장음표시 사용
191쪽
18 VBaino XL. Araicum VI. tum obligantur ad abundantes, Sst uente S eleemosynas; non vero adandum totum. quod superest, pauperibus. Communiter tamen ex Tridenti stu as. cap I. docent peccari mortaliter, si reditus Ecclesiastici in prosanos usius consumantur: Quicquid in contrarium doceat Lorca, quem novissime refellit Dian. pari. I . tract. II. res. 33.; Etenim talia bona appellantur in jure Canonico patrimonium Christi, bona Ecclesiae, bona pauperum. Illud certum est, quod si donent, verbi gratia parentibus, vel Mitis non indigentibus, valide donant,
eo quod Beneficiarii: vere sint domini talium fructuum: Qui tamen ad id
excitant, vel inducunt, peccant coinperando peccato illorum.
Adde, quod Beneficiarius attenta consuetudine loci, in quo non adest poliorum usus, potest valide, & licute testari non solum de bonis patrimonialibus, sed etiam de fructibus Beneficii necessariis ad congruam sui,& siuae familiae sustentationem I um de ea potest consanguineis etiam divitibus relinquere . Verum semotis congruat sustentationi superfluos non potest licite nisi in pios usus c- rogare; quamvis valide de iis ad causas profanas disponeret, aut tellarcis tur , cum Beneficiarii sint eorum d mini . Ita Bonac. ex Less lib. a. cap. q. dub. 6 , nec qui talem donationem acceptat, tenetur ad restitutionem .
Qua de re sese diximus in tertio G pusculo Theologico de Beneficiis Eooesiasticis. XI. Quaeritur tertio ; An, & quando teneamur proximum staternaliter corrigere rRespondeo, nos ad id teneri sub gravi, etiam ex praecepto naturali, non secus ac tenemur subvenire proximo
in suis necessitatibus) si tamen qu tuor conditiones adsint , videlicet, Quod peccatum Proximi. sive etiam periculum peccandi sit moraliter te tum ; Quod sit spes emendationis quamvis haec conditio non requiratur in praelato corripiente Quod detur opportunitas personae. S temporis, nec sit alius magis idoneus. qui id sit facturus; dc demum . quod sine notabili incommodo correctio isthaee fieri possit. Dixi, quod peccatum proximi debeat csse moraliter certum ; nam si sit dubium. aut sciatur
per auditum, aut per rumorem, tunc
ad Praelatum spectat corripere ; quia hic tenetur etiam inquirere peccata subditorum ad correctionem faciendam : Reliqui tamen, nonnisi in casu, quod peccatum redundet in damnum Communitatis, ut est haeresis, vel in damnum innocentis , aut si sit spes
probabilis, quod proximus non sit id
Quando tamen in aliquo habetur ignorantia in vincibilis de Iegis transgressione, sui si quis die sello laboret
ignorans illuna esse diem festum) non tenemur ad correctionem, si non sit spes utilitatis, vel si timeatur scandalum ; secus tenemur ignorantiam illam depellere, di impedire materialem illam legis transgressionem; ad id autem non tenemur ex praecepto correetionis, sed ex virtute Miserico diae spiritualis, cuius est docere ignorantcna; atque adco non tenemur cibgravi, ex BOnac., dc aliis. Dubium est primo; Αn teneamur ad correctionem, quando dubitatur, an ea sit profutura νRespondeo cum Dian. Part. 3. tract. . resol. 23. , quod si dubium sit, an correctio sit animae proximi nocitura, ut si ille eatenus inducendus sit in blinphemias, contumelias, dcc., non te
nemur, quia praevalet pra ceptum de non nocendo alteri, quam de adi vando illum ; propterea non tenemur corristere proximum, cujus naturam,& indolem ignoramus; nisi sorte ia
192쪽
articulo mortis , ne pereat, aut si peccatum vergat in damnum Communitatis . Si tamen dubium solum sit, Λn correctio sit profutura, & non sit dubium, an ea sit nocitura animae pro ximi, sed solum bonis illius temporalibus , verbi gratia quia proximus non parum de illa tristaretur , tunc ex Trael. tenemur illum corrigere , quia bonum animae praeserendum est bono corpo
. Dubium est secundo, An t neamur aliquando proximum corripere, etiam cum notabili damno proprio, immo etiam cum periculo vitaepRespondeo, Praelatum ad id teneri, si fit spes emendationis . reliqui vero ad id tenentur solum, quando proximus est in extrema necessitate, ut sist in extremo vitae. & aliter sit da,
mnandus. Notat tamen Dian, PArt. q. tract. . re l. 128. ex Si, & Granad. Taro omissionem correctionis esse peccatum lethale, quia raro concurrunt gitatuor illae conditiones enumeratae ;praesertim quia saepe potest proximus cx se resipiscere ; vade suc non est
in necessitate spirituali talis eorrecti nis; unde raro ad illam cum gravi incommodo obligamur siub gravI. Dubium est tertio ; An correctio fraterna praemitti debeat ante denum ciationem cujustumque delicti
Respondeo cum D. Th. a. a. quaest. 33. art. 7. negative. Si enim peccata
sint publica, remedium publice adhibendum est; Nec habet tunc locum illud Christi Domini , Si peccaverat in
re frater tuus, vade . oe eorripe illum; nam si peccatum sit publicum , Peccat ille in omnes, quos turbat. Et eadem est ratio de peccato occulto, quod vergit in damnum proximorum sive spirituale. sive corporiae . ut est haeresis , conjuratio, Sc. . Quare quando proximus non in te solum, sed in alios peccat, statim est denunciandus; nisi forte pro certo habeas, quod sit
per secretam admonitionem corrigendus. Idque decrevit Sacra Congregatis anno I 66α aeprobante Alex. VI l. . ut notavimus in Trutina damnatarum
Thesium exponendo quintam thesim
193쪽
Non loqueris falsum testimomum.
Ainiano ad octavum Decalogi praeceptum gradum facimus ; diximus
quippe in Prooemio hujus tractatus , de quinto , septimo , ac decimo praecepto agendum esse in de Restinitione anno insequenti; de sexto vero . &nono in tractatu de Μatrimonio . In octavo itaque praecepto prohibetur mnis injuria verbo illata proximo tam in judicio . quam extrajudicialiter . In judicio autem injuria committi potest, vel a Iudice injuste iudicando, vela teste falsum deponente, vel a reo injuste negante . Vel a fessio accusatore . vel ab Advocato iniquam causam defendente . Extra iudicium vero cornmitrtitur mendacio, detractione, convitiis. contumelia , di improperio . Q sutr,tione . irrisione, maledictione. & judicio temerario . De his autem agemus cum de Restitutione, inquirentes quid pro tali injuria restituendum sit . Hic tantum agendum de injuria . quae in judicio committitur, & quam primario hoc praeceptum prohibet .
De Forma Iuris a Iudice servanda. I. Forma iuris, sea Legum dispositio a
Iudιee servanda ess, tum in modo procedendi. tum in ferenda sem
H. Modur praeedenda juxta formam iuris es triplex , per Accusat sonem . per Denunciationem. oe per Inquisitonem: Haec autem triplex est, Generalis , Particularis . o Mixta III. in per Inquisisionem generalem pro cedat Iudex , non proequiritur Infamia, nec Accusatio . Debent tunc manifestari detis a , si delim quenies laborent infamιa. IV. Ad Inqmsitionem specialem prarequiritur accusatio . qua sustole ter habetur per infamiam, aΜt per publicum rumorem.
rum , Pin taxetur numerus , sed arbιtraa Iudicis relinquendus. VT Num se clam indicia certa.
possit fieri specialis Inquisitio VIT. Quid pra requiritur ad Inquisitio
VIII. In DUUnam easibus feri potest Inquisitio specialis . nulla infamia
praeunte pM. uuanam forma debet procedere Imdex post accusationem, aut denum ciationem Res pa. Num licite procedat Iudex propter meram querelam, auι denunciationem Me pravia infamia pI. Udex multipliciter potest i jutiam irrogare proximo in serenda sententia. VIdelicet si non servet formam juris; si sine jurisdicti ne, seu potestate judicet; si in fere da sententia judicet injuste, aut tarde; si careat debita scientias si munera a
194쪽
parte accipiat, &c. . De quibus in innibus breviter agendum, ac primo
quidem de sorma Iuris a Iudice sidi
Praemitto tamen, duplicem dari sommam Iuris in judicando , alteram in modo procedendi , alteram in modo strendi sententiam : Etenim sententiae serri debet Juxta utramove sormam Ii ris , seu dispositionem legum, ex cap.
x. de Sententia, cs' re iussicata . Et ratio est , quia sententia judicativa est declaratio legis , dc iuris in casu pa ticulari ; ergo serri debet iuxta dispositionem legis ; unde fit . ut qui lege Signorat , teneatur consultorem erudiatum habere rerum, cujus consilio utatur, aliter peccabit graviter, & tene-hitur ad damni restitutionem. II. Verum circa formam juris in mindo procedendi sciendum , triplicite posse Iudicem procedere juxta legum dispositionem , videlicet per Accusationem, per De nunciatione Iri, PeCInquisitionem . Accusatio est delatio criminis a spondente se illud probaturum et Demanciatio judicialis est delatio criminis sine tali Onere facta coetam Superiore tanquam judice, ut delicium puniat , & satas tactionem imponat; Si per hoc distinguitur a De-
nunciatione cxtrajudiciali,. quae fit c ram Superiore, tanquam Patre, non ut puniat, sed ut corrigat rcum introvis modo procedat Iudex, sive per accusetioncm , sive per de nunciatio nem , procedere debet ad instantiam partis . Ex consiletudine autem acciniation r siuccedit querela, ratione cujuSprocedere potest judex ad capiendas
informationes , ad examinandos tenes vel productos ab accusatore, vela denunciante nominatos . & ultimo ad examinandum delinquentem juxta communem praxim ia Procedere etiam poterit ex ΛZor. cap adi Iudex per evidentiam criminis , & per deprehe sicinem in flagranti delucto Iudice servanda. IIIAt circa modum procedendi per Inquisitionem notandum , triplicem esse Inquisitionem , Generalem . Speci lem, de Mixtam . Generalis inquisitio dicitur, quando a judice inquiritur delictum in communi, ut faciunt Prael Dii in civitate suae Dioecesis . Specialis dicitur, quando mouimur aliquod de- Iictum particulare de persona particulari , verbi gratia . an Titius commuserit adulterium . Mixta dicitur, quando vel de persona particulari inquiriatur crimen in communi. ut si quetratur, an Titius sit flagitiosus ; vel de persona in communi crimen particulare, ut si invento cadavere occisi quaeratur, quinam suerit homicida iaHis explicatis III Quaeritur primo , Quaenam is ma ruris a judice servanda est, quam do procedit per Inquisitionem PRespondeo . Si dico primo; ut iudex procedere pol sit per inquisiti nem generalem, quae dicitur esse ex ossicio, & non ad instantiam partis γnon praerequiritur infamia , vel accusatio, vel denunciatio ; aliter non ecset consultum publico bono. Quamviς autem facta generali inquisitione nemo teneatur manifestare Gelicta occubta nisi quando talis inani se statio esset
necessaria ad bonum commune, vel ad utilitatem . & emendationem delii quentis tenetur tamen quilibet ea manisestare, quorum auctores laborant
infamia de aliquo delicto p quam vix
nemo teneatur se ipsum , aut complice Lmanifestare.
IV. Dico secundo; lla procedat i dex per Inquisitionem specialem. Pecquam intenditur poena delinquentis . pra requiritur infamia . aut clamorosia1nsinuatio . se a vox totius populi, α publicus rumor de tali delicto, ut praescribitur in cap. Cum oportet, De a cusationibus . Et ratio est , quia iudex non potest sic procedere , niti praece dat ali Qualis accusator . qui senicie A a a GL
195쪽
138 cuoia XII. Articulus I. ter habetur per infamiam , vel publi. VII. Dico tertio ; Ut procedat ia
cum rumorem . dex per Inquisitionem mixtam, requia
V. Est autem infamia frequens vox ritur vel infamia , vel clamorosa nasia Proborum virorum, quae hominem de nuatio, cui dictum est de Inquisitionerali delicto se ectum reddit; ut notat speciali . vel etiam indicia juxta re Sancti l. a. de Matrina. disp. 46.; Ubi ceptam loci consuetudinem, vel semia etiam docet, quid requiratur, ut fama plena probatio, & accusatio. Ita tan . robet ,&probetur . Dubium est, quot Nauar. , & alii apud Bonac. Ratio est, omines ad infamiam requiranturλ h quia ita videtur famae personarum, Eccet Sol. cum aliis apud Bonac., quod bono publico expedire . Dicitur a requirantur decem p NaVar. requirit tem semiplena probatio dictum unius majorem partem populi , vel saltem restis oculati fide dignissimi id dep vicinorum . Λvil. . & Molin. putant nentis in judicio cum juramento. Imaeelinquendum id iudicio prudentis vi- dicia autem certa, & indubitata dicumri; quia nihil in jure praescribitur, de tur , quae seniciunt non solum ad ex- cum infamia sit vox multorum , non a minandum , sed etiam ad torque in Potest numerus taxari, quia decem in dum reum, vel ad deserendum illi jin magnis populis sunt pauci, & in m. ramentum ; Delatio enim juramentidicis multi . quaedam tortura est. Talia indicia sunt VI. Ex dictis sequitur, non sellicere fuga delinquentis statim post crimen ad specialem inquisitionem indicia ma- commissum, nisi sorte suspectus purget uise ita , praecisa consuetudine in con- suspicionem comparendo statim post uarium . Ratio est . quia m jure prae- citationem '. Item gravis inimicitia com equiritur vel infamia , vel clamor iuncta cum aliis indiciis , vel existen- fa insinuatio ; ergo indicia mani sesta tia rei surto ablatae apud delinqtien- non iuniciunt . Adde , quod indicia tem , dcc. Haec tamen indicia non sunt certa in judicio sunt minoris prob, satis ad puniendum reum poena orditionis, quam duo, vel tres testes; Im naria. quia fieri potest, ut non sit reus: noc. quippe III. in cap. Accusamuis . Indicia vero , quae reputantur levia. De inquisitionibus statuit, non posse j, sussiciunt solum ad capiendum reum ,
dicem inquirere contra non in iam, ne fugiat . non vero ad illum examitum. etiamsi duo . vel tres testes aς nandum; Et tale indicium ex Λχor. .
serant se vidisse delictum ab homine & Sylvest. est dictum socii criminis ,
committi. Ita Navari, & Valent. con- quou satis est ad capiendas contra iI-tra Si, Molin. . Azor. , qui putant et- tum informationes , & ad illum ca- iam unum testem sessicere , ut judex piendum, ne fugiat, non vero ad iupossit contra aliquem inquirere, atque lum examinandum , & torquendum iaadeo sufficere etiam indicia certa. Ve- Indicia demum . quae reputantur grarum Bonac. utramque sententiam coim via, sed non indubitata , sufficiunt adciliat dicendo. ibi hoc permitti , ubi reum capiendum simul, & examinam est talis consiletudo , quae potest de- dum , non tamen ad illum torquen-xogare iuri positivo ; Et sic in multis dum . locis est praxis , quod invento cada. Ex dictis sequitur primo , quod si Vere . habitisque indiciis de aliquo , publice constet commissum esse homiser metur contra illum inquisitio; quia cidium , possit de illo fieri inquisitio id expedit ad bonum publicum, quod generalis . seu mixta, quis in illud
Praevalet infamiae personae particularis, commiserit; non vero specialis contram seqvitur ex tali in Iulone . aliquem , rusi praecedat infamia , vel
196쪽
De firm iuris a accusatio, vel semiplena probatio. Lia Molin. , Valent. . Reginald. contra Sol apud Bonac.
Sequitur secundo , idem dicendum de judice remulari, qui non potest i quirere delicta. nisi in casibus, in quiabus potest judex Ecclesiasticus, & Sat-cularis , ut notat Sanch. IIb. 6. Comsil. cap. 8. ἔ atque adeo si duo , vel
tres jurent se vidisse delinquentem . non potest fieri inquisitio specialis, si
non praecedat infamia, ex cap. Inqui-
aliter serat consuetudo : Nec est puniendus judicialiter ille delinquens, nisi fraterna correctione praemissa processiim sit per de nunciationis viam, ut
habent expresse Cajet. . Nauar. ex D. Τh. a. 3. quaest. 33. art. 7. ad 3., quam do tamen ex non inquirendo religi nis pernicies, aut aliud damnum notabile non timeretur .
Sequitur tertio , quod in inquisiti ne mixta generali . quando judex interrogat cle veritate alicujus criminis notorii, cujus auctorem pauci norunt, Nemo teneatur veritatem , seu auctorem criminis aperire , nisi praecedat infamia , vel semiplena probatio , vel accusatio de criminis alictore. Ita B, nac. , Less. contra AZOr. , Sylvest, dialios, qui putant teneri auctorem criminis aperare , etiamsi ipse solus noverit .
Sequitur quarto, quod qui suum delictuin confessus est , vel de ii Io est convictus , non possit interrogari de aliis delictis , de quibus non extat contra ipsum infamia, vel certa indicia , nisi cum priori delicto connexionem habeant ; quamvis in aliquibus
locis contrarium sit usu receptum. ut
notat Iulius Clarus lib. s. quaest. 6q-Sequitur quinto, quod quando reus suum crimen contissus est, neque pot- sit interrogari de crimine sociorum , quando illorum crimen est occultum, ex teg. Dat. F. de accisatione nisi tu Tadiae servanda. Iῖς men crimen eius rationis sit, ut sine alio committi non possit; ut est adu, terium , sodomia, αc. ; Vel publico bono repugnet, ut sunt crimina laesae Majestatis , latrocinia , falsa moneta, assaninia , &c ; tunc enim debet interrogari, & tenetur reus revelare coinplicem occultum, quia praeceptum non scandaligandi sortius obligat , quam praeceptum non infamandi ; in his enim casibus sequeretur sicandalum . si remaneret impunitus socius criminis, quando crimen , quod est publicum . fert de se socium: Quamvis Trul Ldu,
. putet id esse verum, quando delictum est valde atrox. itaut si non puniatur . magnum , & certum scandulum sequatur.
VIII. Rogabis. An dentur aliqui casus , in quibus nulla praecedente ins mi a possit fieri inquisitio vel generulis , vel specialis λRespondeo , dari. Primus est, quando talis inquisitio necessaria est ad
praecavendum malum suturum . etiam rivatum, praesertim animarum. Veri gratia , ad impediendum crimen haeresis, laesiae Majestatis, &c. Ratio est, quia bonum animae praestat bonis 1
mae, honoris, S c., α melior est co ditio innocentis. Unde fit, ut haereti-c , etiam occultus . debeat manifestari. Secundus est, quando non pro
ceditur ad puniendum delictum . sed
vel ad celebrandum, verbi gratia , m trimonium , vel ad conferendum beneficium . vel ad eligendum , &c., inuibus calibus reus tenetur vel se pr ere, vel a tali matrimonio . aut beneficio ab itinere. Tertius, quando suspicio communis sirpplet vicem in f miae . Quartus est , quando deli mcommittitur coram Ipsis judicibus ;vel si incidenter illud reus consessus est , quia fit tunc notorium notori tate juris , quod sullicis ad specialem inquilitionem; non tamen si consessio facta sit metu tormentorum, &postea
197쪽
Te vocetur. quia perinde est ac si facta non fuisset. IX. Quaeritur secundo , Quaenam sit forma iuris servanda a judice in accusatione . & de nunciatione 3 Respondeo, iudicem iuridice proce dere via accusationis , si post accus, tionem interrogat testes , di postea . habita saltem semiplena probatione . procedit ad interrogandum reum . Ita communiter ; quamvis Clavis regia. ct alii putent sussicere ad reum inter rogandum indicia manifesta . Ubi notandum, quod si crimen probatum est Per duos , vel tres testes omni exceptione majores , judex procedere p test nota solum ad examinandum, sed etiam at condemnandum reum ; Si
ero Per unum tantum testem crimen
probatum est . procedere solum p test ad reum examinandum & to suendum ; idque verum est , etiamsi iudex non procedat via accusationis proprie dictat, sed per querelam, vel Per de nunciationem juridicam ; quae Icilicet fit coram judice in ordine ad
punitionem Rei. nota vero per denum ciationem Euangelicam, quae fit Superiori tanquam patri in ordine ad cor rectionem delinquentis. X. Dubium tamen est; An licita sit talis praxis procedendi propter meram querelam , vel denunciationem ad c piendas in imationes , & indicia iavibus habitis , formetur specialis inquisitio pSoz. Navari, dc alii illam damnant,. quia qui sine praevia infantia anquirit,. Praebet occasionem detrahendi, seu infamandi delinquentem nondum Iabin rantem infamia, quod est contra juς naturale. & divinum. Verum Less. l. a. cap. 28. AEOR , aliique illam permittunt . dummodo fiat in gravibus
causis, & quando necesse est ob Re
publicae utilitatem . Ratio est, tum quia si id non permitteretur . multa crim na remanctent impunita tum etiam. Aniculus II.
quia iure tantum humano in troductu traeit . ut non fiat specialis inquisitio sine praevia auctoris infamia , ex caP. Accusationis , de Inquisitionibus ; Ius autem humanum per contrariam co
ΛRTICULUS II. De Iurisdictione ita Iudice requisita
L. Requiritur Turisdictio in Iudice, aut valide senι entiam ferat . sive ea sit ordinaria, sis delegata. sive Ambitraria , Ave Amssoria . IL Iudices saeculares num pos e vi comsitietud is ammemoralitis aliqua- sententiam ferre MN ersus Eccle.
III. In pluribus casibus yerinittitur Iu dicurus lateis de Clericis cognoscere iam. Qui parea di delicto assum fit habiarum Curicalem , aut Reseiosum . yoteratne a Iudice laico puniri λκ. Curici turbantes Rempublicam possunt a Iudice latco reprimi , capa , O illico Superiora Ecclesiastico tra
r. ritu primo , An . ct quae iurisdictio requiratur in Iudiace inserenda sententia pRespondeo, certum. esse requiri actsententiae validitatem in Iudice pol statem, seu iurisdictionem . Sententia enim . seu iudicium est quaedam lex particularis; lex autem non potest valide serri a non habente jurisdicti
nem. Quando autem aliquis ex errore communi cum titulo colorato P tatur vertis Judex , tunc etiam juri
dictionem veram habet . ut dicemus in de Poenitentia ; quia Superior in bonum commune confert in tali casu iudici putato veram jurisdictionem , ex leg . Barbarius m quod etiam multi probabiliter docent verum esse , ubi
datur opinio de jur1sdictione in judi
198쪽
e , aut error communis sine titulo
Praeterea quaelibet iurisdictio satis est
ad reddendum judicem competentem,& ad sententiae validitatem , sive ea ordinaria sit, sive delegata, sive arbitraria, sive accestoria. Eli autem p testas, seu iurisdictio ordinaria . quae alicui comeetit ratione sui officii, quia scilicet ex iure, vel ex consuetudine, aut ex prasicriptione tali ollicio coin Petit : Hanc habet Papa , & Epist us respectu sitorum subdidorum ita reus ad animae salutem pertinentibus rnecnon VI carius Generalis Episcopi vivente Episcopo - Delegata est illa , quae alicui competit ex concessione Illius . qui ordinariam habet pote it rem . Arbitraria est illa , quae alicui
competit ex communi consensu pa
rium litigantium ; ut si quis a collit,santibus vel eligatur in Arbitrum , qui ainicabiliter componat litem, vel eligatur in judicem . qui juxta ordinem iuris sententiam ferat . Accesso-xia clemum est illa , quae alicui aliunde accedat, verbi gratia ratione delieti in proprio terrisorio comnum a non subditis, ex len ultima , Τ. de Accu-jationibus. Et eadem ratio est, si quis injuriam irrogavit subdito alterius su-Perioris SI enim Superior eiuε, quianjuriam secit, interpellatus omittit injuriam vindicare. poterit id facere superior ejus. qui injuriam accepe. Hinc insertur primo, invalide jud, care , qu I ab M aliqua ex dictis potestatibus judicat Et qui alienam pintestatem usurparet. , mortaliter Peccaret; in naia teneretur ad restitutionem
dami secuti, qui usiirpatione judicii
Peccaret contra jultitiam. Il. Insertur secundo, mortaliter peccare iudices saeculares iudicando aut de personis Ecclesiasticis . aut de re- laus spiritualibus . Immo incurrunt exincommunicationem in Bulla Coenae; cum rident. scil a3. cap. a.. camat Ec- 1 adice requislia. 19 vclesiasticos ab eorum iurisdictione e Nec pollunt tali privilegio Ecclesiastiaci cedere. quia hoc non ei privit gium personale, sed toti communit ta Ecclesiaticae indultum . Quare . udnotat Sancti. apud Trull. , si pecora Clerici damnum inserant pastuis alienis, judex iacularis non potest ea capere , sed ad summum punire potest
pastores saeculares propter malam custodiam, ut solvant poenaS, dc damna. Quamvis in hac re attendenda potiussit legitima, & approbata consuetudo . quia in consuetudine immemorabili praesumitur privilegium , nec laici videntur incapaces privilegii iudicandide Ecclesiasticis ex consensu Pontificis, ut docent Bonac. hic S. 3. cum Suar. zSed verius ΛZor. , de alia doce ut, quod omnis hujusmodi consuetudo sublatae sit per Bullam Coenae in Excommuniacatione decima quinta. Hl. Pollunt autem ita sequentibus casibus judices laici de Clericis cognoscere . Primo , si Clericus sit degra datus, & brachio iaculari traditus . Secundo , in casu reconventa is c, vilis G si enim Clericus laicum conia venit apud judicem secularem, potest apud talem judiceni re conveniri in causa tantum civili; s si scilicet putet laicus aliquam actionem habere contra eundem Clericum in causa civili Unde Clericus tenetur stare sententiae talis iudicis. ex cap. I. & a. Dem tms petusonibus et Quamvis non possit cogi ab eodem judice , ut itet tali sententiae . Tertio , ex Tridendi sessa 3. cap. 6. Clericus prima tonsura , aut etiam minoribus ordinibus inmgnitus amittit privilegium fori, nisi beneficium habeat , aut habitum , retonsuram deserens alicui Ecclesiae ex mandato Episcopi inserviat ; Vel mSeminario Clericorum , aut in aliqua schola , vel universitate quali in via ad majores ordines de Inentia Episcopi versetur . Quarto , si Clericus
199쪽
cendo successive duas uxores . vel in terpretativa, ducendo Viduam. ex cap.
reni ea De Figamιs is 6. Quinto , in causa studi : Clericus enim in iis , uae pertinent ad seudun , subjicitur omino fetidi, quamvis saeculari , ex cap. Virum, de foro competenti: Unde fit, Clericum teneri stare iuramento fidelitatis praestito domino directo seudi . Sexto . si quis patrato delicto in fraudem affumpsit habitum clericalem; fraus cnim nulli debet patrocinari .
Putat tamen Bonata contra comm
niorem , quod non dicatur assumere in fraudem, qui patrato delicto allu mi habitum clericalem animo simul inserviendi Deo , & subtrahendi se a potestate saeculari: sed solum si id faciat animo vitandi rum G Censetur autem suscipere habitum clericalem ad vitanctum torum . qui ilatim patrato delicto, aut postquam fuerit diffam tus, habitum clericalem assumit. Immo ex Bulla Sixti V. Religiosus . qui patrato dclicto assumpsit habitum re- Iigionis , nec gaudet privilegio fori . si ad religionem admittatur non adinhibita a Superioribus inquisitione prinscripta, an videlicet aliquod deliciunicomnulerit λ Λn aere alieno sit gravatus IV. Sed notat Bonac. num. 18. ,
quod qui patrato delicto in fraudem
fori saecularas assumpsit habitum vel clericalem , vel religiosum, possit quidem puniri a judice laico poena pecuniaria, non tamen corporali ; quia per susceptionem habitus essectus est de χrte . de haereditate Christi Domini ; Nam Clericus idem senat, ac instriem Domini vocatus ; Unde par non est, quod corporaliter potestati saeculari sisHiciatur . V. Demum possunt a judicibus si cularibus Clerici Rempublicam turbure , vel homicidium committere intentauico reprimi, & capi, ut a malo A r. Palus II scessent. & suo legitimo iudici tradantur . Possunt etiam similiter capi in flagranti crimine , si periculum est , quod fugam arripiant; Immo ex Farinac. pollunt spoliari armis , quae Principum edictis deferri prohibentur, &tradi Ecelesiastico judici. ut puniantur: Quod tamen negat Decim. apud B nata, tum quia Clerici non tenentur vi coactiva legibus Principum iacularium, tum quia delictum hoc non est adeo grave, ut debeat ob illud Clericus laicae jubjici potestati. ARTICULUS III. De Iudiee in ferenda sententia.
I. Iaalai non listi inferenda sententia sequi opinionem minus prob/b lem, omissa probabiliore. Cur iaticeat Confessariis pH. In causis ciυι libus, in quibus v nιones circa ius sunt aeque proba biles, universim petes sudex causam adaudicare. cui mavult. favendo tamen Reo, prout sieri potes. λιμ opiniones sunt aque probabiles cir ca factum , debet iuvidi res, ame
III. In causis vero criminalibus, qua da opiniones circa facto sum
que probabiles, sequenda est op
mo magis favens Reo. IV. Ivideae snserior nequie damnar
Reum, si filum privata scientia sciat illum se reum. Potest tamen debitarem hujusmodi cogere ad
solvendum. V. Iudex supremus regulariter non pol es Reum condemnare , nisi csta tum . ct audιtum.
VI. Num possit Iudex damnare iuriarice Reum . si privata scientia
scias tuum esse innocentem p Probabilias rd non licti in causis capi
ratibus, sed suum in civilibus, as
200쪽
De Iudice in ferenda sententia. I9IVII. Qiasnam munera accipi possunt a
Indice , praecise iuramenro de non acceptandis muneribus a parsibus.
σ pracisis legibus id vetantibus νVIII. Pretium acceptum pro ferenda sententia injusta, post illam non est restituendum , scut restitui debet prelium pro ferenda sententia iusta.
IX. Leges passiva vetantes munerum acceptionem non allicientium ad
injustmiam probabiliter non obligant sub mortali , secluso iuramen. to quod a Iudicibus proferar de iis
c. Dari possum Iudici mκnera ad voxationem injustam redimendam .
S. d non es de faciti eradendum,
qaod ea intercedat; nec quad pro pter munera Hligentias meritaeausa ille sit di surus . I. Uaeritur primo; An possit I dex in judicando sequi opunionem probabilem, omissa proba-hiliore, & tutiore Respondeo, damnatam esse ab Innoc. XI. propos a- quae dicit 3 Probab Ister exsimo. indicem posse iudicare iuxta
opintonem etiam minus probabilem. Et
Tatio est, quia a Republica constituitur, ut unicuique tribuat jus suum juxta merita cauis; illa autem pars, ro qua stat opinio probabilior , abet majora metata causae, di majusjus; ergo pro illa judicandum ; alioquin judex erit acceptor person
Neque dieas, licitum esse Consessario, qui est judex in foro interno .
iudicare secundum opinionem minus probabilem, etiamsi agatur de dam No alterius, puta de restitutione facienda; ergo etiam id licebit judici
in foro externo. Nam concesso antecedente, negatur consequentia. Disparitas est, quia in foro externo judicare debet inter panes juxta uniuscujusque menta; at Pars I in foro interno consessarius iudicat inter Deum, & hominem, ut homoraestet Deo debitam satisfactionem; anc autem praestare potest sequendo opinionem probabilem relicta probabiliori . II Notandum hic, quod in causis eiWilibus si opiniones sint aeque probabiles ex parte iuris, potest judex sequi, quam maluerit, & cessante scandalo potest modo unam, modo alteram sequi. Ratio est, quia cum utraque sit probabilis, prucienter asit, quamcumque sequatur: Quamvis si una sit benignior altera, & magis favens Reo, illa sequenda sit; Sicut etiam si faveat juramento, matrim nio, viduae, pauperibus, operi pio; aut si defendat valorem actus, etiamsi in praejudicium Rei. ut notat Navari Quod si in iisdem causis civilibus opiniones fini aeque probabilesi ex parte facti, s quatenns scilicet utraque parS probat causam suam testibus. & scripturis aeque idoneis γ d bet judex componere partes inter se. dividendo rem, aut pretium rei, si
haee sit indivisibilis. Ratio est, quia
cum probationes litigantium sint aequales, aequalia pariter sunt ipsorum jura in rem, atque adeo judex debet illam dividere . III. In causis autem criminalibus, quando opiniones etiam ex Parte facti sunt aeque probabiles . amplectenda est opinio magis favens Re O. ut communiter Doctores docent. Ratio est . quia in criminalibus accus tor, vel hicus se habet ut aggressor.& reus ut aggressus . ac se desen
dens ; Omnia autem jura dictant aggresso , & se defendenti favendum potius esse, quam aggressori. Quamvis Bonac. punct. 9. num. II. apud
Trull. putet non esse improbabile. quod in opinione aeque probabili . sive ex parte juris, sive ex parte facta, possit iudex sequi sententiam, quam B b nὲν