장음표시 사용
101쪽
Daemonum non esse absque corpore. Cum enim animadtieeterent Daemones in Deorum mandatis exequendis, & suis muneribus obeundis huc,& illuc moueri,& in varias mundi regiones excurrere, atque arbitrarentur huiusmodi pros chiones, & tam varios accessiis , & recelsus non sine corporibus perfici posse,senserunt Dςmones habere corpora,quibus
mouerentur,gradum sisterent,& diuersa loca mutarent. Haec oorpora ex aere composuerunt, quod Daemones, ut ad inforiora delabantur,& ad superiora efferantur,corpora expostulant aerea,quae sunt grauitatis,& leuitatis participatione modificata. Atque haec de corporibus Daemonum, redeamus ad ipsorum osticia,& munera. Per hos Plato in Symposio autumat cuncta regi de nunciata, varia naturae miracula fieri, omnesque species praesagiorum oraculorum, & afflatuum explerti. Hinc Porphrrius afflationem diuinam definiuit motione mentis una cum inspiratione Daemonica,censuitq; hanc multis,uarijsq; modis pei fici, quod tribus oraculis e multis cominmemoratis uno Colophonio,altero Delphico,tertio Branchidico co firmauit. Erat in Colophone sons subterraneus,cuius aqua degustata, & peractis omnibus sacrorum ritibus ad hoc pertinentibus sacerdos ad Daemone capiendum praeparabatur,& Daemone correptus dabat vaticinia. Pythia in Delphis
duobus modis Daemonem suscipiebat,uel per spiritum quendam tenue, & igneum ex ore antri erumpentem,vel sedes in tripode, qui Deo erat consecratus. De qua re Strabo lib. s.
Geographiet ita scribit: Auctores certi memorant diuinli ipsum domicilium profundam, ct curvam esse speluncam non admodum lato patentem ore, atque hine auram reddi sacro Uy ante numine. Excelsum autem boIlio imminere tripodem, quem simul atque πι- rhia vates instenderit hausto diuinitatis sipiritu responsa edit partim
nretro, partim oratione libera. Foemina in Brancis fatidica quatuor modis Daemone nanciscebatur, nam vel sedebat in axe, vel manu tenebat virgam Dei munere concessam , vel pedes, aut limbum in aquam immittebar aut denique ex aqua varosem hauriebat; his omnibus modis ad Daemonem extrint
102쪽
clis eicipiendum reddebatur idonea. Nec vero credendum est illis, qui caullas amatus in res naturales conantur reuoc re, quorum cum Variae,multaeque sint opiniones, duae tamen Omniu maxime celebrantur. Prima caullam affatus refert in humore melancholicu,quo qui abudat,in ipsis ea pars animi, qua imaginamur, corporis alterationibus vehementer como uetur,eiusq; mutationes summopere imitatur; quod manifestu saciunt frequetia visa,& somnia,quq istis varia,& multiplicia offeruntur. In hanc sententia luit Ailli. r. probi. lecti so. In
quibus,inquit multa,ct frigida bilis est atra bistolidi sunt, ct ignani. In quibus permulta, calida,ij perciti, ingeniose orasti, μυ- pensi ad omes excandificentia, s cupiditatem; nonnulli elia loquaciores . Multi etram propterea quid ille calor sedi mentis in vicino est, morbis vesauiae implicantur, aut lactinctu lymphatico inferuescunt: ex quo Sibilar esiciuntur, O Baccba, o omnes, qui diuino spiraculo instigari creduntur,cum scilicet id non mo)bo, sed naturali
intemperis accidit. 3 Iaracus cluas Dracusanus poeta etiam praemotior erat.da mente alienaretur. At quibus minus ille calor remissus
ad mediocritatεsit, timorsus melancholici quidε, sed long/ prudentiores. Secundet opinionis autoribus libitu suit eande caul Iairi conijcere in halitus, Sc vapores e terra exhalantes,qui in corpus admisti temperie in animis ingenerant insolentem . atq; vim praestant ad sutura praesentienda. Huius rei illud asserunt argumentum, qubd ijs in locis, in quibus oracula petebatur. e terra exhalatio efferebatur, qua sacerdos oraculo praeposita correpta, & in furorem acta futuros rerum euentus praedicebat. Neque alicui videatur incredibile terram sundere vaporem, qui animis enthusia sinum, de suturorum praesensiqnen, inserat,quandoquidem memoriae proditum est in terris multa fieri,& manare,quae cuiuis possunt magnam mouere admixationem. Huius opinionis meminit Plutarchus lib. se decoracul.& Aristoteles videtur illi calculum suum adiecisse lib. de mundo ad Alexandrum cap. .ubi haec habet: Multis in i
cis orbis exitus 'irituum pari ratione patefacti sunt, qui partim s natico furore asciunt bominespropias accedentes, pretim tabifica
103쪽
ui ab umunt, partim fatidicos assiciunt, ut Delphici, O LAMPI,
sunt quiprorsus enecent, ut ιn Phrigia. Ex his putant huius opinionis assertores se facile posse rationem reddere des ctus oraculorum,nam vis illa terrae, Sc exhalatio, quς metem furore concitat etustate absumitur, quemadmodum multis in locis metalla defecisse,amnes exaruisse,& moles evanuisse histori attestantur. Haec Platonicis non videntur probabilia, nam quδd vaticinium fiat ex praesentia Daemonis deforis venienus, constat ex eo, quδd sacerdotes antequam dent reo sponsa,multa sacrificia factur, sanctimoniam obseruant, quibusdam diebus abstinent cibo,& venere,latent in siccessu de paulatim incipiunt illuminari, quae omnia non obscure de-elarant prouocari Daemonem extrinsecos ut adueniat, ali quin nisi Daemon sorinsectis accederet, haec nullius essent utilitatis, & necessitatis, atque sine tot sacrorum ritibus faciale,promptumque esset oracula impetrare. Praeterea afflatum non esse opus animae,vel corporis, nec caussam in his habere inde potest intelligi, quod asmatus fatidicus agit tum in prindicendo, tum in efiiciendo super omnem humanae naturae consuetudinem: Non potest autem homo vel aliquid homi nis ea praestare, quae propria sunt naturae diuinae, de omnino superant hominis conditionem, quoniam neq; possunt prae stantiora a deterioribus generari.Caussa igitur huius est duntaxat ipsa diuina,vel daemonica potestas, quando scilicet vij, vel Daemones comprehendunt omnia, quae sunt in nobis, &exterminant penitus propi iam a nobis animaduersionem; proseruntque sermones per hominem quidem,sed non cum ipsa cogitatione hominis, & voces emittunt per os serentis extra se positi, dum videlicet quaecunque sunt in nobis, se Uiunt tota numini,ceduntque soli dominanti actioni diuinς. Quapropter Iamblichus voluit amatu concitari nihil aliud esse, quam totum a Deo animum occupari, & contineri; ex uo consequens est veluti accidens extasis, & alienatio qu
am. Hac ratione veteres Platone in Phedro astirmante vati-cimum nominarunt id est,furorem,&artem,qua se turum
104쪽
tum discernitur μανικήν, qm soli diuino furore correpti vetὸ
vaticinantur; posteriores aut interiecta Y liteta illud nunc
parunt μαντιαν, & hanc μαντικην. Sed ad id, quod nobis
in propositit,aceedamus. ἰmominis arte magica veteres at
tribuerunt,quippe qui in cognitione retia naturalium homi-gibus longe luperiores proia tenent, qualis sit rem mortaliusocietas, quid cuiq; conueniat,quo diuersae res in concordia redigantur; atq; per has naturae vires quς hominibus sunt inexploratet multa possut,multaq;essici ut quς hominu profectuesuperant cognitione,naturae in potestati subijciuntur. Quam. Obre quicunq; Daemonibus fuerunt vel naturae familiaritate contuim,ut Zoroastres,vel veneratione dilecti,ut Apollonius Tyaneus , summi magi euaserunt,hisq; inges est nominis gloria parta apud mortales ob multa ab illis edita suis temporibus magicae artis opera, in quibus Hierocles Apollonium Cunis To Dei filio aequare ausus est, cuius impia opinio lib. uno ab Eusebio fuit bellissim E resutata . Amplius Daemones admirabilis prudentiae participes,& acuto ingenio,ac tenaci memoria priditi in particulari mundi prouidentia sese
exercent,quorum alij l .mssimas terrarum regiones moderantur, nonnulli ciuitatibus sunt praepositi, & quidam hominestant ina amplexantur,qui Genii appellantur. lndiget quippe natura generis humani nimiam imbecilla sufragio melioris,
praestantiorisque naturae . Quam ob caussam creator omnisi, re conseritator Deus volens elle hominum genus his prcsecit Daemones, quorum auspiciis in tetrum hoc corpus deiiceretur,atque in hoc vitae munere obeundo dirigerentur,quique proinae in rebus dubiis ellent primo nitores,mala auerteret, Dona prosperarent, nutantia fulcirent, obscura dechararent, rationem perficerent, perturbationes temperarent, fortuita subministrarent,sa talia complerent, &aduersa sidera corrigerent. Hos Daemones, quos appello pro Prios custodes, singularesque praesectos aiunt Academici elle actionum omnium inspectores,& cunctarum cogi attonum exploratores, ipsosque huius corporis fracto carcere animabus assistentes eas ad
105쪽
iudicem deducere singula suo vel approbantes, vel diluentes testimonio. Eosdem inquit Plato in Epinom.tum somnijs,&vaticini js, tum voce vel a lanis,& corpore vegetis,vel ab ςgrotantibus, ac valetudinarijs edita nos multum adiuuare, & in ipso ε vita excelsu nobis sese osserre, atque nostros animo pulsare. Atque hinc fit, ut saepe quidam e vita migraturi esse quid diuini pret seserant,quod Socrati contigisse memoratur, qui morti propinquus Anytomenophonte attestante praedixit vitam nlij,qui tunc modestus erat, re flagitiosam. Idem a falsis accusatoribus in iudicium trastus iudicum suturam Poenuentiam, accusatorum ruinam, &ciuitatis s editionem praesagi uit. Scripsit Possidonius Stoicus Rhodium quendam morientem sex aequales nominasse,& qui primus eorum, qui secundus, qui deinceps vitam esset cum morte mmutatu vias diuinalle. Phaerecides Syrus moriens victoriam aduersus Magnesios suit vaticinatus. Haec , & alia huiusce generis quam plura Platonici rentur Daemones illis hominibus , quibus sunt addicti, significare, quae mox isti praenunciantes in animo aliquod praesagiens diuinum habere creduntur. Caeterum plures Daemones nequaquam adsunt unicuique alii alias custodientes corporis, & animae partes, ac habitudines, quod Porphyrio fuit probatum statuenti in ipso corpore diauersos Daemones reperiri,quorum alius sanitatem, alius pubchritudinem,& alius aliam in hoc habitudine curet; ac prς terea asserenti alium Daemonem regere corpus, alium ani mam, & alium mentem, sed unus tantummodo praesidet totuducens, & toti ubique assistens; quandoquidem, ut inquit Iamblichus, absurdum est animal else unum , & Daemonem huius praesectum multiformem existimare. Neque adeo laboriosa est totius hominis Daemonica administratio, ut ad eum gubernandum sint plures Daemones accersendi. Eundo praeterea falsitatis nomine damnamus, quoniam quandoqHeputauit cuiusque mentem particularem elia Daemonem Prae sidentem, eumque hominem esse ευό-όανα, id est felicem, qui habeat mentem sapientia praeditam. In qua quidem re
106쪽
De prouidentia liber v nus. bb
eonsentit cum Timarcho Ch ronensi, qui apud Plutarchum Lb.de Socratis Genio id vocat Genium,quod ab interitu immune est,& plerique mentem appellant. Hic,& ille multum fallitur,q uoniam Genius, de nostra mens habent inter se magnam dissimili tudinem,haec enim est pars suprema anime nostrae,ille verδ iullii summi opificis nobis est addictus, per que recte regamur in iis vitae functionibus, quam sumus acturi. Permulta alia postem de Daemonibus afferre, sed de singulis dicere huius non est loci,neque disputationis.
Mens omnia moderatur, Wiuersums non consilio,
sdfluaprorsus natura condidit atque admi nistrat. Cap. XIN.
Overu's sortasse,quam res proposta exigeret, in his disquistionibus sumus progressi, sed parocant,quicunque legerint, his disgressionibus, in quibus non omnino ab re sore existimavimus, si quae disperse hinc inde apud Platonem, & Platonis sectatores reperiuntur, in unum, & ex ordine colligeremus, atque ob oculos legenda proponeremus. Nunc ad institutum re uertamur. Quamuis Platonici primam, ac generalem prouidentiam tribus supremis principijs accommodauerint,in his tamen administrandis noluerunt parem elle horum principiorum conditionem, sed asseruerunt Deum ab omni proxima rerum administratione vacare.& per Mentem cuncta gubernare; hanc in mundi curatione proxime versari; & ad Animam mundi potius fatum, quam prouidentiam cui suo declarabitur locoὶ pertinere. Mentem huius mundi curationi potissimum elle praepositam sentit Plato in Philebo , Phedone inlajsque locis permultis, in quibus tribuit Menti princi
patum, creationem rerum omnium , imperiumque coeli, Scterrae. Ex quo eandem vocat procreatricem, imperatricem,
Omniumque reginam sapientiam: Et in Cratyllo asserit Men
107쪽
tem,quam induxit Anaxagoras, et se tuitaria,& per omnia co- mea te omnia procreare. Istud piς; cie cose malui ab ideis in ipsa Mete postis, in quibus a Platonicis praecipue poniturro prouidedi; & ex eo perspicue de praehc di por, ci, illius, roprie existit prouidet ita, qd est tali operis sabricator,cuiusq; coignitio est abibluitisina. intellis ita persectissima. Huic sentetiae Numemus Pyllia ric' mam seste tali et,qui in lib.de Bono .Prtu u, inquit,Dea regem omniu ab omni opere cessare opotet: Creatorem νοὸ Deum omnia gubernare dicimus quo interior mens mittitur ad omnia, quae ad illius communicationem sunt ordinata. Et paulo post e Mucmadmodum agrkola ratio quaedam enad plantas relata, hoc modo sie habet primus Deus ad Creatorem: Trimus enim cum semen omnis ritaesitires omnes seminat; Creator
ποῖ plantat , distribuit, transferti ad singulos suos , quae inde iacta sunt. Et progressius aliquantulum: Gubernator, Halait, cum in pelago feratur. clauo inhaerti dirigit hastem, oculi νοὸ eius, o mens in alium ad aethera tendunt, securia nauiganti per maria
per coelum dirigitur: Non alio modo crevior, ne materia repellatur,
aut diffluat,barmonic8 ipsam ligauit, tanqua tu naui in ipsa insi. det. harmonic8 dirigit per ideas quasi per clauum gubernaris. ros citru non in coelum, sed in Deum superiorem, quem speculando discernendi vim accipit,quem desiderado motioncm accipit. Eandem sententiam sequitur Philo, a quo lib.de agricultura hae prodita sunt: sicut quendamgregem terram aquam,aerem,stum, quicquιd in his continetur vel stirpium, Nelanimalium mortalium, diuinorumis adhaec coeli naturam, Solis,ac Luna carcuisus, reuolum' tiones caeterorum siderum, choreasq, cocinnismas tanquampastor,
ac rex Deus regit iure, lege praesebo his Verbo primogenito filio, qu)d curam sacri huius gregis tanquam magnus prorex in se, rectipiat. Idem lib. te plant.Noe. Si quis, ait,pudorem huius disscutitatis non explicata velit sugere audacter dicat nulla re materiata machinam mundi construari, sed verbo aeterni Dei sempiterno, quod a mediss ad extrema, o ab extremis ad media se extendens decurrit per longura natura stadium cursu inuississim in unum conducetis partes eius omnes, conmingens . Hoc enimpater, quiv-
108쪽
De Prouidentia liber unus. Io I
nuit ipsum, quas vinculum quoddam constituit non rumpendum in
perpetuum . Merita igitur neque tota terra ab aquis diluitur, neque ab aere ignis extinguitur, nec contra aer ab igne inflammatur Dei verbo se interponente. Nec vero illi sunt approbandi, qui peruerse senserunt Mentem nequaquam hadere omnium procurationem, nam si omnium mundanarum Mens non esset
curatrix, sed quaedam in illius caderent prouidentiam, quae . dam minime, utrum ne maioribus prospiceret minoribus posthabitis an contri illis neglectis in nis curandis omne tuum studium,& operam collocaretὶ Si secundum asseris, qtiam egregia, & composita erit haec ratio prouidendi λ nam quod propinquius accedit ad Mentis similitudinem,ut bono rum ob ea defluentium magis sit particeps, rationi consentaneum videtur. Si primum, lentem iacis imbecillam,quippeque maiora custodiens non habeat sitis virium in minoribus protegendis; aut certe negligentem, pigritiaque, & mollitie detentam . Uerum enimuero cum nihil Mentem effugiat, ipsique possit omnia, ac summa bonitate sit praedita, fieri non potest,ut propter pigritiam, aut ignauiam deserat mundi admina strationem. Deinde si ad minima usque nequit Mentis prouidentia permanare,ecquid est,cur maiorum compos mirum sit inops aut quo pacto minorum substantiam procreas non eorundem etiam persectioni dominatur aut denique
quomodo illi dissicilis est rei minimae gubernatio, cui Dcilis
fuit totius uniuersitatis procreatio λ Neque illud desen datur Mentem parua non curave, quia scit illa esse contemnenda, nam clim a Mente omnia sint secta, i pol sideantur, su a ipsi
possessio nequaquam est negligenda,quq est optima,& prouidentissima. Rursus facilius parua, quvn magna gubernatur;& opifices quanto ipsi peritiores sunt, tanto exactias, persectiusque una, eademque arte tum inagna, tum pusilla con
ciunt . Ergo Mens, quae sepientissima est, & vult, de potest
mnia curare, non solum magnis prouidebit; verum etia quae
sunt exigua, S facilius curari pollunt, administrabit. His adde, quod nullo pacto est rationi consonum a Mente ignorati sua
109쪽
sua opera,& quae ab ipsa quoquo modo esticiuntur. Enimn ro Mens distinctὰ,& persecte seipsam intelligit, & cognoscit
se mundi,& omnium,quae sunt in mundo, effectricem; atqui caussa effectrix ad effectum cum ex relatione dicatur,necessiarib conficitur ipsam distinctὸ, ac persecte cognoscere quaecunque ipsius sunt opera,& essectus. Ergo quia cognitio, ac prouidentia sese mutud complectuntur, Mens, quae res uniuersas optime perspectas habet, in res singulas suam accommodabit procurationem. Rectὸ igitur Zeno Stoicorum prine eps dixisse videtur; Deorum mente, atque ratione uniuersam mundi machinam administrari,neque verbid solum, sed etiam ab ijsdem vitae omnium animantium contuli, rebusq; Omnibus,vel etiam minimis prouideli. Nec praeterea illud admitti potest, quod quidam prodiderunt, Mentis scilicet prouidentiam non esse singulornm, nisi ut ad communem naturam reuocantur.Etenim si Mens intelligendo cuncta facit, de efiiciendo omnia intelligit, necessariu est, ut ab illius prouidentia ea omnia complectantur, quae ab ipsius intellige tia attinguntur. Intelligit autem non solum quae omnibus communissimased etiam quae unicuique peculiariter sunt dicata,& quibus unumquodque absoluitur, ac perficitur, ali quin confuse intelligeret, nec optimam possideret intelligentiam; ergo eminentissima,amplissimaque simul est illius prouidentia, de sese exercet in singulis etiam indiuiduis gube nandis. Haec omnia expressit Orpheus inquiens in hymno
ad Apollinem. Sunt Tibi totius confinia mundi, Est curae Tibi rerum finis, principiums,
Tu cithara totum dulci moderaris Olympum, Ter te cuncta virent
Et alibi. cuncta vides, cuncta audis, ct cuncta gubernas
Cuin dicimus Mentem omnia eiu cere,& mundum condere,id ita intelligimus , non quia Mens ipsum, quasi temporerrae cesserit, nam mundus iuxta Platonis dogmata Crantore, Plotino
110쪽
Plotino,Porphyrio, Iamblicho, Proclo, de plerisque alijs i
terpretantibus nullo ortu est generatus seculis omnibus imis mortalis, sed quoniam hic est a Mente, priorq; natura Mena est,quim mundus, quippe quae caussa mundi existit veluti eLficiens,sorma, & exemplar; mundi inquam huius,velut im ginis per exemplar illud existentis, eodemque modo inde
perpetuo subsilientis . Hic autem coelorum, ac terrarum O bis conditus est ab omni aeternitate non ratiocinatione quadam concludente faciendum elle, sed necessitate quadam cogente, ut hic sensilis mundus primum imitaretur. Etenimcdm mundus intellectualis nequaquam illius esset conditionis,ut pollet rerum extremum esse,quia primum erat, maxime verus, penitus impartibilis, totus vita, totus mens, in uno
vivens, simulque intelligens,atq; ea lege procreatus, ut illius esset exemplar, & sabricator; ac praeterea amplissimam haberet potestatem ad sensilem mundum producendum, necelle fuit ipsum aliquid sui in materiam infundere , ac immobile, quietum de cosistentem ad sui similitudinem uniuersum hoc corporeum construere. Illud autem condidit non consilio , &quo modo , quave ratione esset aedificandum ratiocinando, de deliberando, sed uno statim intelligentiae actu, virtu-etisque momento; consilium namque est prudentiae desectus, pertinetque ad eos solum, quos tempus metitur; itaq; Mens, uae est prudentissima, & tempori minime subiecta, nulla in-iget consultatione, neque in suis lanctionibus perficiendis meditando, atque deliberando ex aliquo in aliud proficiscitur. Amplius quae agunt per solam essentiam, antegressa deliaberatione non indigent,Quia neque errare possunt,neque de eo, quod agendo sequendum est, aut fugiendum, dubitare, ergo quia in his agentibus Mens in primis debet numerari, planum est praegredientem meditationem no esse illi nece iasariam. Istud a Porphyrio in Timeti commentarijs suit patefactum, in quibus haec habentur: Artes instrumentis indigent, euoniam nec omni materiae praesunt, nec dominantur omnino , erextra laborant: Potentiae vero naturales, quoniam ct perfectiores