장음표시 사용
181쪽
pellar, hoc est indicem sapientiae,a i lice ipsum Cicero,nis fortasse alludens. Secreta petit loca Solitudines ociatibula more feraria,ut poetas simularet. Ealnea vitai Vt nihil omnino corpus curare videretur. Nanciscetur etiam pretia, nomenque poetae Hoc est,acqirirct poe-t ae praemium, lauream scilicet, vel ex hedera coronam, doctarum praenua frontium,ut dixit in Odis. Hi no meu) balutationem poetae. Si tribus Antioris eaput inosanabile nunquam tonsori Laetuo commiserit Oudd non sanaret dielleborum, quod producere possent non una insula Anticyra, ut re vera est, sed si tres forent. Est autem Anticyra insula ad Melea cum sinum posita, cuius meminit Strabo libro nono, ubi helleborii nascitur: ut Ouidius de Ponto videtur significare, cum ait, D I,bibe,dixissem purgantes pectora succos,
,,juicquid tu tota nascitur Antiora.
Vnde& Horatius ambitiosos & audaces insaniae accusans, ait illis An cisam enauigandum,
,, Verum ambitiosus G audax,, Nauiget Anticyram,
i Et paulo post de auaris,eiusdem insaniae eos insimulans,,, Dauda es belr bori multa pars maxima auaris, Nescio an Mutioram ratio ictu desinet omnem.
Quod autem helleborum ad insaniam ex atra bile conceptam maxime c6 ducat, praeter Plinium & Dioscoriddidem Horatius in Epistolis attestatur, , , Axpulit bellaboro morbum,bilemque meraco.Qujs autem Lycinus fuerit nihil ad rem: issicit ex verbis Horatii tonsorem excellentissimum fuisse cognoscere,etsi nonnulli affirmant postea senatorem a Cisare factum, quia dicebatur odisse Pompeium. Oegotium Ironice seipsum reprehendit,quod atram bilem expur- 'aret, quam isti Democritici tantopere desiderabat,sperantes se eo morbi genere poetae nomen & pretium c secuturos. O me tellum,inquit,& insanum, qui verno tepor e atram bilem expurgem, cum sperare possem proximi istae in talem surorem incidere, ut me ipso nem
182쪽
alius meliora componeret carmina. γ Sub verni torsis res horam ) Hoc enim tempus expurgationum praeci. pit Hippocrates his verbis: Quibus sanguinis missio cois uenit, aut medicamentum expurgans, his sub vernum te- pus utrumque est faciendum : ad cuius verba videtur Horatius respexisse hoc loco. Verum nil tanti ef) Nil tari pretii est,ut eius consequendi causa insanii me esse velim. Ergo cum non possim poetae nomen mereri, funges vice cotis, quae licet exors ipsa secandi sit, serrum tamen ad incidendum reddit aptissimum , saltem docebo munus & officium poetae,& docebo,
, , Unde parentur opes,quid alat, formetque foetam: ,, suid deceat, quid uou:quὸ virtus, quὸferat erreor. DixIt' autem nil scribens ipse, modestiae gratia. Ergo fungar miseratis) Hoc est,nil scribens ipse docebo alios scribere, coli similis,quae cum sit exors ipsa secandi, reddit tamen ferrum acutum ad secandum. Hanc autem similitudinem ex Isocratis a poplit mate sumpsit, quE,elim interrogaretur, quo modo posset alios docere publica tractare, cuipse loqui publicὰ non auderet, respondisse serunt etiam cotes quamuis ipsae secare non possint serrum tame acu tu reddere. Et a M.Tullio in quinto de finibus bonorum& malorum ,ubi ait, Absurdia no est,ut qui poemata scribete non possit,illius tamen rei possit tradere praecepta. Vnde parentur opes)Diuitie orationis poetica .inuentionem autem intelligit. Eadem transatione & M. Tulliuisaepissim E dixit opes orationis, diuitias orationis, opuleram oratione, Ic hic ipse infra diuite venam. si ui aut 3 Hoc etiirn ad inuentionem spectat,que subministrat vi auid non decear Atque ideo tanquam indecoria fugiendum, ut quasi per totam hanc epistolam executus est.
miri ferat Orationis poeticae scilicet seruatam. iiij.
183쪽
ratio ipse & ars :boc est, ad summam laudem immortalitatemque. Guὸ ferat error) Hoc est,ad contemptum& ignominiam e dicet infra,
,, Ut mala quemJcabies,aut morbus regius urget, utpbanatieus error,= iracunda Diana ii se
,, insanum tetigisse timen fugiuntque poetam tis T i sapi ut,agitantpueri ncqutiquesequuntur.
serib edi re Te pere estprincipi οῦ fons.
Rem tibi Socraticaepoterut ostedere chartae: Verbque prouisam reno inuitasquentur.
Qui didicit, patriae quid debeat quid
amicis: Quo sit amors parens,quo frater amandus,
Reddere personae scit conuenientia cuique. Nessicere exemplar ditae,morumque iubebo Dodiam imitator in deras hinc ducere
Interdum Decios iocis noratq; NEU Fabulamustius Veneris,sine podere arte ' Valdius obterita opulu: melius; moratur:
uuam Persus inopes reru , nugaeq; canorae.
Grajs ingenium, Grai' dedit ore rotundo Musa loqui,praeter laudem nullius auaris, Romani pueri longis rationibus assem Discunt in partes centum diducere. licat
184쪽
Filius Albini ,s de quincunce remota es Uncia, quidsuperatiporem dixisse triens. Ohe
Rem poteris seruare tuam . redit 'incia,
Semis. Ad haec animos aerugo, et cura peculi
Cusemel imbuerit, peramim carmina fui Psise lineta cedro,et leui seruata cupres sy
Cum pollicitus modo fuerit se demonstraturu, unde coisparentur opes poeticae orationis, unde alimentum,unde forma poemati pr beatur,cum autem de reliquis partini supra,partim etiam infra tractauerit, ostendit hoc loco unde diuitias poeticae facultatis sumamus,id est, inuen- tionem ipsam.Sumemus autem a sapietia, hoc est, a philosophia ita enim ante Pythagoram appellabatuo ab eaque philosophia praecipue, quae a Socrate ipso atque Platone manavit rab eaque philosophiae Socraticae ScPlatonicae parte, quae vera philosophia dici potest, quae tanquam dux & magistra vitam format,actiones dirigit, mores instituit. His etenim ex philosophia praeparatis facile etia animi sensa explicabimus oratione. Scribendi recte apere es principii ,γfons Hoc est,sapientia & philoiphia ipsa.Vnde & M.Tullius libro secundo de Oratore idem prςcipit. Inquit enim,Quare ut quis recte scribat & dicat, philosophiam distat necesse est. Vnde & in oratore sapientiam reru omnium,& praesertim eloque- tiae fundamentum appellat. Quare clim nihil differat a philosophia poetice , ut author est Tyrius Maximus, quam temporis vetustate & ratione dicendi,qu5d altera antiquior altera illustrior putaretur: sententias a philosephia mutuabimur, easdόmque exornabimus splendore orationis hoc est,figuris,metro & harmonia. Rem tibi Socratice poterunt senderecbarta Quam philosophorum praecipue sectam sequatur ostendit. ea verὁ ciro
185쪽
INTERPRETATIO. Ig sa iam esse in primis philosophiam ,eamque ex Platonis dialogis potius, quam ex reliquis philosophorii scriptis
sumendam. His autem verbis ex Cmni Platonicae philo phiae parte ad eam maxime adhortari videtur, qua hominis officium in patriam, in parentes, in cognatos, in amicos, in reliquos priuatim & publice continetur. Quia vero haererum moralium &ciuilium formae, quae Idear appellantur, a Platone perscriptae sunt, nequid in bacinterpretatione, quod ad nos attinet,requiratur, comad unam quanque partem perueniemus, primum quae a Platone in ea re dicta sunt proseremus,tum quemadmodum species illas rerii Virgilius executus sit subiiciemus, ut habeant,qui haec legerint, unde hoc praeceptum desumpserit Horatius de arte praecipiens,& unde reliqui
poetae ex arte scribentes seruauerint. Patria quid debeat Qua de re ita Plato in Critone sub persiona Socratis: Age ergo,postquam per nos genitus es, educatusque, ae eruditus, primo quidem num potes negare te nostruesse & natu,& seruit, ipsiimque te & progenitores tuos Deinde cum id ita se habeat, an putas ius ex aeouo tibi, atque nobis esse & quae nos tibi facere aggrediamur, eadem vicissim in nos abs te referri iustum esse iudicas An cum nec ad patrem, nec ad dominum, si eum habeas, tibi ius ex aequo sit, ut quae ab illis patiare, in eos referre possis: neque si iurgio hi te lacessant, contra iurgare, neque, si te verberent, vicissim verberare, neque alia eiusmodi in eos tentare liceat, conta patriam ac leges tibi licebit Adeo ut si nos iudicantes id esse iustum interficere velimus, vi vicissim nos, patriam & leges pro viribus coneris occidere, dicasque te in his agendis iusta facere, qui virtutis curam revera habere profiteris 3 An sic es sapiens vite latuerit & patri & matri & progenitoribus omnibus patriam esse anteponendam atque esse venerabilius quiddam, sanctius que,& in superiori sorteetum apud deos, tum apud homines mentis compotes esse patriam collocandam, colerEque eam oportere ma
gis eique obedire, ac rigidius se gerenti mitius assentiri,
186쪽
quam patri etsi quid iubeat, vel dissuadere illi quantum liceat, vel facere & patientissime sustinere quidquid iunserit patiendum Z Ac siue mandauerit verberari te,siue in vincula coniici,siue in prauium miserit ad vulnera excipienda,morte inque subeundam,obediendum est omnino.Ius enim ita dictat,ut neque tergiversandum , neque fugiendum,neque ordinem deserendum, sed & in bello&in iudicio & proisus ubique ea sunt, qui respublica patriaque iusserit facienda,aut certe verbis,quatenus iustum est, uti licet ad persuadendum illi, eamque placan- .dam.Vi autem uti nefas est vel contra matrem, et conistra patrem,maxime vero omnium cotra patriam. Quare cum nos patriae plus quam amicis, plus quam cognatis, plus quam liberis, plus quam parentibus obnoxios esse debere Virgilius ex Platone animaduerteret,ad hoc ipsum respiciens, AEneam suum ad extremum capitis periculum illi succurrentem, omnemque de patris,& fiiij, & coiugis,& reliquorum defensionem illius saluti pos ponentem,neque prius ad horum omnium auxilium accedente facit, quam matre Venere monstrante iam nullam esse de ea amplius ex deorum voluntate habendam spem videat. Ne quid amicis) Cum amicitia ex Platonis sententia nihil aliud sit, quim honesta perpetuae voluntatis comunio, necessarium est ita nos esse in amicos, ut in nosmetipsos debere,& magis etiam in illos aia sectos.Vnde in quinto de Legibus ita scriptum reliquit: fAmicorum &sodalium in vitae consuetudine summam beneuolentiam consequetur, qui illorum in seipsos obsequia maiora praestantioraque putabit,quam illi:benescia vero sua in illos minora,quam illi existimabit. Quae omnia Virgilius sub persona Nysi Ze Euriali eleganter expressit: cum perpetua utriusque in omni re unanimitatem & alterum pro altera libentissime morientem,&alterius vitam alterum chariorem propria existimantem depingat. Quare nihil vero amico pretiosius aestimandum est. amore parens ) De liberorum amorq& ossicio, quod parentibus praestare debeant in quarto
187쪽
de Legibus statim post constitutum deorum. cultum ita loquitur: Sequitur demum viventium cultus parentum, quibus fas est prima dc maxima debita omniti antiqui sima debitorum persoluere. Putare enim quisque debet omnia,quae possidet eorum esse, qui genuerunt & educarunt, ita ut illis haec omnia pro viribus ministrare debeat: primum quidem externa bona, deinde etiam corporis, postremo quae ad animum pertinent: haec omnia videlicet mutuo data persoluens , p curis doloribusq; priscis parentu in senecta recentes reddens, quado maxime indigent. In verbis quin etiam per totam vitam
parentes venerari maxime decet. Leuium enim, volatiliumque verborum grauissima imminet poena. Na omnibus praeposita est nemesis iudicij, angelus huiuscemodi omniti considerati x. Oporter itaque iratis, animumq; explentibus cedere seu verbis, siue rebus id faciant: non ignorates patrem iure admodum filio valde succensere, siquando ab eo iniuriam sibi fieri arbitretur. Mortuis vero parentibus monumenta decentissima ponere oportet, quae temperatissime sint structa, neque consueta magnitudinem oportet excedere, neque minora illis facere, quae maiores genitoribus suis struebant. Annuas quoque defunctorum curas,quae ornamentum afferunt, in- saurare decet & noua quotidie repetita memoria sem perpargies summopere honorare, impendio moderate Pro fortuna utentes. Haec omnia Anchise patri AEneas
apud Virgilium, vel potius ipse Virgilius tribuit, dum ei
verbis doctipsa semper maximos honores praestat: dum iam senem e mediis ignibus sublatum humeris per medias hostium acies eripit, dum imperia eius exequitur, nec quicquam nisi iussu ipsius adqritur,dum mortuo aras& magnificentissima monumenta extruit,dum annuas
lenii Esique pompas facit, duineum tum semper hono . ratissime nominat,tum in quinto pricipuE AEneidos libro hi x verbis r
188쪽
M Wx clus reliquias,di inique ossa parentisa, Condidimita terra imosor esacrauimus aras. ,, Iamir e dira ni fallor adess,quem per acerbum, is Semper bonorat m ' Divolusis habebo. Hunc ego Cetutu agerem si Artibu4 exul,
is tareo agite,ω cuncti laetum celebremm honorem, is Posiamus ventos,atque haec me sacra quotannis
Urbe velit posita temptu biferre dicatis. auro stater amandi) Nomine fratris hoc in loco &fratret pium & oinne consanguineos intelligit, de quibus ita Plato in quinto de Legibus: Quisquis praeterea cognationem & uniuersam generis comunctionem honorat & colit, deos merito propitios in procrea dis liberis habebit. Cum autem frater fere alter sit, no alio eum amore debemus prosequi, quam quo nos ipsius. De fraterno amore tractauit Virgilius sub persona Pandari, dueum facit pro ultione fraterne caedis contra Turnum irruentem & libenter se morti obiicientem in nono & in duodecimo sub Iuturna; persona. Et hostes) Quomodo autem erga peregrinos 3 sospites nos et se oporteat, in eodem quinto de Legibus admonet: At peregrinos sanctissima esse foedera qosque cogitet. Fer ne enim Omnia peregrinorum & contra peregrinos peccata prae illis quae in i er ciues com Mittuntur,vltori deo curae sunt. Nam cum peregrinus qmicis cognatisque careat,maiOrem Je appd deos & apud homines meretur miserico diam. Quare qui magis ulcisci potest,is ad serendum aurxilium est paratior. Diligenti igitur cautione cogitanducuique,cui nonnihil est consilii, ut innocent ab iniuria in peregrinos semper 'mar. optuero sint peregrinorim oetnera,& quomodo recipiendi habita cuiusque ratione .in duodecimo de Legibus ita iubet: Q atuor aute
peregrinorum genera sunt, de quibus facienda mendio
189쪽
per mare plurimum acquirendae pecuniae gratia aestatis tempore ad alias deuotanni ciuitates:hos foro, portibus, publicisque domibus extra urbem in ipsis suburbiis magistratus locis illis praefecti suscipiant,observent ne quis eo tum aliquid faciat noui: iudicia etia illic eis iusta; ie dratur,ita ut nihil plus, quam necessitas cogat cum iis familiaritas habeatur. Alterum est eorum,qui spectaturivemulo ciuitatis musas illic audituri. Hi omnes diue seria iuxta templa habeant,quae suscipiendis hospitibus com odissi ina sint. Sacerdotes vero & aeditui cura ipseruhabeant, ut iucunia possint sufficienti tempore per m nere 3c videre de audire ea quorum gratia venerunt, octandem sine sito aliorum detrimeto recedere. Tertiugenus peregrinorum publice suscipiendu est,cum aliuno de quispiam publica cause missiis adueneut.Hunc Imperatores, Magistri ex ritum Tribuni milita soli suscipiant.& Is apud quem diuertit eum principibus consili, curam
huius habeat. Quartum genus rarissim lim est , accedere tamen aliunde ali sim poterit spectatoribus nostris reci-ptcicus Is elini aballis didicerit atque docuerit, quae diascenda,docendiq;putauit, honore sibi congruo, muta librisque affectus ut ab amicis amicus abeat. Hospitalibraris ossicia se tu iust in primo Virgilius sub Didonis persena his verbis Tibi alios excipientis,
,, uxilio tutos dimittam,opibiasque iuvabo. u, , multis bis nise m pariter eonsidere regnis,
190쪽
Sie memorat, simul AEneam iure a ducit In .se
, , Tecta, simul diuum templis induit honorem:
M A re minus interea sociis ad littora mittitis Viginti tauros, magnorum horrentia centum ,, Tergas u pingues rentum cum matribu unos. ; LEt sub Heleni & Ani, personis in tertio,& in quinto sub Acestis. Illud tamen in Virgilio animaduertendum est, non parum apud eum a publicis priuata hospiti disse re,cuiusque habita ratione. Aliter enim excipit AEneam regem Dido regina,ac Tyrinis suum Melibaeum.
Alter enim, A I. Iri Hie tamen bane mecumpoteris requiescere noctem: . i. Frondesuper viridi. Altera, .
castaneae mores,Gpressi copia lactis. Dido, Urbem,quamstatuo, est est .subtatio naues. Tras, risAuesimul nullo diserimine agetur. ouid sit eo scripti Uyci m Hoc est senatorum: loquitur autem morae Roniano.Nam qui ad senatu vexba uinciebat,Patres conscripti,cum diceret, senatores omnes intelligebat.De senatorumveris ossicio in sexto de Legibus ita praescribit: Est autem necessarium, ut maxima senatorum pars plurimum tempus permittatur in priuatarum,suarumque rerum administratione verseri: duodecima vero pars eius in menses duodecim distributione facta alia post aliam sigillatim custodiat. Quae unicui. que siue ciuitate ipsa, siue aliunde venienti parata sit,seu nunciare quicquam , seu interrogare quispiam velat debis rebus, de quibo ciuitatem oporteat vel respondere caeteris ciuitatibus,vel ab eis interrogationum resiponsiones accipere.Nouarum etiam gratia molitionum,quq saepe fieri solent maxime quide ne fiant:ac si acciderint, ut quam celerrime sentiat ciuitas Sc remedium asserat,
quod per coetum ciuitati praesidetium fieri semper oportet,vt rc quae legibus & quae repente ciuitati dificultates