장음표시 사용
71쪽
ta simul, ct applicita . Hae sunt Platonis decreti uariae expi nationes,ex quibus quaenam propius accedat ad Platonis Metem, sit cuique integrum lucricare. Mihi sane Procli in te pretatio, & iecunda Plotini ex positio multum approbantur, ex quibus dilucidum est illos talli, qui autumant indiuidua, diiud uamque naturam animae substantiam complere,siquidquulla ratione fieri potest, ut indiuidua natura diuidua con iungatur, sic ut ambae ad unum quoddam perficiendum conis ueniant. inter se enim quodammodo pugnant, plurimum mdi stant, adeo ut nullo modo coniungi, copularique polsint. Caeterom Plato non selam animam ex diuidua, indiuiduaq; substantia dicitur commiscuille, sed ex quinque praeterea generibus rerum, hoc est ex eisintia, ide latitate, alteritate alatu, ct motu atque ex numeris, conceptibus numerosis, figuratuiniti js, & motionum principiis este concretam diuulsauit. Quid fuerit causis,cur haec Plato publicauerit, quidve sis voluerit significare, non est opus recensere,ctim in promptu sint Procli, Chalcidii,Ficini,&aliorum Platonicorum commentarii aperte haec omnia explanantes lectit e uolentibus.
Circa Animam mundi quorundam errores
Nimam mundi non solum informat regione Mementarem, ut quidam crediderunt, sed praeterea corpora caelestia animat, de per totuvniuersum sele fundit, quod Platonis uerba in Timaeo confirmant, quae sunt. Animam in eius medio collocauit, per totum se retendit, atque ea torpus lassum etiam extrinsecus circunt is,mundun s hunc ν tu,
er Liam, Hlitarium oe circularem uolui in circulum Ratuit. qui propter uirtutem siccum irae faciis coerce e pol it, nullius alterius indigens, Latisi, ipse sibi notus, o amicus. Et paucis interiectia absolutaque animae compositione litice Plato concludit. iamque
72쪽
eae Illa a medio per omne uss ad caeli extrema se applicans , eis extrinsecus circunfusa, set in seipsam conuertens ita sempiternassapientis vita in uniuersum tempus diuinum dedit exordium. Ex his sumi potest corpoream omnem naturam ubique similia ter ab Anima mundi esse animatam. Ceterum quid sit me dium,in quo Anima primἰim est posita a Platone,controuer sum est: Quidam centrum uniuersi intellexerunt, quod ab omnibus medium mundi appellatur. Multis placuit in coeli machina istud perquirere,quorum sententiae sunt inter se diis uiis. Ioannes Picus,& alij illud lunam esse exposuerunt,quae quoniam ex septem errantibus stellis infima est, & elementis proxima,media dicitur inter partem uniuersi cς testem, de elementarem. Nonnulli supremam sphaeram maluerunt intelligere,quod assem erunt rei, ac naturae medium esse, illique ab Anima primδ vita suppedicari. Anima namque a Mente proficiscens & 1 mundo intelligibili descendens firmamentum, supremamque sphaeram primum animat,inde in caeteras m di partes suam effundit animationem. Chalcidius,& alij mu' eo probabilius, ut opinor, Solem sunt interpretati, qui obtinet rationem cordis, ac per radios vim ex se fundit his inserioribus vitam suggerentem . Hinc sortasse factum est, ut Pytagorici orienti Soli hymnos lyra canerent, Sc veteres Platonici Solem inter coelestia praecipue colerent. Hinc praeterea Plato sorsitan adductus Solem aspectabilem Dei filii inaspectabilis filium, & imaginem appellauit; & Plinius lib. 2.nat. hilt. prodidit Solem mundi totius esse Animum, ac planius
Mente, nam hunc principale naturae regimen, ac numen credere par est opera eius aestimantes. Nec vero illi sunt audiendi, qui dixerunt hanc, de qua loquimur, Animam mundi elle animam sphaerae inerrantis, nam hos magno in errore versari hisce a peltissime monstratur a Platone . , scribit in Phaedromique dux in coelo Iuppiter citans alarum currum primus incedit exornans cunctaprouide, disponens: Hunc eqκitur Deoru, Damonums exercitus per νndecim partes ordinatus: Permanet autem Vesta in Deorum adesola. Magni ducis nomine Anima. u. I mundi
73쪽
mundi significatur, quam sequitur Deorum, Daemonumque
exercitus, hoc est undecim sphaerarum animae, quibus innumeri Daemones obsequuntur ipsarum mandata perficientes. Vesta centrum uniuersi designar,circa quod immobile,& suo in loco perpetuo conquiescens Sphςiae in gyrum conuertunis tur . Ex his planum est illos siliae sententiae autores elle, qui ab uniuersitatis Anima singulas Sphaeras vitam accipere crediderunt,quandoquidem inter animas, quae si ngulis sphaeris sunt concestae, & hanc, quam dicimus Animam mundi, mul tam anterelle ex his clatius est, quam vidi sideret dilucid tionem . Mitto in terim fieri non posse, ut anima unica tot se. paratis corporibus, &in maxima varietate constitutis vitam propriam tribuat,& accommodet. Non est tamen i quis sibi perstiadeat nos opinari nihil prorsus vitae ab hac Anima mundo impertiri, quoniam & nos quoque asseueranter dicimus singulas uniuersi partes Animae mundanae acceptum ferre , quod vivant,&spiritum ducant. Verumtamen eui uniuersis mundi partibus ab ipsius Anima vita praestetur, nefas tamen existimamus animantes propria anima carere a qua habeant, qubd inter se distinguantur,& incerta specie collocentur,. Singulae igitur sphaerae singulas animas habent, & omnibus, . uatenus sunt partes unius uniuersitatis,ab una Anima muni vita suppeditatur,quae non secus est tota inMualibet naturae corporeae parte qua anima nostra in qualibet nostri corporis particula; qui enim posset uniuersum persecte cotv- nectere, illique motum, ac vitam imperiire Totus itaque mundus unum est animal, idq; intelligens,& diuina prolud
ita constitutu, cuius Anima omnes mundi situras reuolutio.
nes quas praesetes in se habet descriptas. Huius diuini animalis motus sunt omnes rerum naturaliuefiectiones; huius gestus,& quas sermones sunt oes mutanae reuolutiones; huius deniq; partes sunt oes res corporem illius ambitu copraehen.
se , in quibus propria quaeda Animae mulli virtus, & essicacia sic cernitur, ut nemo possit dubitare. Nihil in hoc,vel ex hoe in v fit temere,ic sonuit sed singulae res statuus tempori-bus
74쪽
.bus eonstanti ordine ad certum finem reseruntur, & propria
persectionem consequuntur. Enimuero ex Anima mundana communis quaedam vis vegetalis , quam naturam uniuersalo
placuit pleriique Platonicorum appellare, in arbore munda no tota ubique vigens pullulat, quae animabus singulis proprias materias praeparat, & tempore definito conseiuat, ac in unum viventia omnia conciliat . Hanc Pythagorici si estis eth Sextus Pyrrhonius I spiritum nuncupatu in animae modum rebus cunctis infusum. Huius igitur auxilio.anima quaeque proprium corpus induit, & in illud sub hoc communi lumia ne propriae, peculiarisque vitae lumen effundit. Hinc fortalle Socrates in Philebo non potuit intelligere, unde nos animas caperemus, nisi corpus mundi Animam haberer: Non quia ab Anima mundi defluat anima nostra sed quoniam illius es ficientia haec corpus inhabitat. Et Mercurius in Pim. posteritati conlecrauit ex totius uniuersiatis Anima omnes animas
profluere per ipsum mundum distributas, atque circuncur Tentes. Neque mirandum est, quomodo h vc omnia possint ab unica mundi Anima commode praestari, nam cum perspectum sit facultatem vegetalem multis, diuersisque corporis me imbris virtutes inserere, multo aptius poterit praest vitissima mundi Anima omnes iuuersipartes segetare, in illasq; tot vires admirabiles infundere. Rutius Anima uniuerti per propitae essentiae pote statem sic est domina corporum,ut haec non aliter fiant, atque disponantur, quam ipsa perducat, M
subernet. Quoniam vero id omnibus commune est ad sinii militudinem in agendo contendere, essicit, ut alia vivant. quaecunque per se vitae sunt expertia, talique vita viantur quali & ipsa perstuitur: Quapropter vivens ipsa in ratione tradit corpori rationei veluti suae rationis imaginem,simul que sermas omnes corporeas impartit, quarum rationibus ipsa est exornata. Hinc Magi, veteresq; lapientes cum in Animam uniuersi aciem mentis direxissent,illamque animaduertissent ubiq; duini facile, pronamq; esse, atq; ab olbus facile capi posse,statuas cossiderunt,quae facile pati ab ea possent I a patie
75쪽
ycitiendo animam sibi comparare. H cnamque omnia sabriscat mirabili artificio ad illorum imitationem, quorum in se Pol sidet rationes. Neque censendum est ceam per cunctas naturas sese insinuat multiplicem euadere, quia est impar tibistis,indiuidua,semper eadem,suique similis,& iccirco est ubisque tota,& integra. Nec plςterea existimandum est Animam mundi sic ingredi uninersum, illique vitam impertiri, ut in corporibus contineatur, nam contrIres sese habet, ipsaque corpora sunt in Anima,hqc in Mente,& Mens in Deo; Nat ra enim comparatum est, ut inferiora sint in superioribus. quousque ad supremum ventum sit, in quo sunt omnia, ip-Dim verρ, in nullo est,& habet omnia I nullo habitum. Itaque si haec vere dicuntur, Anima nusquam est,& ubique est nusquam est, quia a nullo corpore continetur g ubique; est , qu Diam uniuersa natura corporea ab ipsa cotinetur. Porid Aniam a mundum gubernans, suasque explicans essectiones nulla asscitur permutatione,quia cum multo praestantius le habeat
ad opus proprium, quim cuiusque viventis natura ad suum reculiare ;& haec neque agendo consultet, neq; diuersa pr ducendo peris utetur, absurda fuerit has mutationes in Anisma mundi perquirere. A melius cum per suam substantiam Vniiursum moderetur,illud tempiterne, nulloque labore ginbernet est necesse . quoniam omne, quod per suam substantia facit quodpiam, quodcunque agit, nullo negotio molitur. Itaque illi neutiquam sunt probandi, qui humana prouidentiam cum ea, quς est Animet mundi,nituntur comparare,nam homines in rebus administrandas consultant,animis laborat,
in multis dubitationibus versantur, & a vita felici saepenumero coguntur declinare; at Anima totius machinae naturalis
cum si potentissima, atque persectissima, & illius prouidemtia generalis,ac consummata,extra quam nihil est, quod eius imperio repugnet,in diuinae prouidentiae munere perfunge- do neque laborat, neque minus efficitur beata . Adde nulla consultatione gubernare, nec quicquam curiose corrigere,
sed ex sui ipsius ad fetetna intuitu omnibus mundi partab
76쪽
Hunera pro suscipientis capacitate contribuere. Huc accedit eam que magis in suo se figit intuitu, ed pulchriorem euadere,atque potentiorem. 1 superioribus accipientem in inferiora transfundere,& tanquam diuinitus illii stratam semper illustrare. Sed clim de tribus diuinis principijs, generalique prouidentia satis dictum sit,nunc de sphaerarum, stellarumq; animis: ipsarum prouidentia differamus.
Singulis θbaeris singulae anima sunt tributae, ad quarpertinet prouidentia minus generalis.
u M globi istius constitutionis plures numeren tur, octo coelestes, & alij elementares, atque hi globi specie,motibus , dc proprietate inter se diis .L itinguantur, i ratione non videtur dissentaneum Iinguliziingulas animas destinare, Quae specie, δί virtute a se mutuo discrepantes istis globis insideant, atque vitam Impertiant, Neq; absona dicimus, aut facimus his animalibus duas sormas assignantes, quia unam constituimus c6mune, Anima scilicet mundi; alteram propriam, illam nimirum, quae cuiqspeculiariter est dicata. Singulis his sphaerariam animis vires duae ab Orpheo suerunt attributae , una in cognoscendo posi
ta,altera in corpore animando, quae ab eodem diuersiis nominibus su erut nuncupatae. Cognoscentem enim In elemento terrae Plutonem nominauit, animantem verb Proserpinam i
in aqua Oceanum illam, hanc Thetim; in aere Iouem, & I Monem; in igne Phanetam, & Auroram; in Luna Bacchum Licnitem δε Thaliam musam; in Mercurio Bacchum Silenu, di Euterpem; in Venere Bacchum Lysium, & Erato; in Sole Bacchum Trietericum,& Melpomenem; in Marte Bacchum Basareum δε Clio; in Ioue Bacchum Sabazium δε Terplicti rem; in Saturno Bacchum Amphietum, & Polymniam; in a sphaera Bacchum Perichionium Vraniam; demum
77쪽
in Anima mundi vim priorem Bacchiam Eribromiud voca. uit, posteriorem musam Callio tetri Singulis musis voluit Orpheus Bacchum aliquem praesidere, ut hoc vires harum
animarum diuinae cognitionis nectare ebrias esse significa. ret. His omnibus Platonici assentiuntur, ac praeterea asseuerant sphaerarum,ac Stellarum animas, & ipsius quoque.munis di non solam compotes esse facultatis,qua intelligunt, ct in tione utuntur, vertim etiam vires sentiendi quamuis a no-
plurim lini differentes9 habere, quibus humana vident, preces audiunt,& cunctae adminii trant. Cuius conditionis secessitas sensualis his animabus attributa, ex Proclo facile est intelligere, qui in com. in Timarum statuit quatuor esse sensuum differentias, in quarum prima sensus continetur, qui Mentem imitatur,hic enim, qudd sensibilia habeat in generata,neque in aliud ex alio transit, neque ad exteriora se proteis ditae in seipsimi conuertitur,non aliter atque Mens, quare potius consensus,quὶm sensus est nuncupandus. Ab hoc sequitur alius sensus dignitate quidem inferior,& ad exteriorale se extendens, uer)m actionem ex se promens luis numeris absolutam eodemque modo se sempei habenterm Enimuero
sensus hic quicquid sibi Obijcitur ad sentiendum,id simul istum, atque semper eodem modo compraehendit absque ulla pentilis perpessione.Tertio loco is ponitur sensus,qui obnoxius exteriorum sensibilium perpellioni incipit a passione, de
desinit in actionem, atque cognitionem. Omnium nouissumus est sensus quidam impere. ctissimus,qui,quae illius est natura, magnam habet cum passione familiatitatem, nec rerum sensibilium formas compraehendit, sed tu aue tantum , atque molestum. Primus senius proprius est Animae mundi, qu circa mundus sensum habet non uagum,&ex alio in aliud permeantem, sed in unum collectum,&in recognoscenda actitabloluto,totumque simul permanentem. In hoc praeterea idem est sensus, sensibile, atque sensio, ion secus atque lae Mente.ipsius conditrice, cuius est imago, idem est res intelligens, intelligibile, atque 4ntellectio. Porro mundus veluti
78쪽
unius corporis amplexu omnia in se coercet corpora particularia, eo de modo unico sensu immateriali, de indiuiduo omnes continet sentus, illiusq;.ministerio & omnes sensiles qualitates,& omnium sensilium substatias plane cognitas habet. At sorsitan quaeres quid intersit inter hunc sensu,& intellectu in substantia cognoscenda. Dicendum est mundi sensum substantiam cognoscete in re subiecta existentem, & hanc in te, lactu comptaehendi a subiecto absolutam. Rursus ob ijcies Platonem in Timaeo asseuerare opificem mundi summa cum aequalitate mundum tornasse, nec oculos, aut aures illi dedisse, quod extra mundam nihil esset, in quod oculi, aut aures intendi possent. Respondendum est Platonem non omnem sensum e mundo tollere, sed patibilem, & foras se te exerentem, atque per uaria corporis instrumenta distributum. Sphaerarum animae secundam sensus differentiam sunt sortitae. Corpora etenim ipsarum cum partes sint uniuersi, & aliquid extra se habeant, sensum requirunt , qui neque in seipsum tantam reflectiitur,sed in aliud transeat, & pertineat per uniuerinsum: Porre, cdm sint aeterna,& nulli mutationi peregrinae ex inposita,ratio postulat, ut sensum sibi vendicent, qui ut absque
aliqua passione, de agendo ad externa protendatur. At verbanimalia,quae in generatione versantur. tertium sensum obtinent ex actione,atque passione commistum. Quartus,& n uissimus,qui ad naturalem sympathia proxime accedit Diantis est ascriptus, cuius ope ad se alliciunt quicquid ipsarum naturae est familiare. Atqui de his hactenus. Sphsras coelestes
esse anima praeditas certius est, quam ut in hoc exponendoelongior ponatur oratio, nam hoc tanquam exploratum veteres philosophi acceperunt, Platonici retinuernnt, & Peripatetici comprobarunt. Addiderunt Academici has coelestium globorum animas, ipsamque Mundi Animam in unum ch
rum nouem musarum conspirare, quarum harmonicis concentibus cuncta absolun ntur; hisque musis Apollinem. hoc est Mentem,quam hoc nomine appellant, praecsse . v nde P thagoras c. caelum Dei lyram nomi est, ad culu. harmoniam i
79쪽
cuncta numeri,s3 canunt. Quinetia dixerunt ab Anima mundi veluti totius uniuersitatis musa cantus iandi ex gutture naturae,& m coelorum fidibus neruos pulsari. Naturam canere, Zc totam illius machinam generali concentu ex multis cantiabus, modulis4; composito personare finxerunt, quia omnes ipsius rationes cectis, definitisque temporibus euoluuntur.& pariter reuoluuntur. Iidem affirmarunt tangi chordas coris testis lurae, qubd stellarum errantium, de inerrantium cursus tam belle conficiuntur, & numerose moderantur, ut dulcem videantur eis cere harmoniam ad perpetuam naturae cantus eoncordiam institutam . Nunquid vero elementorum spha animas obtineant, non nihil habet dubitationis,at inquiue Platonici,si horum naturas pauid accuratias voluerimus comtemplari, hoc erit euidentius, quὶm ut possit in dubium v nire . Illud omnibus compertum est, ubi generatio, nutritio,& accretio locum habet, ibi animam adeste, cuius haec sunt ossicia, ergo cum ex proprijs terrae seminibus arbores innuis merabiles , & animantes quam plurimi oriantur, alantur, de adolescant, nemo illam viuere haesitabit. Licet enim oculis intueri in dies singulos permulta animalia ab 'tie ullo pro- .prio semine,sed tantum ortu spontali de materia putrente in terra,& in aqua prouenire, atque plantas plurimas sine semiane,& germine multis in locis pullulare. Ex quo Actuni est,ut
Phaenices,& AEgypt ij, quibus haec omnia erat perspecti Isima, ausi sint astruere omnia animantium genera agente Solis vi ex terrae visceribus illia producta. Quinetiam Arabes quia dam philosophi non ineruditi post miranda aquarum diliis uia animalia persectiora,&ipsium hominem eodem modo
polle procreari existrinarunt. Haec omnia terrenae animae beneficio gigni, & viuere id nobis est argumento, quod stirpes
quandiu teriae radicitus haerent, tandiu crescunt, & muneribus vitae funguntur; extirpatae verb extenuantur, & emoriuntur. Praeterea clim corpora concreta exiguas mundi portiones vivere sit depraehensum, quis non putet flagitiiii a terram tam ingemem uniues partem esse animae expertem, nullasq;
80쪽
Merseere vitae sunctiones bd si quis obiiciat in corporisus eompositis anima praediiis venas,nervos,variaque instrumenta reperiri, quibus soris dantur animae effectiones, hic si terram diligenter inspiciatis ne ulla dubitatione intelliget iulam esse maiori varietate distinctam: Huic denique rationem animi inesse eolligitur ex his lib. I .secretioris lecundu AEgyptios philosophiae cap. t o.Primam quδd ipsa accrescit,mOntesque congregat, atque eisdem dat incrementum: Deindequbd in mediiis montibus meatus plurimi sunt interiecti, de concauitates, rivique,dcalia quaedam per animum, qui eius inodin arum caussa est effectrix . PostremδqΗ,l terrae raritio formatrix interioribus operationibus secudum naturamsbi similem efficit arborem,arborique ramum,postquam e X. cisus est. Haec enim sunt vitae opera, ouae nisi ab eo, quod est vitae particeps possunt exerceri. Ergo si terrae infimae sut ita lo. uar9 uniuersitatis feci anima est tributa, ut etiam Indorum sapientes confirmant,q uid erit absurdi sentire aquam,& aere partes mundi multo praestantiores vitam agere perseetissimiae Demum elementorum animae liquido monstrantur ab eorundem descensu, & ascensu . Hi motus de sententia Ficini lib. 4.theol.animae adminiculo efficiuntur, quae uti magnes ad se
allicit serrum, eodem modo & ipsa globi sui particulas ad se
dicitur reuocare. Atque hinc fit, cur motus lapidis descendentis quo magis terrae appropinquat,eis sit incitatior,& m tus ignis lese sursum efferentis, quo coelo redditur propinquio δ celerior esticiatur,quoniam anima sphqrae cominus trahit vehementids, suasque vires magis exercet, quim eminus . Ex his concludendum est singulas sphaeras siue immo talest, siue caducas sbi proprias animas Vendicare, qliae uirutam subministrent. Ad has animas, & illas, qu stellis ine rantibus sunt ascriptae,inquiunr Platonis doctrinae lectatores minus generalem prouidentiam pertinere, quae lecunda , Plutarcho ponitur,quippe harum quaelibet omnibus caducis certe prospicit,omnia tamen minime praestat,sed tantum qu*ia propriam ipsarum naturam sunt accommodata. Eleme Κ toruma