장음표시 사용
271쪽
TELEOLOGIC. IN PHILOSOPHIA. 265
pag. 158.3 produceret, et inde derivata cognatio Omnium in degradatione instituta inde ab homine usque ad cetum pag. 77.ὶ et hic porro deorsum sine
dubio usque ad muscos et lichenes, non solum in systemate comparativo, sed educationis ex stirpe communi) manante naturae catena ') naturarum organicarum. His quidem non essiceretur, ut scrutator naturae ea, tamquam monstrum aliquid spag. 75. exhorresceret, namque ludus est, quo sne dubio multi ullo quodam tempore oblectarat, quem vero misit, quia nihiΙ eo quidpiam essicitur), sed tamen cogitatione ab eo deterreretur, sese eo sensim a secundo inuestigationis naturae territorio in deserta metaphy-sces aberrare. Praeterea metum quoque noui pag. 75.ὶ haud ita viro indecorum, nimirum ut cuni ta ea abhorreas, quibus ratio a primis principiis suis liberatur, eique conceditur, ut in somniis infinitis circumvagetur. Fortasse quoque Fortarus cuipiam hypermetophylao id enim genus hominum inuenitur, qui
scilicet conceptus elementares ignorant, eosque etiam fmulant sese eontemnere, et tamen heroum more occupationes aucupantur) voluit gratum facere, materiam praebere illorum phantasiae, quo postea eos rideret. Vera et genuina metaphysica nouit terminos rationis humanae, et inter alia huiusce vitium haereditarium, quod ea numquam potest dissimulare: quod nullo mota vires constitutivas ex anticipatione nec potest excogitare, nec debet quoniam tum non nisi conceptus inanes pareret , sed nihil aliud valet, quam ut, quos inim experientia docet quatenus solum specie diuersi sunt, reapse vero identici , ad numerum,
o De hae idea, inprimis per Eo...inum admodum in rebescente, lectu dignum est monitum amplissimi Biumeisbae4 Compend. hist. nat. Irra. praefat. 3- . . Hic vir dod issimus Undum s. va tuum, per quem tantamilucem doctrinae attulit generationum, non materiao in organisatae, sed modo membris naturarum organicarum attribuit.
272쪽
qui fieri possit, minimum reuocet, vimque huc perti nentem tonstitutivam, si physicam res attineat, in mundo, si vero metaphis scam attingat ut nimirum, quae haud ulterius pendeat, indicetur fere extra mundum quaerat. Sed de vi constitutiva cum eam non nisi ex relatione caussae cuiusdam ad quodpiam effectum norimus) nullum alium conceptum suppeditare possit mus, nullumque nomen illius excogitare, quam quod ab effecto depromtum sit, ct hanc ipsam relationem
exprimat '). Iam conccptus naturae organicae hie est: eam naturam esse corpoream , quae non nisi per relationem eorum Omnium, quae in eo continentur.
ad se inuicem vi fines et instrumenta seri possunt tuti
etiam reuera quisque anatomicus, ut physiologus, ab hisce conceptibus proficiscitur . Ergo vim prim, tiuam, qua efficeretur organi satio, necesse est ut caussam ex finibus agentem cotitandam esse, nique ita qui
dem , ut hi fines possibilitati effecti iundamento sub
sternantur. Nouimus autem eiusmodi vires, secundum rationem earum determinantem, per experientiam,
non nis in nobis ipf, nimirum in intelligentia nostra
Uelut βω- alio in homine essectum est, quod eum aliis animi es Elis haud ut idem cognoscimus. vis. quae eo reteris
tur, pro indo non potest nisi pia antasia vocari. Pariter verbo virium motricium vires ropulsiva Di attractiva. vis continetur sis Primi it a. In unitate substantiae fuere, niti erederent . νnatu Vim primitivam accipiendam esse, atque etiam eam sese putarent cognoscore, dum solum eo timulis di. versarum virium primarum indicarent, v lut unam vim primitivam animae vim esse mundum repraesentandi; quasi di. et rem: una vis primitiva materiae est vis motrix. quia repulsio et attraEtio utraque conceptus motus subsunt eom.
muni. Sed scire volumus. an etiam ab hac possint derivari, quod fieri non potest. Namque conceptus inferiora, , pro iis, quae insunt in iis dine a. numquam possunt ab amoH-hu, derivari ἰ et quod unitatqm attinet substantiae, quae iam in conceptu suo substantiae unitatem continere, haec illusio posita est in falsa definitione His siue virtutis. Haec enim non id est . quod rationem continet exsistentiae ami-dontium id enim Iubstantia est , sed solum meis io substantiae ad accidentia, quotm,s ea principium in sese cohibet exsistentias illius. Possunt vero substantiae salua illius unitate variae relationes commode attribui. Disiti eo by Coosl
273쪽
et voluntate, ut caussa possibilitatis certorum quorumdam productorum prorsus ad fines compositorum, nempe operum technicorum. Intelligentia et voluntas in nobis vires primitiuae sunt, quarum haec posterior, quatenus per illam priorem determinatur, in lacult. te consistit, aliquid ideae, quae finis dicitur eonveniem ter producendi. Uerum ab omni experientia libero nullam nouam nobis licet vim primitivam excogitare, cuiusmodi tamen ea foret, quae in natura quadam ex
consilio ageret, neque tamen rationem determinanistem in quadam idea habereti Ergo conceptus de s Cultate naturae cuiusdam ex se ipsa eum eos io, sed
sine Me et consilio, quae in se vel in caussa sua imesset, agendi , ,- vi vis primitiva singularis, cuius nullum experientia exemptam ostendit, - prorsus commentitius et atque inanis, id est, sine milibma cautione de eo, quod sibi omnino ulla res quaepiam obiecta queat respondere. Igitur Caussa natur rum organicarum siue in mundo deprehendatur siue extra mundum , aut ab omni nobis temperare dete minatione caussae illius debemus, aut naturam intelisegentem Cogitatione nobis informare; non , quasi vel-
. ut beatus Moses Mendetii aliique crediderunt) intelligeremus, eiusmodi essectum ex caussa alia feri non posse: sed, quoniam, ad caussam aliam, caussis finalibus exclusis, fundamento ponendam, notis vim primitiuam sinere deberemus, suius quidem nulla prorsus rationi potestas est, quia tum ea facile quaecumqua et quomodocumque voluerit posset explicare.
Ac nunc quidem horum omnium calculum subducamus. Finium est recta iustaque ad rationem, suo aliena sit sue nostra, relatio. Verum ad eam quoque in ratione aliena ponendam, propriam nostram, saltem tamquam eius analogon, iundamento debemus
constituere; siquidem sine hac nullo modo possunt repraesentari. Atqui fines vel fines naturae sunt, vel
274쪽
sines libertatis. In natura rerum fines esse oporreret nemo homo potest ex anticipatione perspiceret contra bene potest ex anticipatione intelligi, in ea coniunctionem esse caussarum et effectorum oportere.
Ergo usus principii teleologi ei respectu naturae semper empiricus est. Pariter cum finibus libertatis comparatum foret, si huic antea res voluntati obnoxiae per naturam in necessitatibus et inclinationibus) ut rationes determinantes dari oporteret, ad id solum
iis inter se inuicem et cum summa earum Comparandis per rationem determinandum, quod nobis pro sine proponimus. Verum critica rationis practicae docet, principia practica pura esse, quibus ratici ex anticipatione finem illius indicent. Si igitur usus principii teleologici in explicationibus naturae, idcirco, quia ad conditiones empiricas adstrictum est, principium primitivum coniunctionis conuenientis numquam plenum potest ad omnesque fines satis determinatum indicare: hoc e contrario a teleologia pura quae nulla esse alia potest quam libertatis) exspectandum est, cuius principium ex anticipatione relatio rationis in genere ad uniuersum omnium finium continet et non nisi practica esse potest.
Quoniam vero teleologia practica pura, id est, pbi-Iosophia moralis, ad fines suos in mando actuales reddendos destinata est, ea possibilitatem illorum in eo, cum quoad caussas Males in eo datas, tum vero etiam quoad conuenientiam lausae mundi supremae in toto quodam finium omnium, Ut effectum, proinde et teleologiam naturalem, et possibilitatem naturae rerum in genere, id est philosophiam trans-stendentalem, haud debebit negligero, ut teleologiae practicae purae realitas obiectiva, respectu postibilitatis rei obiectae in usu, nimirum realitas finis, quem in mundo essiciendum praescribit,
Utroque autem respectu auctor episolarum super philosophia Mntiana dotem ingenii animique prae-
275쪽
TELEOLOGIC. IN PHILOSOPHIA. ais
stantiam in illa ad fines uniuerse necessarios utiliter adhibenda, exemplariter demonstrauit.
Hac occasone data paucis modo crimen attingam crimen repugnantiarum putatiliarum in opero ambitus satis magni,'priusquκm totum bene in tetilectum fuerit. Cunctae sponte evanescunt, in con textu spectitae cum Caeteris. In nouis litteraris Lip-
scis 1787 No. 9 . id quod in critica rationis puras et genuinae edit. 1787. in institutione pag. s. lin. p.
legitur, cum eo, quod breui post pag. 5. lin. I. etc. inuenitur, ut egregie pugnans indicatur; etenim priori loco dixeram: ex cognitionibus a priori ductis eae purae vocantur, quibus nihil omnino quidquam Empirici immixtum est, et pro exemplo contrarii
enuntiationem attuleram: omne mutabile caussam h het. Contra pstg. d. eamdem enuntiationem exemplo protuli cognitionis purae ex anticipatione, id est,
eiusmodi, quae non sit ex ulla re quapiam empiricam 'apta; - en duas significationes vocabuli Furi, quarum quidem per totum opus tantummodo in posteriori occupatus sum. Sane quidem calumniam exemplo prioris generis enuntiationum p tuissem euitare: omne fortuitum caussam habet. Hie
enim nihil omnino quidquam empirici admixtum
EsL Eccui vero in mentem veniunt omnes occasi
nes calumniandi 8 -- Idem mihi accidit in nota quadam ad praelationem elementorum phyices metaphy- feorum pag. XVI et XUII. ubi deductionem categoriarum grauem quidem dico, sed non summe necessariam , hoc vero posterius in critica rationis purae diserte obtineo. Sed facile intelligitur, illic eas tantummodo respectu negatius consideratas esse nimi-xiam ut vinceretur, iis solis sine visione sensitiva nunam omnino posse rerum cognitionem essici, ubitiam iam patescit, etiamsi solum expostio categoriariam cui functionum logicarum solum ad res obiectas in genere adhibitarum usurpetur. Quoniam iis tamen sic utimur, quasi ad cognitionem rerum obo
276쪽
iem rum sexperientiae vere pertineant, etiam pos. sibilitas valoris obiectivi talium conceptuum ex anticipatione respectu rationis empiricae singulatim probanda fuit, ne omni omnino significatione desti. tutae, vel etiam haud empirice ortae iudicarentur; idque finis postiuus erat, cuius respectu deductio illas ne absolute necessaria videatur. -
277쪽
DETERMINATIO CONCEPTUS DE PROGENIE HOMINUM I.
Notitiae, quas recentiora itinera de varietatibus in genere humano largiuntur, huc usque magis ad intelligentiam ea de re ad indagationem incitandam sece. runt, quam ad eam exsatiandam. Permultum interest, ut conceptus, quem Obseruationibus illustrare velis, ante ipsum probe determinaueris, quam experientiam de eo consulas; in ea enim, quae opus sunt, tum demum reperiuntur, cum antea quid quaeri debeat didiceris. Multa de variis hominum progeniebus dicuntur. Alii iis sere adeo diuersas hominum species intelligunt. Contra alii ad angustiorem sese signifieationem adstringunt, verum hoc discrimen videturiis haud multo grauius esse, quam, quod homines inter se statuunt, quod corpus coloribus illinunt aut vestimentis contegunt. Mihi iam tantummodo propositum est hunc progeniet conceptum, si qua sit in
genere humano, adcuratius determinare. Explicatio originis earum, quae vero sunt, quae hoc nomine
dignae iudicantur, tantummodo πάρεργον est, de quo, uti placet, statuere possis. Et tamen video, homines caeteroquin acutos in diiudicandis iis, quae annis abhinc aliquot tantummodo illo consilio dicta sunt, xd hocce παοξογον nimirum usum principii hypotheticum solum animum aduertisse, ipsum vero principium, ex quo tamen Omnia pendent, leui manu attigisse. Quam quidem sortem plures inuestigationes, ad principia redeuntes, expertae sunt; quae proinde
omnem et disputationem et defensionem potest in rebus, quae sub contemplationem cadunt, dissuadere, gontra ea vero propiorem determinationem collustrationemque eorum, quae male intellecta sunt, solum
ut salutarem Commendare. In menstruis Berosin. Nouemb. I ys, p. 39. - 417.
278쪽
Id solum, quod in genere animalium haereditate transis fertur facere potesatem potest discriminis in eo
Mauritanus, qui, in patrio aere ac sole exustus fuscoque colore indutus, cutis colore a Theodisco Sudicoque adeo distinguitur, ut Creolas Francogallicus et Anglicus in India occidentali, qui, velut ex morbo quodam vix restitutus, faciem pallidi atque exhausti reseri, propterea aeque minus pollunt ad classes di. versas generis humani referri, ac rusticus Hispanus de Mancha, qui, instar ludi magistri, atra veste
ornatus incedit, quoniam ouium prouinciae suae omnium omnino lana nigra est. Si enim Mauritanus in conclavibus, et Creolus in Europa adoleverit, ambo non possunt ab habitatoribus nothrae mundi partis
Demanetus missionarius tantum sibi tribuit, ut, quia in Senegambia per aliquod tempus commoratussi, de atro Nigri colore solus queat recte iudicare, priuatque populares suos, Francogallos, omni ea dare iudicio. Ego vero contendo, in Francogallis, docolore Nigrorum, qui ibi diu commorati stit, quatenus inde discrimen classicum eorum velis ab aliis hominibus determinare, multo verius iudicari posse,
quam in ipsa patria Nigrorum. Id enim, quod in Africa cuti Nigri ab sole impressum, ideoque illi sortuitum est, in Francogallia, necesse est, evanescere, solamque nigritudinem relinqui, per naturam illi impertitam , quae proinde sola potest ad discrimen clas-sficum adhiberi. De proprio infulanorum oceani a rasis, ex omnibus quae adhuc exstant descriptionibus, tamen nullam nobis certam possumus cogitationem animo informare. Nam, quamquam iis ab nonnulliseolor ligni Mahagonici tribuitur, tamen, quantum d homo colore fusco soli per solem et aera colorationi, quantumque natalibus tribuendum sit, nescio. Par-
279쪽
vulus, ab eiusmodi pari in Europa procreatus, solus proprium cutis colorem ab natura prosectum haud ambigue declararet. Ex loco quodam in itinere Cartereti qui utique in itinere maritimo exiguam terrao partem pedibus usurpatus est, sed istinen plures insulanos viderat in nauigiis) concludo, plerosque insularum habitatores esse albos oportere. Etenim in infula Freuissiana in vicinitate insularum ad aquas Indiacas relatarum) se vidisse, ait, primum veram flauedianem in colore cutis Indico. Utrum formatio capitum in malleoli is naturae tribuenda sit, an artificio nimio, aut quatenus color naturalis cutis Custerorum disserat a cutis colore naturali Nigrorum, aliaequo plures proprietutes definitae et characteristicae, virum haereditariae sint ab ipsaque natura in partu, an mO do fortuito impressae, proinde nondum poterit certo
Respectu coloris tutis quatuor possunt elusium discrimina in hominibus Jumi. Certo haud plura colorum cutis discrimina haereditaria nouimus, quam alborum, Indorum fauorum, Nigrorum, et Americanos rubros colore Uyrino. Notabilo est, istas notas et characteres primo propterea ad descriptionem classium generis humani inprimis iaptas videri, quod quaeque earum classium respectu domicilii paene solitaria est id est, a reliquis separata, per se vero coniuncta : classis Asborum. inda a capite Finis terrae, per promontorium finis terrae, flumen Oisum, Buchariam minorem, Persiam, Arabiam felicem, Habessiniam, terminos septemtrionales desertorum Sarae, usque ad promontorium album Africae, vel ostium Senegati; Nigrorum in usque ad promontorium Nigrum, et, exclusis Cafferis, retro ad Haben siniam; Flauorum in Hindostania propria usque ad promontorium' Comorcinum species eorum hyprida
in altera India peninsula est insulisque quibusdam vi- μοι IV. S.
280쪽
cinis ; rufo um colore cyprino in mundi parte prorsus separata, nimirum America. Astera deinde ratio cur haec nota inprimis apta sit ad descri tionem cl19sium, quamuis coloris discrimen nonnullis possit ab modum leue videri, cernitur in eo, quod separatio per exli lationem in munere grauissimo naturae providae si, nece lie est quatenus res creata in variis elimatibus et tonis, ubi aere et sole varie adficitur. translocata - modo minime artis egento perstare debeat, cutemque, v organon illius separationis speii, tam , in sese ferre vestigium huiusce diuersitatis notae naturalis, quod potestatem faciat humani generis in classes manifeste varias describendi. - Caeterum velim, ut discrimen istud coloris in cute haeretit rium, nonnumquam impugnatum tamdiu concedatur, donec re explicata nascatur Occasio eius confirmandi; itemque mihi liceat sumere: nullas esse notas populorum haereditarias respectu huiusce cultus naturalis amplius, nisi, quas diximus, illas quatuor; tantummodo idcirco, quia numerus ille probari potest, praeter illum vero nullus alius certo euinci.
In elasse Alborum, praeterquam quod ad genus humanum generatim pertinet, nulla alia proprietas demita et ch raseristea ne rebario haereditaria es; et D quoque in reliquis. In nobis albis multae sunt habitudines haereditariae, quae non pertinent ad characteiem generis, quibus familiae, atque etiam populi inter se inuicem distinguuntur; sed nulla earum neeessaris adnascitur, sed ii, qui iis adfecti sunt, ex aliis de classe alborum etiam liberos procreant, quibus ea qualitas distinguens deest. Si e discrimen coloris flaui in Dania, contra in Hispania magis vero in Asia, in populis, qui ad Albos reseruntur color cutis badius cum consequen- via. colora oculorum et crinium) obtinet. Adeo in