장음표시 사용
121쪽
attributa, primum, illam per omnia pertinere,& nillil quas xiis minimum polle iplam essu gerer secundum, nihil omnitio ex ijs, quae cadunt sub eius ditionem, accipere, nec eoria
natura repleti,nec eis alicubi commisceri Deorum namque,
Daemonumque proprium est ita prouidere , ut nec guberna tis permisceantur, nec ueluti addicti asticiantur. Quod licet humanis animabus quandoque contigat,illis tamen hoc concessiim est diuina, uel Daemonica largitate . Itaque mundus Deorum numine multis secili is regitur, quam corpuς ab anima, quippe haec corpori alligata ipsum regit, ac moderatur, at Dii huic uniuerso prospicientes nullius corporis uinculo sunt constricti, sed soluti, suarumque actionum omini.Neaque fieri potest, ut illi diuinae prouidentiae ossicium exercentes. ullis curis, uigiliisque angantur,aura uita declinet,quam vivunt beatissimam, quandoquidem hiauacant dissicultatibus, quae in rebus administrandis nobis occurrunt, quaeque multas nobis saepe asserunt dubitationes , quibu& pei turbati ix aliquando post longam , diuturnamque cogitationem
quid commodius sit, decernere possiimus: Apud eos nihil est negoti j. nihil dubitationis, nihil dissicultatis. sed omnia
sunt expedita omnia certa,Omnia sicilia , aguntque semper, quae sciunt esse melioraia
Omnia huiusce iniuersitaris ita apte, O ordine sunt dis sta, ut nullus casui, O fortuna locus
U M diuinae prouidentiae ministelio mundus gubernetur, ratio flagitat nihil non esse ordinatu.& quae homines putant casa,& fortuito euenire, ea penes totius uniuersitati x administratores r ori ac Didine cis pensari. Ordinem namque nasci ex intelliis gentia nemo unquam dubitauit; qua de re citin Mentis, quα inter uniuersi moderatore L partes habet prςcipuas,maxima,
de perfectis sitna sit intelligentia, sane machina. mundana ex. Partis
122쪽
De Providentia liber unus. II s
,artibus diuersis compacta adeo ordinati ssime conspirat, α regitur . ut nulla autoritas calui,&fortunae sit concedenda. Adde quδdeuentus fortuiti ea de caussa solet accid ere, quia administrator uel non Oia conspicit,uel non omnibus dominatur, at Terum omnium constitutio licuenit in diuinae Mentis oculos, & potestatem,ut dictu sit nefas aliquod illim aspectum,&uim posse deuitare. Quod si, ut nonnulli ex Platonicis autumant, lux est sensus in caelo , atque radios ex inceprofluere est si .rgula persentire, sentiendoque facere,& facie dosentare, nullaque res in terrae uisceribus delitescat, ad qua radiorum vis non pertineat squod ex metallis,& lapidibus luminis uirtute sub terra genitis potest omnibus per raderi quis non putet Mentis radios his sub aspectum cadentibus piaestantiores in omnia diffandi ubique ungula procreare,&procreando conspiceres Huius illud Orphei in hymno ad Sa
aui princeps ortus, mundi partem incolis omnem.
Quamobrem quaecunque nobis accidant repentina , &inopinata praeter huius cognitionem non possunt euenire . Accedit, quδd persectissma. & optima Mens promidentiam sibi aiascit absolutissimam , ea Meio est, quae nihil ignorat, & nihil improuisum elle pei mittit. Atque mehercule sic totus mundus prouidentia quadam imperatoria, ut scribit Plorinus lib. a. de prouid est institutus cernente actiones, passiones, de quae adeste oporteat, alimenta,machinas, & Omnia necessaria; sicque procedunt singula ab illius duce sagaci qriadam,solertique ratione quamuis etiam nonnulla externa uidea a tur, abeoq; aliena) ut quicquid in mundo accidit. proprium finem habeat, in quem referatur. Demum quaecunque casu dicuntur eoenire, ea tib alicuius. Jepraecipue M cntis cognitionem cadere, ex eo datur intelligi, 'ubd clim euentus L rtuiti ex diuersarum caussarum concursu exoriantur, fieri nequir, ut eorum ordinatio ab ea sit causisse, quae tantum more naturae suas sanctiones perficiat: ea est ratio, quia caussa huiusmodi ad unum duntaxat dirigitur,ac
123쪽
proinde nullo pacto potest plures euentus inopinati eaussas inter se dispersas, & nullo ordine digestas ad unum effectum
per se redigere; quare sequitur, ut an ea sint, qnae cognitio rionis munere donata multas in se sol mav concipiat, easque inter se apte disponens rerum multiformium existat princia pium, & dissimiles caussas in unam euentus formam alijs improuis mirifieὸ congreget.Hinc Pioclus in com . in Tim. sertunam definiuit non caecam. & temerariam, sed diuinam , dc daemonicam potestatem in vianira exitum caussas diuulsas cogregantem. Et Plato in epist. cdm in cultisdam euentus se tuiti sermonem incidisset, ubi sortianae nomen usurpauit, cotinuo Daemonis nomen subiunxit: Saepe namque Daemones occulta quadam persuasione hunc hominem hac via , illum illa in eundem locum mittentes essiciunt, ut illi sibi obuian venientes enentum pariant sibi impinatum,adu peris autem praevisum. Ex his mani semim est omnia nutusce uniuersit iis ita distincte. ita ordinate esse disposita, ut nnitus casui, &fortunae locus relinquatur. Q lod quoque perspicuum erit. s quispiam secum ipse cogitet totam mundi machinam te ris circunfusam in omni dispositione, motuque eundem o dinem semper retinere,nec aliquo modo perturbari radhaeeterrena omnia certissimo ordine oriri, & Θccidere.No enim
fiunt quaelibet ex quibumbet, Nel mouentnr ad quaeliber,aus quomodolibet fiunt, uel mouentur, sed certis omnia modis, semperque limiliter suis statutis temporiabus. Si haec, inquam, omnia quis considoret, plane sentiet in hac speciosa rerum varietate nihil indistinetiim, num niat inordinatum , aut per- 22 clu
124쪽
De Providentia liberinus. II τ
In mando nullum malum es alicuius autoritatis.
3 ABEM Marione,ouia scilicet mundus diuina pro
uidentiae 1 ubijcitur, par est ci edere nullum malu' Vt in eo alicuius esse automatis, nam si omnia,quae
existunt,fluunt a Bono, singulisque ineli Bonum.
in continetu ue omnia, nimirum in his malum elle non potesti' Quod uel etiam ex eo non est impendiis obscurum interno, quδd omnis mutatio, quae uidetur mala, consert ad 4 Optimum statum uniuei si. Non enim mundus in misti disso-β lutione ullum patitur detrimentum, aut propriae perfectio 3 nis iacturam facit, sed uel elementa in suas, quas illis natura' dedit ad conseruationem, sphaeras reuertuntur, uel compo- situm aliud generatur: quomodo enim illius esset generatio, ν quod ex interitu alterius procreatur φ Itaque cori uptiones, i Mesectus,& caetera, quae uidentur nocere , quibusdam alijs; vehementer conserunt,& in caulla sunt, ut uires quam plu- rium, quae alioquin otiarentur, atque torpescerent, incile- chiones erumpant, suaque munia praestent. Hoc testanturi veteres Theologi asserentes nihil in mundo interire, quia, est secundus Deus, necnon uiuens immortale, sed corporai composta dii Iolui , dissolutionem vel 5 minime esse momtem, sed mistionis solutionem; solui autem unionem, non
ut ea .quae sunt, intereant,sed ut caetera iuuenescant.Quae om
nia a Mercurio confirmantur ; Simul quippe, hic inquit in Pi- man. mundus νniuersius existens totus quidem immobilis, partes autem eius agitabiles undique, nihil tamen corruptioni obnoxium. Sed inpellationes quaedam falsa homines turbant . Utque eiam xeneratio uita creatio est,sted latentis uita explicatio; neque corruptis mors en, scd potius occultatio, cum haec igitur ita se habeant, cuncta Amortalia.In eandem sententiam Anaxagoras, de Euripides dixisse uidentur nihil eorum, quae sensibus accipium tur, interire, sed in aliud commutatum sermam diuersam
induere,atque alterius procreationem facere. Quod si mori
125쪽
est corpus unum exuere, &alteraim induere , Uqti si per cna, quae in scena fingitur 10 tersccta, Incx uestem mutet, alte riusq; personam tu itinens in scenam regrediatur ; qui 'nam mali secum afferre pollunt huiusmodi commutationes imismo potitis censendum est maximas ex se sun dere utilitates ad lalutem uniuersi inultdm necessarias. Enichuero clim ea conditione insormis uniuersi materia sit in natura rerum coastituta, ut formas innumerabiles appetendo eas quandoque accipiat ad locius mundi persectionem,atque has simul omnes ob repugnantes ipsarum naturas nequeat sustinere, factu est, ut his continuatis mutationibus sermas in se omnes m
teria aliquando recipiar alijs alijs uicissim in ipsa succedentibus. Hae praeterea coi porum mutationes ad optimum habitum, &nouationem uniuersitatis vehementer conducunt,
quδd huiusmodi vijs unius uita alterius morti succedit,& ex
unius interitu alterius generatio consurgit. Fit ignis ex aere intereunte, hic ex aqua, aqua ex terra, de haec ex igne ad interitum accedente. Id ipsum quoque, quod mortem appellat homines, est perennitatis princi eium, de uitae sempiternae
procreatio, pereuntibus scilicet sua lege, suoque tempore corporibus,& animis fracto carcere ad proprium locum. propriamque uitae conditionem euolantibus. Quidem anima
ipsa nullum est malum, haec enim quicquid eligit, illud tanquam bonum sibi proponit,illiusque ueluti boni trahitur cupidicate. Et quanquam minus bonum anteponi irratori sit contra ossicium boni attamen huiusmodi electioni est consonu,prorsusque consentit legi iustitiae naturalis, qua sancitum est, quicquid ad deteriora vergit, deterius astici, uitamque subire deteriorem. Evadit pretierea animae eligenti bonum, quoniam sequitur nece ilario poena mam electio ipsa,moti que peruersa dc peccatum est,& poena )quae animam percutiendo,de assigendo illam prouocat ad odium prauae. electionis quo, fit,ut in taeteris rebus eligendis cautius se habeat, Sediligenter excogitet, quo modo queat huiusmodi prauaselectiones declinare. Huc demum accedit hominis animam
126쪽
i boni, pariterque mali notitia pei sectiorem euadere, atq;-msi formidine botii desiderio inflaminati. Illi igitur sunt. utique id di qui prouidentiam damnant, quod libera ex uoluntate imia profici scantur, multaquc malam uniue ista. t. eueni. ant,quoniam maiora bona inde eliciuntur. Cuni hisennsentit Clemens Alexandrinus lib. I. stromatum ; Dium
inquit. sapiemia. ct uirtutis, edi potentiae en vicium non sollim Mna fuerae Paceu enim. ut si ei dicam, Dei natura;ut ignis ca-Dfacete, O lucis illumiη sed illud quoque maxim8, ut id ruod.
ν maior aliquos ex Nitutiem en . ad bonum aliquem nem, et utilam deducat: ct utiliter iis, quς sdentum mala. utatur . eiusdem, semen trae est D. Aligustiniis in Enchir. Deus, irequit, ontu o itens nullo modo sineret malum aliquod esse in operibus Ris, nisi us
que adeo omnipotens esset. bonus, ut benefaceret etiam de mula Dionysius praeterea est summὁ diuinus; summeque Platoni cus lib. de divin. nom. non soldim censet Deum cognoscere malum sit bratione boni, ac penes ipsum malorum caussas esse beneficas uires; uerdm etiam ostendit malum habere nullam subsistentiam in hac rerum uniuersitate, quoniam maluuel ex bono existit, uel ex malo, sed neutrum possiimus tueari, ergo nulla existentia est malo tributa in natura rerum .Malum ex bono nequaquam existere, uel ex eo perspicitur,quias ex bono sit, non ellet malum, non enim boni est cicere nobona, quemadmodum nec ignis est sci sacere. Iam uero edm omnia, quae sunt, ex bono procedam natura enim boni est producere, atque seruare ; mali uerδ perdere,ac dissolvere) plus satis patet nihil eorum, qiue existunt, nec ipsum malum oriri ex malo. Praete rea si quςcunque tunt, pulchiu, bonumque appetiant ;& quicquid agunt propter id , quod
uidetur bonum, essiciunt;omnisque rerum intentio bonum
spectata ut principium, atque finem; nihil enim mali naturasbi proponens quicquam omnino rerum gerit quonam modo in ordine rerum erit maluis Amplius quia omnia, quae sint, uel ex Bono procedunt, uel sunt ipsum Bonum alumsi sit, aut in hoc, aut in illis erit ponendum: Uerum si omnia, quan
127쪽
quae sunt ex Bono, continent bonum, in his prosem malum
non erit: Et cam malum sit contrarium Bono,quonam pacto malum in Bono inerit Neo uero sentiendum est cum M nichaei et,qui Mago Zoroastrem sequuti finxerunt duo rein xum esse principia inter se contraria, & repugnantia, atque
alterum ex his bona praebere, alterum mala, nam si istud concedatur, nec Deus ipse a detrimento, molestiaq; procul a erit, siquidem non desit, quod ipsum quoque perturbet. Neterum hic uir longius progrediens, dc in proposita sententia
permanens monstrat malum non esse in Angelo, neque in Daemone, neque in anima, neque in natura, neque in corpore, nec denique in ipsa materia, quae rerum omnium est infima, suamque sententiam confirmat multis, ac uarijs argumetis, quae ex illius opere diuinissimo petantur. Atqui ambiistet aliquis si malum nullam es lentiam. uel generationem hahet, quae, qualiaue sunt ea, quae vulgo dicuntur mala. Ad hoc respondendum est ex doctrina eiusdem uiri Bonitatem per omnia sese diffindentem non solom ad illas, quae sunt circa ipsam substantias optimas accedere, sed ad extremas vique
proeedere; verumenimuero quoniam non omnia ad ex iapiendam bonitatem sunt aeque accomino sua, hinc fieri, ut alia prorsus Bonum participent. & alia magis mini .rise, pr Di natura ipsorum postulat. in aecunque igitur in mali, ni merantur, non sunt uere, ac simpliciter mala,se d bona minora.&imperfecta, fiuntque propter absentiam,& defectum maioris bonitatis. Itaque in corporibus non est uere aliquod malum, nam deformitas,& morbus, quae vulgo dicuntur nota, sunt desectus speciei, ordinisque priuatio: Haec autem no omnino mala sunt, sed minus bona , alioquin si pulchritudinis, specieique, de ordinis integra fiat solutio, i pium quoque
corpus in nihilum abibit : Quin etiam in animabus non est aliquod malum, sed quae in ipsis mala creduntur,fiunt ob asi sectionum, actionumque bonarum desectum, δ: quoniam aberrantes a fine ob infirmitatem propriam dilabuntur.Qu obiem in nobis siue in anima,siue in corpore non ita malum est,
128쪽
De Prouidentia liber unus I 2I
est quasi existes aliquid, sed tanqua desectus aliquis, per que
remus bonis persectioribus. Ab his Proclus minimὰ est dissentiens,qui in lib. de malo habet haec .Maluntq; ill in rctas intellectualibus, na proximae sunt ipsi Bono, neq; in animabus, corporibus uiue Ualis enim forma. authoritas est propria bono. Reliquu est igitur, ut malu in particularibus sit animabus, atq; cor
puribus.Neq; tamen in bors essentiss ex Deo natis, neq; rissus in naturalibus hora ui ibus; na ex Deo quoq; dependent. Horum igitur actionabus duntaxat accidit malu; sed Oaantu θ ctat ad hesas, no in amunibus quia eat u rationalibus, oti enim appetunt bonum; neq;
rursum in actionibus eam ratione careutibus; hae naq; natura ferunmrded ιn quada ea u inter se incongruitate, quam uucant asymmetriam: quantum draude spectat ad corpora malum non est informa, vult enim materia dominari , neque in materia, nam a ritu memnari, sed in quadam materia ad formam ineptitudine. V nd Oncludit malum omne .pi aeter subsilientiam este; & assirmat quicquid mali uidetur accidere lub boni conditione diuinitus colorari. Porro si quis etiam mala ad mi itat , velitq; ea,
quae ab ndoctis mala uocitantur,proprie, ac uere mala existere, attamen horum caulla neque in Deum, neque in Mente erit coni jcienda, nam Plato lib. 2 de Re p. vult Deum,qui bonus est,no omnium elle caullam , sed paucorum, multo enim pauciora nobis sunt bona, quam mala r Et bonorum quidem 1 olus Deus catilla est dicendus , malorum autem quamlibet aliam praeter Deum caussam quaerere decet . Itaque .Honae rum acculat stulte dicentem in Iouis limine duo iacere dolia plena sortibus, bonis unum, malis alterum; cumque ex lus lupiter Inuicem commistis impertit alicui, alias huic ben2 , alias male elle; Cui uerb ex altero datur, hunc vesanam famem super terras exagitare: Non enuri admittendum est Iouem nobis penuarium elle bonorum, atque malorum . Hac rario ne Plinarchus adductus lib. de Antime procreatione scriptum reliquit Deum non elle omnino opificem animae
nostrat, quoniam huius pars quaedam insitam habet mali porει ocm , nempe ea , fi e perturbationum contra rationem. 'exultantium
129쪽
exultantium continet Fontem, & Originem. A cuius opinio. ne Clialcidius non discedens incona. in Tim. opinatur Platonem dicere animarum quidem aedificationi Deum opifice praesuisse : eorum uero, quae animis subtexuntur,alijs diuinis potestatibus in serioribus munus, atque ossicium essit manis datum, ita ut purae quidem animae, Synceraeque, & uigentes, florentesque rationibus a Deo facts sint,vitiosarum uero partium animi, quae subtexuntur, hoc est irae, & cupiditatis autores habeantur hae potestates, quibus ab opifice Deo talis cura mandata sit. In eandem sententiam Philo lib. de mundi opificio fuit illud interpretatus I Faciamus hominem ad imaginem nostram; cuius uerba placet appingere, quae sunt.Dicat aliquis, nunquid opus est quopiam ei, cui obediunt omnia cum calum faceret, terram, o maria nulla egebat cociperatore homini
vero tam parvum animal, ac fragile facturus non poterat absque alieno adiutorio sivi et ipse uiribus e*ngere Huius rei caussam γerismam nicesse est Deum sesum scire, cata sim qua per com auras credibiles uiritur rationi consentanea, non est calanda; est aut m haec: Rerum, qua sunt in natura , alia nec uirtutis particibpes censentur, nec uitis, ni Ilii pes, ct bruta; illa quia inanima,
suapte natura imaginationis expertes; hac quia carent mente, ac ratione, Vitis ver), ac uirtutis tanquam domicilium videtur mens,
o ratio, in quibus commodὸ inhabitent: ialliae item sola uirture praeditae nihil omnino babent uitii, ut fletu, nam hae auimalia esse dicuntur, O quidem intelligentia, κel potius Mentes singulares,torae quantae proba, nec ullius capaces uiti .Rurrum alia misis ex utraque natura, ut homo, qui contrariorum est capax, prudentia, ct imprudentiae ε, temperantiae , ct continentia ; fortitudinis,
ct timiditatis; iuuitiae, o iniussitiae , ct ut compendio dicam, boni, ct mali; turpis, o honesti; urrtutis; ct viij. Ergo tonueniebat,ut uniuersalis ille pater Deus bona quidem perstinum Diam faceret, quippe sibi cognata, sicut nec indiferentium oratio fuit aliena ab eo, quandoquidem hac quoque expertia bunt uitis Deo inimici : cater; m mistorum crealis partim erat ei propria, partim impropria, propria propter admissam eia meliorem ideam; impropria uero
130쪽
propter eontrariam .deterior . Quam brem de sola boni ιtus gene/atione scriptum AE: Dixis Deus, Faciamus hominem; quod indicat assumpti I alios tanquam cooperatores, ut irrepraehensibilestam uoluntates, quam actiones hominis rect8 se gerentis acceptum ferantur Deo rect0ri omnium contraria uero aliis ipse subditis Dportebat enim patrem non osse caussam malorum Iuu νψs, malum autem eIs uitium, uuiosae, acttones . Hactenus Philo, qui quod Diuinissimae Trinuatis mytheria minus haberet explorata , peruerse hunc locum fuit interpretatus. Sed haec maioris, Scaltioris sunt nego iij, quim quod sui cepimus. Maximus Tyrius sirem. 13.exquirens unde sint mala,cum Deus bona agat,
de hac re ita sentit: Quemadmodum in artium opificiis aliud eH, quod ex professo ars ima operis finem intendens sibi agendum elicia desum sit: aliud qxod opera negotio consequens en . quod quidem artis nequaquam opus est . sed materia asscctio, ut sint ex incudere sitientes fauillae . ex caminoi a fuligo, aut alia alterius rei aD-ctio, quae necessario addicta est operi, neque adeo arti cis eu propositum, sic etiam ro ijs, qua accidunt terrae, quae nos inuasionem malorum humanorum appellamus,minime artem culpare debemus sed
potius edere naturas quasdam esse necessariὸ negotium fabrica subsequentes: Enimuero qua apud nos πιnionem malorum, corrupti
nis habent, pro quisus etiam angimur, ea profecte ipsie artifex ad salutem uult esse volues inam cum uniuersi curam intendat, partes nimirum ipsas oportet pro uniuersi salute laborare . His ualde sunt similia, quae a Mercurio sunt prodita ad finem Pimadri.
ubi asseritur ab ipso mundi opifice nullum malum , nullam turpitudinem emanare, sed haec esse passiones creata opera
subsequentes, ut aes rubiginem,aut animata corpora limum.
His quinetiam summopere sunt confinia, qtiae 1 Chrysippo lib. . de prouidentia fuere tractata, quo in libro clim inquireret,natura ne ipsa rerum, uel prouidentia morbos debilitates,&aegritudines coiporum secerit, quas patiuntur homines, in eam iuit opinionem nequaquam sitisse primum naturae propositum homines gignere ad aegritudines patiendas
accommodatos; numquam enim hoc conueniebat naturae 2 autori,