장음표시 사용
81쪽
veterem sumere.si deinde ita tractares, ut nullam ab ingenio tuo,aut ab arte propria laude consequereris Difficile est igitur communia proprie dicere: quia laboriosum personam formare noua, & ex proprietate, natura, atque decore attributo tua efficere. unde maxima laus Homero debetur,quod Vlyssis,Agamemnonis, Menelai, Achillis,Hectoris personas omnibus ante eum comis
munes primus sibi reddiderit proprias: sed non minoretra fortasse illis debebitur,qui ab Homero sumptas,quae etiam quodam modo communes & publicae videri possunt, proprias fecerint & priuatas: ut sophocles Aiacis, Philoctetis: Euripides Hecubae: Andromaches, IpEigeniae, Helenae fecit . atque ideo rectius Iliam carmen deducis in actus: quam nullus iam tibi inerit labor moresperisnis, naturam,& decorem tribuere, cum te illo Homerus ipse liberauerit. Proprie eommunia direre Communia sunt, quae non dia ab aliquo occupata proprii iuris facta sunt: ut sunt rerum gestarum monumenta, quae tamen si eleganter, de artificiose ab aliquo pertractentur. sent propria. cum enim & Romanorum annales essent comunes omnibus, proprios sibi effecit Liuius,non propter inuetionem, quae communis omnibus esse poterat. sed propter dispositionem,&elocutionem in ea re adhibitam, quae rebus,tanquam materiae formam prebent. Iliacum ea Di Pet nas in Iliade contentas apud Ho merti, a quo cum varias actiones illud poema contineat. infinita sumi possunt tragoediarum argumenta rvt etiam
licet videre ab antiquioribus factu, cam Euripides ab eo& Hecubam,& Andromachem, & Iphigeniam, & Helenam sibi desiumpserit,ac proprias fecerit. Dediscis Nodixit trahis,sed deducis,quasi dicat, quod sipote sequitur, cum pene dimidio laboris Homerus te liberauerit. Ima SM in tragoediam,quae in quinque actus diuiditur. nacomoedia non videtur ex opere heroico deduc i .cu en im ex sententia Aristotelis nihil differat ab heroico tragicupoema,quatum attinet ad personarum action es quia in viros personas illustres imitemur, in comico vero tui -
82쪽
INTERPRETAT so. 8spiores ex heroico tanquam ex aliquo fonte plura tragoediarum argumenta derivari possimi. Atque ideo salsienter Homerum Socrates apud Platonem Cepe appetisat & tragicum, & tragicorum ptaecipuum, Sc Omnium tragicorum ducem, atque magistrum. dixit autem praecipue iliacum. quia plura posistit ex Iliade deduci tragoediarum argumenta,quam ex Odyssea propter multa illustrium virorum caedes in ea perscriptas, ad tragoediarum argumenta admodum idoneas,nua in Odimea non tam frequenter inueniuntur. dicerem ex Donati sententia quod Iliadem Homerus instar tragoediae, Odyss amucro ad imaginem comoediae fecerit, nisi omnino iriis stotelis testimonium repugnaret,qui ita se habere ad tra igoediam,inquit,liladem, atque Odyss,am , ut eiusdem Margitem ad comoediam:cum in Iliade & Odyssea meliores & praestantiores imitatus sit: in Margite vero deo teriores: siue per Iliacum carmen utrunque opus complectitur . nam etsi in Iliade proprie tractantur caedes Troianorum,referuntur tamen & in Oditia.
Publica materies priuati iuris erit,si
Nec circa Pile,patulumque moraberis orbe,
Nec Perbum desio curabis reddere sidus Interpres: nec desilies imitator in arctum, de pedem proferre pudor Petet, aut ope pis lex. csic incipies, discriptor Oclicus olim, Fortunam Priami cantabo, nobile bellii.
uuid dignοῦ tare feret hispremissor hiatur
Parturient montes,nascetur ridiculus mus.
Quanto rectius hic, qui nil molitur inepte' Dic mihi musa Pirum, capta post tempor
83쪽
8 DE ARTE POETICA cui mores hominu multoru idit, et )rbes.
Nosum; ex fulgore, sed ex fumo dare luce
Cogitat, i speciosa debli miracula promat utiphaten, Iliacmque, γ cum Cyclope
Nec reditu Diomedis ab interitu Meleagi, Decramino besium Troianu orditur ab ovo. Semper ad euentu festinat, in medias res,
Iecim ac notvis,auditorem rapit: quae
lso Desperat tractata nitescere po1se,relinquit, Atque ita metitur sic Peris fassii remiscet:
Primo ne me diu medio ne discrepet imum.
Nunc docet quomodo veterem personam ab Homero sumptam,quae etiam tragoedis publica, dc communis vigeri potest, tractare debeas, ut tibi propriam essicias in tragoedia ab eo deducens. Ac ex hac ipsa tractatione laudem aliquam merearis: ad hoc aute ipsum quatuor praecepta omnino per negationem seruanda proponit:vnu.s nec circa vitem,patulumve moraberis orbem: alterum, si nec verbum verbo curabis reddere fidus interpres:tertium, nee desilies imitator in arctum ultimu, nec sic incipies. Sed ut ad primum de inuentione praeceptum redeamus, inquit, Horatius eam ipsam abHomerosiumpta. quae omnib' tragicis publica materies videri potest: fieri, priuati quodam modo iuris,si minime in ea sollim verse mur diutius. Neque enim hoc ipsum assequeremur,cum poematis forma non ex inuentione, sed ex dispositione,& elocutione oriatur. Quemadmodu itaque portus,sumina, littora publica sunt, quae tamen occupanti conce- duntur: ita etiam tragoedie argumenta ab Homeri opere deducta, quae omnibus occupare licet, cum sint communia,ei propria, & priuati iuris essicientur, qui ea primus
84쪽
dispositione,& elocutione a se adhibita formauerit:vt a Sophocle,& Euripide factum iam domonstrauimus. Navi Homerus in heroico opere communia proprij iuris ipse reddidit adhibito rebus comunibus ingenia sui lumine:ita & tragici possunt ab Homero in ipsorum tragoediis deducta,quς publica sunt, iteria priuati iuris efficere: In eu vero transferentur qui ea clarioribus orati nis luminibus illustrauerit.Vilem autem & patulum ombem transsatiue inuentionem appellat, quod omnibus pateat,& communis sit, ac sine elocutione nullam omnino laudem mereatur,sumpta est autem a figulis translatio,qui materiam ipsam ex creta,ex qua vasa efiiciunt, antequam illam formare incipant,orbicularem, & rotuisdiorem reddunt. Figulorum igitur similitudine, orbem materiam, & inuetionem appellat, qua in re nullam potuit asserre similitudinem aptiorem, cum inuentio materiae comparetur, ac ipsa plerumque materies appelletur. Quamobrem non satis probantur, quae a nonnullis hoc in loco dicuntur de ordine immutado. Neque enim ordinem,uilem orbem, dixisset, cum in eo non parum sit immorandum,ac praecipue omnis tragoediarum laus posita sit. Ex dispositione etenim tragoedis quasi lineam claquaedam praebentur,quibus postea elocutio ornamentis, splendore que orationis integram formam adiungit, ac perficit. Quare nisi ordinem adhibuerimus in tragoediis , quem supra perpetuo epitheto lucidum appellauit,
Omnia erunt & obscura,& teterrima. Non enim parum
series pollet,ut dicet infra. Quare non satis probantur, quae ab his de dispositione asseruntur. Nam clim de eo genere inuentionis praecipiat, quod ab Homero ait sumen dum non videtur ad id Horatius no maxime neces sariam dissipositionem existimasse. Nam ut est in Phaedro apud Platonem in iis rebus, quae minime necessari sunt, nec facile reperiuntur,non dispositio tantum, sed etiam est inuentio & excogitatio commendandar in iis autem quae necessariae sunt, & sine difficultate ab unoquoquo reperiuntur,non inuentio, sed dispositio tantummodo
85쪽
requiritur & probatur. quae enim omnibus patent, in .iIs
nihil aliud videtur esse laudandum,nisi quod a scriptoribus adhibetur in re ordinanda, atque ornanda. Quare cuin ristoteles in primo Rethoricorum, & M.Tullius in ii bris de Oratore de duobus argumentorum generibus
pertractaret,quorum alterum est earum rerum,quae non excogitatur ab oratore,sed in repositae ratione tractantur,alterum,quod totum in argumctatione oratoris positum est, ait in superiori genere de tractandis, & disponendis, in altero etiam de inueniendis oratori esse m xime eogitandum .in iis etenim, quae posita sunt in ipsa causia,Omnibusque communia sunt quid opus est de in . ueniendis cogitare 3 de tractandis autem, & ordinandis non parum ab oratore videtur elaborandum. Quymobrem cum Horatius de ea inuentionis parte praecipiat, uae ab aliis ab Homersique praesertim sumatur, & quaei sipositione,& elocutione tantum odo indiget, absurdus admodum videretur, si in ea tranctanda omnino dixitaset, esse parum, vel potius minimum, ut isti volunt, circa dispositionem & seriem commorandum: cum ad hoc idistin ex Platonis, Aristotelis, & Ciceronis sententia vel
stla,vel maxime requiratur. Neque ii audiendi sunt, qui
de verborum ambitu si nificasse Horatium volunt, queriam non tam finitos numeros , quam orbem quendam contextumque desiderare. nam neque vilem, neque patulum omnino dixisset. Neque in eo non multdm elaborandum,cum & maxime necessarius sit, atque ita pertaciat orationem,ut eam efficiat iunctam,coli rentemaeonem, aequabiliter fluente ita iunctis verbis extremis cuconsequentibus primis,ut neve aspere concurrat neque
vastius diducantur. Quod igitur Quintilianus in historia,& Cicero in Thucydide ad aurium oblectatione desiderauit,no videtur Ababile id in poeta, qui magis studet delectationi, negligiendum Horatium significasse,
nisi absurdus,&sbi contrarius videri voluisset: cxim in-
86쪽
fra dixerit tantum iunctura pollere,ut in ea Ppria cuiuiaque poetae Iaus spectetur. Quare neque de collocatione, circuituque orationis,quia in eo fiamma laus sita est, neque de dispositione intellexisse Horatium omnino puotandu est. Neque enim ad dispositionem vilem, & patulit orbem retulisset. Nam etsi trafoediarum argumenta, ruae ab Homero semuntur,omnibus patent, in proptuq;nt,non tamen earu ordo negligendus est. Verisimilius est igitur de inuentione significare voluisse Horatili: cude ea illius parte loquatur, quaecum ab Homero sumatur, aperta sit omnibus, nisi eum malumus contrarium Platoni,contrarium Aristoteli,contrarium Ciceroni, &sibi incongruum videri. Quod autem non sit circa inuentionem diutius morandum, illud argum clo esse potest,quod ait infra ex rebus notissimis,ac in medio positis sumendam , ut sibi quiuis speret idem. Vilem orbem Quicquid rotundiorem formam habet, orbem dicimus. inonia vero orbicularis persectissima est, aeternitatόmque imitatur: ideo ad eius disserentiam, vilem, adiunxit: ut per epithetum intelligeretur de materia ipsa, hoc est, de inuentione locutus Horatius . Tantam enim vim habet epitheta, ut aliquando mutent propria verborum significationem. Wilis Quia vilis certe materia est,si praestantiam formae respicias,uilis inuentio,si cum elocutione conserasrcum altera materiar, altera formae comparetur. Nee verbum verbo curabis
reddere fidus interpres θ Proximum sequitur praeceptu inde imitatione verborum ab Homero sumendorum ,in quo praecipit ut minime, si volumus publica & communia,propria & priuata efficere,ex Homero,ut fidi interpretes, verbum ex verbo in latinum conuertamus, quod facere indisertos interpretes ait M. Tullius. in quod vitium incidisse Franciscum Petrarcham miror in eo Vir
gilii transferendo, H Tum eo anguineus teibi sopor, 'Dum dixit,
, IUUno e veramente,qua Phuam dice
87쪽
o Parente dega morte. Cum in eo Horatia hoc praeceptu diligenter seruauerit, ,, Ges me per urbem suam pudet tanti malo,, Fabula quanta Di Dum uberius & copiosius his verbis reddidi ri Asa ben veggio bor,s come alpopul tutio,, Fauolafuigran tempo:onduouente, , Di me medomo meco mi Nergoguo. Horatius enim pudore affectus & dolore, Heu me per urbem: Petrarcha proprium errorem agnoscens, Ma benveqsi'hor si come at popul tutio. Venusin':fabula quata ibi: Hetrustus,nuola sui grata tempo.Hic, tum pudet tanti mali: ille, uente di me medesino meco mi vergo-gno .Conuertere enim debent poetae, ut poetae, non ut, interpretes,sententiis iisdem,& earum formis, tanquam figuris verbis ad suam ipsorum consuetudinem aptis, in quibus non verbum pro verbo necesse habeant reddere, ded genus omnium verboru,vimque seruare:ut non existimentur verba eorum a quibus transferunt, annumerare, sed tanquam appendere.Itaque aliquando paucioribus verbis,id quod pluribus dicitur,interpretari debemus: ut fecit Virgilius in primis Arati versibus conue tendis,qui vix uno carmine plura significauit, quam illo
Hic uniuersa complectens,& plura etiam significans,,, Iouis o muta plena.
Aliquando pluribus id quod paucioribus: ut idem effecit
in illo Homeri carmine conuertendo, ge ἱών λυθι τ σων κοιμησα χαλκεον i πνο v.
Dam copiosius de uberius tribus modis illud, αριμ o
88쪽
χαλκεον υππιον, retulit, G ossi dura quies oeulos, serreus urget
,, Somnuε ,in aetem am elauduntur rumina noctem.
Nee desilies imitator in arctum,. Vnde pedem proferre pudor vetet, aut operis lex) Sequitur teritum praeceptum, in quo similitudine a salientibus sumpta praecipit, non esse omnia ad unguem in imitatione alicuius rei affectanda: clim id praecipue vetet operis lex, & angustiaruuod ab Ouidio in ultimo. Metamorphoseos diligentissime obteruatum videmus in imitatione illius Odes
Horatianae, is taxegi monumentum aere perennius.
In qua non omnia sumit, sed multa etiam prudens omittit: sumit illud,exegi monumentum, dum dixit: iamque opus exegi: & illud, aut innumerabilis annorum series, & iuga temporum, nec edax abolere vetustas: & illud,
nom omnis moriar,multaque pars mei: parte tame me
liore mei super alta perennis Astra feram reliqua omittit. Horatius enim in ea re dedita opera itum elaborabat: euagarique poterat latius:hic quia in eam imitationem casu quodam inciderat, se paulim continebat,ne singula persequeretur. Non minus ingeniosius fuit Petrarcha in imitanda ex eodem Ouidio sontis descriptione. Cum enim vellet paucis versibus ,'ut illud genus carminis po- alabat, concludere fontis descriptionem ex Metamorophoseos libro,
, , Fons erat illimis nitidis argenteus undis,M neque pastores,ueque pasta monte capellais Contigerant, ali duepecus,quem nulla volueris, , , me fera turbarat iee lapsus ab arbore ramus. Hoc imitatur, D Fons erat illimis nitidis argenteus undis, ,, Quem neque passores contigerant. His verbis is chiara fontana Τ.
is Spargeanfauemente momoraudo.
89쪽
ri V pastori appressauati,ne bifolii. Illud omittit breuitate Odes coactus,M Neque passa monte evella
,, contigerant,aIiddvepetus,quem nulla volueris, ,, Nec fera turbarat,nee DUM ab arbore ramus.
Nee desilies imitator in arctum , de pedem proserere tu dor vere aut operis lex Nisi adiecisset, imitator, & operis lex, esset allegoria. Clim veto adiecerit, apertis permixta est ut apud Ciceronem pro Milone,Equidem -- teras tempestates, & procellas in illis duntaxat fluctib concionum semper Miloni putaui esse subeunda s. Ioarctum ) Vbi angustiis coactus non possis Omnia persequi, quae susceperis imitanda. Praecipit autem cogentibus angustiis non egre/iendum ultra fines in imitatione, cuhis intenti inceptum propositum m inime persequamur.
Operis lex Vt in Francisco Petrarcha ostendimus, qui si circa Ouidij imitationem latior fuit setfecisset profecto,
quod minime breuitati illius carminis conuenisset. dι pedem proferre pudor vetet Vnde no possis sine maximo pudore omnia quae susceperis imitanda, persequi. Ner se ineipies, ut friptor Creticus olim: Fortuuam
Priami eantabo, nobile bellum Sequitur vltimum p ceptu de pleniori tumidiorique principio vitando ea in Epopoeia, quam in tragoedia. Incipit aute ab Epopoeia, ut quasi tacite argumcnto a maiori idem probet in uno quoque poematum genere faciendum. Nam si in Epopoeia,qu grauitate omnia poematii genera precellit,ait principium lene esse debere: quanto magis in tragoedia,& comoedia idem videri debet 3 Tale autem esse debere tacite affirmat ex comparatione,&similitudine adhibita, ut potius mediocre sit, quam turgidum & inflatum: quale Lucani, & Statij videri potest: elim adeo tumide uterque exorsus fuerit, ut non sine asiperitate quadam proseratur & illud, ,, Fella per AEmathiopias quam eluilia eampos,ri I sique datu celeri canimus popuI Mepotentem
90쪽
INTERPRETATIO 91,, Insua victrici conuersum viseera dextra. Et illiud, ,, Magnanimum Eaeidem,sormidatάmque tonanti,, Progeniem,patrio vetitam suceedere coelo. Quis igitur non reprehendat Cyclici illius asperitatem & Homeri lenitatem non commendetZ cum ille, nubes,& inania captans, Fortunam Priami eantabo, nobile bellum. Hic sedatius, se Die mihi Musa virum,eapta post rempora Traiaue ui mores hominum multarum vidit, es. Quare ut nihil est in natura rerum omnium, ut Ciceronis est sententia,quod se uniuersium profundat, & quod totum repente euoleti sic omnia quae fiunt, quaeque agu-tur acerrime,leuioribus principiis natura ipsa praetexuit.
Nam cum semper augenda sit ipsa oratio, ita debemus incipere, ut humiliter exordientibus in altiora insurgat dicendi ratio: non autem eiusmodi initium facere,ut in cipiens a tumiditate oratio, in extremam humilitatem postea desinat: quod quide a Virgilio diligentissime se uatum videmus: cum in septimo, in sex posteriorum librorum propostione non statim inceperit, Dieam horrida bella,
, , Dicam aetes ictosque animis in funera reges,ri Threen. que manum δοt quesub arma eoa Iam, , Hesperiam. Sed a mitiori principio semper gradatim ascendens, Nunc age qui reges Erato,quae tempora rerum, M auis Latio antiquo fuerit tm,aduena classem ,, Cwm primum Ausoniis exercitus appulit oris,M AExpediam, ' prima reuoeabo exordia pugnae. , , T. vatem,tu diua mone.Dicam horrida beta.
Et quae sequuntur.&Franciscus Petrarcha in sua Metamorphosi, non ut iunctura orationis postulabat, D Perebe eantando ii duolsi disaeerba, , , Canters,eom'io misit in libertade, M Nel dolae tempo de la prima reade,