장음표시 사용
101쪽
QUAESTIO UILDe Secundo Decalogi Praecepto
Non assumendi in manum Dei Nomen.
PRogredimur ad explicandum secundum Decalogi praeceptum, quod habetur Exod. ao. his verbis: Non a sumes nomen Dei tui in vanum. Et sensus est, non iurandum esse usurpand Dei nomen in vanum, hoc est, Primo, pro re inani. finiti, & nullius momenti. Secundo, in vanum, hoc est sine necessitate . Tertio, ia vanum, hoc est mendaciterr Dicitur etiam in vanum nomen Dei usurpare. qui male vovet; ideo hic de iuramento si. mul. & de voto agendum. ac de eorum contrariis. videlicet de Periurio . Adiuratione, & Perfidia Incipientes autem a juramento inquiremus Primo, Quid, de quomplex sit iuramentum Z Secundo, Quaenam sint conditiones reqvisitae ad jurandum p Tertio, de Materia iuramenti. Quarto de iuramenti obligatione. Quinto. Quomodo celebriora quaedam iuramenta interpretanda snt 8 Sexto, Quomodo tollatur juramenti obligatio 8 Septimo, de Periurio, &de assueto ad iurandum Demum, de Ariaratione. In quaestione deinde sequenti disputabimus de Volo.
ARTICULUS I. Quid . & Quotuplex sit Iuramentumpa. Iuramentum est Divini testimonii imvocatio ad sidem, faciendam ; seu
Invoeatio Dea in testem . Invocatur amem Deus in testem vel explieite . vel smylicite ; ut quando 1 rat- per Creaturas, quatenus in iis Deus relucet. II. Iuramentumseripotest verbo , Nut ,
facto , scriptura , ct mentaliter . III. Iurans per falses Deos vere non
dem meam , Per eonmentiam meam.
Per sdem boni Christiani . Sacem dotis , M.
quid in foro externo iudicandum , ct quid in turerno
aut alias rex viLes . in quibur d vinitas specialiter non relucet, vere non , rat.
VIT. Quid si quis usurpet formulas im
o strias . nesciaι tamen . quid fieiuramentum, ut pueri. rudes . in
muliereula λ Quomodo Confefarii e- istis se gerere debent pVILI. Hac verba , Coram Deo loqustr. Deus videt meam conscientiam .enunciative prolata non sunt furamentum; secΜr vero nolata iis
IX. Rustici passim dicentes, Per Deum, Per corpus Christi , raro furant . sed vel blasphemant , si adυersus
Deum indignentu r. vel peccant con-rra cbaritaι-, si adversus homines indignentur. a. Iurans. Per hanc Cruce- . nullam sis ando Crucem , vere nou iurat XL Juramentum aliud ferrorium ,
aliud Promissorium , quod vel s
102쪽
caid, o Pomplex sit iuramentum ν-suuium, vel Condisionatum . vel
XIL. Per Dramentum ravocaιorium , seu Comestati m Deus invocatur ut tutis ; Per Execratoriam , seu
precativum invocatur etiam mi Vindex r Omnia autem iuramenta
censentar ese ejusem speciei. AIII. Iuramentum Commina orium omta , Per Deum te occidam vel re ducisvir ad Promissorium, vel ad
ramentum δRespondeo ex D. Th. a. a. quaest. Σ'. cap. I. Iuramentum derivari a. iure, quia instar juris , ac legis habendum est Diciturque etiam Sacra. mentum , eo quod sit actus Religi nis . & rci sacrae attestatio ; Quare . definitur, quod sit Divini testimonii in vocatio ad fidem faciendam 1 Et brevius , quod sit Invocatio Dei in testem r Quare duo ad juramentum requiruntur, & quod Deus invocetur, di quod invocetur in testem . Aliquando tamen Deus explicite invocatur, ut quando iuratur per ipsum creatorem ; Verbi gratia quando dicitur, Testis est mihi Dciis. Vidit Dominus , Facio Deum testem, Sic me Deus adjuvet, Invoco Trinitatem, Per Christum, &c.; N, quando invocatur implicite, ut quanao juratur per creaturas , quatenus in ipsis relucet di vinitas, dicendo, ve hi gratia, Per Sanctos . Per Euangelia , Pur coelum, dic. : Nec differt spe- cie hoc duplex genus juramenti , ut communiter docent Doctores , quia Per utrumque idcin divinum testimo.
it. Prate a Juramentum fieri potest non solum verbo , sed etiam n au. ut si tibi dicatur , An juras per Diauia 8 S tu annuas, Necnon facto, ut s.alaciti eclaratur liber Euangeliorum
ad iurandum, di is illum tangat; Vel si
s subscribat scripturae iusiurandum continenti ; Ac demum sola mente; Unde iuramentum promistbrium sola mente factum obligat ex virtute Religi nis , quamvis non obliget ex virtute iustitiae . nisi illud per signum externum constet parti acceptanti. juxta dicenda in de contractibus. III. Ex dictis sequitur primo. iuram tem per falsos Duos vere non jurare;
quia non iuvocat Verum Deum in testem ; Quare selum ex conicientiae mronea poterit obligari vi talis juramemeti , quatenus putat se vere jurasse squod si talem errorem deponat, nullatenus iciactur vi talis juramenti; nisi sorte nomine Jovis, verbi gratia, v luisset verum Deum insipienter inu
Sequitur secundo, Iurantem . Per haec Euangelia, si putet illum librum
esse Euangeliorum , cum tam En non
sit, vere obligari vi juramenti ; quia vere intendit jurare per Evangelia. IV. Sequitur tertio, Iurantem, Per fidem se aut . fide boni Christiani, aut Sacerdotis , per conscientiam suam , in Ueritate, Sc. , si intendat per ea verba iurare , hoc est Deum in testem vocare, verum iuramcntum estiacere , ut docet Sanch. lib. 3. caP. 2.;
Sicut etiam si per fidem iiitelligat Gdem catholic m. Quod si is intendat solum propriam fidem , ct conscie
tiam, vel veritatem humanam in v care in testem, tunc profecto non juravit et Et sene Bona c. cum Sanch. .
Les putat hujusmodi formulas non adhiberi ad jurandum. U. In dubio tamen, an adhibueris ad jurandum quaecumque verba pro tuleris; sicut etiam in dubio, an habueris animum te obligandi , & in dubio an tua verba invocationem Dei quae est deessentia juramenti saltem
tacite contineant, in foro externo 1 aim dum pro communi verborum acce
ptione; in foro interno jussicari potest
103쪽
o6 stis VII. Aniculus I. te non iurasse, iuxta probabilem sententiam r Sicut in dubio similis voti
censendum est te non vovisse, ut prinhabiliter putat Tambur. lib. I. cap. 3. s. 7. V. Horum, Caram. , & De Leon.
VI. Sequitur quarto, jurantem, per suam barbam , per equum . Per Vestem , &c.. nec jurare; quia non censetur invocari Deus invocando tales viles creaturas; Contra vero si in vinccntur creaturae, in quibus specialiter relucet divinitas; ut quando per Crucem, per reliqui , per lucem , per solen , per animam, Per vitam, Per
salutem, per imagines juratur. Quod si adducatur in testem creatura aliqua, expresso nomine Dei in obliquo , ut Per aerem Dei. per ignem Dei, Sc. . semper habetur iuramentum . Quare tribus modis adduci potest creatura in testem. Primo, inquantum illa est te.
Bis infallibilis veritatis; & se est blasphemia. Secundo . ὶnquantum relucet in illa specialiter Deus; & sie est
juramentum . Tertio , secundum dugnitatem, quam habet in se, non Uero per ordinem ad Deum ; ut per meam conscientiam, fide boni Sace dotis , & sic non est iuramentum.
VII. Sequitur quinto, quod si quis
usurpando formulas juratorias velit jurare, nesciat tamen , quod jurare sit Deum in testem invocare , ut communiter nesciunt pueri . & mulierculae , atque adeo id non intendens, vere non jurat. Ita Tambur. hic : Et ratio est, quia eum talis voluntas j randi non dirigatur a praecognitione, qua sciatur quid sit iuramentum , vere , & emcaciter iuratoria esse non
potest; Quamvis si velit jurare juxta
modum ordinarium, quo alii jurant, implicite habet intentionem invocamdi Deum in testem, S sic vere iurat, quando formulae fiunt iuratoriae: Quamao tamen formulae non sunt juratoriae.
si quis intcudat facere , quod alii fae
ciunt per similes formulas, neque imrat , ut Patet .
Sequitur sexto, aptam eise pr' Consessariis regulam allatam a Tamhur. .
quod quando pinitentes fatentur se cum mendacio iurasse per animam , per
conscientiam . per coelum , non sint
statim de pessurio damnandi, sed si
rudes sint, rogandi, num per ea verba intenderint vere iurare, & Deum invocare. vel se juxta consuetudinem graviter obligare , an vero ea verba protulerint materialiter. aut non in
tendendo positive Daum implorare ut testem, aut praescindendo ab implor tione , vel non impIoratione Dei; si enim positive noluerunt Implorare Deum, peccarunt quidem iurando Gne animo jurandi ; per hoc autem non Beccarunt peccato perjurii , de krtasse aliquando sive ex inadvertenistia, sive ex alio capite solum venialiater; Si vero praescindebant a tali i
vocatione , certe non jurarunt , nec pejerarunt . Uerum si poenitentes non
sint rudes, & adhibeant iuramentum, quo ciare Deus invocatur , ut Per Deum. per Beatam Virginem. saltem in confiiso cognoscendo invocationem Dei, tunc vere jurant; usamvis nonnulli apprehendant tantum in his j ramentis aliquam rationem mali praescindentem a peccato mortali, & v
niali ; in quo casu probabile est tantum veniale committi.
VIIL Sequitur septimo , quod haec
verba, Coram Deo loquor, Deus scit, Deus videt meam conscientiam, si proinserantur enunciative, non sint jurame ta . ut patet ; At invocative prolatasiunt iuramenta: quia per illa Invoc tur Deus sit testis . Notat etiam Bonac. ex Sincla , quod tales formulae prolatae a viris iurare solitis praes mendae sint juramenta, nisi aliter constet de animo iurantis a quia verba Praesiimuntur prolata juxta consuetudium .' Si vero prostrantur in judicio.
104쪽
aut in causa damnum tertii respiciente, intelligendae sunt iuxta communem audientium sensium ; quia jurans sic
tenebatur Illis uti , ne alios deciperet , vel damnificaret. IX. Sequitur Octavo . quod dicens ex ira, ut solent rustici, Per Deum , Per Corpus Christi, &α, non intendens Deum in testem adducere , vel aliquid confirmare , Vere non iurat ἐnam potius hic intendit malum imis precari . vel iram , aut taedium patefacere, quam iurare. Diximus autem articulo secundo quaestionis antecedentis ex Laym . . in his casibus committi peccatum Nacphemiae . si proferantur haec verba ex Indignatione contra Deum I secus --xo si ex indignatione contra creat
Tas Quod si per modum juramenti
proferantur, erunt peccatum Irreligi sitatis contra secundum praeceptum D calogi, non tamen erunt blasphemiae.
X. Sequitur nono ex Bonata , &Suar. tOm. a. de Relig. lib. I. cap. a. ,
quod si quis dicat , Per hanc Crincem . di consulto nullam faciat Cr
cem, non jurat ', quia cum nullam crucem faciat, nullam crucem adducit in testem . nec habet proinde animum
jurandi, sed decipiendi. XI. Quaeritur secundo ; Quotuplex
sit Iuramentum p Respondeo , praeter vulgares diu,
sones in simplex , & solemne, quod scilicet fit coram testibus. dc notario cum aliqua juris sorma , ct tactu Duangeliorum in in Iudiciale. & Exir, judiciale, in Absolutum, & Conditi natum, diridi primo in Auertorium,
di Promi riuin . Assertorium est , cum Deus assumitur in testem alicuius veritatis assertae, sive de praeterito, sive de praesenti a Promissorium est , Per quod .juramus aliquid nos Q Tos, quod vel absolutum est, ut Iuro me iturum Romam , vel conditionavim, verbi gratia , Si convalescam a
Pars uvel poenale, verbi gratia , sub poena
XIL Dividitur secundo in Invocat rium, seu Contestativum , quod sci Leet fit per simplicem conteitationem Dei, ut Iuro pre Deum; & Execr torium. seu Imprecatorium, per quod notaetipsos, vel aliquid nobis carum divinae ultioni subiicimus si non sit verum, quod asserimus ; Uerbi gratia, Deus annihilet me, vel filios meos. si hoc non est ita. Quare per Invocatorium Deus solum invocatur ut testis; per Execratorium Deus invocatur etiam ut vindex. Proinde dubium
est apud Doctores, Num quando sesso sic juratur . praeter peccatum periurii contra Relagionem , sit conjuncta alia species peccati contra char, talem sua, vel proximi r
Communius cum Suar. contra Boamata, & Lest negant; quia non solet quis amico suo, vel sibi ea ex animo imprecari , sed potius cogitat Deum
ea non esse facturum. Quare juramentum quodcumque, quovis modo fiat, communiter censetur esse ejusdem species; unde in confessione non est opus exprimere , num iuramentum fuerit
assertorium, num promissorium, num execratorium, ut communiter doccnt apud eundem Bonata quaest. 1. Punct. a.
XIII. Demum datur juramentum comminatorium, ut si quis dicat, Per Deum te puniam , te occidam . sed hoc a nonnullis reducitur ad promissorium cum Busemb. ; ab aliis cum
De Cooditionibus requisitis ad liciae
I. Tres se ni iuramenti liciti comites . meritas , Iustula , oe IudiMum ;
urari enιm nequ3t, nisi de re . qua
105쪽
iem ae re honesta, ct ex necessit te. Si quis jureι se venialiter pec
caturum . num peccet mortaliter en. Gravius peccaIvim est iurare se men riturum sine animo ponendi mem cium , quam iurara cum tali a
III. Pejerat , qui rem dubiam asseris
IV. Ad Acite iurandum privatim satis Ut certituri moralis de res verum re at ad iurandum in iudicio requiritur notitia de visu, ct prasem
V. Quamvis iurans se positurum rem levem graviter peccet , A tunc non habeas animum illam poAendi. non peccat tamen graviter, s deinde uiam non ponat. n. Mater, qua iuramento comminato
rio iurat se punituram filium, pe caι graviser. A non Puniat, qua
do punitio est iusta , ct gravis.
FH. Non dicitur esse universim iuramem tam falsum , sed temerarium,quam do quis iurat se positώrum rem illicitam , puta homicidium : Sisin ratam quando quis iurat se . ver bi gratia , patrasse homicidium , orianando hoc peccatum iactantia ad alios scandaliz.andos. VIII. Si Sories pinea aliquid ese verum, quod tu scis esse falsum, non pol ras in cere illum ad iurandum hoc, quia matersaliter es falsum .
I. 'Res conditiones requiruntur , L ut liceat jurare. VeritaS, Iinstitia, & Judicium. Dicitur enim Jerem. q. Iurabιs, vivis Dominus , in Iustula, in Iudicro, in merrtate . Ueritas consistit in hoc , quod jurans non levi . sed valde probabili coniectura pariente certatudinem aliquam moralem arbitretur verum esse, quod
jurat. Iustitia consistit in hoc, quod non fiat de te illicita ; peccas enim graviter, si juIes, verbi gratia, tela Anicuias Ir. nicaturum, ex desectu iustitiae in iur, mento a Si tamen jures te patraturum
Peccatum veniale . aut te non servaturum consilia Euangelii, peccatum erit leve . juxta probabilem sententiam Suar. . Valent. . Sanch. , & aliorum apud Bonac. . eo quod non fiat gravis irreverentia Deo vocando illuni in testem in tali casu e Quamvis Lessi dicat lib. a. cap. 61. dub. 6. communem sententiam esse . quod si mortale . Judicium consistit in hoc, quod fiat cum necessitate ; unde si quis juret in re levi, quae non indiget coi firmari juramento, peccabit ex defectu judicii ; quamvis tale peccatum sit solum veniale , nisi adsit contemptus, aut periculum pejerandi. II. Ex defietu tamen veritatis semper iuramentum est mortale, sive ressit levis. sive gravis, tam in juramemto aflertorio . quam in promistorio . si scilicet non habeas animum Ponem
di , quod spondes ; unde si jures te
mentaturum, non habens animum mentiendi , procul dubio erit mortale et Si vero habens animum mentiendi adducas Deum in testem talis veritatis, probabile est . quod sit solum veniale; quia non adducitur Deus ut appro bator mendacii , sed solum ut testificans veritatem talis tui propositi mentiendi. Ex quo sequitur . minus malum esse jurare se commissurum veniale animo illud exequendi , quam animo non exequendi, ut notat Sa ch. hic. III. Quaeritur nunc primo; An peocet etiam mortaliter, qui rem dubiam
Respondeo affirmative; Eodemque modo pejerat, tam qui jurando asserit tanquam certam rem dubiam , quam qui tanquam dubiam asserit rem ceriam: Pejerat proinde qui jurat se fatuirum aliquid , quod cubitat , an sit fadturus ; In consessione tamen satis est dicere, Toties italum juravi ,
106쪽
De Co nditionibus ad iurandam requisis. 9φquia omnia haec peccata ejiisdem sunt
rationis. IV. Dubium tamen est, quamnam
diligentiam adhibere debeat iurans ad cognostendam rei veritatem , ne sit Periurus 3 Respondeo, diversim adhibendam esse diligentiam pro divertitar materiae , ut 'notat Bonac. ex Sanch. e Pr
ficto ad ouodvis iuramentum requirutur certitudo moralis veritatis rei; nam Iicetia verbi gyatia, probabile sit, Sacerdotem solitum quotidie celebrare hoc mane celebrasse, non poteriS t men id iurare , nisi habeas certitudianem moralem, verbi gratia, ex relatione alicujus fide digni. Verum licet ad juramentum, privatum satis sit certitudo moralis ista. verbi cratia , quod rem audieris a persona fide digna; at ad iurandum in judicio rem ita esse, id non est satis 1 Ia iudicioe enim j rari tantum potest, quod novimus de visu. & praesentia; ut praecipit Callixtus
Papa in cap. Tester z. , quast. 9.: Et ratio est, quia testix de auditu in judicio non Probat semiplane , sicut testis de visu ; Si tamen in judicio hoc ipsium juret, scilicet rem accepisse a viro fide digno ia non peccat. V. Quaeritur secundo ; Quodnam Peccatum committitur ab eo, qui non adamplet, quod juram promisit pRespondeo, si promisit aliquid grave . verbi gratia se ingrestiirum in Roligionem, peccare mortalitet id non ponendo. . Si vero promisit rem levem, puta recitaturum. Λve , communiter Doctores apud Dian. pari. 4. tract. q. Te sol. 7. docent contra Caiet. . & Leti cap. qa. dubi 3. esse veniale: Sicut enim, violatio voti in re parva esst veniale . . ita violatio juramenti pronai sorti; nam per juramentum Deus in te sicini adducitur solum veritatis prinsentis . seu quod detur de iacto an Lmus ponendi , quos promittimus ;noa vero ita testem. veritati& sutura:
seu quod ponetur, quod promittimus;
unde qui non adimplet suramentum. non est mendax, sed infidelis ; non secus ac qui non adimplet votum; &ideo tam lix violatione voti, quam inviolatione juramenti promissorii in re
parva levis irreverentia irrogatur Deo. VI In juramento tamen commin torio, quando, verbi gratia, mater
jurat se punituram filium . si id faciat
ex passione . & vindicta inordinata , certe non tenetur punire , quia jur mentum non obligat ad faciendum mulum, cum non sit vinculum iniquitatis: Si vero punitio sit justa,. erit peccatum grave, si ea non ponatur, quando res est gravis. leve vero, quando res est levis, dummodo tamen caula Punitionis, ac circumitantis, ut diximus, maneant invariatae; nam si pi nitio erat iusta. quando cum juramento fuit promissa. & deinde posita emendatione . & poenitentia delinquentis, aut intercessione facta ab amico punitio non es h requisita a culpa - cem te mater ad illam non tenetur qui Rjuramentum , sicut & votum . habet sempe tacitam illam conditionem . Nisi cauis sarietar: Demum scemina- quae jurat se fracturam brachia puer tenetur solum moderate illum calliga. re . quia illa locutio est hyperbolica. VII. Quaeritur tertio. ; Quodnam peccatum sit juramentum adhibere ta quam medium ad malum Verbi. gratia- si quis juret se habere animum so nicandi , vel si quis juret Petrum esse adulterum . adhibendo juramentum . ut Petrus occultus adulter infametur 'Respondeo, peccatum hoc non esse proprie. & stricte perjurium, quia suinponitur jurari verum . sed est peccatum grave ex. desectu tullitiet in juramento.
requisitae,. eo quod gravis irreverentiae sit adducere Deum act confirmandam iniquam actionem , Si vero. matariae esset levis se peccatum esset. venies , ω in iuramentum vocatura Doctoribus:
107쪽
Temerarium . quia temere Prolatum. Qui vero ob iactantiam. & ut credatur, iurat se commisisse, verbi gratia. homicidium, neque perjurium commi teret, neque juramentum temerarium, eo quod non assumeret juramentum tanquam medium ad confirmandam iniquam actionem . nec invocaret Deis rim ut testem peccati, sed solum ut testem veritatis; quare Blum committexet peccatum mortale jactantiae . nisi tulam hanc iactantiam ordinaret ad MIios scandalirandos; sic enim juramentum esset temerarium. Ita Tambur ex Pal. . & Suar.
VIII. Quaeritur ultimo; An sit peccatum inducere aliquem ad jurandum falsum , quod is credit esse verum ;Verbi gratia. si quis putet te esse Romanum , cum sis Neapolitanus, Dineis risite illum inducere ad jurandum , quod tu sis Romanus Respondeo, id affirmare Hurti, &Dian. Part. s. tract. 7. re l. I . cumrambur. cap. I. f. ult. post fuse diLcustam hanc quaestionem. Verum L, M aperte negat, cum Suario, ΑΣ rio , Pontio apud eundem Dianam.
Ratio est , quia sicut non possumus inducere infantem ad blasphemandum, ebrium ad sornicandum, nec servum ad laborandum die.festo , quem ille Putat esse seriarum; ita in casu nostro non possumus inducere ignarum ad pejerandum, sea ad jurandum. quod tantum materialiter falsum est..
De Materia Iuramenti. L Iuramenti promissior materia debetesso res ιι cita, possibilis. honesta , ct nos indiferens, nee impeditiva
M. Si iures in. obse iam Dei te ductu. rum Uxorem , ad id non teneris Secna vero si id iuras in gratiam Articular III. semina. quam vis orare III. Qui rem bonam . puta jejunium se,urar ob snem malum . ad iliam
non tenetur; M-s vero si illam
iurar ob sinem bonum, quamvis hic per peccatum asequendus D. IV. Secunda sponsalia furata, etiam dissolvita prioribus sponsalibus, non o
trando, num eo patrato obliget pyn. Promisso prodiga num obliget ad totum λ num ad partem, in P
ter non obtiget ρVIL Iaramentum non obligat ad tonem dum . quod lege etiam eiviti vetatur ofligat tamen ad id, quod i ge civili non prohibetur. sed permiseritur 1n favorem furant1s . VILL Iuramentum de non acceptando n' piscopatu , si fiat ex affectu tamLutatis , validum es 3 secus vera si fiat ad declinandas caras Episcopales.
L Ertum est, materiam iuramenti a Promistorii debere esse rem licitam, possibilem, honestam, & nota impeditivam majoris boni. Quam jωramentum de re illicita est illicitum, & non obligatorium ἰ Iuramentum vero de te impossibili cognita ut truli ea temerarium M & graviter Pe caminosum ; quia nota stat cum animo exequendi, quod juratur . Iuramem tum de re indifferenti neque est obligatorium ; Verbi gratia , cle non se, cando barbam , de non transeundor talem viam, nullo adhibito finenesto , vel de non ludendo in tali domo , vel cum tali Persona, eo quod infeliciter luseris. Ratio est . quia Deus. non obligat ad aliquid vanum, & tiosum; nisi tamen res indifferens fiathona ex aliqua circumstantia , vel sit in favorem Tertii .LL NeFe demum est obligatorium.
108쪽
De Materia iuramenti oriuramentum iaciendi, quod est impeditivum majoris boni, nisi sit sactum in gratiam alterius: Verbi gratia, si iures inire matrimonium . quod est impeditivum status persectioris, videlicet caelibatus, non teneris: Si vero promittas alicui sceminae matrimonium,
ct jures, teneris: Et disparitas est, quia promissio facta homini respicit, quod est homini gratius, licet sit impeditivum majoris boni; Promissio vero facta Deo respicit, quod est gratius Deo; Quod autem est impeditivum majoris boni, non est gratius Deo; & ideo ad
id non obligat juramentum. III. Sequitur ex dictis primo, invalidum esse iuramentum, si Amasius , & Amasia iurent se turpiter alios non cognituros ; cum enim hoc fiat , ut magis foveant inter se amorem , imramentum est de peccato mortali Iatque adeo de re illicitar Et unive sim quoties juratur, aut vovetur alia
quid ob finem malum , qui sit finis
Tei promissae, iuramentum, & votum sunt irrita, ut late explicat Tambur. lib. 3. cap. I s. 9. a. : Quare si jures, aut voveas jejunium. vel eleemosynam, Di duellum acceptetur, vel ut possis suras accipere, non teneris jejunare, Sc. Contra vero si jures, aut voveas jejunium, ut ex duello incolumis eu das , vel ut ex concubina filium repo Res , teneris ad temnium ; quia finis intentus non est peccatum . quamvis Per peccatum assequendus sit. IV. Sequitur secundo, juramentum
de facto alieno, puta quod filius imgressiirus sit Religionem. esse illicitum ;nisi serte intendas. quod quantum est in te facturus sis, ut filius talem si, tum libere amplectatur . Ratio est , quia non est materia tibi possibilis e- Iectio libera status facienda ab alio. Sequitur tertio, illicitam, & invalidam esse promissionem iuratam iactam contra Primem promissionem licitam
Xerbi gratia , secunda sponsalia jurata
facta contra priora sponsalia non oboligant; cum sint de re illicita , idest contra ius prioris sponsae . Immo a priora sponsalia aliqua ratione dissolvantur . adhuc secunda remanent invalida, iuxta regulam illam iuris in s.
Non firmatur traIu temporas, quod a
V. Sequitur quarto. eum. qui jura. vii tradere meretrici, aut sicario pro turpi facinore Pecuniam, ante Patr tum facinus teneri contractum resci dere, ne alter ad peccatum incitetur. eo tamen secuto teneri Qlvere. quod
promisit; quia promissio solvendi post
culpam est de re licha: Ita comm nius contra nonnullos apud Dian.
Vi. Sequitur quinto, promissionem prodigam juratam non obligare qum ad eam pariem, in qua est prodigalitas, quia non est de re licita . ita Sol. contra Crieta apud Dian. Ioc est. Probabile tamen putat Tambur. cap. 3. β. F. talem promissionem ad nihil obligare. quia facta est per modum unius, di indivisibiliter; unde cum t in materia sit inhonesta. promissio simpliciter non obligat. Sancla vero lib.
3. disp. 9. num. 18. contra communi
rem putat, promissionem prodigam o, ligare ad integram solutionem; quia quamvis peccarit , saltem venialiter . sui prodige promisit. at non peccat solvendo . cum in tali solutione adsit
justitia, eo quod sit solutio debiti iam
ramentum factum contra legem natis-ralem, aut divinam, aut canonicam
non obligare, cum sit de re illicita a sed nec obligare juramentum contrae legem civilem. quae spectat bonum P blicum , & commune a verbi gratia. jaramentam factum a Clerico devenunciando privilegio Qxi, veI tur mentum de extrahendi& frugibus . Quia, armis contra leges id prohibense
109쪽
tes propter commune bonum. Utrum autem obliget iuramentum contra legem civilem. quae spectat primario aci bonum privatum iptius tu rantis, & non vergit in praejudicium terrai p Assirimi universim Sancti. , quia
quilibet potest cedere iuri suo ; Prinpterea quamvis lex civilis irritet do. nationes inter coniuges , & contra- non sic; & ideo Prosessi Societatis tes votum emittunt; nec stici potest esse invalidum , quando tale institutim a Pontificibus approbatum est. 8e illud impugnanteS excommunicantur.
ARTICULUS. IV. De Iuramenti obligatione .ctum minoris sine Curatore, necnon Promissionem, quae sceinum obligat se non regressuram ampluas ad bona paterna ; at juramentum contra has loges obligat: Unde fit quod donatio
anten conjuges iure civili irrita, jur, mento firmata sit valida. Uerum Tambur. cap. 3. g. s. e Pal. distinguit ; Nam vel tales leges aliquid Prohibent, aut praecipiunt; vel solum permittunt: Contra leges prohibentes, aut praecipientes , docet juramentum
non obligare, contra. rmittentes Ve
ro obligare: Verbi. gratia, prohibet lex civilis, ne fundus dotalis a muliere alienetur, & permittit . quod sundus alienatus non repetatur . ideo si mulier juret alienare, non tenetur; si juret vero non repetere sun dum alienatum , tenetur. Eodemimodo lex cu vilis prohibet, ne ludens pecunia credita solvat , quod amittit: Quare siquis juret solvere, non tenetur; Sivero solvit, & iuret non repetere, tene tur; quia id lex permittit . Iurans autem solvere usuras. aut pecuniam latroni tenetur quia leges id permittunt Iventi. de solum Nohibent usiurari & latroni. VIII. Sequitur ultimo, iuramentum de non acceptando Episcopatu, factum vel ex consideratione proeriar inset i- cientiae, vel excisectit humilitatis, esse validum t Contra si fiat ex fuga incommodi , quod debet iubire Epistopus in Pascendo grege . Ratio est, quia in hoc secundo casu juramentum.ellet de re impeditiva majoris boni, ex D. Th. a. a. quaest. I 8 s. art. I. In primo vero casu cui iurat fine animo iurandi. secum dum se peccat vadi ter i sicut etiam qui iurat sine intentisne se obligandi. n. Quando nam post fine mendacio, o
ιali , sive locutione materiau pIII. Iuramentum , sicut σ votum, non obli at, si dolus , aut error dans illi causam. versetur circa substantsa
rei, aut circa Circumstantias notabia
tes , qvia in ipsam res substan/iam ν dundent ; secus uero si versetur ei
ea circumstantias. parvi ponderis . IV. Est parater insetidum iuramentum, oe votum , s error dans causam conia trami versetur circa ' eausam An lem, quod verum est, etiamsi error sit concomitans, non tamensi error smidat: in contractum , oe versetur circa caWam impulsivam.
nnderis, di circa causam finalem non invalidae Professonem Religi sam ; sicut nec matrimonium , aut susi epitonem. Ordinir Sacri, nisi ex
an habvierat animum se obligandi , probabilius obli Mur. Qui ramensurarit se non lusurum , praescinden
vi a lusu moderato , vel immoderato, poterit lusu moderato ludere. VIL Iuramentum metu, extortum oblitae pro foro interno. non pro externo . Et ns a, Pralato ex iusta causa relaxe rur, ponι debet , quantum νιI a
duum Aa, quod iuratum est, si citra
110쪽
III. Masr-onium , ct votum extorta metu gratis sniusto ιδεο sunt irrita , quia iure Ecclesiastico irritantur ἐIuramentum tamen huiusmodi inbriclesia non irritatur .
I. Uaeritur primo; An obliget i ramentum factum animo ficto Respondeo. & dico primo. juram tem sine animo iurandi, si intendatrem tiliam confirmare iuramento ,
peccare graviter , ut notat Bonae quaest. 1. Punct. P., & Trael. lib. I. cap.
1. dub Io ex Leit Ratio est, quia externo actu adducit Deum in testem tali. quod est gravis irreverentia; nou secus ac exteraus secrificare Idolo. Et eodem modo peccat graviter, qui jurat sine animo jurandi, quando rationabiliter exigitur iuramentum; quia intercedit gravis deceptio contraria fini iuramenti. Si vero jurans non in tendat retare juramentum ad rem i, iam sellam. sed velit vel aequivocare, vel loqui materialiter, non erit mortale , quando non exigitur iuramem tum rationabiliter, sed per injuriam extorquetur, & falsitas est omnino occulta , ut docent nonnulli apud Les
Dico secundo, jurantem sine animo iurandi, vel cum expressa intentione non se obligandi peccare quidem
Uaviter, ut diximus, quia deelt verbias prauetas ; jurat enim se iacturum, quod non intendit iacere Verum non obligatur vi iuramenti; deficiente Gnim intentione jurandi. non tabetur iuramentum, di deficiente intentione se obligandi, nec Obligatur; quia Deus
non acceptat juramentum, nisi secum dum hominis intentionem. Ita communiter apud Raan. pari. s. tract, I resta. 33. Cogitur tameu ute in tam e turno iuramentum servare, & tenetur etiam in conscientia . sit adiit seand
lum, aut si intercedat damnum tertii Ratio est, quia si adsit scandalum, tonemur illud vitare , & si interveniat
damnum tertii. tenemur illud resarciare ; eo quod per talem fictionem delinquatur contra jultitiam.
Ex dactis sequitur. quod promissio liberalis jurata ficte, secluso scandalo,
aut damno, non pariat obligationem executionis, neque ex capite Religionis, quia non interfuit juramentum ἰneque ex virtute iustitiae, quia promi sio ista ficta non peperit ullum damnum proximo. quamvis asserat ce sationem lucri: Contra vero si quis mcte promisit cum juramento matrimonium, quia talis contractus est onerosus , tenetur uterque ex justitia pon re verum consensem. atque adeo de cipiens tenetur ad matrimonium, ut
dicemus in de sponialibus cum Ua'.
disp. 6. n. 36., Pontio. Ledesna apud Sancti lib. i. disp. 4o.; Etenim in omnibus contractibus onerosis, ubi aluter cx sua parte implevit, tenetur alter implere, quamvis ficte contraxerit. eo quod teneatur ex justitia vere comtrahere . Quare cum mulier iam impleverit tradendo jus ad corpus, tenetur fictus promissor implere eam dincendo. Sanch. loco laudato n. 2 6. se culative loquendo putat probabilius esse, quod lectum damuo non tenea.
tur fictus promissor matrimonii illud
implere. At disp. II. n. I. docet, se
per ex hae ficta promissione sequi notabile damnum alteri vere Promit mri , ac proinde in praxi ad matrimonium obligari. LI. Quaeritur secundo; An possimus
iurando uti aequivocatione, vel rei ructione mentali pRespondeo, damnatam esse ab ImNoc. XL propos a6., ex qua sequitur, jurantem cum restrictione pure mentali mentiri . di esse perjurum . Quamvis autem non liceat uti restrictione pure mentali, possumus tamen