장음표시 사용
91쪽
M Lasera τοglia,cbe per mio materibbe. Sed peruerso ordine orsus ost, ut moderaretur sequentiu
Quamobrem no sine ratione imprudenter sublata quia busdam videri solent illa quatuor Virgili; carmina:
is Iae ego,qui quondam graeiti modulatus auena ta,, Carmen egressu Alim Tirina eoegi, , Vt Damim auido parerent arua colonoris Cratum op M agricolis. At nune borrentia Martis. δε quibus dedita opera auspiciatus est, non ab Arma virumque cano, quae tumidiora viderentur, nisi humiliora praecederent, quae eorum asperitatem lenirent. Horum
opinioni nostram subscribimus, etsi leuior videri potest, Virgilii potius iudicium & authoritatem secuti , quam
Tucae. Varique emendationem: Scriptor eliciu Non
dixit, poeta sed scriptor, quod indignu eo nomine Horatius existimarit, qui huiuscemodi principio usus fuerit: carpit autem satyrice Cyclicum, ut solet, quod adeo tumide inceperit, ut minime ad extremitusque incepta orationis tormam augere potuerit : siue expone,scriptor cyclicus id est,circumforaneus: ut nominis ethi mologia testatur: ut Acron sentire videtur, hoc est,illis haud dissumitis,qui circum compita recitantes incedunt: quemnavero intelligat,interpretes dubitant. Fortunam Pria. mi cautabo nobile bellum Nullum est verbum in hoe ipso versu, qud dex literarum sono non contineat tum dum nescio quid,& durum. Vnde non immerito ab huiuste modi principio tanquaxitiosis caeteros dehortatur.
Promissor in Promitarem appellat scriptorem cyclio cum, id est promissi carminis authorem , ut supra dixi. mus,quod in eius exordio promiserit, se fortunam Priar
92쪽
imi dicturum, & nobile bellum. I sid Iimum tauto feret hiepromissor biat Tanta promissione Z quae non possit, nisi ore inflatiori, hiatuque turgidiori proferret. Deinde quid ex tanto hiatu sit eucturum, ipse Horatius
pronunciat hoc versis, , , Parturient montes Mascetur ridiculus mus. Parturieue montes) In cyclico deridendo utitur prouerbiali similitudine ab A Eiopi apologo sumpta, ad rem maxime accommodata,in quo diligeter est animaduertendum,fastum principioru expressum esse, per hoc,par turient montes . exitus autem humilitatem, nascetur ridiculus mus, cum versum grauiter inceptum in mono-0 llabam dictione finierit de clauserit. Quanto rectius his,qui nil molitur inepte) Per coparationi cyclici principium ut tumidum fugie dum, Homeri, ut sedatum, amplectendum ostendi Conuertit autem primos versus ex principio Odyssaeae in latinum,non laquam fidus interis pres de verbo ad verbum. sed Homeri lenitatem secutus, ut minime a Graecis carminibus discrepent Latina. haec quod attinet ad exordii lenitatem. Ab excellentia autem,quod nil inepte moliatur, & ab Odyssaeae principio circumscripsit Homerii, ut semetipsum ex propriis op ribus Virgilius, Ille ego qui quondam gracili modulatus auenari Carmen,m Uressus fluis vicina coegi,
,, Vt quamuis auido parerent arua cotinci, Gratum opus agricolis.
ali uil molitur iuuete)Hoc est, qui nihil dicit nobita loci, temporis,personarum, & rerum rationet quod qui faciunt, diuini homines interris iudicandi sunt. qui uit molitur inore Ego de hoc aptissime habita ratione augedae gradatim orationis:vt in poemate speciosa de hinc miracula promat, Antiphatem, Scyllamque, recum Cyclope Charybdim,non sumti ex fulgore, sed ex fumo dare lucem cogitans. Capta post tempora Troia Restrinxit quod in hac re ab Homero dictum est, D π ἄπο κριθον πγολιε ονεπ*
93쪽
Ουἱ mores hominum multorum vidit, O urbes prouidus igitur, & πολυτροπος. No sumum ex fiagore, sed ex fumo dare lucem Ogitat Puleherrima similitudine Homeri diligentiam commendat: cum in suis operibus non ut Cyclicus fumum ex fulgore,sed ex fumo dare lucem, hoc est ex leni & humili principio res speciosas depromere , id est Antiphatem, Scyllamque & cum Cyclope Charybdim cogitauerit. sumitur autem ab ignes militudo, qui de antequam accendatur, & cum extinguitur, fumum emittit. Ait autem Homeru ex fumo dare fulgorem,non ex fuletore fumum extincta penitus flamma orationis. Debiuel Post sedatum scilicet,& humile principium. Miramia oeciosa Id est res illustres. speciosas,& admiratione dignas ab Homero tractatas, quas enumerat Antiphatem, scyllamque, ac cuni Cyclope Charybdim. Speciosa Persistit adhuc in incepta ignis transatione,hoc est ut post fumum & humile.& quasi obscurum principium praebeat res praeclaras, &illustres. Nee reditum Diomedis ab interitis Meleagri' Postquam in Homeri mentionem incidit per digrestionem quandam affert artificium ab eo adhibitum,cum ea praetermisit,quq adiecta nullam laudem attulissent, eaq; quae narrauit,ita effinxerit,ut omnia consenserint inter se,nec a primo medium,nec a medio imum discreparit. Quae omnia nos admonere debebunt, quid in similibus sequi, quid fugere debeamus.ait autem, non a primis, ut fieri ab historicis debet, sed a mediis rebus expositionis initium Homerum sumpsisse, ordinem artificialem potius quam naturalem secutum, ita tamen, ut postea rei gestae originem in primis interseruerit ex praecepto suis
is ordinis hae virtus, venus erit,aut ego fallor, is in iam nune dicat,iam nune debentia diei, is Pleraque disserat.= pressus in tempus omittat. Narraturus enim Vlyssis errores Homerus,vitas in poemateHistoricorum similitudinem quibus mos est ab initio rerum incipere,& continuam narrationem ad finem
94쪽
INTERPRETATIO. usque perducere,a reru medio coepit, dc ad initIum mox reuersus est.minimὸ enim a Troiano littore exorditur:
ut pollicetur in primo eius operis carmine. is ἄνδρομοι evrian μουσα πολυποπιν, Οὐ μαλα πιλαδε χυό-ἔψον πελαθρονε ποσε. Sed facit eum primo nauigatem de insula Calypsbnis, de ad Phaeacas usique pexducit: ibi in conuiuio Alcinoi regis Vlyssem narraturum introducturus, quemadmodum de Troia ad Calypssinem usque peruenerit, & in Iliade non ab initio belli Troiani, sed ab ira Achillis orsus est in medio variis epit diis,ut Aristoteles inquit, adhibitis belli initium explicaturus. Nee creditum Diomedis in patriam bello Troiano eonficto ab interitis Meleagri exorsu es Hoc est, a prima D omedis origine.de reditu Diomedis nihil apud Homerum .de quo tamen si narrauisset,nouut imperitus aliquis fortasse fecit alte repetito principio, hoc est, ut dicit Horatius, ab interitu Meleaisgri orsus esset. De interitu Meleagri plura apud Ovidium, & alios. Nee gemino bellum Troianum orditur ab
ovo ) Persicri plurus enim Troianorum bellum, non ab Helenae natali, sed ab ira Achillis sumpsit exordiu postea in medio sub Alexandri persona origine belli explicaturus. Semper adaeuentumβHinat) Ad res eventui ocexitui proximas: ut in Iliade fecit. Bellum enim Troia, norum ab ira Achillis,quae erat exitui proxima exorsus est,&in Odyscia a nauigatione de insula Calypsenis, non autem a Troiano littore sumpsit narrationis initiv. Idem diligenter seruauit Homeri imitator Virgilius,qui AEneae errores ab ultima quasi parte incepit, a siciliardiscessu scilicet, a qua in Italiam proximus esse accessiis
poterat ne in medias res, nou secus,ae uotas,auditorem rapidi, Trabit auditores primis omissis ad medias res,ea ino secus ac ab iis antea cognitas, hoc est,no secus quam apud eos, qui se periora,& prima perfecte cognouissent. tata a desperae tractaea nitescere pο17. retirauit Hoc idem affirmare videtur in poetica Aristoteles, dum ait,
Homerum vero, qui ut in aliis etiam excellit, ita in hoc
95쪽
quoque, siue id artis, siue naturae fuerit, oculatissimum eum fuisse apparet, quandoquidem Odysseam confingens, non sane cuncta,quq Vlyssi acciderunt,in ea coiecit, verbi gratia, saucium fuisse in Parnaso, & in ducum
collectione simulasse insaniam: quorum, cum alterueue nerit, minime necessariu fuit, vel verisimile euenisse alterum. Hoc idem admonet Cicero faciedum ab oratore. Multa enim,inquit,occurrunt argum eia,sed eorum par tim ita leuia sunt. vi contemnenda sint, partim etiam siquid habent adiumenti, sunt nonnunquam eiusmodi, ut
insit in iis aliquid viiij, neq; tanti sit illud, quod prodesse
videatur, ut cum aliquo malo coniungatur. Hoc ad Homeri imitationem a Virgilio seruatum diligenter aspicimus, cum non pauca detrahat ab historia, ut Macedonicam AEneae profectionem, praedam a Troianis acta, elim primum in agrum Laurente egressi sunt, regis Latini, Aboriginumque concursum armato exercitu ad arcendam vim aduenarii. Constat enim, ut ait Liuius, AEneam primo in Macedoniam venisse, atque Laurentem agrum tenuisse, ibi egressos Troianos praedam ex agris egisse, Latinum inde regem, Aborigingsque ad arcenda vim aduenaru armatos ex urbe, atque agris concurrisse: Haec aute omnia ideo praetermisit, quod non futura esse illustria prouidebat: atque ideo eorum loco addidit preter historiam ea, quae non parum splendoris & dignitatis operi attulerunt:quemadmodum AEneae profectione in Africa, ut hinc siumpta occasione sub Didonis persona Amoris vires exprimeret,infamemque ea ostenderet in Romanoru gratia,acerrimoru Carthaginiensibus hostici. Quemadmodii de sicesum ad inferios, ut tot illu- strium Romanorum progeniem ab AEnea orituram co- memoraret. Et relinquit, quae minimesperat posse nitem
stere ) Ouae desperat sutura illustrii & admiratione digna: Vt de se ipso confitetur Petrarcha, ,, Ondeptu eose ne ia mente feritteis pro trappasando, esel d 'aleu ne parti
96쪽
Atque ita me utitur, emeris falsa remisce primo iumegium,medio ire discrepet smum) Tria esse narrationum genera ,nemini dubium est . rei gestae unum, quod in historia positum est: fictionis alterum, si per se fiat: mixtum
tertium,si fictio historiar adhibeatur. Aut enim rem gestam exponimus,prout gesta est:aut inuentionem totam nos fingimus,uerisimilem tamen . aut rem in historia positam vel augemus addentes,vel diminuimus detrahentes,ut in epopoeia: de quo genere hoc in loco intelligit, clim de Homero loquatur,que multa veritati affinxisse, tam in iliade,quam in Odyssiara reperiemus, si Daretem Phrygium,& Ditiem Candianum adiuerimus, qui totubellum Troianum,clim praesentes fuerint, ut gestum est,
conscripsere. Ea vero quae ab Homero adiecta sunt, itaverisii nilia sunt ex personarum ratione a principio usq; ad fine seruata,vi gesta esse omnino videantur. Atque ita mentitur Eo modo & ratione fictam efficit narrationem,& ita rebus veris falsas adiungit: ut neque a primo medium, neque a medio ultimum discrepet. Neq; enim sollini differt a poeta historicus carmine, vel soluta oratione :sed quod alter veritati nihil addat,ae nihil detrahat, alter plura addat, ac plura detrahat, verisimilia ta- me. Quo fit, ut sapientius,atque praestantius poesim historia existimet Aristoteles . cum illa circa singulare versetur, haec circa uniuersale. Fingit enim, quae cui conueniant dicere,vel facere: n5 quae dixerit, vel fecerit, dummodo omnia inter se consentiant, di simul cohaereant
Nam admonet in poetica Aristoteles, quς fieri neutiqu possunt,modo verisimilia sint, potius quidem eligenda esse, quam quae minime verisimilia,licet fieri possint. Sic merisfalsa remisere Nam clim verit ti aliquid adiungitur. quod fictum & falsum sit, fit credibile si illud a vero minime discrepet. Vnde Virgilius in Sinone a rebus
veris narrandi initium faciens: scilicet, , , Faudo aliquid si fonte tuas peruenit ad aures ' . τ,, Iralida uomeu Palamedis, inclyta fama
97쪽
- ,, Insonum, Uando iudicio,quia bella metabat, , , Demisereneci:-- cassum ιμ-ue lugent. Caetera ita verisimilia reddidit,ut credita fuerint a Troianis. Quia minime dissentire a reliquis videbantur.
Tu,quid ego,et popul' mecu desiderer iudi,
Si plausoris eges aulaea manentis, )sque Sessuri,donec cantor, os plaudite, dicat. Etatis cui que notanduunt tibi mores, Mobilibusius; decor naturis DdM, annis. Reddere qui oces iasiit puer, pede certo Signat humagestis parib ' colludere, irais o Colligit,ac ponit remere, et mutatur ι horas. Imberbis iuuenis tandem custode remoto, Gaudet equis, canibusque, γ aprici gram no campi. reus in Pitiumsecti . monitoribus asperi Vtilium tardus prouisor,prodigim aeris,
Conuersis studiis aetaw,animusque Pirilis
Quaerit opes, amicities, inseruit honori, Comisisse cauet, 'uod mox mutare laboret. Multa sene circuuentut incomoda vel quod i et . Iueῶ, inuentis miser ab tinet, acti-
Vel quod res oes timide, gelideq; ministrat, Dilator, 'e longus,incribam sique fμωri,
98쪽
Di cilis querulus,laudator temporis a L
Se puero censor, castigatorque minorum Multafer ut anni emetes comoda fecum: Multa recederes adimunt. Neforte feniles Mandetur iuueni partes,pueroque Piriles Seperis adiu lis,aeuόque morabimur aptis.
AEtatu in varietates perstripturus,quas leuiter supra at tigerat,vtitur exordio quasi quodam ad capiadam apud lectores attentione,Ostedens pene in hoc uno esse positam omnem poetae laudem,Sc comendatione:ut ex aeta tis racione loquentibus tribuat orationem : qudd no solum poetis, verumetiam oratoribus ibaxime necessariuest:quod ab alteris, apud quos,&de quibus loquatur: ab alteris vero quos loqueti tes inducant, ex moru cuiusque ortatis varietate,in primis considerandum est. P,ea pop'lus Q Usi dicat:dom, indoctique.nam,ut ait in Epistolis, Interdit vulgus rectit videt. Illud vero,ego, hanc habet vim,ac si diceret cui si ipse satisfeceris,popularibus quoq; simul Otisfacturii pro certo habeas. Dixit autem populum,quod tragoediae, vel comoediae facultas popularis sit,populique approbatio iudicium eloquentiae sit. Audi) Maximam habet attentionem.praeparat enim auditorem, eiusque animum quasi erigit ad audiendum:eodem modo & in Epistolis, ,, Cur ita eredideriminis quid te detinet audi. Et in Sermonibus,
is adiarem deducam. Gplauseris eges aulaea manentis Expectantis, donee iterum post actam fabulam in altum aulaea tollantur,quq demissa fuerant, cum fabula agi coepta est. Attingit autem actorum morem, qui aulaeis scaenam velare consueuerunt,antequam fabulas exordirentur,demissa iterum post actionem tollentes, quam consuetudinem attingit
Virgilius in tertio Georgicorum, g. ij.
99쪽
Utqueri purpurea intexti tollunt aulea fritanni.
Acta enim fabula, dum aulaea ipta tollebantur, si gurae in iis intextae paulatim surgere videbantur: νt ex iis Ouidij verbis colligitur manifestius,
, , crescitqueseges clipeata virorum, ., Sic,mbi tolluntur fessis aulaea theatris, , , Surgere signa solent,primismque ostendere vultus,M Catera pa-Iattru placido que eduAia tenore. - Tota patent,imo 2 epedes in margine po-ut. Sunt autem aulaea, Ornamenta variis figuris intertexta:
ita dicta quod his praestatissimorum principum aulae soleant exornari: quorum Attalum fuisse inuentorem memoriae proditum ea. Hi usque fessuri, nee eantor, Nos
plaudite diea0 Declarat quid sit, aulaea expectare, id est,
ad extremum sedere,donec cantor,vos plaudi te, dicat. Plaudite Per hoc verbum extremam tragoediae, vel comoediae partem circumscripsit, quo cantores populudimittebant. Eratis cuiusque notaudi sunt tibi mores , mobilibusque decor naturis daudus, anuis ) Affert praeceptum, ad quod iam lectoru animos praeparauerat, ponens in hoc praecipue summam laudem, si unicuique ex aetat propria studia tribuantur & mores in oratione, atque sermone. Nam,ut praecipit in Oratore M. Tullius,
non omnis aetas eodem aut verborum genere, aut sententiarum tractanda est. Hinc paulo post cauedum monet Horatius ne sorte seniles mandentur iuueni partes, pueroque viriles. Mobilibus naturis, annis Quantum enim mutamur corporis forma aetate ipsa proueniete, tantundem mutamur mente & animo. hanc mutationem infra explicat, , , Multa ferunt anni vementes commodaseeum, , , Miata rudentes adimunt. Vt de se etiam fatetur in Odis, ' . ,, Interm sa Venus dio,, Rursus bella moues,paree precor precoriis Nousi m et alis eram bone
100쪽
, , Sub regno onarata desine dulcium in Matersaeua Cupidiuum ,, Circa tufra decem sectere mollibus,, Iam durum imperiis. i,, quo blandae iuuenum tere eantpreces. Et In. r. Episso.
Reddere qui voces iam scirpuer Animaduerti a plerisque hominis aetatem in septe diuisam esse partes,infan tiam, pueritiam,adolescentiam,iuuentutem,uirilitatem, senellutem, dc ut ab illis dicitur, decrepitate. In hac vero parte nihil de infantiae moribus Horatius, cum nihil ea aetas praeter vagitum habeat proprium, ideoque infantis persona minime in scoena induci possit, quod ipsas rerum voces reddere neque dumsciat, neque valeat. Nihil de moribus item eius aetatis, quam, si latinὰ licet, decrepitatem vocabimus, quae aetas quod amodo infantiae respondet.de iuuentute autem,& adolescentia simul pertractat,quod ut studiis, & natura & voluntate paru, aut nihil inter se disserant. Aristoteles etiam in libris ad Theodectem omisit & pueritiam, Sc merito: cum minime apud pueros,vel de pueris sit orator habiturus orationem. Ille enim ad hoc ex aetate personarum disserentia adhibet,ut instituat oratorem , quomodo morata uti debeat oratione, id est eoru moribus, apud quos, & de quibus loquitur accomodata. Reddere qui voces iam seia puer)Pueritia perscripturus primam ex corporis forma deinde ex animi moribus eam depingit: a corpore, ,, Reddere qui voces iam scit puer, G pede certo, Siguat humum. Ab animo, is Cestit paribus collutirco iramis colligit,ae ponit temere mutatur in horas Mit reddere moees Quas si adhuc nesciret, infans potius , quam puer nominaretur. Pede certo Firmiori bus passibus ad infantiae differentiam. Cessit paribus.
Eudere, m iram Colligit, ae ponit temere, O mutatur in
horas in Videtur Horatius alludere ad Pecnij pueri per χnam apud Plautum in Persa, quem & ludentem