Marsilii ficini ... De christiana religione aureum opusculum post omnes impressiones ubique locorum excussas a bene docto theologo adamussim recognitum ..

61쪽

De christiana Capta

re adisse libsi:at resurrexisse. Plutarch' pterea scribit:oracula teporibus suis unomes duobus exceptis:. toto iam orbe extincta. Audi qua uoce de hoc priphyrius conquerat: Postea inquit illesus colit: nihq utilitatis a diis consequi possumus. Si dii sunt:o γ' phyri: quare uitibus suis ictu uirtutem non deprit mut. Sed audiam' magnum illum tertulianu apud romanos iudices sic orantem. Agatur huc iudices aliquis sub tribunalibus uestris: quem demone agi consteri iussus a quolibet christiano loqui spiritus ille:tam se demonem confitebit de uero q alibi deu det falso. Aeque producat aliquis ex iis: qui de deo pati existimanturinisi oes eiusmodi spus se demones oen sessi fuerint xpiano mentiri n5 audentes: ibide imus christiani Dcacissimi saguine fundite. Quid illo opere manifestius:'quid hac phatione fidelius 'simplicitas ueritatis in medio est.uirtus illi sua adsilui: ninu Iulpicari licebit magia: aut aliqua eiusmodi fallacia heri. Atqui omnis hecnta in illo dctatio et poeitas de

nomiatioe xpi ualet :ita de contactu :del afnatu nostro etia de corpibus nostro aperio excedunt inulti: Mdolentes: M uobis psentibus erubescetes:credite illis cum uerum de se loquvns: a metientibus amitis . Nemo ad suu dedecus mentitur: qn potius ad honorem christianis ad probanda ueritate collentibus se deos palam esse negat neqῖ alium deu respρdent pter unucui nos mancipamur: huc usqῖ tertullianus. Lactantius scribit suis teporib' hoc publice quotidie comulsi fuisse.Cu gentiles suis demonibus imolaret: si assistebactilias cruce signata stonte gerens ne 3 res ni a

poterat consultus reddere uates:neqῖ poterat demones in uiscerib' bestias futura depigere:ati bac iuu

62쪽

Religione . XXII XYXIII

Dcausa inqt precipuam malis regibus xpianos perses quendi. Non enim aduertebant signo crucis tanu poetentiore:demonas tanq debiliores inde fugari. Mersto socrates: plato: M uarro quis latenter po turba superstitiones gentiliu denserui iesus deni illas pdidie ne holes pderent. Greci atq; romai paulo ante xpi lumen ceperant aristipi:epicuriq*contaaiosa impietate magis i dies magis. corrupi. innuerabiles xpi exeplomartyres ubiq; getiu ptim illiterati:pti litteratissimi

cu pietem uita dei unius: futuret uite gfa Orsus contemneremGotra aristipicu epicureumqῖ uenenu me dicina hominibus salluberrima porrexerui. Pretereat iniquissime apud multas gentes leges extabat. Perlamatres suas nephandis nuptiis cognoscebat.Hnanis scyte carnibus uescebant.Carthaginenses aliiqῖ per multi homines:immo et filios iugulatos demonibus sacrificabat. Massagete:ac derbices ppinquos: Sc amnes suos cu c6senuis ben t imolabat cament, eoν epulahantur.Bactricanibus ad hoc ipm nutritis senes obiciebant. Scythe eoa:q a defunctis amati fuerant: in uos infodiebat.Tibareni uiuos seniores suos precipitare. Hircani: caspiiqyrapaci auid genen :canibusq; plicere soliti:illi usuos:isti mortuos. Hecta multa generis eiusde prius religiosissime faciebat. Sola deide christi: discipuloruDillius pdicatioeundim truculetissima hee pestis expulsa: factum est etiam :ut pauciota res:uel corripiant a demonibus: uel a se ipsis iterimatur. Iudei ante xpi aduentum ut plurimu)legis mosaice:yphetarumq; suo' sola superficie attingebat. Christus aut eiusq; discipuli pstetissime do eruntriundos diuie metis sensus liceis: imo diuinis oculis Penetrare:qs etiam iudeus philo testaturi ubi de ore Marsi. de chri.reli. E

63쪽

De christiana, Capta

platione disputans comendatacume:Zc sanctimonia christianoru. Prisca gentilium theologia:in qua zo3 Daster: mercurius:orpheus: a aophemus et pytha iras consenserunt :tota in platois nostri uoluminibus.

continetur. Misteria huiusmodi plato in epistolis ua ticinatur: tande post multa secula hoibus manifesta fieri posse. Od qdem ita contigit: na philoniS: nuo. mentit ibuspmu cepit mes priscob theologori in . platoicis chartis intelligi: uidelicet statim post apsos apostolicordi discipuloru conciones: dc scripta : diutino enim xpianoium lumine usi sunt platonici ad di/Minuplatonem interpretandum. Hinc est: magnus Basilius: M augustinus pbant: platonicos iOanis eua.

gelidi misteria sibi usurpauisIL Epo certe reperi prest opua numenti: philonis: plotini: tablici: proculi mistiteria ab ioane:paulo:yerotheo: dionysio artopagita accepta fuisse. cquid enim de mete diuina ange' ceteris au theologiam spectantibus magnifi/cum dixere: mani seste ab illis uiurpaverunt.

g pstus est idea: Sc exemplar uirtutu. Cap. xxiii. Vid aliud xps suit 'nisi liber quidam mora

t in li diuine philosophie uiuens de celo

missus: Sc diuina ipsa idea uirtutum hilanis' oculis maifesta.Huc igitur oes :huc indetamus oculos:ati mente:hic uera sapiam nos doce hitry rudes olim homunculos subito teddidit sapientes.Hic rectam iustitiam qui nihil possedit ε prium: atl qcr suum est: deo: bc hominibus tribuit: deo adepaternam: N plus il paternam uenerationem :hoibus uero fraterna beluoletia rais cura. Hic magnaimitate: sortitudineipstantissima:qnihil in terris cocupiuit tanquam magnussi nihil timuit tanqua duru. Hic temperautiam

64쪽

Reli pone XXIII XXXIIII

temperatiam singularem:in quo uix pruni animi mo . tus:Milli sidem remissi: bc decetes apparuerunt. Hic masuetudineincredibilem:qua supbia societatis humane: peste penitus expellamus: qs enim malaetior illo: et cfi summus olum esset: se i is adequauit. Hic ardentissimam in oes homines caritatem: qui no sibi tantur veru etia toti hoita generi uixit: u 8c mortuus

est Iibeter: ut ceteros a morte redimeret. Hic conte

um: erroribus atra morbis sepissime rebus diuinis c5tepiadis icubuit. Aui' uite testes nobis sui scriptoresudem ab initio plures: ciumqet grauissimi. Imitatostres uero a plurimi: oc mudus deniq3 uniuersus: ostendit se chiristus publice hominibus breue tempus. Noenim quoad illu decebat ultra: M illud nobis sufficiebat: tot uero patrauit miracula: ut ioanes dicat:si scriberes singulati: ne mundu qdem ipsum libros capere posse. Vita eius ut pote celeDerrima:cunctisqῆ mira'

bile plures Q qtuordecim scripsisse tradunt. soli in illi in usu sunt: aut aliqn fuerunt: a no humana.sed diuina scripsere manu. Quales sunt mathe': mars: lucas:ioanes:mathephebraice scripsit: cui'testu hebraicu nieronym' inqt:ipibus suis i bibliotecha paphiuextare: sibi et facta fuisse transcribedi illius facultatea nazareis Q in bersabe: Sc p syria hoc uolumie utebatur.Panthenus et stoicus xpi martyr cu uis ad india interiorem xpi uerba predicado penetrauisset. iuenit ibi tu bartholomel apostoli semina. to et mathei he/hrascu evagellu:secumqet attulit. Hec eusebius: reliqires:qui dicuntur euageliste: grece scripserunt. Lege

65쪽

Dectrissiana Capsin

probatum satis ab ignatiorae origene: fc ab hieron 'mo ex hebraica lingua in grem:latinamq; conuersa hec ab hieronymo. A ic in hoc uel maxie christiana elucet ueritas: q1 christianorsi cetus ab ipso exordis haud temere quoslibet scriptores admittit: sed saetos simplies sobrios:et eleetissimos. Qui uero ex primis illis in precio sunt:partim christum ipsim: Ptim eius discipulos audiuerunt:q M si diuerus linguis: temporibus locis scupsersit: M alter alterius Mipta non uis deruimili sorte ioanes: inde tame ubiqῖ duce ueritate confirmauersit. Apparet interdum in illis quasidiis sona queda in rebus minimis dissimilitudo: nunet reuera cotratietas. Unde simpliciter uidetur alter seorstium ab altero historia conscripsisse:nullus tamen horum seorsum a ueritate. Miracula uero tam multa a magna: ta publica: tot annos in iudea: MierusalE ubi laeta diciatur: predicauerunt: ut ostet illos ueriuima predicauisse. onam pacto falsa asseverando obtinere in re tam ardua inter homines eruditimmos potuissent:unde nam admirationi essent: si pugnat inter se dixissent:nisi duces illi re uera inuicem coueisset

christianum regnu fuisset subito dissipatum. Euageliste: M apostoli de christi uita:doctrinaq*comuniter multa dixerunt: qR; propriss aliqd in medium attulit. Sive enim quilibet uniuersa dixisset: supernutus uideretur numerus ceterorum: siue singuli quedasolum:aἘς noua continuatio: M auctoritas hiltone tolleret.Certe id:quod mirum est:talia sunt:matheimam: luce:ioanis: petii:pauli:iacobi:iudescripta:ut

in rebus principalibus plures testes adsint. Ac lite stes omnes audiamus: nihil superflue: bc importum repetitum uideamur audisse.

CAuctoritas

66쪽

Religione XXIIII XXXu

es Auctoritas sibyllarum. Cap.xxiiii Arro philosophus in libris diuinare rerum

uecem sibvllarum nota: lpa: patrias diligenter comemorat: atqῖ ad id scriptores mul' tos testes adducit. Affirmat preterea libros sibyllinos fuisse apud romaos in sacrano oditos: ubi sindecimuiris: ta quibusdam sacerdotibus ad hoe destinatis custodiebantur. Addit tutius romanos sex libros illos cumee rssinate tarquinio a quada anicula cocrematos restituitae ex aliarum sibyllas uersibus: quos missis per orbe legatis diligentissime colleaerue tres iῖitur libri apud eos erant cumee: reliqui alia orum .Hi uero libri nullo titulo:seu nomie: ius hauessent:discernebantur: pretersierithree: que carmini nome fusi inseruit: carmina hec romani de rebus maximis cosulebant: neqῖ cuilibet licebat aspicere. Maroni tamen augusti: Iactantior costantini familiaritate lFere pmissum existimo:aliisq3 nonullis magnis: doetisq; viris:impatore interdu: bc custodibus cocedentibus. Laeliantus erso costantini familiaris testionia sibyllau: que Schnito adducit:exeas libris: qui tune extabat:roma nondu a quoq expoliata :ac ne potuit.Scripsit aut illa ad costantinu. Non igitur illi mentiri licebat:uel docto iperatore: uel ceteris eruditis:ubus tuc tam italia q grecia absidabat: ac no nulIi adhuc christianos scriptores :uel in mimis grauitercaluniabantur. None uirgilius in eisdem sibyllas liis bris legit: que prophete e t euagesiste de christo loquutur: bc quod maximsi est: cognouit cumee sibyllepromissa ex textu:ut opinor: sibylle ipsius illis conuenire temporib': in quibus natus est tesus:quis ille: ut pes Iioni adularetur: ad eius filium nuo natu nomine is x

67쪽

De christiana Capini

i loninum oracula sibfle torqueret: quos nihil salonino: qui puer obiit:neqRegit quiri congruere potuit: congruit aut sicquid ibi legit iesu: qui teporibus illis est ortus. Sed quid illic uirgilius reperit tali uidelicet quoda tempore) quale illud fuit: sore: ut in ipsa ulti'

ma expectationis elate magnus quam ordo nasceres ab integro seculos euo dependens. i. eternus fili' ab et o patre dependens: aliqn etia nasceret in tepore. Quado. s. uirgo floreret:aurea rediret etas.i. in uirgine filius pulularet:& etas uere: beateq* do strie uigeret:ac noua 4 genies celo demitteret ab alto. Hec uerha exponunt antecedetia: cognoscimus. n. sibylla eae

uirone puris illu nascitus prensiciasse: quonia adia

ex terra: sed ex celo:id est deocin quo erat: ab euociscentem:carmia ipsa uirgilii huiusmodi sunt. Vitia mei uenitia carminis etas. Magnus ab integro sectos nascit ordocia redit ec uirgo: redent saturnia regnaria noua ygenies celo demittitur alto. Arbitror equide uirgitin huiusmodi carmia ex talibus sibylle uerbis qualia pauloante narraui: texuisse.Subiungit uirg. que apud sibylla legisse opinor.Leona Iceteferrea etate in aurea reditura: atqῖ eo epe secus eui sutuN.Totu hoc ad purgatione animo': doctrina'; chrisii ptinere uidetur: dc uestigia prisce fraudis irrita fore legerat puto apud sibyllam. Nue originale culi

ouam ab initio diabolica fraude concepimus: deleri debere:ipse tame cu musteria huiusmodi nequaqin 'telligeret: verba sibulle ita carmine coponebat: ut alium quenda sensum preferre uiderentur. Subiugit maro. God huiusmodi progeses deu uitam accipiet:diuisu uidebit: permixtos heroas:& ipse uidebit illis pacatum

68쪽

Religione XXIIlI XXXVI

Pacatumin reget patriis uirtutibus orbe. Videturibilegisse prole iliam sore desi deo natu: dei patns uirtute uniuersum mndu gubernatust: ta iudicatus : nihil et diuinon sibi fore secretu:ipsuma angelos oes mistustros habituril. Addit poeta eode rpe casus serpent in fallace ueneni herbam :& post multa addicit. Pauca tame suberunt prisce uestigia fraudis: quo sensu hec uirg. scripserit:nescio:satis est nobis:-habuita sibylla:qua nequaq intelligebat: opa pross illius: serpentem .i. mam demone ruituis: domadanis 3 sore herba uenenosamnat di fallaceudest Smonu uim: queantemstu hominis falsa reIigide:qsi uera fallebat: ab initio illos serpentis ha tu: 8c plante cuiusda oc' casi5e dcepat. Tentat demo adhuc anias post christit licet no ita cosequatur:ut ante: M ob hoc dictovit. Sup fore pauca fraudis uestigia. Porphyrius etiamfitetur mortales a mali&nis demotbus in scelera: falsaxcvreligioes induci oesueuisse ido diligenter in libro cxabstinentia disputat. Preterea progenie illa uirgu sic alloquitur. Azgredereo magnos: aderit latemp'honores. Cara ceu soboles magnum iovis incrementu.

Credo poeta nubuisse a cumea homiem illu expediatissim si: sobolem dei sore: no uiri: bc id quo nihil ma' ius exprimi p5t.Magnu dei incrementu fore:id esto paginem dei eterna: propagationet ipsius usi ad te/poralia:ati sensum: per qua dei regnu.1. beatoru numerus cresceret. Tanta suisse scio in marone prudenstriam: fc modestia: ut existimare nequea: eu tam uasta hypbole erga infantem filiu priuati ciuis polliois usurum fuisse: nisi talia queda supra modum ingentissyma sibyllinis carminibus hausisset. Sibylla etiam de implici hola:g no esset de': ta miranda nequaq Pnu

69쪽

. De christiana Captariasset. Sed audi a supba uirg. adiungat imbolam.

Aspice couexo nutante pondere mundu. derrasq3rtra lusi maris celumipiundu. Aspice uenturo te' tentur uiola secto. Forte sibylla laripserat seboleil tam dei ab elementis: celisi honora nda. Honorauit aut iesu celsi eclypsi: aer ignis 3 crinite fulgore:aq cum dietis eius paruit: pedest sussinuit: terra motu:cu tystberio imperate cruci affixus fuit. Postremo exclamax ita: quis quid petat ignoret. o mihi tam longe maneat pars ultima vite. Forte sibylla: quod ec ε phete optaueruntediem christi uidere optabat: actum pristmum uita decedere: p cu sumeon optasset diu: fuisset qῖ in senio consecutus exclamauit. Nunc dimittis seruum tuum domine secundum uerbum tuum in pace. Quia uidersit oculi mei salutare lusi: dc que sequunt. I estimonia sibyllarum de in isto. Cap. xxv.

ibi a sibyllinos: sicut in supioribus diximo

senatus romanus habebat. in illis laesatius impatoris costatini familiaris queda legit ma Tnifeste ad christu dei fili vptinentia. Primum quide illud erithree iubi deu bdicat nutritore Oium: ςreatoreqῖ: aut dulcem spiritu oibus tribuit:ac prin 'cipem olum ueos fecit:rursusqa ait: ipsum dedit de fidelibus hoibus honorandu. Et alia sibylla precepit nunc oportere cognosci dices: ipsum tuum cognosceden: qui des filius est. Hoc est qd legitur apud davide dixit diis diro meo sede a dextris meis. Ite:ex utero ante lucifes genui te. Item: dixit dias ad me filius meps estu: ego nodie genui te: ta apud salomone deus eddidit me in uiaru sua' initio in opa sua ante secuyla: fundauit me in principio ante 5 terram faceret: Mpaulomaein pararet talos adera reliqua. CH/

legit

70쪽

RHigione XXV XXXVII

I itpreterea laetarius de christi opibus: bc morte ex tibvllinis libris talia :mortuos relurrectio erit: claust. dorum cursus uelox:surdus audiet:ceci uidebui: lo' quetur no loquetes. Quod etia ita cecinit isaias:osortamini manus resolute genua debilia:consolamini a estis pusilli animi: nolite timere: nolite metuere: domi nus noster iudiciu retribuet:ipse ueniet:& salvos faciet nos: tunc aperientur oculi cecorsi : bc aures surdora audient: tunc saliet claudus sicut ceruus:et plana erit lingua mutoru: qa rupta est in deserto aciua: riuus

in terra sitienti: quod baptismi tempus significat. Ve:rum sequamur: quod collegit lactantius ex sibyllis: Panibus simul ciuinq;: bc piscibus duobus hominuquinq; milia in heremo satiabit: Sc reliquias tollens duodecim cophinos iplebit in spem multorum et uenotos copescet uerbo: sternet insanum mare pedibus pacis: fideq; calcans fluctus pambulabit; morbos hosti minum resoluet: uiuificabit mortuos: arcebit dolores' a multis:oia uerbo agens:omnem infirmitate curans Miserabilis:ignominiosus: in sormis: ut spem misera bilibus prebeat:in manus infidelium iniquas ueniet: dabunt do alapas manibus incestis: et in pum ore expuent uenenata sputa. Dabit uero ad uerba simpli citer sanctsi dorsum: colaphos accipies tacebit: nequis agnoscat: qa uerbu:uel unde uenit: ut mortuis

loquatur: ta corona spinea coronabiliad cibu aut sel di ad sitim acetu dederuta Inhospitalitatis hac monstrabsit melam:ipsa.n.isip ens gens tuu dcu no itelle xisti ludentem mortaliu mentibus: sed spinis coroasti horndu sel miscuisti. Templi uero uelu scinder: α medio die nox erit tenebrosa nimis tribus horis: Mavortis fatu finiet I tibus diebus somno suscepto:et