupiditas puniecticius: a quore init putes laesum. Zuidam ita dissimierunt. Ira est incitatio animi ad nocendu mei qui aut nocuit aut nocere uoluit. Aristotelis definitio non multu a nostra abest. iAitin. ira esse cupiditate doloris reprimedi.Hμ est ira de qua superius diximus quae etiam mutis inest. In homine uero cohibedaestmein aliquid maximum prosiliat per furorem. Hse in deo esse non potest quia illa sibilis est, in homine aulcm quia fragilis est:inuem tur.Inurit.n. laesio dolorem: 6c dolor facit ultionis cupiditatem. Vbi est ergo illa ira aduersus delinquentes,q uti no est cupiditas ultionis,
uia non praeceditiniuria,n5 dico de his qui aduersus leges peccant,quibus de iure sine crimineirasci potest. Fingamus tamen eum sedato animo esse debere:cu subiicit poenae nocente quia legum sit minister non animi aut potestatis suae. Sic enim uolunt qui iram conantur euellere, sed de his potissimum dico, qui sunt no/strae potestatis ut serui liberi coniuges. 6c discipuli, quos cum delinquere indomus inestamur ad cohercedum. Necesse e enim bono ac iusto displicere q praua sunt ec cui malum displicet mouetur eu id fieri uideat. Ergo surgimus ad uindi. Oum non quia laesi sumus, sed ut disciplina seruetur mores corrigantur et licentia comprimatur. Haec e ira iusta quae sicinin homine necessaria ead prauitatis corarectione sic utilin deo a quo ad homine peruenitexemptu.Nam sicuti nos potestati nostrae subiectis cohercere debemus, ita etiam peccata uniuersorum deus cohercere dciat quod ut faciat irascatur,necesse est, quia naturale est bono ad alinius peccatum mouerid inestari. ergo definire debuerunt. Ira est motus alumi ad coherceda peccata insurgenus nam dis itio taceronis. Ira est libido ulcise di non multum a superioribusdistat. Iram autem quam possumus uel surorem, uel iracundiam nominare, ecnon in homine quidem debet esse quae tota uitiosa est.Ira uero quae ad correcti m uitiorum pertinet,nec homini adimu debet nee deo potest quia dc utilis est rebus humanis,6 necessaria.
e quod sine ira peccata non corriguntnr. Cap. XVIII. Uid opus e inquiunt ira, eusine hoc asseetii peccata corrigi possinu At qui nullus est:qui peccatorem possit uidere uaquille.Possit sortas Iudreasti sequi legibus praδdet: quia facinus non sub oculis eius admittitur:
moueti aduersus eum qui pol innocens inueniri. ψ detectum facis debet nus in lucem uenerit,iam non sua sed legum sententia utitur:potest concedi ut ira faciat, het. n. qa sequas. Nos certe eu domi peccas a niis siue id cernimus siue sentimus:indignarinecesse est.Ipse.n. peccati aspectus indignuse.Nas non moues omnino aut probat delusta quod est turpis,&iniusti aut molestiam castigandisugit qua sedatus animus&qcta mensas pernas ac renuit:nisi ira stimula. t. vi autem commouetur tamen intempestiua leuitate: ucis. si necesse