장음표시 사용
131쪽
de votis, quae per dilationem non patiuntur diminutionem , ut est . verbi gratia, Votum Peregrinationis Roma,
In his postremis votis, quando Perdilationem non incurritur periculum omittendi votum omnino , quamvis Pal. putet non esse mortale moram duorum . triumve mensium tantum sat probabile etiam est , quod docet ainbur. cap. I 2. g. quamcunque moram esse tantum veniale ; S ex nac. ne veniale quidem , si ratio nabilis causa differendi intercedat ;Verbi gratia . si credatur votum adinimplendum postmodum cum majori devotione. Ratio est, tum quia qu ties ex dilatione nullum patitur damnum creditor , dilatio non est damnanda de gravi errore , sed istum de negligentia levi ; tum etiam quia qui vovendo nullum tempus praefixit, videtur solum se obligasse ad rem qu Cumque tandem tempore ponendam. In primis vero votis Pal. putat dilationem sex mensium esse mortale I alii vero cum Ledeis. dilationem trium
annorum. . Tambur. tamen verius P tat , attendendam esse aetatem voventis,
nam si hic agat quindecim annos , non videtur longa dilatio trium, vel ruatuor annorum, quia cum hominesileant statum vitae assumere circa quindecim , vel viginti annos , non videtur renunciasse huic modo, &tempori consueto assiimendi statum atae, qui nullum tempus voto praerurit: inod si vovens esset. verbi gratia , quadraginta annorum . dilatio sex mensium videtur notabilis .
re fravi possit obligare sub lavi ex mella Intentione voventis pRespondeo . multos negare cum Sot., Vas , Pont. , sed Suar. . Sancti, Pal. IOm. 3. tract. Is . anumant; quia
cum Obligatio voventis dependeat ab Maias II. ipsiusmet voluntate, poterit ad libitum obligare se sub levi, dummodo id exprimat. Quamvis autem vovens rem gravem possit ad arbitrium obligare se sub levi; non potest tamen viceversia vovens rem levem obligare se ad iulam sub gravi, ut communiter docent contra Sayr. . & Fagund. Uud Dian. Part. D trin. s. resol. 3ο. Ratio est,
quia sicut non potest Legislator oblulare sub gravi in materia levi, ut pro-
at Sancti. lib. I. cap. 6O. ita nec vin
do materia levis possit ex circumstantia adjuncta esse gravis; verbi gratia, si ex omissione illius cesset magnus honor Dei: sic qui vovet dare car lenum pro Missa celebranda . peccat mortaliter, si illum non det; secus vero si voveat dare carolenum pauperi. Sic peccat mortaliter. ciui non adimis plet votum visitandi aliquam Ecclesiam ad Iucrandam indulgentiam pro desunctis ς Et qui semel non adimplet votum sumendi Eucharistiam, ut notant Sancha, & Bonac.
qui saepe violat votum de re levi Verbi gratia, qui vovit quotidie per
annum recitare Pater, & Ave, aut dare parvam eleemosimam pRespondeo cum iisdem Doctoribus apud Truli., quod si haec vota sintaifixa singulis diebus. itaut elapso die
cesset obligatio, nunquam eorum vi latio percinget ad mortale ἱ quia imnumera venialia non faciunt mortale; si vero dies appositus est, ne ultra ibium differatur executio, non obligatio voti, tunc omissio erit mortalis. quam do materiae leves Pertingunt ad qua titatem notabilem, ut dicitur de fur- tulis iteratis.
mortaliter, oui plura vota de re levi
emisit quotidie implenda, si eodem die omnia viola at Verbi gratia, qui Diuitirco by Cooste
132쪽
M mii deo, statiοηι per Dispensatiavem rasmi vovit recitare Ave pro Sancto Α tonio, & aliud Ave pro Sancto Francisco, & sic pro emtum aliis Sanctis,
si uno die omittat recitare haec ce tum Ave, quae debet pro centum v tis e millisi peccabit ne mortaliter. an solum committet centum venialis
Respondeo cum iisdem Doctoribus, quod peccet mortaliter. Ratio est, gula illa vota sunt ejusdem rationis,t obligant pro eodena tempore ex virtute. & praecepto religionis; ergo si simul violentur, violatur praeceptum religionis in re gravi, atque adeo committitur mortale; Sicut peccat graviter qui eidem debet magnam eccuniae summam ex multis promissionibus, ct donationibus, singulis de re modica , si illam non .lvat.
ligatio voti, facta notabili mutatione rei promissae, quae si praevisa fuisset, votum non fuisset factum ρRespondeo, hanc regesam communiter tradi a Doctoribus apud Sanch. lib. q. cap. & Truli. dub. 8. . quod id liberet a voti, vel iuramenti obligatione, quod si a principio accidistat, vel notum fuisset. impedisset ne
votum, aut juramentum emitteretur. Ratio est, tum quia votum non obligat ultra voventis intentionem; vovens autem non praesumitur ahabuisse
voluntatem obligandi se superveniente, aut de novo cognita tali mutati ne notabili; tum etiam quia votum censetur saetiim sub hae tacita condutione . nisi scilicet superveniat notabulis mutatio, aut de novo appareat: etenim in case nostro idem est de novo apparere, ac de novo esse .
ΑRTICULUS III. Quonain pacto tolli possit obligatio Voti per dispentationem pL. Potest Episcopus in omnibus votis suorum subditorum dispensare. nc si reprel' a Ponti e nonnulla reis sementur; me de facto quinque reseruantur Pantisici. II. In dubio an vatum sit Pontifici roservatum, potest dispensare sese pus: sicut etiam in dubio an ege at dispensatione. III. Pariter potest Episcopus in voris Pontister reservatis dispensare in emsu nectisitatis . quando periculum gratiis damni esset in mora. IV. Sicut etiam probabiliter id potest, si vatum reservatum H emifum ex metu levi; Aut si votum castitatis flaad tempus, am non sit perfectac
V. Potes Discuus dispensare in voto
poenali eastitatis relawe ad poenam ,
qua est accessoria ; D in voto su-
n. F acta a Pontifice commutatione misii Mi reservati , potest Episcopus
dispensare in materia subrogata . VII. Si Ootum se disjunetivum , ant quam eluatur pars reservata , potes
in illo Episcopus dispensare . VIII. Potes etiam dispensare in dio
renda executione voti Religionis ach in voto ingredienda ordinem M litarem , dempto ordine Sane i 3 annis Hierosolymitari .
u. Partire dispensare potes in votis factis in favorem alterius , si non dum sunt acceptata , Ss tamen sacceptata , tunc solum probabilirer
potes dispensare , quando emissa
sunt principaliter in honorem Der, or secundario in favorem alterius. X. Iridem vota reservata, si sint con
disinnata, c σ probabiliter etiam
133쪽
ps conditionem purificatam in dispensari possunt ab Episcopo.
XI. Habem potestatem commutandi v
ta, aut in iis dispensandι , potestillam secuminet exercere.
XII. Habens facultatem dispensandi in
Votis num p t eatenus 1Μramemta relaxare ν
XIII. Quanam dicatur causa iusta ad dispensandam in motis ZI. Ixtinus in 6. art. quaestionis sit perioris, multifariam polletam impediri, quam tolli iuramenti obligationem ἱ quae omnia iuramento pariter, & voto communia sunt. Quare hic solum inquirimus do votorum dispensatione. Quaeritur itaque primo, In quibuς nam votis possit Episcopus dispensare 3 Resipondeo, Praeterea, qua diximus Ioc. laud. de Iuramento, Episcopum poς se in sua Diaeceii dispensare in omnibus votis, in quibus potest Papa in toto Orbe , nisi ab illo specialiter aliquod sit reservatum ; Et ratio est, quia habet in ias oves potestatem ordinariam sibi a Christo Domino concessam per illa verba dicta Petro Matth.
26. Quodcumque solveris super terram, erat solutum C, in Coelis: Quia tamen
Episcopus potestatem hanc habet se iectam Pontifici, ideo eoae si Pontifex
aliquorum votorum dispensationem si-hi reservare r Et de facto reservavit illa quinque castitatis, & Religionis, ct trium peregrinationum, Romanae, Hierosolymitanae. & Compoticlianae Quamvis autem Tabie n. , ct alii putent, haec tria polle ab Episcopo diL. Pensiari. quando facta sunt causa devotionis, & non in subsidium Contrarium tamen universali Ecclanae consuetudine est receptum. Quia tamen reservatio est odiose, eo quod deroget potestati ordinariae Episcoporum, ideo stricte est interpretanda. II. Hinc sequitur primo , in d
Articulus m. bio, an votum sit Paeae reservatimν judicandum non esse retervatum ; nomiacus ac dum dubitatur, an casus a liquis fit reservatus, ut notat Dian. Part. 6. Irael. 3. rusOl. sy, Et eodem
modo si dubium sit, an res egeat dispensatione Papae, poterit Epii copuRabiblute dispensare, eo quod casus hujusmodi dubius non sit reservatus. III. Sequitur secundo . poste Epuscopum in iis dispensare in casti nece Littatis, quando scilicet non patet facilis aditus ad Papam, &ex mora est
periculum incontinentiae , aut gravis scandali, aut damni; non enim ce sietur mens Pontificiu velle votum roservare cum tanto periculo ; Verbi gratia, si quis astrictus voto castitatis, aut relistionis velit ducere foeminam a se dc floratam. & si expectetur disensatio a Papa , ingens periculum
aheatur mutationis Voluntatis, aut impediendi matrimonii , unde deberet illa puella manere sine remedio cum honoris jactura ; vel li esset periculum, .ut ille moreretur abique prolis legit
matione, ve, cum M unae periculo. IV. Sequitur tertio ex Less. lib. a. cap. 6 . num. O6. , Nauar. , Bonac.
ct aliis contra Sanch. , α Suar. , POL se Episcopu.n in iis votis dispensare si ex metu levi lint emissa; quia cum reservatim lit odiosa, strictam patitur interpretationem, adeoque intellige da est de votis cum plena libertate emissis, & perscctis Hinc ex Sanch.,& Bonac. potest etiam dispensare in voto callitatis facto ad tempus, ve bi gratia per octo annos; & in v to solum non nubendi , non fornicandi, nec non si votum emissiun sit cum intentione obligandi se sub levi , dc in voto castitatis emisso a conjugibus post consiimmationum matrimonii ;Cum enim hic teneati in reddere debitum , consequcia ter votum non est persectae callitatis : si tamen votum sit cinissum ante matrimonium, eo inito L
134쪽
De Vbii voterit solum Episcopus dispensare adpetendum debitum, etiam ante coim summationem matrimonii ex consuetudine legitime praescripta, ut notat Sanch. lib. 8. de Matrina. disp. m. V. Sequitur quarto, posse Episse pum etiam dispensare in iis . si sint annexa tanquam quid acce rium Voto principali non reservato; Verbi gratia, si quis voveat non ludere sub poena castitatem servandi. Contra veis ro si quis voveat, verbi gratia, castitatem sub ecena jejunii. Episcopus non poterit dispensare in voto principali callitatis, poterit tamen in hoc voto poenali ieiunii. Eodem modo poterit
Episcopus dispensare in voto aflumendi Ordines Sacros; quia Votum c nitatis iis annectitur accessorie; unde si fornicaretur , qui vovit suscipere ordines Sacros, non esset sacrilegus. di si matrimonium iniret, peccaret
quidem , sed pollet debitum petere VI. Sequitur quinto, quod si Papa
commutet votum reservatum castit, iis in materiam non reservatam, puta
in jejunia, poterit Episcopus in his dispensare . Neque obstat, quod su,
rogatum sapiat naturam ejus, pro 'u subrogatur, ut docent communiter Canoniliae: Nam hoc procedit quoad intrinseca, ita scit. ut ejusdem ponderistit, non quoad extrinseca, sicut est reservatio, ut notant Sancti. . & Bonac. VI l. Sequitur sexto, quod quando Votum disjunctive emittitur. S una tantum pars est reservata, possit Episcopus in eo dispensare , antequam vovens eligat partem reservatam ;ut si quis voveat vel castitatem, vel servire in Xenodochio. VIII. Sequitur septimo, posse Episcopum dispensare in disterenda executione voti religionis; quia hoc non est dispensare in substantia voti: Sicut potest etiam commutare votum
religionis arctioris in religionem mimus arctami Potest etiam commutare per Dispensationem. I 27 votum ingrediendi ordines militare S. excepto ordine Sancti Joannis Hierosolymitani, quia probabiliter hic unus est Vera religio. non vero alii ordines militares, quippe qui Vovent castitatem conjugalem ; quicquid in contrarium sentiat Navari, & Couar. apud Sancti.
pum dispensare in votis in favorem tertii emissis, si nondum sint accepi ea; quia sic nulli fit injuria. Ubi nota , quod quamvis probabile sit, jur,
mentum additum promissioni nondum acceptatae non indigere relaxatione .s qnia , ut notat Leil lib. q. cap. 62. num. 32. , promissio habet hanc tacitam conditionem, si scilicet valide acceptetur ; cum ergo juramentum sequatur naturam actus, cui additur, inde fit, ut sicut promtilio ante acceptationem non obligat , ita nec juramentum nihilo manus votum additum promissioni nondum accePlatae,
immo & ipsem juramentum , si fiat
Per modum voti, obligat Qtiam ante acceptationem ex virtute religionis, ut notat idem Lest cap. IT .
num. 3 a. , quia scilicet est promissio facta Deo dandi, verbi gratia, aliquid
pauperi. Utrum autem quando vota, & Iuramenta hujusmodi sunt acceptata, POL
sint ab Episcopo dispensari r Diximus cum de juramento ex Tambur. , &aliis probabiliter dispensari. S commutari posse, quando principaliter facta sunt in obsequium Dei, bc minus principaliter in favorem tertii: & ideo Fagund. apud Tambur. docet, quod etiam propria auctoritate posunt in melius commutari. Quam dincirinam Sanch. lib. q. cap. 4 I. num. I 6. admittit, si votum praeci te fiat in honorem Dei, non respiciendo, ne secundario quidem , utilitatem pauperis . aut loci pii acceptantis promissionem.
135쪽
X. Sequitur nono . Episcopum di pensare posse in quinque illis votis reservatis, quando sunt poenalia, &coi ditionalia, eo pacto, quo explicavimu dummodo conditio non sit de iraeterito, aut de praesenti, sed de futuro,itaut ab illa dependeat obligatio voti, dc hactenus remaneat suspensa: Nec solum dispensari possiant ante purificatam conditionem , sed etiam post ibIam. Ita Sanch. lib. 8. de Matrim. disp. Io. & alii apud Truli. contra Nauar. , qui putat nec ante , nec post conditionem purificatam dispensari pocse , S contra tess. Suar., S Bonac., qui Putant ante purificationem conditionis dispensari posse, non Postillam, quam do iam evaserunt absoluta. Ratio nostrae doctrinae est, quia quamvis pur,ficata conditione obligatio fit absoluta, tamen radix, & origo talis obligationis fuit impersecta quaedam Volui tas ponendi rem promissam, verbi
gratia castitatem, utpote pendens aiuturo eventu conditionis. Quare cum reservatio sit odiosa, restringenda est ad ea vota, quae ex amore persecto.& absoluto castitatis verbi gratia, aut religionis, emissa sunt ; Qui autem
vovet castitatem, si luserit, si convaluerit, videtur magis amare negati nem Ius . & sanitatem , quam ipsam castitatem.
X l. Quaeritur secundo, Utrum qui habet potestatem generalem dispe sandi in votis aliorum, possit pariter secum ipse eandem potestatem exercere, aut dare facultatem alteri, ut secum dispenset pRespondeo assirmative cum Sancti. Iib. 8. de matrim. disp. 3., Bona s Henr. , Trull. disp. I. Ratio est, quia Articulus III. hie actus est iurisdictionis gratiosae non contentiosae, & ideo non repugnat exerceri in seipsium, aut alteri delegari ; cum possit idem propter divertas rationes esse agens, di pa
Xll. Quaeritur tertio. Num habens facultatem commutandi, aut dispem sandi in votis, possit pariter commintare, aut relaxare iuramenta ρRespondeo cum Suari, Sanch. . de aliis contra Lest . AE .. Bonac. apud Trull.disp. I. assirmative; quia quamvis specie differant vinculum voti, & jur menti in rigore metaphysico; at vincinium moraliter omnino conveniuncquia utraque obligatio oritur ex virtute reis
ligionis, & utriusque Deus solus est creditor ; Unde secundum se qui potest in votis dispensare, potest etiam
iuramenta relaxare, necnon vota jurata, si non sint in praejudicium tertii. Notandum tamen, quod in nostris Privilegiis V. Confessarius β. 6. diserte habetur, Consest artos Societatis so- Ium relate ad Nostros relaxare posse iuramenta sine praejudicio tertii. XIII. Denique diximus cum de I
ramento , caulas justas ad dispensandum in votis , aut juramentis esse universim utilitatem Ecclesiae. h. norem Dei, utilitatem, & tructum spiritualem voventis, impersectam deliberationem in voto emittendo, metum etiam levem incussum ad exto quendum votum. dubium de obligatione Voti, notabilem difficultatem fit.
Perrenientem. & alia hujusinodi ad arbitrium prudentis; quae si quando ad dispentationem non sussiciunt, sautem lassicere positini ad commutati
136쪽
De tertio Decalogi Praecepto Diem Sabbati sanctifices.
IN primo, re secundo praecepto prohibita simi, quae a vera Religione abducunt, ut est Idololatria, Infidelitas, & : In tertio praecipitur, quod ad veram religionem perducit; ad quam Pertinet signo externo cultum vero Deo exhibere, ut notat D. Th. a. 3. quaeae I 3. art. q. in gratitudinem beneficiorum , quae ab eo recipimus. Per sanctificationem autem Sabbatorum praecipitur sanctificatio sestorum . quae ab Ecclesia determinantur, hoc est a Pontifice pro toto orbe. & ab Episcopo pro sua Diae si cum consensu Cleti, seu majoris partis Capituli, & cum consensu populi, seu populo non contradi cente , ut notat Tambur. ex consuetudine legitime introducta; duae etiam a Regularibus observanda sunt, & quidem ab omnibus sub mortali. Damn tur enim ab Innoc. XI. prop. 32. dicens: Praeceptum servandi festa non obligat sub mortali, seposito scandalo , si absit contemptus. Quomodo autem sancti. Manda sint sesta ν Varii vacia. Certum est praecipi primo auditionem Sacri; Secundo, abstinentiam ab operibus servilibus; Tertio, abstinentiam ab aliquibus operibus Brensibus ; Quarto, observationem jejuniorum, quae instituta sunt in vigiliis aliquorum sestorum in honorem Christi Domini, Deiparae, ει Sanctorum ; Aliqui ulterius eum Angelo contendunt, diebus festis eliciendos esse actus dilectionis Dei. & contritionis Peccatorum . & audiendam in se concionem, & horas Canonicas, saltem Vel pertinas , faciendas esse obla. tiones , orandum, vacandum Deo, eoque fruendum, adeo ut speciali obligatione teneantur fideles abstinere die sesto a peccatis; unde qui, verbi gratia, fornicatur . duplex peccatum committat, alterum contra Observationem sestorum, seu contra religionem, alterum contra specialem virtutem, nemps contra castitatem. Sed communiter rejiciuntur; quamvis enim finis praecepti
de abstinendo ab operibus servilibus sit, ut seciuus Deo vacetur; at finis uraeeepti non cadit sub p ceptum. Et idcirco qui audita missa toto die con. abularetur, aut luderet, non peccaret specialiter contra praeceptum diei se-sti; quamvis Brae peccaret otiose tempus terendo . Quare hic de his dumtaxat, quae praecipiuntur, agendum. Et primo, de Abitinentia ab operibus
servilibus. Secundo, de serensibus. Tertio, de obligationet audiendi misiam: 1u quaestione autem sequenti agemus de Iejunio .
137쪽
De Abstinentia ab operibus servilibus die sella . L. Non est speriale peccatum die festo
peccare, O diabolo inservire sedes peccatum opera servilia exercere . Sunt autem semilia opera n solum qua a semis communiter
exerceri solent, sed etiam qua semvis , O tiberis solent ese commuis nia, haut usus, ct consue udo habeas pro semitibus. II. Prohibentur semilia, etiamsi gratis, ct sine labore exerceantur ; σ ρe mittuntur liberalia, etiamsi ob s, pendium, oe cum labore fiant.
III. Permitιitur transcrιbere et ιam v tas musicas, non tamen lineas his
κοιis subiectas ducere . Licitum etiam es Typographo characteres oridi re, rationes dati, O acceptis cere, ct transiribere. IV. Probabiliter licet etiam delineare, oesine magno apparat ριngere mo etiam acu pingere.
V. Permittitur etiam probabiliter pisimri, ct venari fine magxo appara
n. Pariter permirtuntur pratiationes , artes mιlitares , ct ars digladi. andi.
VII. Ars sculptoria censetur servilis .
sve in luna, sive in marmore , aut creta seu patur. λVILL. Licitum est iter facere etiam in lectica, qua portetur ab hominibus .
IX. Non licet dacere iumenta, am cum rus onustos , si cum magno labore onera sis imponenda sun ι . Qui vero comitantur jumenta onusta , raro peccant mortaliter . quia raro ultra spatium duarum horarum animonendis oneribus laborant.
X. Idem dicendam de iis . qus ducum animalia, qua in pistrino molunt, Articulus Lae de iis , qui exercent opus distil
festo opera semilia γI. ritur primo ; Quaenam re-
gula assignari possit ad digia
scendu ira, num opus aliquod sit se Nvile, an liberale Respondent communiter, triplex genus operum dari; Aliqua. quae pr xime, & immediate tendunt ad corporis utilitatem , & commodum , &a servis exerceri selent; ut terras colere , fabricare , cibaria Praeparare , sculpere, imprimere, &c., ct univer-ssim omnia opera artium mechanicarum et Aliqua , quae proxime . S immediate tendunt ad mentem instruenis dain , & communiter a liberis , &nobilibus exercentur ; ut Iegere , scribere, concionari, docere, & quae ad artes liberales pertinent; ut cantare. saltare, instrumenta musica pultare , Sc. : Alia demum , quae communia sunt liberis, & servis, ut iter facere. piscari, venari, &c. Certum est. Opera illa primi generis prohiberi; Levitientin a7. dicitur omne opus servile non facietis in eo. Certum proinde etiam
est, opera secundi generis liberalia permitti. Circa opcra tertii generis , regula ad dignoscendum , num sint servilia. & prohibeantur . est ipse usus, & consuetudo; Si enim usus, &consuetudo opera habeat pro servilibus , ea vetantur a secus vero si habeat pro liberalibus , ut notat Tam-bur. lib. 8. cap. S., 9uia servitus, &ignobilitas operis ab ipsa hominum c-xallimatione comprobanda est.
it. Hinc sequitur primo, opera se vilia prohiberi, etiamsi gratis, de Ob
finem honestum, & sinu labore exerceantur: Sicut econtra permitti liberassia, etiam si exerceantur propter st,
pendium , & cum defatigatione.
138쪽
na Abstinen ta ab operibus servilibus die festi . Ir IIII. Sequitur se eundo . licitum esse die sesto transcribere, etiam lucri gratia, ut communiter docent contra Α- Σor. , Nauar. . & alios; quia , ut notat Pal. disp. a. punct. f., talis actio immediate deservit animae, non corpori ordinatur enim ad exprimendos mentis conceptuS : Et propter eandem rationem licet ex Tambur. scribere , ct transcribere notas musi-Cas. non tamen ducere lineas iis notis subiectas, quia id mechanicum est, ct est apparatus ad stribendum . LLcitum est etiam Typographo characteres ordinare, sevcomponere, quamvis non exprimere torculari, ut notat Laym. cum Dian. Part. q. tract. q. re- sol. εχ. contra Pal. . Item licet rati
nes dati, & accepti sacere, & transcribere.
IV. Sequitur tertio probabiliter ex L Vm , Pelli E., & aliis apud Tambur . . licitum esse delineare , designare. &pingere; dummodo id fiat sine magno apparatu, videlicet miscendo colores. estormando pennicillos, &e. proba hiliter etiam fi minis licet acu exemplaria excipere . quod est acu ping re. Ratio est, quia pictura scripturae simillima est ἰ quamvis scriptura evprimat mentis conceptus, pictura vero rerum imagines et Qua de causa communior sententia apud Pal. locci t. picturam inter serviles artes rein censet; quia scilicet non exprimit conceptum, sed rem per conceptum re raesentatam, non secus ac ars fabrus; unde probabilius est, non esse licitum pingere die festo ; praesertim si in pictura ignobili magis corpuS,
V. Sequitur quarto. probabiliter ex Navar. , Gran , Medin . . & aliis apud
tra Suar. , & Fagund. licitum este pustari, aucupari, & venari; dummodo non intermisceantur opera servitia; ut sum reficere retia, compon re escas, hamos. & magna retia, seu sciabbicas cum magno nisu, & pi sic torum labore Iongo tempore attrahere Et sane Toleti, Caiet. , & SOL
apud Tambur. cap. a. num. ., quam
vis putent pistationem, aucupationem,& venationem esse opera servilia , ce sent etiam ex consuetudine scientibus.& patientibus Praelatis permitti; qtiat ris Tambur putet consuetudinem istorum esse. dummodo fiant sine magno apparatu, ut diximus. VI. Sequitur quinto . idem dicem dum de praeliationibus, ex Dian. Parta'. trin. q. resol. at s quamvis hae sere semper liceant ratione necessitatis nec non de exercitationibus militaribus tempore pacis. Ratio est . quia parum habent de opere servili, &coi siletudo eas permittit: Sicut etiam pem mittit artem digladiandi; quamvis Fagund. contra Granad. Putet esse artem mechanicam.
VII. Sequitur sexto, Artem stulpi Ham, sive sculpatur in marmore, aut in metallo , creta , ligno , &c. , esse seruilam , & mechanicam , cum sic usus interpretetur.
VIII. Sequitur septimo, licitum esse iter facere pedibus, equo, navi, curru , lectica sive ab equis, sive ab hominibus delata ; quia iter facere vel non est opus servile, ut putant Suar. ,ΑZor. , & alii communiter, sed liberale; cum sit actio naturalis consistens in quadam corporis siluatione. & mxercitatione; Vel si opus est servile, ut putant C et. . & SOL, consuetudD
IX. Certum tamen est, esse opus seris vile , & prohibitum ducere currus nustos , di naves mercibus onustas . necnon animalia onusta. quando cum magno labore imponenda sent onera curribus, ct iumentis. Verum oba probatam conlaetudinem excusantur
muliones . qui die se sto iumentis neratis , iter ante diem sestum inc R a P tu
139쪽
ra suasti. IT Arais,ias II. tum non intermittunt Necnon qui iter incipiunt die festo , postquam Sacro interfuerunt. comitantibus mulis onustis sepellectili, viaticis. &c. . Immo Dian. pari. I. tract. I. re l. 36.
putat, raro in praxi dictos muliones cccare mortaliter, quia in iis onerius ligandis, vel imponendis tempus notabile non insumunt; unde ratione arvitatis materiae a mortali excus,untur ; Docetque ibidem cum Fibliti c., spatium duarum horarum non esi se tempus notabile . Rodriq. demum apud aruli. excusat hujusmodi muliones, qui hoc habent ex ollicio , tum quia concurrere videtur aliqua nece sitas, di utilitas Reipublicae; tum quia ita consuetudine est receptum. X. Idem dicendum de iis , qui rutuntur pistrino ; nam ubi necessitas , Vel consuetudo habetur , procul dinhio licet molere: Si autem necessitas , aut consuetudo absit, ex Sancla lici. tum est molere mola, quae vento, vel
aqua circumagitur, quia id sine lis re hominum fit; Negat vero licitum esse molere pistrino, seu mola , quae ab animantibus circumfertur, quia in eo magnus labor, & occupatio haberi solet. Quare bene Tam bur. docet, quod si quando animal est tam bene instructum, ut sine notabili hominis ministerio tuum munus obcat, die secto pistrino molere non sit mortale, secus vero si saepius equus sit alligandus , & solve naus, aut si cum eo male instructo tam incedendum sit. stimulando illum voce , & haculo , vel si mola non raro sit obvertenda , quia sic labor servilis non modicus intel-
Propter eandem rationem Fillluc. excusat opus distillandi aliquod sim. Plex , vel mixtum , si in eo exigua corporis satigatio impenditur. Et Tam r. non audet damnare sceminas . quae frumentum cribro jam eventit Lum manibus purgant a quibusdam rubnutis ramentis, cum modicissimae applicationis sit talis occupatio ; unde etiam recreationis causa ab honestis sceminis excipi soleat. XI. Quaeritur secundo, An sicut Iicitum est animanti injungere die sesto opus servile; ita liceat idem injungere Turcis, S aliis, qui Ecclesiae legubus non subduntur, eo modo, quo licitum est iisdem ministrare carnes die
V neris p Respondeo. nonnullos apud Dian. Part. s. tract. Iq. re l. 7. negare ἐquia non videtur diem sestum more humano sanctificare, qui quamvis ipse quiescat, servis tamen ratione utent, bus opera servilia iniungit; unde quamvis non peccet infidelis, qui ea Op ra exercet, peccat tamen fidelis, qui illum ad ea inducit. Verum qilia I m.
lib. I. tract. q. cap. 9. concedit Per
petuo amentibus hoste opera servilia injungi diebus sessis , putat Dian. Ioc.
cit, oc Tambur. non improbabiliter. quod propter parem , in mo maj rem rationem, possint eadem infidelibus iniungi, ut diximus quaest. I. arta 3. Quibus autem de causis Nera se
vilia aliquando liceant die sello , d,
De Operibus forensibus vetitis die
sisto. I. Prohibetur dia feso Mereatur, Iud
cium forense . oe Iuramentum . II. Nomine mercatus veniunt Nundina universales, ct particulares, necnon actus mereandi . uuid tamen per
III. Nomine Iadicii forensis venis strepitus iudicialis : itam actus svidiaciales sint invalidi, nisi necessitat,
aut pietas aliud suadeat. IV. Sententia excommunicationis nec imrisa ιur, nec prohibetur; dicuι ne que
140쪽
ue alia sentemia. ct actiones, qua strepitum iudicialem non requirunt: Probabilius tamen licita es Appe,
V. Nomine Iuramenti, quod prohibetur die festo , venit juramentum iudiaciale , quod sit pro rebus tempor
n. Plurιbus de eausis aut licem Vera
forensia, ae semitia die festo , aut
non est mortale ea exercere; Pr sertιm ratione necessitaris . consuetudinis, distensationis, aut parvia
VII Quid de sutoribuν laborantibus die
VIII. In dubio an detur necessitas, aut consuetudo approbata , petenda es dispensatio r Secus tamen se probabit. si dari nec usitatem , sui comsuetudinem , ct scandalum vitetur. IX. V su ciens causa excusans timor gravis damni , CT amisso ingeniis lucri. a. Num post quis ad otium vitandum laborare , satiem adbublevandamaticujus gravem necessitatem p Num
possisi ea feri die festo, qua ad cuia tum disinum spectant
XI. Quanam fit parvitas materia in s. peribus servilibus - quanam νου 'rensibus , qua a mortali ex set paIL. Plurimι ex consuetudine a Dost νιbus excusantur . Quid de barbironsoribus , ct istoribus λ Quid sede consuetudine dubitetuν ν XLII. Demum excusat dispensatio, quam data iusta causa potest etiam Hca rius Generalis ex speciali mandato concedere; Immo etiam Parochus ;qui potes etiam in jejuniis dispem
fare . Pralati Regulares dispensare posunt cum subditis suis , non cum famulis scularibus. I. Uaeritur primo, Quaenam ope-
beantur edis fisto prohibitis: I3 3 Respondeo . in cap. omnes dies , de feriis , prohiberi sub hoc genere mercatum , judicium serense , & iuramentum ; quia quamvis istae actiones serviles non sint , multu in tamen distrahunt, & impediunt vacationem rebus divinis. Primo itaque prohibetur Mercatus, quo nomine tria possimi intelligi, Primo . Nundinae universales , vulgo dictae Hera ; quae semel, aut bis ist at no celebrari solent . Secundo , Nundinae particulares de quibusdam rebus usualibus, vulgo dictae Mercato , quae semel, vel bis in hebdomada habentur. Tertio, ipse actus mercandi, is est emptiones. & venditiones rerum. I l. Porro Nundinae universales ex consuetudine iam recepta etiam die se sto nunc celebrantur. Nundinae par ticulares ex Pal. alicubi non permi tuntur die festo : esto in aliquibus i cis ex consuetudine permittantur; Unde mos patrius servandus est. Demum actus mercandi , seu contractus eminptionum , quamvis die festo prohibeantur , tamen consuetudo magna ex
parte hanc etiam legem abrogavit ;quamvis hujusmodi contractus proeter reverentiam sesti soleant non quali iapublico fieri, sed semiclausis ollicin rum januis , seleantque Episcopi prohibere , ne ea fiant nondum facta comcione. Consuetudo itaque ubilibet se
ΗΙ. Secundo , prohibetur iudicium forense; quod etiam dicitur Placitum.& Strepitus judicialis . Unde prohibetur primo citatio Partis; sub qua venit mandatum judicis de citando reo.& hujus mandati executio. Secundo, larmatio processus, seu cognitio camia ς sub qua venit interpolitio jura si randi, de de politio tellium . Tertio . sententia , & lententiae cxecutio tam in causis criminalibus , quam in civilibus ; it aut illae actiones non solum
sint illicitie, sed etiam Invalidae etiam Diuitiaco by Corale