장음표시 사용
71쪽
mirilem abhoibus esse pus est a. Dio si Tyrandus
nensis. cicctonisi 'ex diauanatione.
homines sacrilegia uindicare non poterant, oportuit Deos ipsos sui uindices esse. At si humilis quid tale commiserit e praesto sunt fl/gella, nes, ulti,inrces,dc quicquid excogitare iratis re surentibus licet. Sed cum puniunt depraehensos in s Megio ipsi de Deorum suorum potestate diffidunt. Cur enim illis messii iam non
resinquantulciscendi sui locum , si eos posia aliquid arbitrantur so uin cliam putant illorum numine ac disse:ut p raedones rerum sacrarum deprehensi teneretur. saeuiunt non tam iram,q metu. ne si Deorum iniuram no uindicauerint. ipsos ex. pinant poenae incredibili scilicet uanitate,qui nocituros sibi Deos putent ob aliena
Letera:qui ipsis a quibus uic laii spoliatis lunt: per seipsos nihil nocere potuerunta At enim saepe ipsi quo p infacrilegos uindicauerunt i inest id uel casu acidisse in aliquando non semper. cita tamen paulomst c quando id acciderit ostendam. oed quaero cur illi tot oc tanta sacrilegia in Dionysio non uindicauerunt quino surru sed palam Deos ludibrio habuit. Cur hunc tam potentem sacrilegum a templis, cetimoniis. b imaginibus suis non arcuerunt Curinam sacris rebus ablatis m, spere nauigauit c quod ioco ipse testatus est c ut solebat Videtis ne inquit comiti bus suis naufragium timentibus q prospera sacrilegis nauigatio ab ipsis diis immottalibus tribuatur c Sed laeserta ea Philone didicerat Deos nihil esse Quid Caius Enesmem Tullius accusator eius eidem Dionysio dc Phalaridi re tyrannis ona nibus comparat, nonnc in Siciliam compilauit, sublans Deoru simulacris , ornamentili fanorum Ociosum est pcrsequi singula, talibet commemorare, in qud
accusator omnibus eloquentiae uiribus, ni denup conatu vocis N corporis deplarauit. De arere Catanensi l . ensi quarum alterius tanta fuit res io. ut aduntempli rius secreta penetralia uiris nesasino: utinus anuatas tanta fuit, ut omnes historiae loquantur ipsam Deam fruges in AEt solo primum reperisse, filiam prius uirginem exeotim. loco raptam. Deniq; Gracchanis temporibus turbata re. publica dc seditionibus d ostentis cum ivpenum essct in carminibus Sibyllinis,miiques am Cererem debere placari,legati sunt Tinam missi. Haec igit Ceres uel religiosissim quam uidere maribus Madorandi quidcm gratia licctat: tantiquissima quamci. P. R. sacrific donisi placaucrat: de ex arcais S ucs ullis penetralibus a. C. Verre immisi latronibus scrins,impune sublata cst. Idcmucro cum assirmaret se a Siculis c ut causim prouinciae susciperet Joratum his uerbis usus e sese iam ne Deos quidem in suis urbibus c ad quos confugeret habere: seoru S mulacra sanctissutia. C. Verres ex delubris religiosillimis sustulisset i quis uero a Verre ex urbibus delubris sustulerat,de reso quo p sustulcrat. Un apparet istos Deos nihil habere in se amelius et materiam de qua sunt fabricati.nec immerito ad te M. Tulli hoc est ad triplum ivitem.Siculi confugerunt, quonia trienio sunt ex perti Deos illos nihil valere.Essent.n.stultissimi si ad eos ob defendedas iniurias hominu coniugis Iem:qui. QVerri nec a stipsis irati esse potueriit. m. n. Verres ob haec facinora danatus est.Non ergo dii uindicaucrat,sed cronis industria:q ucldefensores cius oppressit,uel grauae restitit. Quid lapud ipsum Uerrem non fuit illa damnatio sed uacatio in qu admodum Dionysio Deorum spolia gestav. duimmortales bonam dederant nauigationem: sic etiam Verri bona quietem in illa
72쪽
uideantur, linqua sacrilegus suis tranquille frui possitim nentibus postea cituli . . b belli sub obtemdamtimonis ab omni piculo dc metu remotus aliorum graues .
casus*miserabiles exitus audiebat.& u cecidisse Blus Oibus stantibus uide turris uero uniuersis dentibus sol stetit onec illum, d opibus sacrilcmis partis,& vestes ab uita satiarum, ac senectute conseimapscriptio mutaralis aufferret,ean.s.quae Tullium uiola deos maiestans ultore. Quin et felix in eo ipso fuit,lante sua morio crudelissimu exitu sui accusator audiuit.DHuidelicet 1 videntibus ut sacrilegus ae-ille religionum suarum Mon ante moreretur,a solacium de ultione coepisset. 4 Quod solus omnium creator uerus deus est, solusty colendus, nec elementa
nec corpora coclestia aliquid diuinitatis ha- ,in quo dc Stoici desipiunt, qui mulas deos putant: quae non sua uoluntate mouentur sed dei,&qua ratione cas siefieri uoluit. Cap. V. Vanto igitur rectius est omissis insensibilibus εἰ uanis, oculos eo tendere ubi sedes,ubi tataratio est dei ueri , qui terram stabili fiemitate suspendit, quictaelum distinxit astris sulgentibus: qui solem
rebus humanis clarissimum ac singulare lumen in argumentum suae unicae maiestatis accendit.Terris autem maria circunfudit,si,
mina sempitcmolapsu fluere praecepit. Iussit&extendi campos subsidere ualles. Fronde tegi sylvas lapidos surgeremontes, . Quae losa non iuppiter fecit,qante annos mille septingentos natus est,sed ide ivle opifexrerum mundi melioris origo.
Qui eas deus cuiusprincipiuqm non potest naphendi neqK debet quidem. Patis est hae ad plena plectam prudentiam:si deum esseintelligat, cuius intelligetis uisti summa haecest ut suscipiat lchonorificet coem parentem generis hum vi: dcres mirabilium fabricatorem. Vndequidam hebetis obrusscp cordis, elemem T rata quae&sam sunt Nearent sensu tanu de adorant, qui cmmdcioptra mirarens tur coelum cum luminibus uariis terram eum campis N montibus, maria eum stiis inbusta stagnis N sontibus:earum rerum admirationeobstupefactit & ipsius arrificis obliti. quem uidere non poterant, ius opera uenerarita colere coeperunt
nee unu intelligere quiueruntato maior illo mirabilior sit qui illa secit ex nilulo, quae eum uideant diuinislegi sobsequentia, comodis allusibus hominum p tua necessitate famulari in illa deosexistimantine.ingrati aduersus biificia diuinar deo pii indulgentissimo suo sibiopaptulerat.Sed quid miru,si autbarbari: aut in Caesesiam si holes errat cu et philosophi stoicae discipliae in eade sint opini5e ut olla res
nia,q moue in deos;t numero linda esse cestat.Siade Lucillius stoicus apud Ci . numero. Mimmr.Hae igiύ in stellis eostatiam hactata in lauariis cursibus inoi aeternit, te conuenientia tepos,no possa intelligere,sine meae,rone,cosilio.q cu in sideribus e deor,m' esse uideamus no possumus ea ipsa no in deos numero ponere .lte paulo superius, R Restat inqt ut morus astro e sit uolutarius,q qui uideat no indocte solia veru inc pie satiat, si de re neget. suem dc Oem constater negamus, ac uos o philosophino sola indoctos&inpios,ueFet x Nineptos deliros p pprobamus im
73쪽
lignorantiam imperitorum uanitate uicistis. Illi enim sole S lunam, uos cita sidera deos putatis.Tradite sgitur nobis stellarum mysteria ut aras oc templa singulis etismus,ut sciamus quo quaml ritu quo die colamus,quibus noibus,quibus praecibus aduocemus,nisi sorte ullo discrim ine, tam innumerabiles, tam minutos deos acceruatim colere debemus. Quid, q, argumentum illud, quo colligunt uniuersa
coelestia deos esse in contrarium ualet: nam si deos esse iccirco opinantur,qa certosta rationabiles cursus habent,rerant. Ex hoc.α apparet deos non esse. q, exorbitare
illis a praestitutis itineribus non licet. Caeterum si dii essent, huc atis illuc passim si,
ne ulla necessitate serrentur,sicut animantes in terra, quorum,quia libere sent uolustates,huc ales illuc uagantur,ut libuit.& quo quat mens duxerit eo sertur.Non est igitur astros motus uolutarius sed ne starius, quia praestitis legibus officia pZOlemiunt Sed cum disputaret de cursibus siderum,quos ex ipsa re' ac te rum cogruentia intelligebat,non esse fortuitos existimauit, uoluntarios esse, tanu non possentiam disponte ,tam ordinate moueri nisi sensus illis inesset officii sui scies. O udissicilis est ignorantibus ueritas,dcu facilis scietibus.Si motus inqtastros sortii tu non sunt: nihil aliud restat, nisi ut ita tam sint,immo uero ut noesse fortuitos manifestu est.Ita nec uoluntarios. Quomodo igitur inconficiendis itineribus coim statiam suam seruat Nimirum Deus uniuersi artifex sie illa disposuit, sic illa machinatus est,ut per spacia cccli diuinaec adorabici ratione decurrerenadusici das succedensium sibi temporum uarietates. Archimedes siculus concavo aere si litudincm mundi ac figura potuit machinari, in quo ita solem ac luna coposuit. ut inaequales motus S ccclestibus similes con Oibus singultis quasi dicinis Alicerent,dc non modo accessus solis re recessus: l in eremera diminutioncsin lunae uerum etiam stellarum uel errantium Guagarum dispares cursus orbis deditu tur exhiberet Deus ergo illa ra non potuit machinari Nessicere: quae potuit si tertia hominis imitatione simulare Utrum ne itur Stoicus fias rum figuras iuin illo aere pictas ess bis p uidissetisuo illa consilio moueri diceretiae non potius aratificis ingenios Inest ergo sideribus ratio ad pagendos meatus suos apta, ita in illa ratio qui do secit S regit omnia. Non ipsorum siderum quae mouentur.nam si splem stare uoluisset perpetuus dies uti csset. Item si motus astra non haberent, P dubitet sempitcrnam noctem suisse futuram Sed ut dici ac noetis uires cssen moueri ea uoluit, di tam uarie moueri,ut non modo lucis ac tenebrarum mutuae uicissitudines fierent,quibus laboris oc quietis alterna spatia constarent, sed etiam frigi, ris,d caloris,ec diuersorum temporum uis ac potestas uel generandis, uel matura dis frugibus conueniret. Euam solertiam diuinae potestatis in machinandis itineribus astrorum,quia philosophi non uidebant animalia esse Iidera putauerunt, tanqpedibus dc sponte non ditana ratione proceder LCur autem excogitauerit illa d M.quis non intelligit Scilicet, ne solis lumine decedente, nimium caeca nox tetris ait horrentibus tenebris ingraucsceret,no reti uiuentibus. Ital dc coelum sυmul mira uarietate distinxi,& tenebris ipsas multis minutiis luminibus temper
uit. uanto igitur Naso sapientius, a illi,qui sapientiae madere se putant: qui sentit ad lumina illa,ut horrorem tenebrarum demerentinstituta Is eum libria 'quo
74쪽
quo phaenomena breuiter eomprehendit: his tribus uersibus terminauit . Tot numero tali 0 Deus simulacra figura posuit coelo: peri atras sparsa tenebras noni . Clara prinnosae iussit dare lumina iroeli. O uod sineti non potest: ut stellae dii sint:ergo nee sol quidem nec luna dii esse possunt: quoniam a luminibus astrum dii no sunt non rationc disserunt: sed magnitudine. Quod si hi dii sunt ergo nec caelum quidem in quo illa omnia continentur. ψ . Q uod nec retra: nec aqua nec pars aliqua mundi, nec totus ipse Deus est animatus: sicut stoici mentiuns quiqlvimur pariter Seueruint. Cap. VI. Imili modo si terra, quam calcamus:quam subigimus, ec colimuS Υ-- ad uictu: Deus n5 est: nec campi quidem ac mores dii erui. Sta MVm. sunt: ergo non tellus quidem uniuersa Deus uideri potestatem si aqua quae seruit animanubus ad usum bibendi aut lauadi: Deus no est: necfontes quidem ex quibus aquiprossest. Si sontes non
sunt: nec flumina quidem:quae de sontibus colligunt. Si flumina quo p dii non: nitergo dc mare quod ex fluminibus constit: Deus haberi non potest uod hi non si ne v ccclum, neu terra nes mare: quae mundi partes sunt dii esse non unt. ergo ne mundus quidem totus Deus est:quem idem ipsi stoici alantem dc sapio rece conredui. Et propterea Deu in quo tam incomtessuerunt:ut nihil dictiam sit ab his: quod non ab iisdem fuerit euersum.Sic enim argumentane: fieri non posse ut sensu careatiquod sensibilia ex se generat. Mundus aute generat honam Mean nem:qui est sensu prmitus:ergo α ipsum sensibilem esse. Irem sine sensu esse esse a sapinon posse: ius pars habeat sensum. Igitur ea homo sensibilis est: et inudoc ius pars homo est:inesse sensum. Pro sitiones quidem uerae sunt: o sensibile Propost. esse:quod sensu praeditum donat,dc habere sensum: cuius pars sensu auctii sit, Sed assumptiones salsae: quibus argumenta concludunt:P net mundus gene. Agptibrat hominem: ne mudi homo pars est : nam hominem a principio idem Deus M P Π.secit: quiαmundum rae noncumundi pars homo,sicut corporis membrum. Potest enim mundus esse sine homine:sicutic urbs dc domus. Atqui ut domus
unius hominis habitaculum est, re urbis unius populi: M oc mundus domiciliutotius generis humani.Et aliud est quod incolitur,aliud quod eolit. Sed illi dum studentia quod falso susceperant confirmare: dc sensibilem esse mundum α deisum targumento' Moy consequentiano uideriis.Nasi mudi parse homo dc sensibilis est mundus:quia sentit.Bgo quia mortalis est homo:mortalis sit S minodus necesse est:nec tantum monalis:sed etiam omnibus morbis, e passionibus subicimis oce iatrario:si Deus est inudus, dc partes eius uni immortales sunt: ergo dc homo Deus est, quia pars est ut dicitis mundi:si homo, ergo iumentae pecudes,dc caetera genera bestiarum Navium dc piscium quoniam illae et o senuunt,oc mundi partes sunt. At hoc tolerabuc est. Nam dc Hroludit aegyptii. Sed res eo peruenit : ut ranae , dc culices, ecformicae dii csse uideantur,
75쪽
deus est. cani mans si constructus esti animans enim non construis , stan
scitur.Et si est aedificatus:& sic uti pransi domis tauq nains. Est ergo aliquis aratisin mundi deus,dc seorsum erit mundus qui lamis est, seorsum ille, qui secit. Iam illud si repugnans N absurdum mesi coelestes ignes. terat mundi clemeta deos esse affirmant.Item ipsum deum mundum di t. Qu5 potest ex deorumultorum aceruo unus deus confici, si astrata sunt,mundus ergo no deus. sed
domicilium deorum est. Si uero deus mundus est. ergo omnia illa, quae sunt in eo dii non sunt,sed dei mrmbra, quae utit solius dei nonae accipere no possunti Nec enim reddi quis dixerit membra hominis unius,multos hia ies esse, sed in meu non cst sim lis comparatio animalis S mundi. imal enim quia sentu praeditum in & mcmbra rius habent sensum ec nisi a corpore diuulia putrescunt. Guus Qtur res sit nititudinem gerit mundus r Nimirum ipsi docent, cum sacria esse non diffitentur, ut esset diis & hoebus quasi cois domus.Si ergo est conmuctus ut domus: nec ipse deus cst,nec clemeta quae sunt partes eius. quia n domus habere domi inu sui potest, net illide quibus domus constat. Non tantis igitur ueritate,sed etiam uerbis suis reuincuntur.Sicut enim domus in usum ti bitandi facta perseniliis nut dominoi subiecta est, qui eam iacit, aut incolit. ita mundusper se nihil lencens iactori deo subiacet,qui eum in usum lui licitii
Quod dupliciter peccant insipientes, dcri auaritia sub obtenta reli senis colitur plueente ratione, traditae malo ad quisuerint maiores,quos auctiuitas praesudicat ueritati. cap. : UIL Uplici ergo ratione peccatur ab insipientibus. Primum q, clemeta,idvides operatio praeserunt. Devadem elementorum inum Duras humanas cie com xhesas colui am solis lammisimulacra humanum in modum sermM,Item ignis aetern de mris,quae illi Vulcanum, Vinam: Neptunu uocant. nta clamcnus ipsis in aperto litant. Tanta homi es imaginum cupiditas tenet ut a uiliora dicantur illa laxuera sunt:auro.Qemmis eccb edclcet iniurasitiun pulchretudo ac nitor prastringit oculos pace ullam Misione putant ubicunci illa non sulserim.Ita sub obtentu deos auaritia dc cupiditas lif.Oedilicui in deos ait re i quia ipsi concupiscunt, quicqvi d est propter quod furta. de latrocinia, homicita cottidie aiunt propter quod bella per totum orbem populos urbes subuertunt.Consecrat ergo diis manubias oc rapinas suas. quos cote necessu est imbecillesesse, ae summa uirtutis experies si subiecti sunt cupiditatibus, cur enim coelesteseos putemus,si desiderat aliquid de terra Uel beatos. si aliquam. indigenis incorruptos, si uoluptati habet ea,in quibus appe is cupidit ho um non immerito damnatur ueniunt igitur ad deos. non tam res iopis gratia,qvic uulla potestine in rebus male partis eccorruptibilibus: q ut auruinoculis hauriant, nitorem levigati marinoris, aut eboris aspiciant, ut insi esu pillis: Scoloribus uestes. Idistincta gemmis sui cotibus pocula uisatiabili contemplatione contree t. Et quanto fuerint om/nora templa, N pulchiotiit simulam.
76쪽
smulacra, tam plus maiestatis habese creduntur, a deo religio Deorum nihil si ud est,st quod cupiditas humana miratur. Ha: sunt religiora quas sibi a maiorii nis suis traditas pertinacissime, tueri ac defendere perseuerant,ucc considerant. ales sint,sed ex hoc probatas atq; ueras esse eonfidunt,quod eas ueteres tradiderim tanta' est autoritas uetustatis ut inquirere in eam scelus esse ducas. Ita,v creditur ei λssim tanu cognitae ueritati. Deni apud Occr.sic dicit Cotta Lucillio. Habes Balbe quid Cotta qiud pontifex sentiat, sae nunc ego intellizam,
ud tu sentias a te cetiim philosophora nem religionis accipere debeo.Maio. tibus autem nostris etiam nulla ratione reddita rationis est credere Si credis cur ergo rationem requiris, quae potest essicere ne credas Sucro rationem requirista quaerendam putas ergo non credis.Si ideo qua sis utram sequaris cum inueneris, docet ecce te ratio no esse ueras religiora deorum, quid facies maiores nepotius an rationem sequeris Q uae quidem tibi ab alio insinuata, sed a te ipso inuenta ta electa est,cum omues religi s radicitus eruisti.Si rationem mavis, dis scedere te necessc est ab institutis oc authotitate maiorum qin id solum recitam est,qci' ratio pscribit.Sinaute pietas maiores seq suadet.fateris igit de stultos iblos suisse qui excogitans contra ratione religi mibus seruiunt, εc te ineptum qui id colas,quod salsum esse 'nuiceris. Sed tamen qm nobis tantorre maiorum nomen opponitur,videamus tame qui fuerint maiores illi, a quorum aut rita. te discedi nefas ducitur. Romulus urbem coditurus pastore inrer ouos adole. uerat conuocauit Cumphis numerus condendae urbi parum idoneus uidereo tur ,constituit asylum. Eo passim confugerunt ex finitimis locis pessimi qui sine ullo conditionis discrimine. Ita conflauit, ex his omnibus populum, legitiis senatum eos,qui aetate anteibant,d paci es apellauit, quorum consilio serraret omnia, de quo senatu Propertius elogiarum scriptor Evi loquitur. Buccina cogetin priscos ad uerba quirites
Centum illi in prato saepe senatus erat. Curia praetexto, quae nunc nitet alta senatur .
Pellitos habuit rustiea corda patres. Hi sunt patres quom decreta eruditiae prudentes tati deuotissime seruiciant. Id u ac immutabileois postititas iudicet,' centia pelliti senes senatu te uo luerur quos incut in primo libro dic tu est Popilius illexit ut uera cred rei csic sacra quae ipse tradebat. Est uero cur illos authoritastati habebatura posteris, Mos nemo cum uiueret,nel summus, net infimus assinitate dignos iudicauiti . ratione potius innitendum caedi qive miracula scripta sunt ad G firmationem erroris multorum. Cap. VIII. Uare oportet in ea re maxime in qua uitae ro uersatur, sibi quel confiderersu 3 iudicio ac propriis sensibus niti , ad ucstisdam dc perpendenda ueritate:u credente alienis erroribus decipi tama ipsum ronis expertem . Dedit cibus Deus pro uirili ponioe D. olentiam.ut 6c inaudita inuestigare possent,d audita perpedere. Nee quia nos illi Tibus antecessanni:sapi quo a Aecesseruit quae si omni.
authoritas Grenis . ex libriae deos na
77쪽
bus aequaliter datur,occupati ab antecedetibus non potest. Illibabilis ε tanqueste claritas solis:quia ut sol oculoruse sapientia lumen est cordis humani. Quare cum sapere.Lueritatem quamre omnibus sit inarum, sapientiam sibi adimur. qui sine ullo iudicio inuenia maiorum piat, & ab aliis pecudum more ducunar.
Sed hoc sallie,' malos note posito no putant fieri posse, ut aut ipsi plus sapiat:
quia minores uocantur:aut illi desipuerint quia maiores nominatur. uid rem impedit: quin ab ipsissumamus exemptus Ut quo illi qui salsa inuenerat pota,ris tradiderunt:sie nos qui uetum inuenimus posteris meliora tradamus. Sinerest ingens quasio cuius disputatio n5 ab ingenio. sed a scientia uenit:qine pluri bus explicanda erit:ne quid dubiu omnino relinquas.Nam fortasse aliquis addia Gladiat quae a multis & no dubiis tradunt authoribus: eos ipsos quos doces mus deos non esse maiestate suam fieri ostendisse, oc prodigiis, & sonuius,deo auguriis Noraculis.Et sane multa enumerari possunt digna miraculo In primis illud qZAccius uius summus augur,cu Tarquininu Pris commoeret, ut nihil noui saccre ines re nisi prius disci inauguratus, eiq; rex artis eius eleuatis fide diceret: ut consultis auibus renuciaret sibi: utra ne fieri posset M.ql ipse ala concepisse Trmareti Navius posse. Cape igitur hanc inquit Coae,eat nouacula disiicerat ille incontanter accepi ae secuit.Deinde illud,quod Castor de Pollaeti lutur lux bello latino apud lacu Iuturnae,uisi sunt equorum sudorem abluctes aediscorsi,quae victa lann erat sua sponte patuesctilae bello Macedonico equis albis insidentes. P. Vatinio Roma nocte uenieti se obtulissedimns,nunciates codae regem Persen uictii aloe capiu: quod paucis post diebus literae Pauli ucs suismFortuna docueruLIllud et miratae, ' simul actu Fortunae muliebris no semel locum ia veς ε tradis Ium Iunonis Monetae cum captis uriis unus ex militibus ad eam transi Moneta. rendam missu locabudus ac ludens inrerrogaret: utrum ne Roma migrare uetilet respondit uclle. Claudia quoqpromitur in exemplo miraculi. Nam cureliabris Sibyllinis Idaea matercsici accita: Sin uado Tyberini fluminis nauisi ra lictae haesisset: nec ullo m5, aut ulla ui comoueretur. udia seruiquae set per i pudica esset habita ob nimios corporis cultus dea submissis scibus orasse ut si te castam iudicaret suum cingulum sequeretur. Ita natam qua ab olivue tute non ualuit commoueri ab una multae esse comotam. Illud aequc nurum, PAesculapi, luesciuiente AEsculapius Epidauroaccitus urbem Romam diinuma stilentia liberasse perhibetur.Sacrilegi quom numerari possunt,quom praesentibus NA s nis iniuriam suam dii uindicasse creduntur. Appius Claudius censer,cum aduo sus responsum ad seruos publicos sacra Herculis transtulisset luminibus ossi
politiora tus cst, S Potitiorum gens quae prodidit, intra vivus anni tempus extincta cst. Item censor fulvius, cum ex lunonis Laciniae templo marmoreas tegulas abstu Ful .cisor lisset:quibus aedem fortunae aequestris, quam Romae secerat tegeret, mente captus est: Samissis duobus filiis in illyrico militantibus, summo animi maerore H . comsumptus cst. Praesemiscua. M. Antonii Turullius, cum apud Coos cucsso
disculapii luco classem fecisset, eodem postea luco a militibus Caesaris est instrarties eius sectus . His exemplis adiungitur Pirrhus, qui sublata esti auro Proserpi na ciensis
78쪽
nae. e rensis pecula naufragiu scertiae uirinis deae littorii in illisus est, ut nihil cpterea pectivi Moluere eis. Ceresquot Milesia multu sibi apud holas uenera nisadiecit. Nam cu ab Alexandro capta cistas esset,ac milites ad eam spoliandam irrupillant:omni uoculos repete obicimas sub ignis extinxit.Reperiuntur uti somnia,quaeuim Deorum uid cantur ostendoe.Tybenis nancn
imo homines piae operrieteo erianis esse Iuppiter dicimr .dc Depisse,uteonsulibus α senatui nuciaret: ludis Arcensibus proximis pnclutiorem sibi lassauratis displicuisse,m Antonius Maximus quidam diverberatum sciuum sub iurea me ziz dio eirco ad supplicium duxerat:Hemi ludos instaurari oportere. uod cum illa neglexisset eodem die filium perdidisser ipse aut graui morbo e correptus. Et
cum rursus eandem imagine cernere quFente satis ne poenarum pro negic imperio pependissenlecticadelatus ad consules, Nomni re in senatu exposita recepisse corporis firmitatem:suis pedibus domu rediisse.Illud quoq somnium non minorissust admirationis quo sisAugustusdicitur esse seruatus. Nam O bello ciuili Brutiano implicitus graui morbo abstinere a praelio statuisset: me nisuiuia dico eius Artorio Mineruae species obuersata est,monlane propter corporis im hecillitatem castris se contineret Varilial in aciem lecticapinatus est. E εdiea Bruto castra capta sunt.Multa praeterea erupta similia possuntproferrifsta uereor ne si fuero in propositione res contrariarum diuuias immolatus: a
oblitus esse propositi uiam ut crimen loquacitatis incurram. P . isi uta pinuidia diaboli intrauit morem pullulat radiceserrorii. Et st Deus
ipse natura est, materia primordialem& olaserit ex nihilo. C b. IX. Xponam igitur omnium istorum raonem:quo dius resdissicilesta obscura: iurelligatur:d has omnessimulatinuminis praestigias reuelabor quibus inducti homines auentans uia longius recesserunt.sed repetam longe altius, ut siquis lagendum era . - posueri,dcinnar accesserinium maturati intelligariquod tadem sit caput horum,dc causa malom:& lumine accepto, suos totius generis humanes inspiciat errores.Sicut mater sine exemplo genuitauthore suum: Mineffabilirer patergenuisse credendusest comemum.De matre natus est qui
te iam fuit: ἐe patre qui aliquando non fuit Hoc fides credat, intelligentia non frequirat.Ne aut non inuenmm putet incredibilαaut reperium non credat singulare. m esset Deus ad excogitandum prudentissimusrud faciendum solerti sisemus:anteu ordiretur hoc opus mundit quoniam pleniαcosumati boni sons ita
mindolesdiuinae stirpis non permansit.Itaq; suapteinuidiata naue no in. . sectuin toc ex bono ad malum transcendit: suomarbitrio quod a Deo illi liborum datum sierat:contrarium sibi nomen ascivit. V capparet elorum ma/lorum sontem esse liuorem. Inuidit enim illi antecerisori suo qui Dis patri perse n dodum probatus,tumet occarias Hucergora bonopse malu est ira
79쪽
ν--Ldia tu appelliti nos erumnatore cam', 'crimina quae ipse illicit ad Deu deserat.Exorsus igae Deus fabrica inudi: tau primu 5 mari. mu filiu placit ob uniuerso: com simul dccosiliatore usus e,5 artitaei cogitandis ornois,scietis re supra is N 'dena,ec prudelia,ec Gnc, re potest, te psemis est:de quoniic parcius: 'alio loco, dc uirtus, ta nonacrius α ro masranda nobis erit.Ncino quaerat ex quiis ista materiis, tam magna,ia mirifica opera Deus seceritioia.n.sedit ex nihilo. Nec audiendi sunt poetae qui antichaos in prinApio suisse id e colasione res ali clementos. Postea uero De dirimisso milia cogerie, singulis p rebus ex confuso aceruo separatis inordine deseri,ptis instruxisse mundia, pariter & oma qbus facta est res potire potestatoάDei no intelligentibuseque credui nihil efficere posse nisi ex materia subiacento ac parata: in quo errore et philosophetueriint Cicero de natura Deos disputans sic ait.Primus is no e*babile ea materia re', unde orta sunto re diuinaim detia effectit, Ud habere &habuisse uim nanira sua. Vtigis taber cum atalificaturus est. no ipse facit materia, sed ea utiturq si param: inari ite tradi Sie issi puideliae diuiae materia praesto esse oportuit: no qua ipse saceret,sed qua haberet parata. uod sinoesta Deo materia facta, terra quideira.d aqua Maer.ec ignis a Deo factiis esto qua multa sunt uitia in his dece uersibus. Primulpis qui in aliis disputationi hoc libris sere Oibus prouidentiae sileris assertor:ccisi acerrimus argin iis impugnauerit eos:qui pridentiano esse distrin: Idem, nunc quasi pita aliquis aut transsu puidentia conmise tollere: in priRGV dicere uelis,nec cogitatione opus est: nec labore, sua illi dumi recitanda sunt Nec edim ab ullo poterit Cicero,q a Cicerone uehemelius refutari, Sed tactas mus hoc motidcissituto academicos . ut liceat hominibus ualde liberis dicere aesentire,quae uelitit Inias ipsius cosideremus.Non est inquit probabile materiam rerum a Deo factum. Quibus hoc gumetis probas Nihil eram dixisti quare
hoc non sit probabile.Ita milite contrario uel maximeprobatale uidetur: nec
tamen remere uides cogitantiptus esse aliquid in Deo:quem plietoad imbecili itate hominis redigis cui nihil aliud qopincium con dis. Quomodo igitur ab homine diuina illa uisdifferet si ut nomo, sic etiam Deus ope indigeat alienas i Indi get aut si nihil moliri mi: nisi ab altero illi materia ministret .Quod si fit,im persectae uti uimitis est r N eritiam potentior uidicandus materiae instituton: Quo igitur nomine appellabitur,qui potentia Deum uicit Siquidcin maius inlpropria facere,u aliena disponereta autem fieri non potest ut sit poteti Deo aquic'.quem necisse est meetae ce uirtutis, restatis rationis tam igitur materiae toremqui & rerum ex materia constantium.Ne enim Deo uό lari tedcinuito:esse aliquid aut potui ut de mSed probab lecst inquit, materia irenim N habere, ti habuisse naturam suam&uinit quam uim potuit habere nulla dante r quam naturam nullo generante i Sihabuit uim abali vocamisi sumpsit. A quo autem sumere insia Deo potuit si habuit naturam , quae utila nascendo dicitur,nata est, a quo autem nisi a Deo potuit procreati Natura emit
w dicinar orta esse Omma, si consilium no habet efiicerenihil potest. S autem ii, D' generandi
80쪽
generandi .aut laciendi potius est,habet ergo Gsilium,& propterea Deus sit necesse est. Nec alio note appellari potest ea vis in qua inest& prouidelia excogitad 6c solertia ootestas faciendi. Melius ide' Seneca osum stoicos acutissimus, qui uidit nil aliud esse naturam Deia. Ergo inquit Deum non laudabimus: cui naturalis est uirtus nec enim illam didicit ex ullo: mo laudabimus:quanuis.n. naturalis illa ei sit sibi illa dedit quoniam Deus ipsa natura e . Igitur ortu res tri Epta, is naturae,ac detrahis Deo. C, in eode luto haesitus uersuram soluisc Aquo enim fieri negas ab eode plane fieri mutato note confiteris: sequitur ineptis coparatio: ut at .faber inquit eu quid missicaturus est .no ipse facit marinam sediane ea,quae si parata:Κjoripitem rara. Se isti prouidetis diuinae matcria esse praesto oportuit no qua ipse faceret,sed quam haberet paratamcimmo uero non oportuit. t. n.Deus minoris aetatio ex parato facit quod est hominis. H. - enim sine ligno nihil aedificat.quia lignum ipsum facere no potest Non posse aut imbecillitatis est humanae: Deus uero facit sibi ipe malaia quia pol.Posse enim Dei est na si no m Deus no est Homo iacit ex eo quod est, quia per mortalitate imbecillis est:per imbecillitate definitae ac modicae potestatis. Deus auresecit ex eo quod non est,quia per aeternitate sortis est, per sortirudine potestatis
immensae,qfine ac moraret,sicut uita factoris. uidergo mis, si saetivus mindum , prius materia de qua faceret,pparauit eo quodn5 erat quia nefas Deo
essetDeualitae aliquid mutuari,cum in ipso uel ex ipso sint oia.Nasi est aliquid ante illum saetiam re quim non ab illo factio est potestatem dei ec nomen amio
retinenta materia num iacta est sicut deus,qui ex materia fecit hunc mundu.
Duo ut costituune aeterna.dc Me intcr se c5trina,quod fieri sine discordia dc
pernicie no mi. llidant.n. cesse est ea,quoycis re ratio diuersa est: sic uitruque aeterna cisse no potuerunt si repugnant quia superare ait necesse est. Ergotieri psit quin aetcres nanarasit simplex:ut inde ola uelut exi te descederint. Italaut Deus ex materia ortus est,aut materia ex Deo quid horum sit ueri ait ede est intelligLEx his enim duobus altes sensibileest:alterum caret sensu.Potc.
stas iaciendi a quid non potesse,nisi in eo qd sentit.quod sapit,quod cogitat,qdmouetur. cincti aut&ri aut consumari quicu pol, nisi fueritrone pulsum: aut quemadmodu fialanteuestivit quSi invisu constet postu laetitissecti .
Dei is facit aliquid qui habet uoluntatem ad faciendum:& manus ad id quod
uoluit implenta. aut insensibile est,iners torpidum semperiacet: nihil inde oriri mini, nullus est motus uoluntatius:nam si omne aiat ratione costat, certe nasci ex eo non potest, quod ratione praesitu non est:nec aliunde accipi potest id quod ibi unde petitur,non est.Nec tamen commoueat alique, animalia quaedade terra nasci uidentur. x enim no terra per se gigni sed spiritus Dri, sine quo nihil gignitur. ergo Deus ex materia,quia sensu praeditum ex insensibit sapiens ex bruto impatibile de patibili expers corporis de corporali, nil am oriri,sed materia pomis ex Deo est. Quicquid.n. .est solidore contrae t
hili corpore ac uerianam ui auod accipit ridissolubile est, quod talab