장음표시 사용
441쪽
nstirmarent, infestius Papirium exarsurum , agitatum contentione ipsa exacerbatumque , clam ex castris Ro-inam profugii: et, patre auctore M. Fabio, qui tor iam consul dictatorque fuerat, Vocato extemplo senatu, quum maxime conquereretur apud patres vim atque iniuriam dictatoris, repente strepitus ante curiam lictorum Sun moventium auditur: et ipse insensus aderat, postquam comperit prosectum ex castris, cum expedito diuitatu secutus. Iterata deinde contentio: ot prendi Fabium
Papirius iussi L Ubi quum , . deprecantitius primoribus
patrum atque uni erso Senatu, perstaret in incepto immitis animus; tum pater M. Fabius, Quando aem, inquit , apud te nee auctoritas genatus, nec aetas mea, cui
orbitatem parua, nec Mirtus nobilitasque magistri equitum, a te ipso nominati, valet, nee preces, quae saepe hostem mitigavere, quae deorum iras placant: tribunos plebis appetis , et provoeo ad populum, eumque tibi, sus erui Gemeitus tui, fugienti senvius iudicium , iudicem flem , qui
certe unus plus quam tua distatura potest polletque. ULdero, erasurusne prouocationi sis, cui reae romanus Tullus Hostilius erasit. Ex curia in concionem itur. Quo cum
paucis dictator , cum omni agmine principum magister equitum quum escendisset; deduci eum do rostris , Papirius in partem inferiorem iussit. Secutus paler, Bene regis , inquit, quum eo nos deduci iussissi, uncie et priuatirocem mittere possemus. Ibi primo non tam perpetuae Orationes , quam altercatio , exaudiebantur. Vicit deinde strepitum vox, et indignatio Fabii senis increpantis su-
serviam crudelitatemque Papirii: Se quoque dietatorem lomae fuisse , nec a se quemquam , ne plebis quidem hominem , non centurionem , non militem , violatum; Hysrium , tangi iam eae hostium dueibus, sic eae romano imperatore victoriam et triumphum petere. Quantum interesset inter moderationem antiquorum, et nouam superbiam erudesitatemque. Dietatorem Quineιium Cineinnutum in L. Minucium consulem, eae obsidione a se ereptum, non ultra saeuisse, quam ut Dyalum eum ad exercitum pro eonsule relinqueret. M. Furium Camillum in L. Furio, qui, eontempta sua seneetute et auetoritate, foediissimo eum eventu pugnasset, non solum in praesentia moderatum irae
442쪽
e3se, ne quid de collega Meua populo aut senaιui seriberet; sed , quum revertisset, potissimum eae tribunis eonsularibus habuisse , quem , eae cot is optione ab senatu data , εὐ-
eium sibi timperii delegerit. Nam populi quidem, penes quem
potestas omnium rerum esset, ne iram quidem unquam
atrociorem fluisse in eos, qui temeritate atque inseitia Gerestus amisistent, quam ut pecunia eos multaret: capite anquisiιum ob rem bello male gestam de imperatore nullo
ad eam diem esse. Nune ducibus populi romani, quae ne rictis quidem bello Ius fuerit, virgas eι secures victoribus, et iustiarimos meritis triumphos interiari. Quid enim tandem passurum fuisse filium suum , si Mercitum amisisset: si fusus , fugatus, castris eaeutus fuisset ' Quo ultro iram
riolentiamque eius Gerasuram fuisse , guam ut verberiaret
necaretque 7 Quam eonveniens esse, propter Q. Fufium eisitatem in laetitis, victoria, supplicationisus ae gratulationibus esse : eum, propter quem desim delubra pateant, arae sacrimas flument, honore , donis cumulentur , nudatum vimis lacerari in conspectu populi romani: intuentem Capitolium atque arcem , deosque ah se duobus proeliis haud frustra adcoeatos ' Quo id animo Mercitum, qui eis siluctu auspiciisque vicisset, lusurum ' quem luctum in eastris romanis, quam laetitiam inter nostes fore 7 Haec , simul iurgans, querens, desim hominumque fidem obtestans, et complexus silium, plurimis cum lacrimis agebat. XXXIV. Stabat cum eo senatus maiestas, saVor PO- Iuli, tribunicium auxilium, memoria absentis exercitus. Ix parto altera imperium invictum populi romani, et diseiplina rei militaris, et dictatoris edictum pro numine Semper observatum, et manliana imperia , et posthahiis filii earitas publicae utilitati, iactabantur. time etiam L. Brutum, eonditorem romanae libertatis , antea in duobus literis heisse. Nune patres eomes, et senes faciles de ciliens imperio spreto 4, inquam ei paruae, disciplinae militaris eoersae iuuentuti Fratiam facere. Se tamen perstaturum in incepto: nee ei νι adversum dictum suum, turbatis religionibus ae dubiis auspieiis , pugna et, quicquam imis poena remissurum. Maiestas imperii perpetuane esset, non esse in sua potestate: L. Papirium ninil de eius iure
443쪽
deminuturum. Optare, ne potestas tribunitia, inviolata ipsa,
Piolet intereessione sua romanum imperium, neu popuIua in se potissimum dictatorem et tua distaturae eaestinguat.
Quod si fecisset, non L. Papirium , sed tribunos, sed pravum populi iudicium , nequi equam posteros accusaturos . quum , polluta semel militari disciplina , non miles centurionis , non centuris tribuni, non tribunus legati, non legatus eonsulis, non magister equitum dictatoris pareat imperio : nemo hominum, nemo deorum verecundiam habeat, non edi in imperatorum , non auspicia observentur; sine eommeatu vagi milites in pacato , in hostico errent, immemores sacramenti, licentia sola xe , ubi velint, eaeauctorent; infrequentia deserantur signa ; neque eonveniatur ad edictum , nee discernatur interdiu nocte , aequo , iniquo loco, iussu , iniussu imperatoris pugnent; et non signa , non Ordines servent; latrocinii modo eaeea et fortuita, pro solemni et saerata militia sit. Horum eriminum ros reos in omnia
saecula olerte, tribuni plebi: vestra ο--ὶ easua pro
XXXV. Stupontes tribunos et suam iam vicem magis anxios quam eius , cui auxilium ab se petebatur, lisoravit onero consensus populi romani, ad preces et obtestationem versus, ut sibi poenam magistri equitum dictator romitteret, Tribuni quoquo inclinatam rem in Proces subsecuit, orare dictato rom insistunt, ut veniam errori humano, veniam a doloscentiae Q. Fabii daret: salis eum Poenarum dedisse. Iam ipse adoleseeus, iam pater M. Fabius contentionis obliti, procumbere ad genua, et iram deprecari dictatoris. Τum dictator, silentio
facto, Bene habet, inquit, Quirites. Vieu disciplina militaris , vicit imperii maiestas , quae in discrimine fuerunt,
an ulla post hane diem essent. Non norae erimitur Q. Fabius, quι contra edictum imperatoris pugna Qit: sed M. raedamnatus, donatur populo romano ; donotur tribuniciae potestati, precarium non iustum aes filium ferenti. Vice , Q. Fabi, Felicior hoe eonsensu eicitatis au tuendum te , quam , qua paullo ante eaesultabas, victoria. Vave, id fucinus ausus, cuius tibi ne parens quidem , si eodem loeo
fuisset, quo suu L. Papirius , veniam dedisset. Mecum, ut
voles, reverteris in gratiam : populo romano , cui vitam
444쪽
LIB. VIII. CAI . XXXV. xxxv I. M 1
lebes, nihil maius praestiteris, quam si his tibi dies satis documenti dederit, ut bello ac pace pati legitima imperia
possis. Vinim se nihil morari magistrum equitum Dronuntiasset, degressum eum templo laetus senatus, lautior populus , circumfusi ac gratulantes hinc magistrooquitum, hinc dictatori, prosecuti sunt: firmat uni tuo imperium militaro haud minus periculo Q. Fabii, qtiam supplicio miserabili adolescentis Manlii, videbatur. Forte
ita eo anno evenit, ut, spintiescunque dictator ab exercitu recessit , hostes in Samnio moverentur. Ceterum in oculis exemplum orat Q. Fabius M. Valerio legalo, qui castris praeerat, ne quam vim h0Stium magis , quam trucem dictatoris iram , timeret. Itaque frumen latoresiluum circumventi ex insidiis , caesi loco iniquo essent. creditum vulgo est, subveniri iis ab legato potuisse, ni tristia cilicta exhorruisset. Ea quoque ira alienavit a dictatore militum animos, iam ante infensos, quod implacabilis Q. Fabio fuisset: et, quod suis precibus negasset, eius populo ruinano veniam dedisset. XXXVI. Postquam dictator, praeposito in urbo L. Papirio Crasso magistro equitum, Q. Fabio velito illaic Itiam pro magistratu agere, in castra rediit; ne Iue civibus salis laetus adventus eius suit, nec hostibus quicquam nil ulit terroris. Namque postero die, seu ignari Venisso lictatorem , seu, adesset an abesset, parvi facientes, instructa acie ad castra accesserunt. Ceterum tantum n O-
menti in uno viro L. Papirio fuit, ut , si ducis consilia favor subsecutus militum foret, debellari eo die cum Samnitibus poluisse , pro haud dubio habitum sit: ita instruxit aciem loco ac subsidiis, ita omni arte belli alii mavit. Cessatum a milito, ac de industria , ut obtrectaretur laudibus ducis, impedita victoria est. Plures
Samnitium cecidero : plures Romani vulnerati sunt. Sensit perilus dux, quae res victoriae obstaret: temperandum ingenium suum esse , et severitatem miscendam
comitate. Itaque , adhibitis legalis , ipso circum saucios militos inserens in tentoria caput, singulos, ut sese haberent , rogitans , curam eorum nominatim legatis , iribunisque, et praesectis demandabat. Item per Su popularem ita dexter egit, ut , medendis corporibus , 3 nimi
445쪽
442 T. LIVII multo prius militum imperatori reconciliarentur; nee quicquam ad salubritatem ellicacius fuerit, quam quod
grato animo ea cura accepta est. Resecto exercitu, cum
hoste congressus haud dubia spe sua militum ius ita fudit sugavitque Samnites , ut ille ultimus iis Gies conserendi signa cum dictatoro fuerit. incessit deinde, qua duxit praedae spes, vicior exercitus; perlustravit tuo
hostium agros, nulla arma, nullam vim, nec aperiam
nee insidiis, expertus. Addebat alacritatem, quod dicta tor praedam omnem edixerat militibus : nec ira magis sublica, quam privatum compendium, in hostem acuebat. is cladibus subacti Samnites pacem a dictatore petiero :cum quo pacti, ut singula vestimenta militibus, et annuum stipendium darent; quum ire ad senatum iussi
essent f Secuturos Se dictatorem responderunt, unius eius fidei virtutique causam suam commendantes. Ita deductus ex Samnitibus exercitus.
XXXVII. Dictator triumphans urbem est ingressus :et, quum se dictatura abdicare Vellet, iussu patrum priusquam abdicaret, consules creavit C. Sulpicium Longum iterum , Q. Aemilium Cerretanum. Samnites , insecta pace, quia de eonditionibus agebatur, inducias annuas ab urbe retulerunt. Nec earum ipsarum sancta fides fuit: adeo, postquam Papirium abisse magistratu nuntiatum est, arrecti ad bellandum animi sunt. C. Sulpicio
Q. Aemilio Aulium quidam annales habent) eonsulibus'
ad desectionsim Samnitium Apulum novum bellum accessit. Utroque exercitus missi. Sulpicio Samnites, Apuli Aemilio sorte evenerunt. Sunt, qui non ipsis Apulis bellum illatum, sed socios eius gentis populos ab Samnitium vi atque iniuriis defensos scribant. Ceterum so luna Samnitium, vix a se ipsis eo tempore propulsantium bellum, propius ut sit vero, facit, nim Apulis ab Samnitibus arma illata, sed cum utraque simul gento bellum Romanis suisse. Nec tamen res ulla memorabilis
acta : ager apulus Samniumque evastatum; hostes nec hic nec illic inventi. Romae nocturnus terror ita ex somno trepidam repento civitatem excivit, ut Capitolium atque arx , moeniaque et portae, plena armatorum fuerint et quum concursatum conclamatumque ad arma omnibus
446쪽
LIB. vIII. CAP. xxxvII. xxxvIii. 443 locis esset, prima luce nec auctor , nec causa terroris
comparuit. Eodem anno do Tusculanis Flavia rogatione
populi suit iudicium. M. Flavius tribunus plebis tulit ad
populum, ut in Τusculanos animadverteretur. quorum eorum ope ac consilio Veliterni Privernatesque populo romano solium fecissent. Populus tusculanus cum coniugibus ac liberis Romam venit. Ea multitudo , veste mutata, et specie reorum , tribus circumit, genibus se omnium advolvens. Plus itaque misericordia ad poenae veniam impetrandam, quam causa ad crimen purgandum valuit. Τribus omnes, praeter Polliam, antiquarunt legem. Polliae sententia fuit, puberes Verberatos necari, eoniuges liberosque sub corona lege belli venire: memoriamque eius irae Tusculanis in poenae iam atrocis
auctores mansisse ad patrum aetatem eonstat, nec quem
quam sermo ex Pollia tribu candidatum Papiriam ferro
XXXVIII. Insequenti anno, Q. Fabio, L. Fulvio consulibus , A. Cornelius Arvina dictator et M. Fabius Ambustus magister equitum , metu gravioris in Samnio belli, conducta enim pretio a finitimis iuventus dico-batur intentiore delectu habito, egregium exercitum adversus Samnites duxerunt. Castra in hostico incuriose ita posita , tanquam procul abesset hostis: quum subito advenero Samnitium legiones tanta ferocia , ut vallum usque ad stationem romanam inferrent. Nox iam appetebat : id prohibuit munimenta adoriri : nec dissimulabant , Orta luce postero die lacturos. Dictator, ubi propiorem spe dimicationem vidit, no militum virtuti damno locus esset, ignibus crebris relictis, qui conspectum hostium frustrarentur, silentio legiones educit: nec tamen sallere propter propinquitatem castrorum potuit. Eques Oxleii so insecutus ita institit agmini , ut donec lucesceret , proelio abstineret. Ne pedestres quidem
copiae ante lucem castris egressae. Eques , luce demum ausus incursaro in hostem, carpendo novissimos ,
premendoque iniquis ad transitum locis , agmen detinuit. Interim pedes equitem assecutus; et totis iam copiis Samnis urgebat. Τum dictator, postquam sine magno incommodo progredi non pulerat, eum ipsum ,
447쪽
44, T. MVII in quo constiterat, locum castris dimetari iussit. Id vero, circumfuso undique equitatu , ut vallum Peteretur, opusquc inciperet, fieri non poterat. linque, ubi neque cundi , neque manendi copiam esse videt, instruit aciem, impedi montis ex agmine remotis. Instruunt contra othostes et animis et viribus pares. Auxerat id maximo
animos quod ignari , loco iniquo, non hosti , cessum , volui fugientos ac terrilos terribilos ipsi seculi fuerant. Id aliquamdiu aequavit pugnam , iam pridem desneto Samnite clamorem romani exercitus pali. At, hercule, illo die ab hora diei tertia ad octavam ita anceps dieitur certamen stetisse , ut nequo clamor , ut primo semel concursu est sublatus, iteratus sit; neque signa promota loco, retroVe recepta; neque recursum ab ulla sit parte.
in suo quisque gradu obnisi , urgentes scutis, sine rΘ- spiratione ac rospectu pugnabant. Fremitus aequalis , ionorque idem pugnae in defatigationem ultimam aut noctem spectabat. Iam viris vires , iam ferro Sua vis , iam consilia ducibus deerant: quum subito Samnitium est uiles , quum, turma una longius provecta, aecepissent impedimenta IIomanorum procul ab armatis sine praesidio , sine munimento stare, aviditate praedae impetum saciunt. Quod ubi dictatori trepidus nuntius attulit; Sine modo, inquit, sese praeda praepediant. Alii deindo super alios , diri yi passim ferrique fortunas militum ,
vociferabantur. 1 um magistro equitum accito , Vides tu, inquit , M. Fabi, ab hostium equite omissam pugnam 'haerent impediti impedimentis nostris. Aggredere, quod inter praedandum omni muliuiudini eoenit, dissipatos : raros equis insidente3, raros , quibus ferrum in manu sit, invenies requosque dum praeda onerant, eaede inermes , cruentamque illis praedam redde. Mihi legiones peditumque pugna
curae erunt: penes te ecpιοι re sit deeus.
XXXIX. Equitum acies, qualis quae esse instructissima potest, invecta in dissipatos impeditosque hostes, caede
Omnia replet. Inter Sarcinas omissas repente Ohiacentes pedibus fugientium consternatorumque equorum, Neque pugnae , neque fugae Satis potentes, caeduntur. I um ,
deleto prope equitatu hostium , M. Fabius, circumduetis paullulum alis , ab tergo pedestrem aciem adoritur.
448쪽
Clamor inde novus accidens et Samnitium teri uit animos; et dictator, ubi respectantes hostium antesignanus, tur-liataque signa, et nucluanto in aciem vidit, tum appellare, tum adhortari milites, tribunos principesque ordinum nominatim ad iterandam sectun pugnam vocare. Novato clamore, signa inseruntur : et, quicqii id progrediebantur, inagis magisque turbatos hostes cernebant. Eques ipse iam . primis erat in conspectu: et Cornelius, respiciens ad manipulos militum , quod manu . qu0d voce poterat, monStrabal, vexilla se suorum parmnSque cernere equitum. Quod ubi auditum simulque visum est, adeo r pente laboris, per diem paene totum tolerati, vulnerumque obliti sunt, ut haud secus, iluain si tum integrie enStris signum pugnae aecepissent, concilii Verint se in hostem. Nec ultra Samnis tolerare terrorem equitum , peditumque vim potuit: partim in medio caesi, partim in fugam dissipati sunt. Pedes restantes ac circumventos
cecidit: ab equile fugientium strages est facta; inlcri pios et ipse imperator cecidit. Hoc demum proelium famnilium res ita infregit, ut omnibus conciliis Demerent , minime id quidem mirum esse , si impio bello , et contra foedus suscepto , infestioribus merito diis quam hominibus , nihil prospere agerent. Expianilum id bellum ma-9na mercede, luendumque esse. Il referre tantum , utrum xupplicia n0Xιο paucorum , an omnium irinoaetos praebeant xanguine: audebant quo ia in quidam nominare auctores
armorum. Unum maximo nomen per PonSPnsum clamantium Brutuli Papii exaudiebatur. Vir nolit lis potensi pie orat , haud dubio proximarum induciarum ruptor'. De eo coacti resurre prauiores decretum fecerunt, Ut Drutulus Papius minanis de seretur, et cum eo praeda
Omnis romana , captoque ut Romam mitterentur, quaeque res per sieciales eae foetire repetitae essent, secundum ius fasque rest luerentur. Feciales Romam, ut censuerlint,
missi , et corpus Brutuli exanimosipso morte voluntaria ignomini ac so ac supplicio subtraxit. Placuit cum coi puro hona quoque eius dedi. Nihil iamen earum rerum , praeter captivos , ac si qua cognita ex praeda Sunt, acceptum est: ceterarum rorum irrita suit deditio. Dicta-lni X senatus oras ullo triumphavit.
449쪽
XL. Hoc bellum a consulibus bellatum, quidam auciores sulit, eosque de Samnitibus triumphasse: Fabium otiam in Apuliam processisse , atque inde magnas praΟ- das egisse. Nec discrepat, quin dictator eo anno A. Cornelius fuerit : id ambigitur Delline gerendi causa crPatus sit, an ut esset qui ludis romanis, quia L. Plautius praetor gravi morbo sorte implicitus erat, signum mittendis quadrigis daret; lanctusque eo haud sane memorandi imperii ministeris, se dietatura abdicaret : nec facile est, aut rem rei, aui auctorem auctori praeserre. Vitiatam memoriam lanebribus laudibus reor, salsisque imaginum titulis , dum familia ad so quaequo famam rerum gestarum honorumque sal lento mendacio trahunt. Inde certe et singulorum gesta et publica monumenta rerum confusa. Νec quisquam aequalis temporibus illis
scriptor exstat, quo salis certo auctore fletur.
450쪽
T. I turius et v. Postumius apud eaudinas fureas, de lucto in locum aretum exercitu, quum nulla spes ecadendi esset, foedere eum Samnitibus facto, et seaecentis equitibus romanis obsidibus datis, ita eaeercitum abduaerunt, ut Omnes sub iugum mitterentur. Iidemque, austore Sp. Postumio consule, qui in senatu suaserat, ut eorum deditione, quorum culpa tam deforme foedus ictum erat, publica miles liberaretur, cum duobus tribunis plebis et omnibus, qui poedus apoponderant, dediti Samnitibus, non sunt recepit et nee multo post fusis a Papirio Cursore Samnitibus et sub iugum missis, reeeptisque seaecentis esuitibus romanis, qui obsides dati erant, pudor prioris Fugitii abolitus est. Tribus duae adiectae sunt, Ubentina et Falerina. Suessa et Pontiae eoloniae deductae sunt. Ap. Claudius censor aquam perduait; viam stravit, quae Appia vocata est; libertinorum Alios in senatum legit. Ideoque, quoniam is ordo ridebatur inquinatus indignis, sequentis anni consules in senatu legendo observaverunt, quemadmodum ante per prorimos censores obseruatum fuerat. Res praeterea contra Apulos, Etruscos, Umbros, Marsos, Pelign03, Aequos et Samnites, quibus foedus erat restitutum, prosperessestas continet. Flacius scriba, libertino patre natus, aedilis eurulis fuit per forensem saetionem creatus: quae quum comiιia et eampum turbaret, et in iis propter nimias vires dominaretur, a 9. Fabio censore in quatuor tribus redaeta egi, quas urbanas appellaoit. Eaque res Fabio M imo nomen dedit. In hoc libro mentio Aleaeandri Magni, qui temporibus his fuit; et, aestimatis populi romani viribus, quae tunc erant, eoli itur, si Alerander in Italiam traiecisset, non tam fac item ei victoriam de populo romano fore, quam de iis gentibus, quas ad Orient/m imperio mosubiecerat. Duiligoo by Corale