장음표시 사용
421쪽
ipsos auxiliaque eorum perculisset, oppidum scalis cepit. Placuit inde, iam maiore conatu animoque ab unius expugnatione urbis ad perdomandum Latium victorem ci
cumducere exercitum : nec quieVero ante, quam, expugnando aut in deditionem accipiendo singulus urbes, La lium omne subegere. Praesidiis inde dispositis per recepta oppida, Romam ad destinatum omnium consensu triumphum dueessere. Additus triumpho honos, ut sta luae equestres iis, rara illa aetate res, in foro ponerentur. Prius, quam comitiis in insequentem annum consules rogarent, Camillus de latinis populis ad senatum retulit, atque ita disseruit: Patres eo scripti, quod bello armisque in Latio agendum suis, id iam deum benignitate .ue virtute militum ad finem venit. Caesi ad Pedum Asturamque sunt eXercitus hostium I oppida latina omnia , et Antium eae Volscis, aut vi eapta, aut recepta in deditionem, praesidiis tenentur restris. Reliqua conmctalis est, quoniam rebellando saepius nos sollicitant, quonam modo perpetua pace quietos obtineamus. Dil immortales ita ros potemtessivius eonsilii feeerunt, ut, sit Latium deinde, an non sit, in vestra manu posuerit. Itaque pacem robis, quod ad Latinos attinet, pararo in perpetuum, vel saevinino, vel ignoscendo, potestis. Vultis crudeliter eonsulere in deditos riem que ' Licet delere omne Latium, rastas inde solitudines siueere, unde sociali egregis Merestu per multa bella magnaque saepe usi estis. Vultis Memplo maiorum augererem romanam, vielas in eicitatem aeeipiendo ' Materia erescendi per summam gloriam suppeditat. Certe id firmio mum sense imperium est, quo o dientes gaudent. Sed -- turato opus est, quicquid statuere plueet. τοι populos inter
spem metumque suspensos animi habetis: et vestram itaqueae iis euram quam primum absolui, et illarum animos, dum aspectatione stupent, εeu poena, seu beneflcis, praeoc pari oportet. Nostrum suu escere, ut omnium rerum vobis adeonsulendum potestas esset: vestrum est decernere, quod optimum vobis reique publieae sit. - XIV. Principes senatus relationem consulis de summa rerum laudare; sed, quum aliorum causa alia osset, ita expediri posse consilium, dicere, ut pro merito cuiusque statueretur, si de singulis nominatim referrent
422쪽
populis. Relatum igitur de singulis decretumquB. Latiu-vinis civitas data sacraquo sua reddita cum eo, ut nodos lucusque Sospitae Iunonis communis lanuvinis municipibus cum populo romano esset. Aricini Νomen lani quo et Pedani eodem iuro, quo Lanuvini, in civitatem dccepti. Tusculanis servata civitas, quam habebant ; cri-Dienquo rebellionis a publica fraude in paucos auctores vorsum. In eliternos, veteres cives romanos , quod tD-ties rebellassent, P aviter sapuitum : et muri deiecti, et senatus inde abductus, iussique irans Tiberim habitaro: ut olus, qui cis I iberim deprehensus esset , usque ad mille pondo clarigatio esset; nec priuS, quam aer persoluto , is , qui cepisset, extra Vincula captum haheret. In agrum senatorum coloni missi : quibus nil scriptis , speciem antiquase frequentiae Velitrae receperunt. Et Λntium nova colonia missa cum eo , ut'Λntialibus permitteretur, si et ipsi adscribi coloni vellent. Naves inde longaeinbactae, interdictumque mari antiali populo est, et civitas data. Tiburtes Praenestinique agro
multati, neque ob recens tantum rebellionis, commune
cum aliis Latinis, crimen ; sed iluod , taedio imperii ri,-mani, cum εἰ allis, gente est ei ala, arma quondam consci-eiassent. Ceteris latinis populis connubia commerciaque t concilia inter se ademerunt. Campanis, equitum honoris causa, quia cum Latinis rebellaro noluissent, Fundanisque et Formianis, quod per fines eorum tuta pacalaipio semper fuisset via, civitas sino suffragio data. Cumanos Suessulanos lue eiusdem iuris conditionis Ius , cuius apuam , esse placuit. Νaves Antialium partim in navalia Romae subduciae , partim incensae , rosiriSque earum suggestum , in foro exstructum , adornari placuit: Rostra lue id templum appellatum. X . C. Sulpicio Longo, P. Aelio Paelo consulibus,
Illum Omnia non opes ma*is romanae, quam beneficiis Ivirta gratia bona pace oblineret, inter Sidicinos, Auruncos lue bellum ortum. Aurunci a T. Manlio consulo in
deditionem accepti, nihil deinde moverant: eo petendi auxilii ab Romanis causa iustior fuit. Sed prius, quam consules ab urbe iusserat enim senatus defendi Auruncos exercitum educerent. fama assori ur, Auruncos me lu
423쪽
oppidum deseruisse, profugosque cuin coniugibus ac H-beris Suessam communisse, quae nunc Aurunca appellata ; moenia antinua eorum urbemquo ab Sidicinis doletam. Ob ea insensus consulibus senatus, quorum cunctaitono proditi socii essent, dictatorem dici iussit. Dietus C. Claudius Regillensis, magistrum equitum C. Claudium Hortatorem dixit. Religio inde iniecta de dictatore : et, quum augures Vitio creatum videri dixissent, dietator magisterque equitum se magistratu abdicarunt. Eo anno Minucia Vestalis, suspecta primo propter mundiorem iusto cultum, insimulata deinde apud pontificos ab indico servo. quum decreto eorum iussa esset sacris abstinere, familiamque in potestate habere, facto iudicio, viva sub terram ad portam Collinam dextra via strata defossa Scelerato campo. Credo, ab incesto id ei loco nomen factum. Eodem anno Q. Publilius Philo praetor primus de plebe, adversante Sulpicio consule, qui negabat, rationem eius se habiturum, ost factus; senatu, quum in summis imperiis id non obtinuisset, minus in
XVI. Insequens annus, L. Papirio Crasso, C. Duilio consulibus, Ausonum magis novo, quam mUno bello fuit insignis. Ea gens Cales urbem incolebat. ςdicinis finitimis arma coniunxerat: unoque proelio haud sano memorabili duorum populorum exercitus susus, propinquitate urbium et ad fugam pronior, et in laga ipsa tutior fuit. Nec tamen Omissa eius belli cura patribus, quia totios iam Sidicini aut ipsi moverant bellum, aut moventibus auxilium tulerant, aut causa armorum fuerant. Itaque omni opo annisi sunt, ut maximum ea tempestate imperatorem M. Valerium Corvum consulem quartum laceroni. Collega additus Corvo M. Atilius Regulus: et, ne sorto casu θ' raretur, petitum ab consulibus, ut extra sortem Corvi eatrovincia esset. Exercitu victora a superioribus consulius accepto, ad Cales, unde bellum ortum erat, prosectus, quum hostes, ab superioris etiam certaminis memoria pavidos, clamore atque impetu primo sudisset; moenia ipsa oppugnare est aggressus. Ei militum quidem is orat ardor, ut iam inde cum scalis succedere ad muros vellent, evasurosque contenderent. Corvus, quia id ar-
424쪽
duum lactu erat, labore militum potius, illiam periculo, peragere inceptum Voluit. Itaque aggerem et vineas egit'
turresque muro admovit: quarum usum sorte oblata Opportunitas praevertit. Namque M. Fabius , captivus ron anus, quum per negligentiam custodum sesto die vinculis ruptis, per murum inter opera Romanorum, religata ad pinnam muri resie suspensus, manibus se demisisset; perpulit imperatorem, ut vino epulisque sopitos hostes aggrederetur : nec maiore certamine capti cum urbe Ausones sunt, quam acto susi erant. Praeda capta ingens est: praesidioquo imposito Calibus reductae Romam legiones. Consul ex senatusconsulto triumphavit: et, ne Atilius expers glorian esset, iussi ambo consulos adversus Sidicinos ducere exercitum. Dicta lorem ante ex Aenatusconsulto comitiorum habendorum causa dixerunt
L. Λ milium Mamercinum. Is magistrum equitum Q. Publilium Philonem dixit. Dictatore comitia habetite, consules creati sunt. '. Veturius, Sp. Postumius. Etsi belli pars cum Sidicinis restabat; tamen, ut beneficio praevenirent desiderium plebis, do colonia deducenda
Cales retulerunt: sactoque senatusconsulto, ut duo millia quingenti homines eo scriberentur, triumviros coloniae deuiicendae agroquo dividundo creaverunt C. Duilium, Τ. Uuinctium, M. Fabium.
XIII. Novi deindo consules, a veteribus exercitu a cepto, ingressi hostium fines, populando usque ad inoonia atque urbem pervenerunt. Ibi, quia, ingenti exercitu comparato, Sidicini et ipsi pro extrema spe dimicaturi enixe Videbantur, et Samnium fama erat conciri ad bellum : dictator ab consulibus ex auctoritato senatus dictus P. Cornelius Rufinus ; magister o luitum M. Λntonius. Religio deinde incessit, vitio eos creatos ; magi Stratuque se abdicaverunt ; et, quia pestilentia insecuta est, velut Omnibus eo vitio conlactis auspiciis, res ad interregnum rediit. Ab interregno inito per quintum demum interregem M. Valorium Corvum creati consules A. Cornelius itorum et Cn. Domitius. Tranquillis rebus, fama gallici belli pro tumultu valuit, ut dictatorem dici placeret. Dictus M. Papirius Crassus, et magister equitum Ρ. alerius Pul,lieola. A quibus quum delectus intentius,
425쪽
422 T. LIVII quam advorsus finitima bella, haberetur, exploratores
missi attulerunt, quieta omnia apud Gallos esse. Samnium quoque iam alterum annum turbari novis consiliis
suspectum erat: eo ex agro Sidicino exercitus romanus
non est deductus. Ceterum Samnites bellum Alexandri Epironsis in Lucanos traxit: qui duo populi adversus
regem, exscensionem a Ρaesio facientem, signis collatis pugnaverunt. Eo certamine superior Alexander, incertum qua fide culturus, Si perinde celera processissent, pacem cum Romanis secit. Eodem anno census actus, novique cives censi: tribus propter eos additae Maocia
et Scaptia: censores addiderunt Q. Publilius Philo, Sp. Postumius. Romani facti Acerrani, lege ab L. Papirio
praetore Iala, qua civitas sino suffragio data. Haec ocianno domi militiaequo geSta. XVIII. Foedus insequens annus seu intemperie moli,
seu humana fraude suit, M. Claudio Marcello, C. Valerio consulibus. Flaccum Pol itumque varie in annalibus cognomen consulis invenio : ceterum, in eo, parvi refert, quid veri sit. Illud pervelim, nec omnes auctores sunt proditum salso esse, Fenenis absumptos, quorum mors infamem annum pestilentia secerit. Sicut proditur tamen res, ne cui auctorum fidem abrogaverim, Oxponenda est. Quum primores civitatis similibus morbis, eodemque fer. ne omnos evontu, morerentur; ancilla quaedam ad Q. Fabium Maximum aedilem curulem, indicaturam se causam publicae pestis, professa est, si ab eo fides sibi data esset, haud futurum noxae indicium. Fabius confestim
rem ad consules, consules ad senatum reserunt: consonsu suo ordinis fides indici data. Tum patefactum, muliebri fraudo civitatem premi, matronasque en Vonenaroquere ; nt, Si sequi extemplo velint, manifesto depre- hendi posse. Secuti indicem, et coquentes quasdam medicamenta, ei recondita alia, invenerunt. Quibus in s rum delatis, et ad viginti matronis, apud quas deprehensa erant, per viatorem accitis, duae ex iis, Cornelia ac Sergia, patriciae utraque gentis, quum ea medicamenta salubria esse contenderent, ab consutanto indico hibere iussae, ut se salsum commentam arguerent; spnlio ad colloquendum sumpto, quum, summoto populo, tu
426쪽
LIB. VIII. CAP. XVIII. XIX. 4 23
Ponspectu omnium rem ad celeras retulissent; liaud abnuentibus et illis bilisere, e polo medicamento, Suamri ipsae fraudo omnes interierunt. Comprehensae e templo ectrum comites magnum numerum matronarum indicaverunt : ex quibus ad centum septuaginta damnatae. Ne- imo de veneficiis anto eam diem Romae quaesitum est.
I'rodigii ea res loco habita ; captisque magis mentibus, quam consceleratis, similis visa. Itaque, memoria ex annalibus repetita, in secessionibus quondam plebis clavum ab dictatoro fixum, alienatasque discordia mentes hominum eo piaculo compotes sui fecisse, dictatorem clavi figendi causa creari placuit. Creatus Cn. Quinctilius magistrum equitum L. valerium dixit : qui, fixo clavo, magistratu se abdicaverunt. XIX. Creati consules L. Papirius Crassus iterum, L. Plautius Venno. Cuius principio anni legali ex I ob eis Fabraterni, et Lucani, Romam Venerunt, Orantes, ut itifidem reciperentur : si a Samnitium armis desensi ossent, se sub imperio populi romani si deliter atque obedienter futuros. Missi tum ab senatu legali, denuntiatumque Samnitibus, ut porum populorum finibus vim abstinerent : valuit quo ea legatio, non iam quia pacem volebant Samnites, quam quia nondum parati erant ad bellunt. Eodem anno privernas hellum initum : cuius socii hiindani, dux etiam fuit Fundanus, itruvius Vac- 'us; vir non domi solum, sed oliam Romae, clarus. Ao dos suore in Palatio eius, quae Vacci prata, diruto nodisicio publicato tuo solo, appellata. Λdvei'SuS hunc, Vaslatilem essuse Selinum norbanumque et roranum agrum,
L. Papirius prosectus, haud procul castris eius consedit
itruvio nec, ut vallo se tonoret adversus validiorem ho-Νtem, Sana Constare mens, nec, ut longius a castris dimicaret, animus suppotere. Vix lola extra portam castrorum explicata acie, sugam magis retro, quam proelium aut h0stem, spectanto milite, sine consilio, sine audacia depugnat: ot ut levi momento nec ambiguo est victus; ita, brevilalo ipsa loci saei liquo receptu in tam propinqua castra, haud aegre militem a multa caedo est tuta lus : nec fore quis luam in ipso certamino, pauci in turba iugae Pael rema P, quum in castra ruerent, caesi ; primis-
427쪽
424 T. LIvII que tenebris Privernum inde petitum agmino trepido, ut muris potius, quam vallo, sese tutarentur. A Priverno Plautius altor consul, pervastatis passim agris praedaque abacta , in agrum sundanum exercitum inducit. Ingredienti fines senatus Fundanorum occurrit; ne=ant, se Pro
Vitruose sectamque eius secutis precatum venisse, sed pro
Fundam popula ; quem extra culpam belli esse, ipsum V truςium iudicasse, quum receptaculum fugae Privernum habuerit, non patriam Fundos. Priverni igitur hostes p limmani quaerendos persequendmque esse, qui simul a Fundanis ae Romanis, utriusque patriae immemorra, defecerint. Fundanis pacem esse, et animos romanos, eι stragam memoriam aeceptae ciuitatis. Orare se consulem, ut bellum ab innorio populo abstineat: agros, urbem, corpora ipsorum, e iugumque, ae liberorum suorum, in potesta te polluti romani esse, futuraque. Collaudatis Fundanis, consul,. itorisque Romam missis, in ossicio Fundanos esse, ad Privernum nexit iter. Prius animadversum in eos, qui capita coniurationis fuerant, a consule scribit Claudius: ad trecentos quinquaginta ex coniuratis vinctos Romam missos; eamque deditionem ab senatu non acceptam,
quod egentium atque humilium poena defungi velle sundanum populum censuerint. XX. Privernum duobus consularibus cxercitibus quum obsideretur, alter consul comitiorum causa Romam revocatus. Carceres eo anno in cireo primum statuti. Nondum
perfunctos cura privernalis belli tumultus gallici fama atrox invasit, haud ferme unquam neglecta patribus. Extemio igitur consules novi, L. Aemilius Mamercinus
et C. Plautius, eo ipso die, Calendis Quintilibus, quo magistratum inierunt, comparare inter so provincias iussi; et Mamercinus, cui gallicum bellum evenerat, scriberooxercitum sine ulla vacationis venia. Quin opificum qu quo vulgus et sellularii, minime militiae idoneum genus, Oxciti dicuntur; Veiosque ingens exercitus contractus, ut
inde obviam Gallis iretur. Longius discedi, ne alio itinero hostis salleret ad urbem incedens, non placuit. Paucos deinde post dies, satis explorata temporis eius quiete, a Gallis Privernum omnis conversa vis. Duplex indosama est: alii vi raptam urbem, Vitruviumque vivum in
428쪽
potestalem Venisse: alii, priusquam ultima adhiberetur vis, ipsos se in deditionem consulis caduceum praeserentes permisisse, nuctores sunt, itruviumque ab suis traditum. Senatus, do Vitruvio Privernalibusque consultus,
consulsem Plautium, dirutis Priverni muris, Praesidio pio valido imposito, ad triumphum arcessit ; I itruvium in
carcerem adservari iussit, quoad consul redisset; tum verberatum necari. Aedes eius, quae essent in Palatio dirueiadas, bona Semoni Sanco censuerunt consecranda : luodque aeris ex iis redactum est, ex eo nenei Orbes
facti, positi in sacello Sanci versus aedem Quirini. De Senatu privernale ita decretum,.ut, qui senator Priverni post desectionem ab Romanis mansisset, trans Tiberim lego eadem, qua Velit orni, habitaret. His ita decretis, usque ad triumphum Plautii silentium de Privernalibus suil : pos triumphum consul, necato Vitruvio sociisque eius noxae, apud saliatos iam suppliciis nocentium tutam mentionem do Privernalibus ratus; Quoniam auctores tefectionis, inquit, meritas poenas et ab diis immortalibus et a vobis habent, patres conscripti, quid placet de inno.ria multitud ne fieri J Equidem, etsi meae partes ea quirenduema=is εententiae, quam dandae sunt; tamen, quum viderem, 'myernates vicinos Samnitibus esse unite nunc nobis incer-ιὸ ima par est; quam minimum irarum inter nos illosque relinqui relim. XXI. Quum ipsa per se res anceps esset, prout cuius que ingenium erat, atrocius mitiusve suadentibus; lumincertiora omnia. unus ex privernalibus legalis secit, magis conditionis, in qua natus esset, fluam praesentis ne cerat inlis, memor : qui, inlei rogatus a cluodam tristi0ris Sententiae auctore, quam poenam meritos Pri pernates e n- eret ' ham, inquit, quum merentur, qui se libertate dia 9n η eensent. Cuius pium feroci responso in sustiores saetos videret consul eos, qui anio Privernalium causam impugnabani ; ut ilise benigna interrogatione milius responsum eliceret, Quid ri pomam, i uisiit, remittimus vobis, qualem nos pacem robiscum habituros speremus' Si bonum dederitis, impiit, et sidam, et perpetuum risi malum, haud diuturnum. 1 iam vero minari, nec id ambigue, Privernalem iptidam, et illis voti hus ad rebellandum incitari pa-
430쪽
iussit. Inter consules provinciis comparatis, bello Graeci persequendi Puhlilio evenerunt ; Cornelius altero exercitu Samnitibus, si qua se moverent, ol positus. Fama autem erat, desec ioni Campanorum imminontes admoturos castra. Ibi optimum visum Cornelio stativa habere. Ab utroque consule, exiguam spem pacis cum Samnitibus esse, cortior fit senatus.
XXIII. Publilius, duo millia Nolanorum militum el
Iuatuor Samnitium, magis Nolanis cogentibus, quam Voluntate Graecorum, recepta Palaepolim, miserat : Cornelius, delectum indictum a magistratibus, universum Samnium erectum, ac vicinos populos, privernalem , funda
numque, et formianum . haud ambiguo sollicitari. Ob haec quum legatos milli placuisset prius ad Samnites, quam bellum sieret; responsum redditur ab Samnitibus
sorox. Ultro incusabant iniurias Romanorum : neque eo negligentius ea, quae ipsis obiicerentur, purgabant. Haud ullo publico consilio aurilioce iuvari Graecos : nec Fundanum Formianumve a se sollicitatos : quippe minime poenitere se virium suarum, si bellum placeat. Ceterum noup se dissimulare, aegre pati ci italem Samnitium, qu0d Fregellas, e.r Volscis captus dirutasque ab se, restitueruromanus populus, eoloniamque in Samnitium agro imposuerit, quam coloni eorum Fre ellas, appellent. Eam se contumeliam iniuriumque, ni sibi ab iis, qui fecerint, dematur,
ipsos omni vi depulsuros esse. Uuum romanus legatus ad disceptandum eos ad communes socios atque amicOS VO- carol: Quid perplere agimus' inquit. Nostra certamina, Romani, non rerba legatorum, nec hominum quisquam disceptator, sed campua campanus, in q/ιο concurrendum e3l, et arma, et communis Mus belli AEecernet. Proinde inter Capi in Suessulamque eastra castris conferamus : et, Samnis Romanusne imperio Iuliam regat, decernamus. Legati Romanorum quum se, non quo hoStis vocasset, sed ituo imperatores sui duxis gent, ituros esse respondissent; iam
Publilius. in lor Palaepolim Νeapolim quo loco ophortuno
capto, diremorat hostibus societatem auxilii mutui; qua, ut quisque locus premeretur, inter se usi fuerant. 1 taque quum et comitiorum dies instaret, et, Publilium immin0ralem hostium muris, avocari ab spe capiendae