장음표시 사용
51쪽
, , Frustra per autumnos nocentem is Corporibus metuemus Austrum.
Vbi copula recipit illud, frustra, ac si dixisset, frustra
tau i fluctibus Adriar. Sive receptus terra Neptunus) Abenumeratione plurium particularium, id est, ab exemplo cita enim hoc genus argumentationis appellat Aristoteles in primo Rhetoricorum arguit,non solum verba morti esse obnoxia , quae saepe cum statuum mutationibus,regnorumque euersionibus una intereunt: sed e tiam ea, quae diuturniora videntur. describit autem per circunlocationem portum, qui nihil aliud est,quam mare terrestri sinu interceptum , quo quctus ventorum impetu obtrusi propulsantur. Neptunus ) Posuit Neptunum pro mari eo transationis genere,ex quo Cicero libro tertio de Oratore haec esse ait, Cererem pro frugi bus, Liberum pro vino, Neptunum pro mari. Aquis. Ionibus arere Posuit Aquilonem pro omnibus ventis. Est enim maxime procellosus,de quo ita Virgilius: is Talia ia Eanti stridens Aquilone procella se Velum aduersaferit. Unde in Odis impotente appel 'lat, hoc est,q potentissimum. opus Regale Opus. Sterili que diu palus) Diu sterilis,du fuerat palus. intelligit autem Pontinam paludem, quam post qua exiccauit
Cornelius Carthegus, ararique voluit,tot prouctus red didit: ut iis facile vicinae urbes ali potuerint: ut interpretatur comentarores. eptaeque diu remis Dum fuerat palus. Cymbis enim traiici mittam verisimile est. metuas urbes alit, graue sentit aratrύγ Postqua exiccata est, arariq; Empta. Seu cursum mutauit iniqu rugibus amnis
doctus iter melim) Tyberim designat, que deriuauit Augustus qua Horati j teporibus inquebat: cu antea per velabrum queret: ut Acron & Porphyrio interpretantur. Docἱus iter melius pilo dixit bonu posteriore cursum, malu vero priore: sed usus est co parativo, melius, licet prio 'rE cusum frugibus iniquu dixerit. eode modo & in Odis, , T 2 vos curaqueseret meliorfortuna paraute. Et alibi:
52쪽
,, Nec rigida mollior aesculo, Nec Mauris animum mitior anguis.
Dixit autem, iter melius, cum antea maxime frugibus esset iniquus eius cursus ex crebris inudationibus. Attribuit autem sensum rei inanimatae, dum ait, doctus: eodcmodo & in epistolis, , , Addit opus pigro riuus, si decidit imber, is Multa molle docendus aprico parcere prato. Mortalia fas Taperibunt Vnde apud Ciceronem pro M. Marcello: Nihil est opere, aut manu factum, quod non conficiat & consumat vetustas. His autem verbis concludit superiora, propositioni iam positae, debemur morti nos nostraque, referens conclusionem. Ne dum sermonum stet bonos, oe gratia vivax Quasi dicat, qui magis interitum pertimescunt, quam& Lucrinus portus, & Pontina palus: dixit autem, stet, quia dicturus est, is Multa renascentur, quae iam eeeidere cadentque, si μιε uunc sunt in honore Ῥoeabula.
Per antithesim quandam: stare enim, & cadere opposita sunt. Multa verba renascentur, quae iam cecidere ut prisca fere, ac vetusta,& ab usu quotidiani sermonis iam diu intermissa: ut erant proles, boles, effari, nuncupari, opinari, reri, quae tempore Ciceronis renouari coepta sunt, & a quibusdam aliquando usurpari, ut opinari, &reri a Catulo: ut Crassiis apertissime testatur in tertio de Oratore. cadetitque multa vocabula , quae nune sunt iuboubre) Vt haec eadem soboles,proles , effari,nuncupari, opinari,reri, que cum aliquandiu in usu fuissent, mox neglecta, ct deinde rursus usurpata receptaque sunt. Ex praeteritorum autem cognitione de futuris etiam iudicamus. Nam si multa nomina praeteritis seculis ceciderunt , multa etiam delebit futura aetas. Si molitisi, Omnia ad consuetudinem refert,& usum,qui, ut Cicero ait, omnium magistrorum praecepta superat, a quo recepta eliguntur,repudiata reiiciuntur.Vnde in secundo Epistolarum verborum genitorem appellat,dum ait:
53쪽
ν, Adsciscet noua ,qua genitor produxerit usus. Quemadmodum enim & in vestimentis usum, & consuetudinem sequimur,ut iis utamur, quae usu probentur, ab iis abstineamus,quae improbeturrita & in verbis, qui-biis res ipsas vestimus , usui consentanea amplectemur aliena spernentes. Vsus enim,ut ait M.Tullius, est optimus dicendi magister. suem penes)Apud quem usum est arbitrium, ut suo arbitratu noua admittat, & vetusta renouet,& quaedam etiam tollat.loquendi enim ratio a communi 3c vulgari usu quaerenda est. Unde Alcibiades apud Platonem a vulgo se recte loquendi ratione didicisse ait: cui etiam Socrates assentitur, huius quidem rei vulgares homines idoneos praeceptores videri, & merito in hoc genere doctrinae laudandos. Atque ideo Aristoteles ait,a communi sermonis consuetudine verba seligenda, orationemque componendam, ut artificiuoccultetur. Et im O norma loquendi Potestas, Scregula loquendi. Est aure transatio sumpta a maioribus magistratibus. Multi, vis, legunt: fgo& ius, in vetustis exuplaribus & lesi & approbo:vt magis in eade trastatione continuet orationem,quod monet Quintilianus.
Versib' impariter Auctis querimonia primis, Po eri inclusa es doti sententia compos .
Quis tame exiguos Elexos emiserit author,
Gramatici certat, et adhuc ab iudice lues. rehisichar propria rabies armauit Iambo. Hun occi coepere pedegrade Eque cothurni ternis aptusermonibus, oe populares
54쪽
Musa dedit Adibus diuos, puerosique deoru,
Et pugile Pictore et equi7ι certamine primiι
Et iuuenum curas, libera arana referre.
Descriptas seruare dices ,operumq, colores Cur ego si nequeo ignoroq;, Poeta Ialuto. ρCur nescire pudes praue, qua discere, malo.
In tres partes elocutionem poeticam partitam diximus, in eum,quem character m Graeci vocant,in verba, & inversuum numeros. Clim vero stupra duas priores partes abunde tractauerit: nunc ordinem. secutus,de variis camminum generibus praecipit, quid scilicet cuique conueniat. lncipit vero ab heroico, tanquam ab excellentiori, in quo grauiora perscributur. Ait autem primum eo caramine res gestas summorum,& praestantissimorum regii, ac fortissimorum populorum bella Homerum decantata se, de posteritati etiam modum praescripsisse, quem ante oculos sibi proponeret in huiusmodi rerum narrationibus. Neo; enim in hac scriptione alio ullo metri genere, neq; simplici, neque pluribus mixto,nos uti posse praecipit Aristoteles cu & amplissimu sit, & grauissimum fere omnium. Non ut gesta sunt,sed vigeri potueriit. Non enim differt ab historico poeta carmine,vel soluta oration e, ut inquit Aristoteles, sed quod hic o uidε res gestas,ille,ut geri potueriit,exponat. Vnde sent, qui Lucanum e numero poetarum excludant, ad historicorumque transferant. Nam ciuilis historia aeque erit hi. storia .si soluta oratione,ae si versib' perscribatur. res au
tem gestas no tam belli repore intelligit, quam reliquo. Neque enim semper bella a poetis describuntur ut apud Homerum in Odyssea, apud Virgilium in sex prioribus libris ad imaginem Odysseae conscriptis, in quibus AE
neae nauigatio continetur. ducumque
Bue a regibus illae gestae sint, siue a regum ducibus,
55쪽
quorum gesta regibus tribuuntur, quibus verbis tangit materiam heroici carminis, in quo, ut inquit Aristoteles, privstantes imitamur. AEt trista tam Morrorem,&tristitiam afferentia . unde & in prima Ode a matribus detestata appellat. Guo scribi possent numero id est, ut commode & decenter possent. Nec enim aliud genus carminis decere narrationem ex Aristotele demonstrauimus. Numero Certis enim quibusda numeris versus componuntur. Vnde & hexametros appellamus, &pentametros, & senarios, & trimetros: heroicum vero intelligit hoc in loco , quo primum Homerus heroum laudes celebrauit. Vesbiis impariter iunctis Ostendit quid elegiis primum couenerit, quidve postea de his usis attulerit. Ait autem iis prius lamentationes, deinde etiam prosperos euentus perscriptos: ut amantum victorias apud Ovidium,
H Ite triumphales eircum mea tempora lauri: Vicimus,in nosti oes ecce Corina sinu, reis Dicite Io Paean, Io bis dicite Paean: ,, Decidit in casses praeda petita meas.
Sed circumscriptione elegiacos vel sus designata pedis imparitate, de qua Ouidius in primo Amorum, ,, Sex mihi Iurgat opus numeris,in quinq; remat. Et in . iij.
Venit odoratos elegia nexa capillos, ,, AEt puto pes illi longior alter erat.
auerimonia primum )Vnde etia miserabiles appellat in Odis,& Ouidius sebile carmen. Quo genere Liuiae consolationem de morte Drusi Tristium,& de Ponto libros reliquit idem Ouidius. Pos Temporum iccessione, inquit,vsiis approbauit: ut in elegia voti copos
sententia, ut diximus, concluderetur. Quis tamen exiguos elegos emiserit author Crammatici certant) Deridet
nimiam grammaticorum diligentiam in rerum inuentoribus perquire iidis, quibus nos etiam hanc quaestione relinquimus: ne simul ab Horatio derideamur, si diutius inquiramus, quinam hoc genus carminis adinvenerint.
Sub iudice lis est Hoc est nondum sententia lata est
56쪽
Est autem prouerbialis metaphora, a ius dicentibus sumta. Exiguos siue heroici carminis magnitudinem respiciens exiguos appellauit: siue inanes, quod inania
quaeda in lamentationibus i actentur. Crammatici ceriaut Alia alium asserentes summa inter se contentione. rebiloebum proprio rabies armauit iambo ) Nunc detragoediarum, & comoediarum numero loquitur . Ait autem iambis scribendas:quod sint alternis sermonibus aptissimi, in agendisque rebus quasnat Rcum in dissere-do,ut ait Aristoteles,quada facilitate naturaliter fluant,&,ut ait Cicero,natura incurrant in orationem , sermo
nEmque nostrum. Qua de causa sit, ut hi potissimu propter similitudinem veritatis adhibeantur in fabulis:chin hoc proprium esse debeat sermonum vicissitudini, quae praecipue in comoedia, & tragoedia requiritur. Sed ii
cet eodem genere carminis, S comoedia & tragoedia componatur: non tamen eadem ratione esse debebit iambus in com edia, & iambus in tragoedia: sed ita ut alter ab altero ex sono,& compositione ipsa maxime differat:vt cum utriusque unus sit numerus, diuersa ta in men & dissimilis sit compositio, & harmonia. Quod a Virgilio videmus diligentissime obseruatu: qui cum eodem genere carminis Bucolica, AEneidemque conscripserit,tamen ea est inter utrumque opus differentia, v epene aliud, atque aliud videatur, ,, Indignatur enim priuatis,ae prope socco,, Dignis carminibus narrari coena Tissa:
Non quod minime sit in comoedia idem tabus, sed quod
huius verborum,& sententiarum grauitatem ex ipsa etiapronunciatione parere diuersum quid videamus. Rabies 3 A canibus translatione sumpta, qudd maiorem vim habet quam si dixisset,indignationem. Eodem modo latrare dicuntur homines cum per indignatione loquuntur. Vnde Electra apud Sophoclem de matre irata τοιαυ θ' ἱλακτῶ inquit, & Cicero de Claris Oratoribus,
Latrant enim iam,inquit,quidam oratores,non loquuntur.Indignabatur vero Archilochus maxime,se a Socero
57쪽
filiae connubio iam antea sibi desponsate,repudiatum Armauit) Unde Ovidius hos versus eadem transatione tela appellat, quibus Archilochus in Lycambem impetum fecerit, , , ncta lacambeosanguine tela seram. Aptissimum enitn est hoc genus carminis ad columelia, a quo nome sumpsit, quod eo plerunq; veteres ἰid est. eonviciari inuicem, ibliti sint,ut Aristoteli placet. Proprio) A se inuento. Unde etiam Archilochium carmen dicitur, de cuius compositione in f a, , , S liaba longa breui Abiecta vocatur Iambus, ne Socri coepere pedem Comoediam intelligit a genere calciamenti, quo humiliores personae uti solent,ad Tragoediae differentiam, a qua comoedia in hoc differt, ut inquit Aristoteles, quod humiliores personas imitatur : cum tragoedia actionis illustris imitatio sit. Unde
de paulo post, tis Indignatur item priuatu ,aeprope Soceo, , Dignis ea inibus narrari coena TD sta.
Craudesiue cothurni Item a genere calciamenti designat tragoediam, quo publicae personae, ut reges, induebantur . Quare & Ouidius in tertio Amorum eam ita describit, is inuit O ingenti violenta Tragoeliapassis,M Fronte comae torua palla iacebat humi. D Laeva mauus sceptrum late regale tenebat, o Lydius Q a pedum vincla cothurnus erat.
Vnde Cothurnus pro grauiori genere inuentionis accis pitum ut, , , Sola Sophocleo tua earmina digna cothurno. . Craudes in Propter personarum, & rei etiam grauitatem, qua a comoedia distinguitur tragoedia, ut diximus.. Altera enim humiliores, altera praestantiores imitatur. Hernis apium sermonibus ) Reddit rationem, quare hoe potissimum genus carminis in tragoediis, & comoedii, adhibitum fuerit.ait autem propterea adhibitum,
vel quod sit aptis imum alternis sermonibus. & ad rem
58쪽
actione quasi natum,cum in loquendo naturaliter fluat: vel quod vincat strepitus populares. . lternis aptum sermonibus) De qua re ita Aristoteles in Poetica: Itaque elocutioni iam constituis natura ipsa proprium adinvenit metrum. Maxime enim sermonibus aptum alternis
iambicum esse argumento sit, quod in disserendo plurimi sane Iambici, rarissima vero hexametra mutuo in sermone a nobis proficiscuntur. populares milice
te repitus) Ouare Horatius Iambum vincere strepitus populares dixerit, alii aliter sentiunt. Sunt enim, qui ad tragoediam tantummodo referant, intelligctes Iambum in ea adhibitum adeo esse sonorum & grauem, ut quasi frepitus populi superare videatur. Qui quanto in errore versentur,Ciceronis verba declarant in Oratore ad Bruutum,cum ait,Iambu frequentissimum esse in iis, quae demisso,atque humili sermone dicuntur. Si igitur in demisso, atque humili qua ratione ex grauitate populares strepitus superaret, clamoresque vinceret Sunt qui ita delectare populu dicant actiones tragoediaru & comoedia-ru, quae Iambis perscribi solet,ut cum primu videat acto-yes in scoena,statim strepitu coprimat,ad audiendumque animu intendati quod in principio actionum fieri solet. Sunt, qui ad differentiam aliarum recitationum dictum putant, quae minime Iambis, sed alio carminum genere perscriptae sunt: quasi in serre voluerit Horatius, popu- tu intentiori animo strepitu sedato tragoedias 3c comoeodias spectare, quarti proprius est lambus, quam reliquas
actiones. Ego Horatium existimarem ad differentiam earum comoediarum & tragoediarum, que minime iambis scriberentur,cum ad hoc in primis respicerei,dixisse, iambum vincere, hoc est, sedare populi strepitus,&exibilationes: ut significare voluerit, eas comoedias & tragoedias explodi solitas, ac derideri, quae minime iambis eas vero sedato strepitu,attentissimo animo audiri, quariambis perscriberentur, tanquam persectissimas. Vnde Ennium,& Accium infra ironice deridet,quod in eorum
comoediis , dc tragoediis perraro iambos adhibueripit
59쪽
6o DB ARTE POETICA visit sensus,tragoedias, & comoedias iambis perscriptas
vincere, & sedare strepitus populares, attente que spectari: alio vero carminum genere compositas exibila ri,& explodi, tanquam ineptas, atque ideo minime sedantes populi strepitus: ut per illa verba, populares vincentem strepitus , demonstrare voluerit, tragoedias Mcomoedias, simul ac agi inciperetur,ex primo quasi versu, si essent iambis perscriptae,sedare populi strepitus, sin
alio carminum genere, eosdem excitare cum strepitu, Melamore potius,quam vincere Unde primas comoediam partes iambis pei scripsisse Terentium animaduertimus, quod hac potissimum ratione ab eo factum iudicarem. Hanc nostram interpretationem eruditoru iudicio examinandam committimus,gratias habituri, si quis nos in hac re aberrantes in rectam intelligendi viam reduxerit. Et natum rebus agendu) Ouod natura incurrat in orationem,sermonemque nostrum . qua de causa fit,ut is propter similitudinem veritatis adhibeatur in fabulis, hoc est in tragoedia,& comoedia: ut personarum sermones,quasi soluta oratio, naturaliter suere videatur.
Musa dedit fidibus diuos, pueroque deorum Musa concensit hanc praecipue materiam Lyricis vatibus diuos, puerosique deorum,& quae sequunturi describit autem Lyricos poetas per chordas Lyrici instrumeti, hoc est, perii des: eodem modo & in epistolis,s, Fidibus ue Latinis, , Thebanos aptare modos det.
Mercurisaeuude nepos Athlantis.
puero ue deorum Filios more Graecorum t eodem modo & in Odis,
, Dicam edi Ieidem uerosque Ledae: .is Nunc equis,issumsiperarepugnis Nobilem.
In qua Ode & deoru laudes, eorumque, qui ex ipsis geniti sunt,& incertamine equestri victorum, & pugilum continentur. Nero que deorum ut Apolline,& Dia-
60쪽
INTERPRETATIO. nam, Iouis & Latonae filios, in carmine seculari, & in ea Ode,
, , Dianam tenerae dicite virgines: Intonsum pueri dicite Quibium. Et in ea, D'Diue,quem proles Niobea magnae.
Putilem lictorem Vt Pyndarus in Olympiis, in pluribus locis. AEt equum certamine primum ) Id est victorem equestrem: ut in prima Ode idem Pyndarus, in qua Hieronem Syracusanum equestrem victorem in Olympio certamine summis effert laudib'.Ηaec veris om- , nia scribit Horatius in Odis a Pyndaro obseruata,du ait:
,, deos,rege ue canit,deorum, , Savguinem,per quos cecidere iussa Morte centauri,cecidit tremendae, , Flamma Chime . o Sive quos elaea domum reducit . . ,, Palma Coelisses, pugilemve equumveri Dicit, reum mpotiorenuu, , Munere donat. Ni iuuenum curas ) Amores: proprie autem Iocutus est, quod amorum curae cor urant. viri At regina Iraui iamdudumsaucia cura, , Vulnus alit Neuis, caeco carpitur igni.
Reseruntur autem iuuenum amores ab ipse Horatio cupluribus in locis, tum in ea ode quae incipit: ri multa gracilis te puer in rosa. Et in ea altera:
,, Lydia dic,per omnes,, Te deos oro,obarim cur properes amando,, Perdere.
Ne libera viva Conuiuia more Graecorum, qui non conuiuia, sed symposia,id est compotationes, appellant. Vnde & infra vinum diurnum pro conuiuiis dixit a mane incipientibus. Libera autem appellat, vel quod sane. libere inter amicos,vel qu5d libere in his loquamur. hec autem Anacreontem celebrasse memoriar proditum est. Vnde in ea Ode, quae incipit, scriberis Vario, ita de ossicio Lyricorum poetarum scribit Horatius,