In epistolam Q. Horatii Flaci De arte poëtica Iasonis de Nores Ciprij ex quotidianis Tryphonis Cabrielij sermonibus interpretatio

121쪽

ra2 DA ARTE POETICA marum partita instituit, quos sophocles ipse cum scaenae

ornatu ad tertias usque produxit.

. Gihoris partes chorus, Fcium g i Pirile Defendati neu quid medios intercinat adhuc uos no proposito coducat, et haereat apte. Iste bonis fauerique,inconsuetur amice,

Et regat iratos amet peccare timentes:

Ille dapes laudet mensae breuis, illesalubrem Iustitiam, legesque, apertis ocia portis: Ille tegat comissa, de q; precetur oret:

Vt redeat miseris, abeat fortunasuperbis.

Cum in tragoedia & comoedia chorus interponatur, qui vel aliquid inter unum & alterum actum solus concinat, ut detineat spectatores: vel interdum unius perine mu- alere fungens cum reliquis histrionibus colloquatur: co- iunctim praecipit,quem illi sermonem in utraque re tribuamus.Huiusmodi autem conuenire inquit,ut eas partes suscipiat defendedas, quas author,si ei daretur in tragoedia,vel comoedia locus,vi in epopoeia , ipse defenderet. Praeterea beneuiuendi praecepta ita rei actae respondens, ut aptissime cohaereat ex grauissimorum philosophorum scriptis complectaturi ut proposito rectae conscientiae praemio ad virtute invitet,a vitioq; vel eius tur. pitudine,vel etia metu poenarii deterreat. Cotinebit aut recte colendae vitae institutiones, si modo ut oportuerit, imperio rationis iracundia rexerit, modo parsimoniam laudauerit, modo leges atque iustitia comedauerit, modo pace populis exoptauerit, modo fide in comissis seruauerit,modo deos p indigne vexatoru salute,iniuria'; iis facietium pernicie precatus fuerit. Authom partes defendat Quas ipse aut bor defenderet, si ei ut in epopoeia,ita in tragoedia vel comoedia daretur locus. Solent enim plerumque authores in rebus bonis aut malis suas

122쪽

sententias interponere vel reprehendentes, ut res postulauerit, vel commendantes: viapud Virgilium, Meis vatum ignara mentes quid votafurentem, auid delubra iuuant Et, Improbe amoriquid non mortalia pectora regis ZNonnulli vero partes authoris defendere eu dc a male uoloru contumeliis expurgare intelligunt,ut in Andriae

prologo fecit Terentius:quod in choro fecisset libetius, si id quidem sibi quoque,ut antiquioribus comoediarum scriptoribus licuisset: quod Aristophanem in nebulis, &Sophoclem in Hippone,& Euripidem in Danae fecisse

Iulius Pollux attestatur. Authoris Quamuis authore dicat quod nomen tam ad poetas,quam ad oratores extenditur,poeta tamen intelligit.eade eloςutione Quintilianus Latinos a illi es,siummos authores,eminentissimos authores tapissime dixit, licet apud Ciceronem in hac significatione aut raro,aut fortasse nunqua reperies. Actoris legit Grifoluuactorem intelligens per excell riam hypocritam, qui primas partes agit, ut Aiacem, Orestem, Medaram,cuius partes choro defendendas esse, ait intellexisse Horatium . quod cum iis videtur pugnare, quae diculur in his carminibus. Quomodo etenim bonis' fauerit,&peccare timentes se amare ossederit si Medea defenderit omnium qui unquam fuerunt, & scelestissimam,&iae manissima, chorusZ quam in eo ipso his ver. bis Euripides maxime detestatur.

Chorus itaque actorem seu hypocritam no semper meis ruri ut putat Grisolus, sed si bonus fuerit, & dignus defensione. Nam malQs non solum accusabit, sed iis etiam imprecabitur: ut a. ophocle & Euripide seruatum licet conjicere. Quamobrem si actoris potius, quam authoris scripsit Horatius:hoc sensu dixisse crediderim. Agat

primm chorus, si oria parto sustineat: deinde ita

123쪽

ar DB ARTE POETICA agat ut virili offici o satisfaciat, id est vehementer, & Vevito dignum est : postremo, ne extra propositum euag tur Non enim satis est,si vehementer,animoseque agat. notandis vitiis , virtutibusque extolledis:sed hoc etiam requiritur, ut ea quae agendo pronunciat, cum ipsa re, id est cu tragoediar argumento cohaereant. Offetumque

virile Quod ad unam quammte virtutis partem spectauerit. Hoc enim officium virile intelligo,cum nihil ma gis in vita homines efficere deceat, quam quod vi tute coniunctum sit: quae cum viro sit maxime propria, ab eo etiam nome sumpsit. Nisi malis officium virile ad fortitudinem atque animi magnitudinem referre,quae a Graecis ανδρωα dicitur: ut facit Seneca sub chori per sdna in Hercule o Eteo his verbis,M Nunquam Stygias fertur ad umbra/.

,, Vos fata trabeut: sed e summas, , miget horas consumpta dies, G Iter ad superos gloria pandet. Vbi virtutem pro fortitudine aecipit. Defendet autem officium virile chorus,si bonis,partes authoris suscipies.

ut diximus, fauerit: fauebit autem bonis,si ad rei qua de

agetur, propositam inuentionem modo iracundiam cohibuerit, modo iustitiam atque parsimoniam laudarit, modo pacem commendauerit,& reliqua executus fuerit, quae his carminibus breuiter enumerantur. No.

quid medios intereluat actus ) Hoc est nil canat in medio actuum, quod praecipue ad officium virile pertinuerit, quod extra propositum sit,minime lue deceat. Hoc auteeuitabimus, si modo iracundia,ut in Thieste, modo erudelitatem, ut in Medaea, detestabimur,modo pudicitiam, ut in Hippolyto,modo fortitudine, ut in Hercule, summis laudibus extulerimus: ut clim philosophiae moralis praecepta adhibeamus, ita tamen ad propositam inuentionem adiungamus, ut cum re ipsa conuenire videantur. Ille boni aurat' erius explicat,quid per officium

124쪽

virile defendere,sibi voluerit: hoc est,bonis fauere.Fauet aute bonis chorus,in Electra apud Sophocle eius pietate comendans,& Clytaemnestrae improbitatem incusens

Quibus verbis bonis fauere chorum videmus. .Et e; issilietur amice Horatio mentem, & vetustissimorum exe- placium authoritatem secuti,consilietur, restituimus cuconcilietur antea legeretur. Nihil enim choro mastis proprium esse videtur, qvim suadere, hortari, monere, consolari,reconciliare,quae omnia hoc verbo coplexus est. Quare nisi Horatius ita dixisset,omisisset prosedo ea partem, quae choris maxime propria esse videtur.Neque Vero infrequens cuiquam hoc verbum videri debet. cum eo etiam in Odis utatur, is me Edirinio Martis equis Acheronta fugit,

, , Crarum elocuta consiliantibus,, Iunone diuis.

Est autem,amice consiliari,consulere ut amicis solemus hoc est,minime dolose, sed ut amicum amico conuenit summa cum fide, & integritate:conssilit aure bonis amia ce chorus,clim in omnibus tragoediis apud Sophoclem tum maxime in Oedippo Tyranno hisverbis,

as Et paulo posti

125쪽

DE ARTE POETICA

tat regat batos Per singularia Horatius declarat plenius quod generatim dixerat, partes authoris,&osti virile defendere,& bonis fauere,iisque consiliari. 'gat iratos Per ea, quae contra iracundiam dixerit: ut in Aiace,ut iratum Menelaum leniat,

Et ad Agamemnonem yaulo post,

Hi amet peccare timeutes No timentes propter propositas poenas, sed virtutis amore timentes peccare. Neque enim comedari debent,qui poenaru metu a sceleribus Q continent, sed qui virtutis amore. Quare cu ide sit, amare peccare timetes, 3c bonis fauere,cu superioribus partibus ex tragoediaru choris exempla attulerimus, ad hac partem nullum affero. Ille dapes laudet mensae breuis Et per hoc priuatum mediocrium hominum statum, ta- quam magis publico & regio exoptandum & eligendit: ut in Thieste apud Senecam facit chorus, G Stet quicumque vole poteus cuia culmine lubrico: ,, Medulcis saturet quies. M obscuro positus loco,, Levi perfruar ocio. . m,, Nullis uota cuiritibus,, sectatas per tacit m fuat. ,, Sic e transierint mei,. Nusso eumpepitu dies, . . FHebelua moriarsenex. Illi morsua is incubat, ,, a Mi notus nimis omnibus,, Ignotu moriturpi.

Meuo breuis dapes) Id est illud vitae genus,quod conspledidiora &superbio iaconuiuia, &ut alibi iple dixit,

regios apparatus admittat, sed breuiori mensa priua- . . torum more contentum est. Unde & illud de Tigellio

126쪽

INTERPR ET ATIO. Irrdictum in Sermonibus, aperte declarat,quid hoc loco mbi per dapes mensae breuis volueri Horatius, .

, , Modo reges,at De tetratebas: . ,, Omnia magna loquens, dὸ sis mibi mensa tripo, , moueba salis puri. Meusa breuis Id est tenuis & angustae: eodem modo

de eadem re Seneca, , , Tut que meus capitur angusta eibus:

Siue intelligit victus parsimoniam,id est eas dapes,& ea conuiuia,quae breuissimo temporis interuallo ad eorum differentiam, quae ad solis usque ortus perdurare dicuntur. Illesalubrem iustitiam) Quam sinam virtute grauis imi philosophi iudicarunt, cum nunquam in vitium delabatur,sed prudentiam, fortitudinem, temperatiam, si sibi adiunctae sint virtutes, efficiat: sin contraria, iniustitiae vitiositates. Atque ideo sapientissime Socratres apud Platonem,quod cum ea fieret, virtutem : quod absq; illa prauitate existimabat:cu nihil penitus laudari posite quod ab ea seiunctu sit. Quamobre recte adinvice virtus& iustitia conuertentur, v & virtutem solam iustitia, Miustitia sola virtutem esse dicamus, qua qui praediti sint. Viri boni nominantur. Appellat autem salubrem. Naciis uitates illae aegrotant, in quibus iustitia minime seruaturae viget. Iustitiam vero laudat chorus apud Euripide in Andromache eam vitae ratione approbans, in qua nulla praeter iustitiam potentia priuatim & publice valeat,

lubrem) Iustitia enim regna & imperia conserua tur, & publica ciuium & communis salus continetur. Grais e Quibus bonis praemia, improbis poenae decemnuntur, honesta iubentibus,prohibentibusque cotraria. Has tacite laudat chorus apud. eundem in supplicibus,du ciuitatis opem implorat ad succuredum legibus, ne a

127쪽

I28 . DE ARTE POETICA mortalibus polluantur,dc apud Sophoclem in OEdypo

AEt apertu oria fortu Pacem dc cocordiam per ea quae pacis tempore fieri selent,circumscripsit:cam quae fiunt Delli tempore longe contraria sint:vt illud,

D moenia elausis Bellum acuisnt portis.

Comendat autem chorus pacem cum bello imprecatur, quod facit apud Sophoclem in Aiace his verbis,M ωφιλε προ ρονα θερα δοῦναι

Et apud Aristophanem in Pace, 'ri P Qi .

128쪽

INTERPRETATIO. 129

Ille tegat eommissa) Hoc est sit fide plenus In commis

sis tegendis. Fidei etenim comes est taciturnitas, quae in re commissa tegenda maxime cernitur. Vnde Simo ille Terentianus, , , Nihil istae opus es arte ad hanc rem,quamparo, ,, Sed bis quassemper in te intellexistas, ,, Fide, taciturnitate. Eadem elocutione & in Epistolis, ,, Arcanum neque tuscrutaberis vllius unquam, is commissismque teges:

Tegit autem commissa chorus in Philoctetetvbi re omnem dissimulans ita Vlysii: & Atridis imprecatur apud Sophoclem, M oet ε.τ ιμπιγα

129쪽

DE ARTE P OETIC A

, , κτονων λεον ν Ἀεδρ Sed videat prudens lector,ne pro,tegat comissa,legendust, regat coinmissa, propter similitudinein literaru . Hoc enim choris magis proprium est,ut quae sibi comissa sunt diligenter custodiat,& tueatur: ut facit chorus apud Sophoclem in Philoctete, qui recomissam diligenter exequitur. Vnde quaerenti quid in ea re facere eu oporteat, Neoptolemus respondet,dandam operam, ut praesentia curet. Deosiue precetur oret,in redeat miseris, abeat fortuna superbu) Redeat iniseris prospera fortuna: ut facit chorus in Aiace his verbis, ,, α απ*v qi - 4 3M κω κακαν-Φοῖβος αργειων φατν.

ebeat fortunas perbis Qui siem per humilioribus Iniurias inferunt:vt facit chorus apud eundem in Electra,

Emula, sed tenuis, simplexqueforamine

pauco 1 irare, adesse choris erat )tilis,atque

Nondum sussa nimis coplere sedilia flatu:

uo sane popul' numerabilis γtpote paruus Et frugi, casus, erecundusique coibat.

P qua coepit agros extellere ictor, et drbe Latior ampleriti murus, Pinoque diurno

Placari genius festis impune diebus. ccessit numeri s mod*q; licetia maioret Indo ctus quid enim speret, liberque laboruRusticus )rbano confusius turpis honeso'

130쪽

Sic priscae motumq; luxuria addidit arti

Tibice traxisq; vagus per pulpita Psem. Sic etiam sidibus Ῥοces creuere seueris,

Et tulit eloquiu insolita; facundia praeceps,

Vtiliumq; sagax rerum, diuina futuri Sortilegis non discrepuit sententia Delphis. '

Cum supra de choro multa copiose & de rebus in eo c5t in edis praeceperit,ordinaxe de melodia pertractaturus, ad quam chori modulationes aptarentur , sumpta hinc occasione ostendit qualis iam antea illa Romae adhibita fuerit,rudis sicilicet,& incondita: qualisve postea suauior sci licet, ac delicatior pro populi Romani ingenio reddita sit:utpote antea casti ac seueri, suis vero temporibus

delicati,& tanqua lasciuientis: quantumque ars ipsa co- scribendorum carminia,quae a choro cocinerentur, paulatim creuerit ornatu verborum,& grauitate sententia

rum,& musica ipsa instrumenta,& vestimenta luxura eniquasi quan da lassciviamque assumpserint. Ait autem primo tibias, easque admodum tenues ac simplices chori Iblitas accomodari,tunc utiles,& quae satis essent casto verecundoq; populo. Postea vero crescente in dies Romae paulatim hominum multitudine,atque una luxurie, grandiores adhibitas orichalcoque vinctas, ut formae&vocis magnitudine cu tubis certarent: honestiora deindθaddita vestimenta, clim prius aut nullis, aut perexiguia uteretur.Vltim6que maiori arte subiecta ictia,atq; elegantia,odes conscriptas illustrioribus verborum luminibus, grauioribusq; sentetiis refertas, clim in iis antea rem & verborii venustas plurim lim desideraretur. Sed antequam ad ea explicanda perueniam, quae ab Horatio de accessione melodiae hoc in loco tradita sent, videntur ea esse refutanda, quae a Grisolo obiiciuntur, ne de popli,

lo Romano haec dicta esse intelligamus, ut inde omnia elarius ec dilucidius percipiantur. Tria autem sum