장음표시 사용
141쪽
necesti as urgeat, aut pietas aliter se deat; ut habetur ex prelie in cap. καδε feriis: Verbi gratia, si expediat captum ob sceleris notorii gravitatem 1iatim sine processit damnari ; vel si periculum timeatur, ne iustitia impediatur; vel si ita postulet conditio heu Ii, aut bonum Reipublice: Ob quam Tationem potest publice executioni mandari sententia criminalis , ut fit in tribunalibus Sanctae Inquilitionis . IV. Dubium est . An prohibeatur
etiam . & irritetur sententia excommunicationis , susperui om&, Vel tute
dicti pResipondeo, communiter cum PilPunct. I. contra nonnullos negari ;tibi tamen hujusmodi sententiae non requirunt catae cognitionem. Ratio est,
quia solum prohibetur die sesto strepitus judicialis; Et consequenter se tentiae, quae sine strepitu judiciali seruntur , seu quae causae cognitionem non requirunt , non prohibentur I ut patet in absolutione ab excommunicatione , tu dispensatiocii bus, privilagiis, Provisionibus, collationibus benefici xum, Se aliis actibus voluntariae iurisdictionis . qui permittuntur , quia sine strepitu iudiciali fiunt . Licitum etiam est die se sto adoptare , emamcipare , manumittere, advocatum conis sulere , apud judicem totam causam deserre , ut ea probe cognata sente tiam commodius ferat , testamenta conficere , contractus celebrare , &alia hujusmodi, quae dictum l repitum
Di incultas etl de Appellatioue . an ea liceat die festo e Suari , & Reginat d. negant . qiua pertinet ad actus judiciales Bonata affirmat, quia instituta esst ad sui de- sensionem , & fit sine magno strepitu. re consaetudine jam tecepta per mi
U. Tertio demum prohibetur jura mentum , hoc est iudiciala, quod pro
rebus tempocalibus fit, non vero quod fit pro spiritualibus; ut notat D. Th. a. a. quaeli. 8'. art ro Unde lacita sunt
juramcnta solemnia, & publica. quae praestantur Inquisitoribus ab iis , qui
reconciliantur ; Necnon iuramenta , quibus confirmantur contractus per
missi die secto iaVL Quaeritur secundo . Quibus de causis liceant die se isto opera prohibita non solum sotelisia, sed etiam seo vilia ZRespondeo, pluribus de causis aut
licere. aut non esse moriale ea peragere . Causae autem sunt , Primo necessitas. ad quam te ducitur obedientia, Utilitas, Pietas , & Religio . se in cultus divinus Secundo, brevitas temporis. Tertio. Consuetudo. Quarto, dispensatio ἀPrimo itaque excusat necessitas sive propria, sive aliena, tam spiritualis . quam temporalis, quia Ecci cita nota obligat cum tanto onere . nec requi, ritur , quod necessitas sit maxima , quamvis non debeat este modica. Hinc primo permittuntur opera servilia pauperibus . si ad se , vel suos alendos laborare debent; dummodo id fiat sine scandalo.
Secundo , Iacet cibos coquere , &panem necessarium conficere, ac structus ad necessarium usum colligere rParare autem superflua ad cibum, &potum , & ad delectationem , verbi gratia colligendo fructus eodem die , ut integriores sint, coquere quotidie
panem, ut mollior vendatur, anim lia excoriare, &c. . pcrmitti cur nota
ex necessitate , kd ex cqnsuetudine ,
ut notat Pal. tom. a disp. I de o, servatione ses orum muci. I ., dc Λ-ΣOria i m. R. lib. I. cap. 27. Quam- .vis communius Doctores non excusent
Pistores, qui possunt pridie festi coquere Panem necessarium, si ad diem stilum diritant.
142쪽
VII Tettio . licet metere , vinde natam facere, serere, arare . messem colligere, Sc., quando est periculum pluviae, aut alterius impedimenti. Quarto, licet Sutori suere vestes .
quando bona fide absolvi non possimi diebus profestis, si ad usum expectant.
qui eas commiserunt; Immo advertit Suar. vom. I. de Relig. tradi. a. lib. a. cap. RI. , quod si quando opera
servilia pridie fieri poterant , & cum culpa aci diem festum differuntur, ashue possint deinde sine novo peccato fieri a te festo, si sint necessaria.
Quinto, excusantur Pharmacopolae, Meuici. Chirurgi , modo con hciant medicinas pro eo die necessarias :Sicuti etiam milites, qui Queas , vel aggere S itruunt, aut muros aedificant
pro defensione Reipublicae ; Et ser- rarit . qui ferreas Iaminas equis imponunt ob neccssitatem iter aguntium; Necnon qui pontes. & vias rcficiunt. quando tu e magno incommodo disserri non possunt Excusantur etiam navigante S. modo non incipiant navigatiovem die festo sine magna nocersitate, ut supra diximus de muli nibus. Qui vero navi, vel phaselo iter agunt, possunt ex conluctu dine inci-Pere naνlgationem die f lto. VIII. Sexto, qui ad publicam laeti-
riam in adventu Prancipis, aut Excau'sa victoriae , aut nuptiarum ii ruunt theatra, arcus triumphales, libreas , Sc., dummodo non potuerint prae v
nire ; hoc enim fert ipsa etiam consuetudo. Quod si quando dubium e lide necestitate , aut de conluetudine
approbata , petenda est dιspensatio . ut notat Sarach. , quia stat in poss)ssione praeceptum ; bccus Vero si probabile sit dari sui licientem necessit,tem . aut conlitetudinem approbatam, o scandalum declinetur. ι X. Septimo , universim licita sunt opera scrvilia, Quoties ex illorum G usioue grave umnum sequeretur ,
ui accidit in decoctione calcis, vitri. laterum, saponis, & in tinctura lanae. Immo ex Leand. . & aliis , coctores serri, & vitri etiam die scito possunt tale opus incipere . Hac de causa ex necessitate potius, quam ex obedientia licitum est famulis laborare ob timorem, ne a dominis dimittantur . si non obtemperent. & sic cogantur pauperiem pati; quamvis domini id imperantes a culpa non sint immune se Sicut etiam licitum est filiis, uxori, &aliis personis subjectis laborare, si ad id compellantur, quando renuere non possivit sine timore gravis damni. aut gravis indignationis . modo id non praecipiatur in contemptum festi. Adde ex Dian. pari. a. trae L Is- resol. 3 . . & Sancti contra Suar. , dc Pal. etiam ea opera licere ob magnam utilitatem , videlicet si aliter ingens lucrum amitteretur ; quia amissio m gni lucri damnum est ; & ideo permittitur piscatio halecum , tymnorum,& similium piscium , qui brevi tem-
X. Octavo; Quamvis raro accidat ex Pal. laborandi necessitas ad vitandum otium, quod ferat Periculum Peccandi; at si accidat caliis, licitum est laborarer Et licet Sylvest. , Sa , Pellia. apud Tainbur putent. licitum esse aliqualiter laborare praecise ad otium vitandum, hoc tamen communiter non admittitur, cum pol sit aliis viis facile otio occurri sine violatione praecepti. Si quis tamen ad otium vitandum Uelis let laborare, uti pollet consilio Tam- bucini, qui Permittit laborem ad su levandam iniseriam alicuius pauperis determinati exiitentis in gravi necesti tale , hoc cst in periculo moraliter certo gravis damni sive in corpore . sive in honore . sive in bonis suis , in qua necessitate multi pauperes aegroti Versantur ; Vel pollet laborare conficiendo ornamenta necessaria petatinentia ad cultum divinum . quibus
143쪽
caret aliqua determinata Ecclesia nimis pauper. Ratio est, quia si potest pauper existens in gravi necessitate ipse pro se laborare, poterit etiam Milus laborare pro ipso. Nono . excusat necessitas ratione pletatis debitae proximo; unde licitum est sepelire mortuos , inservire infidimis , vestire nudos. Sc. Dubium tamen est, an sola pietas sine necessitate excuset y Amrmant Sylvest. . &asi apud Sanch. , dc Trull. lib. 3 cap.
I. dub. I ., necnon Palat. , Pere L , qui apud Dian. par t. q. tract. l. re- sol. 122. docent, licitum esse laborare
die te isto ad faciendam eleemosynam. Ratio est, quia si causa pietatis permittuntur die sesto opera sorensia .uidni & servilia λ Quam sententiam
anch. lib. I. cap. a. dub. 33. Putatrobabilem. Sed communior, & prinabilior sententia est in oppositum.
Decimo, excusat necessitas ratione
Religionis, seu cultus divini ; unde licet altaria ornare , Ecclesiam verreis
re , & parare, hollias conficere Quod si haec potuissent die profesto fieri ,
probabile est ex Suar. ,& Tolet. non esse mortale ad diem sestum disterre . pr Pter propinquitatem , quam habent cum rebus sacris. Quod etiam docet Fagund. . si viae parentur ad processi nes : Secus vero si scienter tabulata ad videndas prociniones fierent die festo, quando pridie fieri poterant , cum non habeant tantam propinquutatem cum rebus sacris : Quamvis si pridie non fuerint facta propter at quod impedimentum, possunt die seno fieri sine culpa, quia sic conccdit hie & nunc cultus divinus. Hi ne docet Tambur. , sepulchra, praesepia, & moles artificiosas ad eraponendam Eucharistiam, sicut etiam
scenas ad repraesentationem lacram ,
posse sine mortali die stilo fieri , quamvis potuissent fieri die prosesto; quia Propinquitatem habent cum rebus sise
Artica us II. cris, non secus ac parare vias ad processiones : sed ne veniale quidem est, si necessitas urgeat . aut habeatur dispensatio. XI. Secunda causa excusans a morin tali est brevitas temporis, seu parvitas materiae. Communius autem docent, Parvitatem temporis esse spatium duarum horarum; quamvis Mar- canti apud Tam r. requirat tres h ras ad mortale; quae sententia admitti posset, si aliqualis necessitas, vel a lia causa concurreret, quae de se non est satis ad excusandum. AZOT tamen.& Bonac. apud Dian. pari. a. tractis I . resolui. 3 6. putant, unam horam esse tempus notabile. Illud notandum
ex Bonac., quod si quis pluribus semvis imponat, quod successive Iaborent quilibet spatio unius horae, non pe
caret mortaliter, quia unum opus cum
alio non connectitur: Contra vero si idem pluribus vicibus interpolatis e dem ate per horam laboraret, ut dicitur de comedente pluries modica
In operibus autem forensibus die sesto prohibitis parvitas materiae, quae a mortali excusat, non est desumenda solum ex brevitate temporis, sed e iam ex quantitate Operis. Quare si venditio, verbi gratia, cum solemnitate celebrata fiat brevi tempore , sed sit res magni momenti, Peccatur mortaliter; secus vero si sit res parvi m menti, dc brevi fiat. XII. Tertia causa excusans est Comsuetudo approbata ἰ Haec enim ab inmnibus legibus humanis excusat. Pro pterea primo Cajet., 8c Suar. ex con suetudine excusant eos, qui cibos cinquunt , re alia praeparant necessaria ad mensam; Et Pal. excusat etiam hac de causa , qui parant cibos seperfluos.& ad delectationem. Secundo, Tolet .
Sot.excusant venatores, aucupes, & pi scatores, ut sup.diximus.Tertio,Fagund.
excusat actioues delineandi imagine MDiqitigod by Corale
144쪽
De auditione Missati lineas ducendi ad eas postea pingendas ; sicut etiam actionem diglacliandi . Quarto, Nauar. , & ROdriq.
excusant venditores calceorum. Qui to, Pal. exercitationes militares, quae fiunt tempore pacis. Sexto, Sanch. qui dum habent segetes . in area trituram vertunt, extendunt, aut sep rant; necnon hortulanos rigantes
Iera die festo; & iter agentes combiando mulos onustos supellectili ; necnon molitores, & nundinas. Septimo, Fernand. apud Dian. Part. 3. tract. I s. resoL 36. excusat barbitonsores;
& idem potest dici de sutoribus.
qui novos calceos die festo calceant stVerum communius minores de hac consuetudine approbata dubitant, d centque, quod ubi ea est scita , & t Ierata a Praelatis, procul dubio excuset; alioquin ex fari poterunt vel ratione parvitatis materiae . si stilicet unum , vel alterum tondeant; vel ex necessitate rusticorum, aut aliorum, quibus non conceditur nisi die festo poste tonderi, aut calceari; vel ex lucro cessante non ordinario; si enisi recusent die sesto ea peragere, facile Barbitonseres, dc calceatores a pleris. que relinquerentur cum notabili lucti
Xlu. Quarta demum causa excusans est Dispensatio, ad quam procul du-hio causa justa requiritur. ut sit lici. ta, & valida, si ab Epistopo concedatur infestis a Papa institutis, ut alias diximus. Potest etiam illam conis cedere Vicarius Generalis, non quidem ex ollicio, sed ex speciali mandato ; quia quodcumque lapit liberali. ratem. α gratiam , ut est dispensatio, non potest ex generali mandato, seu ex concessione Vicariatus a Vicario praestari, sed requiritur Qeciale mandatum ; quod in casu nostro habetur, ut notant Merol. , di Barbos aeud Tambur. : Parochus etiam dispensire potςst tum ex consuetudine, Ium Pars u.
dis fista pracepta. 137 desit parochianis , ad quem in facile
occurrentibus, dc minutis necessitatibus recurrant; Qua de causa potest etiam in jejunio Ρarochus dispensare,
ut notat uterque Sanch. . Possunt e
iam Praelati Regulares cum suis subdi. tis dumtaxat, non vcro cum famulis secularibus.
ARTICULUS III. De Missa die festo audienda
L. Probabiliter satisfacit praecepto de missa audienda, qui siccessive daar
missa partes audit, quamvis ordine inverso. II. Num partem mssa notabilem omis-rat , qui incipit inam audire post Euangelium ν Aut qui per breve ιempus abest, dum fit aut Conse
HI. Quaenam dicator praesentia moralis requisita ad satisfaciendum pracepto audiendi mιfam pIV. Non sarisfacit, qui toto tempors milia confitetur peccata se a. V. Prapentia moralis saberi potest alia
quando. etiam si audiens miss- suextra Ecclesiam ; ct potest non ha-ίeri, etiamsi si intra Ecclesiam. id A inter fenestram Amras, equa audisur Misa, ct Ecclesiamrntercedas via ρώblica pH. Missa in Oratoriis privatis Magna--m a quιbusnam familiaribus dιesesto audiri potest, is aut non teneantar illam in Ecclesia audire VII. Excusar ab auiuenda misa -- pMentia , Censura, Consuetudo , σdispensatio . Impotentia habesur a eo , qui sine gravi ιneommoda u. Iam audire non potest. Quid si
lucrum ingens amitteree Vrat. Nam excusetur puella , qua credis se ab adolescente lasciva concu pisceηdam , si domo egrediatur γα. Num umatur prisilegiarias mssam
145쪽
audire tempore Interdicti Θ Eι quid de deiento in carcere, si facile potest faciat tem egrediendi obrinere fa Excusantur vidua, cst similes , ubies consuetudo , quod per aliquod tempus domo non egrediamur post
mortem mariti: Sic Giam nubsus,puuperes, oec. XI. Num pereerinus teneatur miram
audire, ubi es sesum m unicipale, . I per viginti dies circiter ibi sit
XII. Num possis quis die Sabbati ire
venatum . si die dominico non possi audire Sacrum p
tionis compotes teneri admissam die festo audiendam ex prae
cepto Ecclesiastico; itaut qui partem
ejus notabilem omittit, mortaliter pe cet. Immo damnata est ab Innoc. XI. propositio decima tertia dicens e Sari facit pracepto Ecclesia de audiendo semcro, quι duas eius parIes, immo quatuor mul a diverss celebrantibus audit.
Quamvis probabiliter satisfaciat, ut
plurimi docent cum Diana pari. s. triat. q. resol. Fq. contra Tambur. . qui successive unam missae partem audit ab uno facerdote, & alteram ab altero, etiamsi ordine inverso . Ratio est, quia moraliter censetur unam integram missam audire; Non secus ac unum dicitur esse sacrificium, quando incipitur missa ab uno Sacerdote,& eo deficiente ab alio perficitur: Verum sine causa id facere censent
esse veniale Doctores communiter Mpud Dian. pari. a. tradi. 3. Te sol. I 8.
lis p variant Doctores ἰ Putat Suar. es se usque ad Epistolam inclusive, Coninli, & Αχor. probabiliter usque ad Euangelium inclusive . seu usque ad
tis eli audire Euangelium in fine nul-ANI Ius III. sae. Caeterum quamvis probabiliter ex Con. , & Pal. punct. Ict peccet mortaliter , qui vel solam consecrationem utriusque speciei, vel solam senaptio nem Omitteret , cum in iis coninat essentia Sacrificii; quia tamen non fatis conflat . in quanam istarum partium essentia Sacrificii consistat, ideo Suar. tom. 3. disp. 88. sect. a. benignius censet non senaper injiciendum cile scrupulum peccati mortalis ei. qui per breve tempus alterutram Lilaruni partium omitteret. Illud tamen videtur contra Ioanne in Sancti. , quod si quis accedat ad Ecclesiam, dum incipit Praefatio, nec possit aliam missam audire, teneatur ad illam : Secus vero si accedat post consecrati mem; quia haec est pars millae principalis , ct forte essentialis, ut propterea die Parasceves non sit obligatio audiendi missam, etiamsi incidat fellum AnnunciationiS, ut communius docent contra Henr. , Vasq., &alios apud Truli., quia quamvis fiat
eo die communio, non fit tamen consecratio .
praesentia requiratur ad missam audiendam pRespondeo, requiri praesentiam corporalem , moralem tamen, & hum, nam . ita scilicet ut debeat homo h bere intentionem non quidem satisfaciendi praecepto, sed audiendi missam praeceptam, S ad eam attendat ali- ualiter, atque inco loco sit, ubi pruens spectator censeret illum audire
Hanc sequitur non satisfacere , qui est praesens mitis animo , verbi gratia . cxpectandi amicum, vel etiam animo solum orandi. non Vero audiendi Sacium, & multo magis, si invitus assisteret. Ratio eit, quia, ut di
ximus quaeli. I. art. q. , Praeccptum Im
pleri debet per actum humanum, quo quis velit exequi, quod praecipitur.
146쪽
De Aoditione Arisse die feso macella. I et IV. sequitur secundo , requiri attentionem saltem externam, prout cxplicarimus quaest. 3. art. q. n. 6.: Quamvis enim multi Doctores probabilius requirant attentionem internam, hoc est applicationem mentis sive ad verba , sive ad verborum sensum, sive ad Deum ; non est tamen impro- habile ex Less. , Laym. , Con. , Dian. Part. 3. trin. q. resOl. Io I. sufficere externam ἰ ita scilicet ut nulla ponatur actio incompossibilis cum attentione interna ut esset confabulari , rLdere , dormirc , extasim pati, scribere . Vel legere libros non conciliantes internam attentionem in unde misit esse teliis eorum, quae tunc fiunt, esto voluntarie distrahatur. Propterea communiter cum Suar. , ct Αχor. apud Tambur. contra Reginald. . & Pal. docent , non satisfacere eum, qui tempore missae confitetur
Peccata sua ; secus vero si examinet conscientiam , etiam de libro ; quia talis lectio attentionem internam s
V. Sequitur tertio. Praesentiam moralem requisitam consistere in hoc , quod vel videatur. aut audiatur celebrans, vel eo loco sit audiens, ut ex signis in gestis saltem circumstantium, quae in Missa fiunt, colligere possit, dc ut ad multitudinem assistentium censeatur pertinere - Quare non requiritur a 1 olute , ut oculis videantur, quae fiunt, aut auribus audiantur, quae prosert Sacerdos, nam etiam surdi, caeci, &qui
in Choro poli altare. vel in Ecclesia post parietem , aut columnam suntes extra Ecclesiam in magna distantia. satisfacere possunt, dummodo censeantur ad multitudinem assistentium pertinere ; quod in parvo sacello facile
Moraliter etiam adesse dicitur . qui ab altari, non vero ab Ecclesia recedit ad procuranda hic & nunc neces
Latiae ad sectificium . scilicet Vinum , hostiam , thus, Sce. Si quis tamen in
maxima basilica esset in una cappetita, & in altera dii antissima fieret Sacrum , aut si esset post columnam ab altari distantem, necesset ea multitu do audientium , ut is censeatur ad illam multitudinem pertinere . procul dubio praesciatiam moralem hic no a haberet, etiamsi adesset intra Eccle
Hinc resbivitiir celabre dubium , Anquis possit e fenestra suae domus misellam audire . quando inter senestram .& Ecclesiam intermediat via publica
Filii uc. cum Dian. pari. q. tract. q. re sol. isa absiolute negat . Lug. tamen
de Eucli. disp. a a luet. a. at firmat , fi parva sit distantia ab altari Ecclesiae . haut audiens censeatur esse moralitere raesens missae ; secus vero ii dii antia sit magna ; non enim necesse est , ut intra Ecclesiam sit, qui misiam auditis sed solum necesse est . ut missis dicatuc moraliter praesensis
co missa audienda sit & a quo S cerdote pRespondeo ad primum, Olim audiaendam suisse in Parochia; non sectivac nunc communio paschalis in propria Parochia facienda est; sed usit -& consuetudine talis lex abrogata est; unde etiam extra Parochiam audiri potest missa praecepta. Dubium solum
est, an omnes etiam in Oratoriis pria vatis : cum in Brevi haec habeantur pHolumus autem, quod familiares serviis ix tuis non necessarii ibidem inter sentes adiobligatione audiendi missam in Ecclesia diebus festivis de precepto minimis liberῆ censeamur . Homo n. , & Pelliae. tract. 8. tom. a. sect. a. putant, per talis micis auditionem satisfieri nunc praecepto, quia iam est nunc consuetudo audiendi missam extra Ecclesiam parochialem unde talix prohibitio ii, Brevi ponitur solum ex itylo Ecclesinsula fortale alicubi non est abrogatuR
147쪽
ulus audiendi missam in Parochia ;Sed communiter cum Tambur. de S, cris miliae lib. I. cap. 4. docent, non
licere illis in Brevi recensitis contra expressa in voluntatem Pontificis ibi missam audire ad satisfaciendum
praecepto . Dicuntur autem -tunc necessarii servitiis domini, qui nisi tunc
cum domino audiant Sacrum , non facile possunt domino inservire ; ut solent esse aurista, famuli. ac famulae, coqui , & similes. Si tamen comm dc possint domino inservire audiendo missam in Ecclesia, ad id obligarem . Ad secundum dico, missam audiri posse a quolibet sacerdote etiam Graeco, vel alterius idiomatis , etiam ab
Excommunicato tolerato, atquz adeo
etiam ab haeretico . si cesset scandalum, ita scilicet ut non videaris ejus haeresis particeps esse; dummodo missa catholico ritu peragatur. Solum audiri non poteth a Sacerdote excom municato vitando, aut publico Clerici percussore, necnon ab irregulari de nunciato, vel degradato, aut dep sito. Ratio est, quia sortius iudicaturcise praeceptum non communicandi in rebus sacris cum tali Sacerdote vitando , quam praeceptum audiendi missam Vll. Quaeritur tertio; Quaenam ca se excusent ab audiendo Sacro Respondeo, eas reduci ad impotentiam , ignorantiam, censuram, & consiletudinem, omissa dispensatione, de qua satis superque arti super. cum de abstinentia ab operibus servilibus. Primo itaque excusat Impotentia ;atque adeo quicumque nequit missam audire sine gravi detrimento sui, vclProximi, Animae, Corporis, Famae , Honoris, Rei familiaris, &c., ad illam non tenetur : Nec qui notabile lucrum amitteret I sicut enim non obligat praeceptum de abstinendo ab operibus fervitabus. ut diximus. coS qui ingens lucrum amitterent . ita nec princeptum de milia audienda. Hinc excusantur primo , qui murutum distant a loco . ubi celebratur . videlicet per tria milliaria , vel per duo, aut etiam aliquando per unum, attenta circumstantia persenae, pluviae,ael us. & aliarum circumstantiarum .itaut tali personae judicetur tale iter notabiliter disti cile; cum Ecclesia non obliget cum incommodo notabili.
Secundo, excusatur mater, quae domi remanet ad custodiendam filiam. cui timet periculum probabile , tam si illam ducat in Ecclesiam, quam si domi solam relinquat; Et eodem modo filia nubilis. si sine probabili periculo egredi non potest ; Et gravida. quae
exeundo e domo propalaret Quin lapsum ; Et eadem ratione nutrix, quae nequit sine periculo infantem domi re linquere, nec ducere sine perturbatiO- ne celebrantis, vel adflantium. Tertio, aegroti, qui e domo exire
non possinit propter alia negotia; i qui timent sibi periculum gravioris morbi: In dubio autem dubent Me dicum , aut Parochum consul cre, &illi acquiescere Quod si neminem consulere pollunt . & adhuc dubitant. non tenentur domo exire , & exponere se periculo morbi graviori S , Prae- Valente praecepto de diligendo ieipium:
Et ob eandem rationem non icncturmissam audire, qui infirmo deservit, ea solum de causa, quod si abeat, vel
solus relinquatur aegrotus, laborem, animique anxietatem Pateretur, vel nota
pollent illi convenienti tempore adhuberi remedia . Qiuarto, excusantur. qui missam audire nequeunt, quin grave aliquod negotium praetermittant , quod differri non potest . Qua ratione excusantur Tabellarii, vulgo li Corrieri: Excusat enim eos amissio boni temporalis, ex quo tanquam oificio utili, di necessa xio Reipublicae vivunt. Excusantur etiam nautae, muliones , seu Vectore Smercium, qui uon possunt sine magno
148쪽
De Auditione Mira die festo praecepta . 24
incommodor Sic etiam iter faciens, si cogatur socios relinquere, quibus indiget, quia Viam ignorat , aut latrones timet; secus vero si iis non indigeat: Excusantur etiam illi, qui ubi
unica missa celebratur , remanent extimore latronum ad custodiam domus, vel ex necessitate ad cibos praeparandos : Necnon publici ministri, qui ratione muneris castra dimittere, vel murorum portas, quas custodiunt , deserere non permittuntur; Sicut etiam senatores, seu viri primarii, qui gravia Reipublicae negotia disterre non possunt ; Et custodes gabellarum, ubneae , gregis, mercium , domus, quam
do propter missam dubitant de furto,
incendio, dcc. Quinto, excusatur scemina honesta. sicut etiam quicunque caret ' vel veste convenienti, vel socio, aut pedissequo, sine quibus irridetur, aut magno rubore sust ditur. Sexto , Uxor . quae non potest sine rixa notabili mariti domo exire ; &quae non accedit ad missam , ut marito Zelotypo obediat; necnon famuli, ut obediant dominis, timendo aliterravem rixam, vel detrimentum , ut
onao ejici, si non facile alios dominos inveniant, quibus serviant; Quamvis nec domini peccent , si tempore missae ea praecipiant famulis. quae jux ta communem vivendi modum diste ri non possinat. Septimo, non obligatur. qui det,
netur aut in vinculas, aut domi loco
earceris; & ii, qui bona fide, praesertim pro nullione jurata data viro nobili, e domo exire non possitnt. Itn-mo si oratorium privatum domi h beant, non tenentur juxta probabilem sententiam Suar. . & Truli. contra Ma Crin. quaerere Sacerdotem, praesertim
stipendiatum, ut ibi celebret a quia Privilegium, quod habent, non videtur obligare ad tale medium non comsuctum . & extraordinarium. VIII. Dubitatur, an excusetur pue Lia , quae credit se ab adolestente i scivo concupistendam, si domo exeat Respondeo, Nauar. . & alios apud
re , quod non excusetur ; quia talescandalum non est datum, sed acceptum , & sequitur ex illius malitia .
Verum communius cum Sa, Bona c.,
Sot., Trull. putant posse s saltem si id saepius non accidat missam omittereaa vitandum grave damnum spirituale proximi; sed ad id non teneri, quia poteli uti iure suo . dc propter sicandalum passivum non tenetur privar se ingenti bono auditionis miliae. IX. Secunda causa excusans est Ign rantia invincibilis , sicut etiam inas vertentia, oblivio, &c. I haec enim a transigressione cujusvis legis excusant. Tertia est Censura, unde excusatur primo Perisnaliter interdictus , &quilibet excommunicatus . Secundo, qui lato Interdicto locali generali, non potest commode adire locum non interdictuin. Certum autem est, neminem obligari ad obtinendum eo tempore privilegium. saltem si commode haberi nequit; sicut nec tenetur qui detinetur in carcere petere privilegium exeundi ad audiendam missam. ii commode habere illud non possit, ut notat Trull. hic ex Bonac. punct. ulti de Sacris misi, quamvis qui prurilegium habet tempore Interdicti . probabilius teneatur missam audire ;quia praeceptum obligat omnes , qui possunt , licet non obliget ad petendum privilegium, quod commode ii beri nequit, ad hoc ut possint. x Demum excusat Consuetudo ,
quam ob causam Suar. excusat viduas, sorores, filias, quae mortuo marito , statre , patre. ad certum tempus juxta consuetudinem Patriae non exeunt d
mo; Et Bonac. excusat sponsas, di nubiles , quae non consucVerunt iuxta inOrem Patriae egredi domo, donec nidi
149쪽
ptui tradantur. Olim etiam ex consiuetudine, ut notat Fagund. , excusabantur Eremi accolat. Demum excusantur mulieres, quae post partum consiue ve-xunt per aliquot dies se domi conti,nere, etiam pol quam convaluerint. dummodo ia fiat ex reverentia, &devotione , juxta caput ultimum De Purisiicatione post partum, & non ex rutti Mosaico, aut ex superstitione; non enim servanda nunc eli purificatio antiquae legis , etiamsi id nat in honorem Beatae Virginis. XI. Quaeritur quarto, Quandonam peregrini excivemur ab auditione misse die , quo est sestum municipale loci, per quem transeunt
Respondeo. certum esse . quod, si ibi sint animo permanendi per majorem partem anni, teneantur a primo die, quo illuc perveniunt; cum quili bet teneatur legibus ejus Communitatis, cujus est pars: Si vero ibi pernoctent per unam , vel alteram noctem, puto cum Con. . & Tambur. contra Lest. lib. q. cap. a. num. 3I., & alios apud Dian. pari. I. tract. 9. resol. a.
non teneri ad missam audiendam; &consequenter nec ad abi inendum ab operibus servilibus aut ad jejunandum , remoto scandalo . Ratio es quia qui tam modico tempore ibi
morantur . non censentur pars talis communitatis . . & ideo, ut ostendimus quaest. I. art. communiter Doct xes docent, peregrinos non teneri l gibus loci, per quem transeunt. Dubium tamen est, an teneantur,.
si per viginti dies , verbi gratia, ibi
beane animum ibi permanendi per
Artistius IIT majorem anni partem e Suar. verotom. I. de Relig. tract. 3. li, a. cap I . cum aliis attirmat. quia *cus nimis peregrino concederetur.
XlL Quaeritur demum ; An liceat
apponere impedimentum executioni huius praecepti ; Verbi gratia, an liceat ire venatum, ubi non eit Opportunitas audiendi Sacrum e Respondeo cum Pal. . Sancti. . Merol. . quod tempore remoto a die se-lto liceat; verbi gratia potest quis die
Jovis ire venatum, etiamsi die dominico non poIsit Sacrum audire; quia praeceptum hoc humanum non obligat ad removenda impedimenta adeo ire. mota Et ide in dicas de praecepto jejunandi . Utrum autem die Sabb1ti, quando imminet dies sestus, possis pariter idem facere λRespondeo in utramque Partem pro babiliter disseruisse duos Theologos apud Tambur. . Alter altirmabat, quia videtur sulficiens distantia; Sicut enim itinerantes , & vectores mercium is quando bona fide incipiunt iter pridie festi, communiter excusantur, si deinde die se sto iter prolhquantur, & mi iam non audiant . si non possunt; ita in casu. Alter vero negabat, quia Videtur magna propinquitas cum die se. sto relate ad hoc opus, quod ob delectationem suscipitur, non ob nece sitatem, & bona fide, ut faciunt itinerantes . Quare illud certum eth, quod ad judicandum , num distantia su QDficiens , attendenda eli gravitas , S rigor praecepti, praxis timoratorum, necessitas, utilitas oneris, & pro diversis hisce circumltanciis diversimode judicandum. Q Um
150쪽
JEjunium dividitur in Naturale, & Ecclesiasticum . Naturale Praerequir rad sumptionem Eucharistiae; itaut violetur per quamcumque particulam cibi, aut guttulam potus, quae in os immittatur, & in stomachuin trajiciatur; adeo ut Bauny apud Dian. pari. ε. tract. P. resol. II. doceat, non solvi per deglutionem sacchari, vel alterius rei post mediam noctem, si sero id in os inunissum suit, quia solum solvitur per intromissionem cibi, aut potus in os ipsa die jejunii; Quae doctrina . licet communiter rejiciatur, deservit tamen ad excusandos eos, qui mane deglutiunt particulas cibi , quae inter dentes remanserunt: Ecclesiallicum vero jejunium est, quo praecipitur abstinentia a cibis paschalibus, & unica comestio a media ad mediam noctem sequentem, juxta praescriptum, & consuetudinem Ecclesiae a De quo quaerendum primo, A quibus cibis abstinendum sit λ Secundo, Quotuplex resectio possit sumi, &qua hora λ Tertio , Quantum ientaculum ; Ex quibus cibis; dc Quando piauarto , De obligatioue Jejunii, & non cooperandi cum aliis in fractione jejunii. Quinto , De causis excusantibus ab hac lege; praelertim de infirmi eate , paupertate. labore, & aetate . ARTICULUS I. VII. Num liceat eomedere , ct bibere ob deleetatronem, ct non ad satι A quibus cibis abstinendum die jeju- tatem γnii λ Et an etiam a potu i VIII. Quinam universim dicarur potuIusualis, a quo sejunium non famI. Quanam anιmantia, qua extra gatur Num cervisia , num aquaquam vivunt, non prohibeantur ν saccharo, oe aromatιbus condita ΘII. Num laridum , ct sagimen inter Num Chocolata Θlacticinia numeremur 3 uuid de in. testinis anιmritum p I. Ertum est, a carnibus abstinen- III. Num laeticinia , qua ex evidenti dum: Nomine autem carnium ictius Ecclesia consuetudine obliga- intelliguntur, quae juxta communem toria prohibentur in Quadragesima, Catholicorum usum , & medicorum pariter in aliis vigiliis prohibeantur judicium a piscibus contradistinguuib
variam imbecillitatem, num tenea. siae, qui est alimenta multum reficientur ad unicam comestionem die ie- tia a fidelibus excludere. Proinde non iuxtir prohibentur testudines, ranae, conchae,
ab iis abstinet, ad unicam comesti vant; Et Tambuta putat nec Viperas nem teneatur prohiberi, utpote anguillis lirniles, Se