장음표시 사용
141쪽
Hinc etiam veteres philosophi animam esse numerum se mouentem dixere. Cum itaque de tibiis,& choris loquatur Horatius, hoc in loco sumi poterit numer' & pro consonantia grauis & acuti,quod attinet ad tibia, & pro saltationibus & gesticulationibus, quod attinet ad cho-zos, & pro utrisq; , quod attinet ad choros ad tibiam una& canetes & saltantes. Modus itaq; pari ratione accipitur pro tono,& diuersitate & varietate harmonte: ut modus Doricus, Lydius, Phrygius, Ionius: ut apud Ovidiu, , , in fatis impulsas tentauit pollice ebordas, is ni sensit marios, quamuis diuersa sonarent,
Et apud Liuium ab urbe condita libro septimo: tudiones ex Hareruria acciti ad tibicinis modos saltantes haud
indecoros motus more Tusico dabat. Et pro alicuius mi sicae cantilenae compositione: ut in inscriptionibus comoediarum, Modos fecit Flaccus Claudi filius.Hoc vero in loco cum de choris & tibiis verba faciat, sumitur pro
varietate harmonie,& procatilene musicet copositionervi significet Horatius, hςc omnia suo tepore aucta fuisse, cu antea rudiora essent & incociniora: utruq; vero traia latiue coluxit in epistolis,hoc est,& numeros & modos: D Numero Me modosque ediscere vite. Atque ideo accessit numerisque modisque licetia maior: hoc est, maxime aucta est. Quare non recte videtur sentire Madius, dum putat potius in Romanorum luxuriam inuectum Horatium, quam de melodiae incremenisto tractasse, clim seipsum interpretans, quid sibi voluerit per haec luce clarius ostendat,
D Tibia,non ut nunciorichalco minc 'tubas , Atam M. Et, ,, Sic priscae motis uti Iuxuriem addidit art. ,, Tibicem,traxisqMe magus per p. ita vestem: o Sic etiamsidibus voces erevereseueris, , Et tulit eloquium insolitum facundia praeceps.
Ad quid enim tam loga digressione extra rem propinsitam in Romanos inueheretur,cam de iis nihil aliud di
142쪽
I NTE RPRE TATIO.cat, q eos genio ac voluptatibus indulgere:cu potius veteres Romanos insimulare videatur ignorantiae, quod ignorauerint soni & musices venustate dc iucuditate, illa priori scilicet in codita dc rudi admodsi cotenti,dum ait: ri Indoctus quid enim saperet iberque laborum, , Vrbano confvsus , turpis boneso Lieentia maior ) Etsi de Romanis loquitur, videtur tamen alludere ad libros Platonis de Republica,in quibus ab eius statu exclusit omnia genera modoru,praeter Doricum. Erat enim Doricum magnificum, dc bellicosium. Vnde illud,licentia ,hoc modo est interpretandum, quasi
prius per leges no liceret, siue pro abusu, si simplici modo dictum intelligere voluerimus. Indoctus quid enim saperet Reddit rationem quasi per digressionem, occurrens tacitae obiectioni, quare antea apud Romanos musica melodia parua, aut nulla pene fuerat: quia, inquit indocti ignarique rerum omnium veteres illi nondum poterant iudicare de melodia, utpote apud eos re noua, atque inusitata,neq; illius iucunditate degustare, quibus verbis imperitiam eo ta,rusticitatemque demonstrat.
Liberque labori Quod festis diebus publica spectacula
fieti consueuissentcivi ludis Megalensibus, ludis Romanis. Rusticus urbauο eonfusus summa haec est earum personarum diuisio,quae antea ad specta dum accedebat: rusticatu, Sc urbanarum : urbanaria rursius aut nobiliorii, aut ignobiliorum: quas per turpe,&honestum significauit. Dixit aute priori tempore urbanti cum rustico, turpem cum honesto admixtum, ad sui teporis differentia, cum ex lege Roscia lata unicuique ordini Romanorum proprii gradus in theatro assignaretur,ut minime admisceti possent cu senatoribus equites, cu equitibus plebei Cum veris hoc in loco quasi vituperado ob imperitiam, rustim dicat,no puto de tribubus rusticis intelligere voluisse,clim urban is fuerint loge nobiliores. Sie Hac ratione crescete in dies hominum multitudine, atque una auri u iudicio tibice addidit pristς arti motumq; ,& luxu
tia:id est,motu luxuriosum, substatiuu pro adiectivo: Vt,
143쪽
Pateris libamus & auro,pro pateris aureis. Et hucusoue
Horatius de tibiae numerorum atque modorum accessione locutus est:modo loquetur de tibicinib', & de eois rum soni varietate, & augmento. Motum saltationes& choreas,ut apud Liuium, Ludiones ex Haetruria acciti ad tibicinis modos saltates haud indecoros motus more
Tusco dabant. E t in Odis apud Horatium libro tertio:
,, Motus doceri gaudet Ionicosis Matura virgo.
Id est, quibus Iones sono preberent modum saltationi. Illi enim inuenerunt sonos, ad quos saltarent,& gestum ageret histriones.motus autem tam dare tibicines dicebantur sono modum saltatoribus praebentes, quam ipsi, saltatores ad praescriptos tibicinum concentus salientes Datque ideo non debet mirum videri,si de tibicine loques Horatius dixerit eum priscae arti motum addidisse . nam ita etiam se res habet. Neque enim lasciuire possimi saltatores,nisi prius lasciuiant in sonis tibicines modu pr bentes saltatoribus lasciuiendi. Quare etsi tibicines tantummodo dicit addidisse motus luxuriosos,intelligit tamen & consequenter saltatores addidisse saltationibus motus luxuriosos, qui suo motu tibicinum sonum & motum sequuntur. Oeddidit priscae arti motu luxuriosum Plures enim saltationes secerunt Romani prioribus temporibus incognitas. Vnde author est M.Tullius in libro de Claris oratoribus , Sex. tium hominem loquacem sane,&satis acutum , sed tam solutum & mollem in gestu ut saltatio quaedam nasteretur, cui saltationi Tyrius nomen esset. Traxisque vagus per pulpita vestem Hisverbis variae accommodari possunt expositiones. Multi etenim,traxitque vagus per pulpita vestem, intelligunt
ipsium tibicinem simul&senuisse ,& ad proprium inuetiam Ditauisse ac tripudiasse: aiuntque, traxstque va-
gus per pulpita vestem,esse periphrasim tripudiadi: cum id nihil aliud sit,quam vagos homines modo huc, modo illuc saltando per pulpita vetam trahere. Iis hoc unum videtur repugnare, quod minime posse fieri videatur: ve
144쪽
IM TERPRETATIO. tibias sonates simul etia saltare potuerint, ac tripudiar Alij ita interpretantur: tibicen vagus soni varietate &iucunditate traxit veste per pulpitat hoc est, impulit homines, ut traherentvestem per pulpita: hoc est,tripudia rent. Nonnulli putant ad significandam tibicinum grauitate,& maiestatem ex demisitori veste dixisse: traxi que vagus per pulpita vestem: atq; hoc fortasse a Virgilio,vbi de Orpheo canete in sexto loquitur, transtulisse
,, Nec non Thrauius longa eum mesesaeerdos,, Obloquitur numerisseptem discrimina vocum. sunt qui arbitrentur Horatium voluisse his verbis ostendere etiam vestimentorum accessionem: ac per ve stimenta tibicinis,& reliqua denotasse, quib' caeteri histriones uterenturi clim autem de tibicine loqueretur, tum de eius vestitu attigisse: ne in hac re si omnia separatim persequi voluisset extra rem prolixus nimium videretur. Sis etiamfidibus voces ereuer eueris ) Loquitur modo de odaru, quas chorus cocinebat, accessione: tres aute res . ait in Odis redditas ampliores dc lasciuiores , num dc vocem Odarum ad aurium oblectatione: figuras ornamentaq; orationis ad permovendas, atque impellendas voluntates. sententias & res ipsas ad docedas, atque illustrandas auditorum mentes. Quamobrem pervoces intelligo consonantiam carminum lyricorum. ex verborum etenim grauitate augetur etiam carminusonitus: ut ex his Horatis versibus quiuis facile poterie iudicare:
Iam nune minaci murmure eomuum
Per fides autem carmina ipsa lyrica intelligit, ut signI-ficet sonum carminum Lyricorum crevisse: illa vero particula, sic, repetita hanc habet vim, ut significet, quem admodum crestente in dies hominum multitudine atque una aurium iudicio, accessit numerssque modisque. licentia maior, sic etiam addidit Tibicen motumque, dc
145쪽
luxuriam priscae arti, &sic etiam fidibus voces creuere
seueris. Seueris) Antea scilicet priori illa aetate veterum Romanorum, qua in odis tantummodo grauiora quaedam,& seueriora referebantur, nullamque omnino voluptatem afferentia:vt Ioppi videtur Virgilius tribuisse, ,, CItbara crinitus Ioppas, , Personat aurata: Leuit quae maximus Atlas ,, me canit errantem Innam ,solisque labores: M Unde hominum genus, O pecudes, unde imber ignes, ,, Arct rum, pluviasqwe wadas, geminosque Triones: M s d tantum Oceano properant se tingere soles es Hiberni,vel quae tardis mora no Iιbus obstet.
Vel seueris,ante scilicet sine fuco,& coloribus orationis: hoc est,tetricis, & asperioribus , quae postea demissa illa seueritate, & assumptis ornam ctis lasciuiores ac delicatiores factae sint. Et tulit eloquium insilitum)lid est, resertum insolitis ornamentis, quibus superioris aetatis homines minime usi sunt. Quare non video quid habeat commune hic locus cum Cxxv. particula Aristotelis in. libro Poetices,ut ait Madius. Facundia praeceps,& ins litum eloquium, repentinam accessionem indicant. Fraeceps inae subito, de quasi praecipitata aduenit. Murentia sagax reri utilium. diuisa futuri Quae in odio aucta. continebatur, Discrepuit. Delpbi sortilegi, Hoeest, Delphico Apollinis oraculo. milium Quod alistinet ad vitae institutione,ut supra iam demonstrauimus, clim de officio chori loqueremur. Sagax Prudens. in sententiis etenim maxima est adhibenda prudelia siue sagax reru ,quia diuina suturi. In futuris etenim prospiciendis prudentia maxime cernitur. Diuina futura Quod summae esset prudenti in pr dicendis futuris. Aliquando enim ita inducitur chorus,ut sutura praedicere videatur:vt apud Sophoclem in Aiace his verbis,
146쪽
Et paulo post, ,, ἱυι - φήσοι, mra δίδοικα μου θεσ
D.*busrtilegis) Apollinis Delphici oraculo, in quo sortes dicebantur. Pulcherrimarum enim sententiarumve, Ne quid nimis, Nosce te ipsum, Apollinem authorunctimus quib' max ime tragoediarum chori reserti sunt. Vnde apud Sophoclem in OEdippoTyrano chorus hac
Carmine qui tragico de certauit ob hircu, Mox etia agrestes Sa ras nudavit: et asser
Incolumigrauitate iocum tetauit, eo quod Illicebris erat, grata nouitate morandus
Spectare unctusque cris, O potus,
Verum ita riseres, ita commendare dicaces Conueniet Sat Hys, ita denere seria ludo, Ne quicunque deus, quicunque adhibebitup
Regali conoestas in auro nuper, o tro, Migret in obscuras humili sermone ra
Aut dum ditat humum, nubes, O mania
Estire leues indigna tragoedia 'gersus:
147쪽
Vt festis matrona moueri iussa diebus, Intererit Satyris paula; pudibuDprotervis. No ego ιnornata, et dominaria nomina sola Verba s, Pisones, Sa rora scriptor amabo: Necsic enitar tragico disserre colori, Vt nihil intersit, Dauu e loquatur, ara
audaxm thias,emu lo lucrata Simone talentum:
o custos famulusique dei Silenus Altat. Ex noto sicZar carme jquar, Pisibi quiuis Speret ide: sudet multu,frustiaque laboret osus idem.tanta eries ii iuraqueposset,
Tantum de medio sumptis accedit honoris. Diuis deducti caueant me iudice Fauni, , Ne Peluti innati triuiis,ac pene forenses,
Aut nimium teneris iuuenentur Pesbus Πνnquam,
ut immaria crepet, ignominissaq; dicta. enduntur enim , quibus est equis ,
Nec si quid fasti ciceris probat nucis
Equis accipitis animis, donAt e corona.
Cum iam dixerit sententias, quae in Odis a choro decantari solitis continebantur fuisse adeo graues, ut non dissimiles a Delphico Apollinis oraculo videri possent: ut paruain admodum,vel potius nullam apud functos si
148쪽
INTERPRETATIO. 149cris, polo'; , & exleges spectatores afferre oblectationem, qua detinerentur, ait hac potissimum de causa iocutentatum, Saty rosque nudatos,ut ex eorum ludis, dicaacitatibusque populus facile detineretur seruata incolumi tamen tragoediae grauitate. Quamobrem cum Satyri, ut ex Aristotele manifestum est, a Sophocle essent exclusi, puto iter u Romae inductos:atque ideo de his loqui Horatium, cuiusmodi illis sermonem tribuere debeamus,&quemadmodum prim sim & qua de causa inducti sunt, ostendentem. Quare clim de Satyrorum choris publice in spectaculo inductis teste etia Dionysio Halicarnasseo minime dubium sit,etiam postea inter medios actus tragoediarum adhibitos credibile est. Sed animaduertens Horatius, Aristotelem ob ridiculorum nimiam petulan- . tiam a Sophocle exclusos dixisse, eorum dicacitates teperandas praecipit,ne immunda crepent,ignominiosaq; dicta. Carmine qui tragico vilem certauit ob hircum Abetymologia vocis tragoediarum scriptorem circumscribit, eorum opinionem secutus, qui tragoediam απο τετραγου, hoc est hirco dictam putarent, quo tragici scriptores antiquitus donabantur. appellat autem hircii vi- lem,vel quod certe vile sit praemiu: vel vile, poeseos habita ratione. Certauit Certabant enim inter se de laude & praemio veteres tragoediarum scriptores: ut pluribus in locis videtur Aristoteles in poetica significare. Mox etiam agrestes Saores nudavit Hos autem loco chori introductos intelligit, non, ut quidam volunt, in ipsi tragoedia, cum praesertim dicat factum, ut grata nouita in detineretur spectatores: quod inter unum dc alteria actust,chori loco. In tragoedia etenim ipsa, cum flebilis, seuera, ac grauis sit, non requiritur huiuscemodi iocorum, ludorumque leuitas, quae tamen inter medios actus t lerari potest,& hoc est quod ait, incolumi grauitate. Ea etenim quae fiunt , quae ve dicuntur inter medios actus extra tragoediam esse intelliguntur, neque imminuunt tragoediae grauitatem. Agrestes Satyros Quod nemorum dij esse credantur , in usque vitam degant
149쪽
Nealper Vel propter conuitiorum mordacitatem, quae in Satyris continetur, vel propter verborum asperitate, quae Satyris est attribueda, & qua Satyrarum scriptores, ut Lucilius, Persius & reliqui usi sunt. Iocum tentauio Quia ridicula quaedam & dicacitates proferrent. Vnde& paulo post risores & dicaces nominat. Eo quod i Iecebru) Asseri rationem,quare in tragoedia iocus tenta- , tus sit, Satyrique nudati: ut scilicet spectatores iis det neri possent sine fasidio. Crata nouitate Aliqua nomua re inducta inter medios actus: utpote Satyrorum, no, ut antea, chori sermone grauiori,quam spectatorum ratio postulabat, qui, ut diximus,& functi sacris erant de poti,& exleges. Crata nouitate) Noua enim erat apud Romanos tunc Satyrorum actio, et si iam eorum usus a pud reIi quos populos aboleverat multo ante. Appellat autem gratam nouitatem, quod chira vetera fastidiamus, leto animo noua accipimus.Vnde illud recte circumfertur,omnia noua placere. Functus sacris Quia sestis
diebus,& post sacrificia peracta. potvi in Hoc est post
comessationes & compotationes, quibus indulgebant, antequam ad tragoedias spectandas accederent,& ut di-Σit , postquam vino diurno placari genius festis impune diebus coepit. Exlex' Id est,uacuus ab omni labore, ut dixit supra, liberque laborum, siue nullo legum timore,ut dixit ibidem,impune. Verum ita risores) Sequitur correctio quaeda superiorum, qua in sermonibus io- 'cisque satyroru mediocritate seruanda precipit.Turpis smum enim & maxime absilrdum esse ait, ut qui modo Dei, heroisque per nam egissent, ac grauiora quaedam sub eoru habitu retulissent, Satyrorum persona assumpta in extremas dicacitatu in leuitates inciderent. Quaobro ita vhrtenda ludis seria iubet Horatius, ut in satyrorum sermonibus intermedios actus ita ratio tragoediar habeatur, ut minime obliti tragicarum persenarum, quas egerimus,utpote heroicae & diuinae, ad humiliora las mularaque videamur demigrare : n Eue ad sublimiora Minania quaedam transiiolare.quam quidem rem appostq
150쪽
matronae similitudine ante oculos subiicit, qua scilicet ratione mediocritas ipsa in his Satyrorum iocis, ac ludis seruandast. D res Quod omnium vitia irrideant,
eorsimque deprauatos mores: vel quod aptissimi sint ad risium apud spectatores concitandum. Dicaees)Quod plurima dictitenti hoc est, protervi & petulantes. Ita vertere seria ludo ) Ita vertere tragicam grauitatem,in qua de rebus seriis agitur, ludis Satyrorum inter medios actus adhibitis. Ne quicunque deus, quicunque adhibebitur heros) Ita construo & interpretor hane partem rne quicunque ex mimis adhibebitur deus & heros, qui eodem tempore in ipsa tragoedia deum heroaque
retulerit, migret in obscuras tabernas assumpta Satyrorum persona inter medios actus. Praecipit autem Hora
tius hoc in loco, ut satyri sint dicaces: hoc est,ad risium concitandu in dictis peracuti & breues,non tamen scurrae,quod praecipit & M.Tullius libro secundo de Oratore, ubi de ridiculis loquitur. Haberi enim dicit rationem oportere hominum ,rei,temporis,ne quid iocus de grauitate decerpat: hoc est, ut temporis ratio, ipsius dicacitatis moderatio & temperantia & raritas dictorum distinguat oratorem a scurra. Dicaees Hoc est, ut diximus, ad risium concitandum in dictis peracuti & breues. Ita enim videtur dicacitate interpretari M.Tullius. Etenim clim duo genera sint facetiarum,inquit, alterum a quabiliter in omni sermone fusum, alterum peracutumia breue: illa a veteribus superior cauillatio, haec altera dicacitas nominata est. Deus ) Ire diis in fabulis introducendis supra diximus. Quare lectorem ad superio ora remittimus. Nereis) Heroicaeenim personae in fabulis introducan inr. Heroes autem sunt infra deorum conditionem & supra hominum naturam, medii inter
hominem & deum e vi apud Aristotelem in Moralibus licet coniicere,ubi de heroica virtute loquitur.Vnde ideHoratius sapientissime inter homines &deos ponit in