장음표시 사용
61쪽
tatem in uno centro contineri,pulchritudinem in tribus ei culis circa centrum reuolutis: Centru est Deus,circuli Mens, Anima, & materia, qui dum illustrantur radio a centro defluente tanta ornantur pulchritudine,ut nihil possit ornatius excogitari. illud praeterea est animaduertendum Pythagoriacos Mentem dixisse Unitatem,tum quia stabilis est, & undiq; simi lis, tum quia numeros omnes,& ideas in se coercet, terisque caussa existit,vr in unum conspirent. Apud enim PDthagoricos inter Vnum,& Unitatem magna est disserentia,cle qua Architas, Oderatus, Sc Nicomachus Pythagorici multa disseruerunt statuentes Unum esse primum principium, de post ipsum Vnitatem. Haec arbitror abunde pate secere Pythagoricas numeri, & idear distinitiones, nam cum ait Pythagoras numerum esse extensionem, atque achirin seminalium rationum in V nitate regnantium,liquet his explicari ideas esse quasdam rationes semina rerum omnium in se continentes
ab ipsis enim cuncta oriuntur, & dependent quae per Mentem longe, lateque diminduntur ipsi a supremo uno illius parente communicatae. Philolaus, & altera Pythagorae distinitio nobis designant ideas a nullo ente dependere, sed omni bus superiores cunistis imperare, singula certo ordine inter se distribuere,atque omnia amplecti, suoque amplexu prohibere,ne dissolubilis mundi constitutio suae naturae fragilitate extimescat. Hippasi denique definitio monstrat ideas esse rerum, quae in mundo continentur, exemplaria, in quae Mens intuens illa est imitata in mundi fabricatione: Hanc namque Numenius. δc caeteri Pythagorici mundi architectricem appellant,traduntque Deum ipsius parentem ab omni opere vacantem totam istius machinae molitionem, & administrationem illi credidisse. Atque haec de Pythagoricis idearum definitionibus. Plures Platonicorum i eam finiuerunt splendorem ditiinae Bonitatis, quo Mens illultratur. Rectius Xen crates , cuius postea fuerunt sectatores Proclus,& Alcinous, ideam definiuit exemplar aeternum eorum,quae secudum naturam semper consistunt: Proprie enim idea ad caussam exe-plarem
62쪽
De Providentia liber unus. 1 s
plarem reuocatur, quδd mundi architectus ad eam respicies cuncta suit fabricatus ad illius imitationem. Non omnium verδ sunt 1 Platonicis idear positae, siquidem lingularia muta bilia careant ideis,ae praeterea illa, quae non secundum naturam consistunt. Sed quoniam quς secundum naturam dicantur apud Platonicos , non satis est in conspicuo, quoru ideas esse,& non etae putauerint, latius est declarandum.
LAc ET Academicis non omni ueste ideas, nam
H, si omnia quicquid huius est muneris accepit lent,
multae ideae haberentur, quarum nulla elletnecessitas,nullaq; utilitas. Accedit plurima in uniuersitate reperiri, quorum ea est natura, ut nullo pacto posisint ideas obtinere,quod nunc perspicue apparebit. Qtig cunque sunt supra naturam, ut Deus, Mens, & Anima,& reliqua intelli gibilia,au i insta naturam, ut materia, absurdu est ideas sibi asciscere, quippe quς aut nullo modo sint procreata, Veluti Deus, aut ad alterius similitudinem minime genita: Pi Pterea cum materia sit informis, Sc apta quascunq; formas induere,qiiς idearum imagines,& participationes appellantur, nulla ratione potest pei suaderi ipsam esse prς litam idea, quς vera est forma, & suam impertit materiς persectionem. Na mentus igitur,Cronius,& A melius turpiter falluntur,quibus visum est cuncta in telligibilia ideas obtinere. Porphyrius autem tametsi recte sentiat asseuerado intelligibilia esse ea , quςl articipantur, attamen in eo delinquit, quod cuncta sensibita existimat ideas sibi vendicare,nam ex his multa sunt, quiabus ille e non sunt attribui . Principio res artificiost,quia natura minime constant,nullas ideas polliint recipere: Quod si Plato initio lib. io .de Rep.m est,& lecti ideas agnoscit, istud accipiendum est per quandam rationis similitudinem, hoc
ipso scilicet,quod artifices in suis ciscctionibus naturam imb
63쪽
tantur, eaque efficiunt, quς respondent rationibus in animi insculptis,&ab ideis dependentibus. Rursus noluerunt Pi
tonici illorum esse ideas, quae fiunt praeter naturam, nam si ideae lunt exemplaria, quae Mens sibi proponens naturam i stituit,& moderatur,ea,quae sunt praeter naturam,ut febris,&omnia morborum genera, ideas non habebunt. Ad haec ma la, de turpia reuocantur, quae quoniam priuatione potius, de absentia idearum in natura constant, iccirco praeter naturam se habere dicuntur.Nec praeterea negationum,& eorum,quq alias aliter se habent, ut quae per plurium caussarum concur a sum efficiuntur, & sortuita appellantur, ideae sunt ponendae, fi quidem illς destria uni terminum,& finem,qui omnibus rebus tribuitur ab ideis; haec autem cum ex caussa, quae multis
mutationibus exposita est, conuersionem, de transmutatione
recipiant, nequeunt ex firma, de stabili idearum costantia dopendere. Sed nec partium,ut manus, capitis, & digiti habe tur ideae, quod hae sunt caussae rerum integrae, ac persectae, &totas species, formasque omnibus suis partibus expletas producunt. Amplius ideae non sunt positae compositorum,ut hominis sapientis,quia ideae sunt simplices, de simplicem cuiusque substantiam exponunt. Hinc fit,ut quς ex generum dissi.
milium coitione nacta sunt generationem,ut muli, nequeant in eis numerari, quorum ideae supponutur. Adde quδd haec omnia sunt opera naturae i niuria affectae, nec omnino secuniaddira suas rationes procedentis. Qua ratione illud quoq; eL
sectum est,ut res viles,& quae fiunt ex materia putrescente,careant ideis, nam Academici has esse naturae errores materiae vitio magna ex parte nascentes crediderunt, illasque iccirco
indignas diuinae Mentis cognitione per proprias ideas iudicauerunt. Quinetia cuncta accidentia nequaqua possunt e
rum esse,quorum sunt ideae, nam quae substatiarum sunt proprietates , veluti risibilitas ; de quae ex plurium temperatione oriuntur, uti colores, odores, & iapores, sunt ideis destituta;& hqc quidem ad earum rerum ideas reuocantur,ex quarum concordia emanarunt; illa vero ad eorum, quorum dicunturi proprie-
64쪽
proprietates. Ergo relinquitur,ut una cum Syriano concludamus ideas esse substantiarum persectarum, & eorum accidentium, quae ad harum substantiarum persectionem conferunt,ut scientiae,& virtutis. Enimuero ideae caussae existentes generatrices,& persectionis operatrices substantijs essentia mptae ut, ipsasque perficiunt illas ad se conuertendo. Potrbcum substantia in compostum,& sormam diducatur respuut Platonici ideam compositi verentes ne si huic idea assignent. eandem materiae cogantur attribuere, ex qua, & sorma compositum coalescit. Solius sermae ideam recipiunt, quia idea est qui ditas quae tota ex tei forma ducitur ad Platonis, & Austotelis sententiam. Caeterlim non omnium sorinarum ideas esse existim int; erumuero sermarum aliae sunt singulares, de quaedam uniuersae; & harum nonnullae babent rationem g neris &aliae speciei; has posteriores esse uerant ideas obtineis re; Generum verb ideae ab omnibus Platonicis reiiciuntur ,
de fingularium I plerisque Academici specierum ideas amplexatur, quoniam qui dirus est speciei propria, & peculiaris.
Genera inquiunt non capere ideas, propterea quod idea estres persem,integra,& absolutassienera aute sunt formς ma nae,aiminui carentesque ultima persectione que ipsis ad innetur apposita differentia. Absurdum este ponerq ideas singurium ab horum plerisque ita ostenditur. χiaecunque specie sunt inter se diuers ob idearum varietatem inter te disserunt, sed singulares forme solo numero disserentes no distinguuntur specie,non igitur singulς formae ad singulas ideas reseruntur. Addunt unicam ideam pcisse multas formas singulares repraesentare, quare hac excepta caeteras fore superuacuas,quod magnam continet absurditatem Rursiis hoc modo argumentantur, quicquid propriam habet ideam, est pecessentiam immutabile, quia idea est caussa prorsus immo ni-lis,sed singula indiuidua no sunt huiusmodi,quin immo in xima illorum pars in multas cadit mutationes; non igitur sin ularium propriae sunt ideae. Praeterea illud sequeretur alia utum, quod idea nunc quidem esset exemplar, singulari scilia
65쪽
cet,ae imagine in ratione rerum extante; nunc vese minim
ipso nempe singulari e rerum natura sublato . Amplius idea est rei quid itas, at haec speciei , non singularis propria cens tum, non igitur formae singulares sibi potIunt ideas peculiares vendicare . Postremd his omnibus adiungi potest testimoniuAristotelis lib. i. postnat. 6. asserentis Platonem praeter sensibilia,& ideas res mathematicas medias posuisse,a sensibilibus hoc differentes,qubd perpetuae, atq; immobiles sunt ab ideis autem hoc, quia testa quidem complures similes sunt, idea autem ipsa est una loldm,nec plures ideae pollunt haberi,que inter se gerant similitudinem secundum dimitionem . Sed de ideis haec sussiciant. Nunc quoniam iam satis in secundo Diuinitatis gradu sumus commorati,ad teritum,quem tenta Anima mundi,descendamus.
ra Mente ima procedit, qua re itur tota haec uniuersitas. 6ap. XIL
Niuersis rebus persectis certam quandam I natu, ra inditam esse essectionem,cuius auxilio aliquid ex se gignunt, partim simplicia, partim concreta corpora attestantur,ex quibus singulis aliquid demittitur, cuius mox fit communicatio ijs omnibus,quae sunt propinqua. Itaque cum Mens sit omnium rerum creatarum persectissima, ab ea posuerunt Platonici Animam, qua totana C regit ut uniuersuas, proxime, ac sine ulla ipsius iactura emanare. Rationes, ex quibus Plato, & Academici essici pos
se opinantur unam esse mundi Animam omnia formantem. cuncta animantem, multae fiant, ego ne uidear prolixus,pauis eas, & potiores breuiter commemorabo. Principio clim nosas sit, quicquam nisi pulcherimmum facere eum,qui est optimus, atque nihil eorum,quae secudum naturam aspectu i se tecta sunt, si expers intelligentiae sit, intelligente alio totum
tuto pulcimu&unquam sit, Mena uero alicui sine Anima dari
66쪽
non possit, hac ratione opifex mundi, qui summa praeditus est bonitate, Mentem Animae, di Animam mundano corpori dedit, totumque mundum ita constituit, ut pulcherrimum natura opus, optimumqne foret. Amplius Anima sit blata non apparet, qui mundus possit esse compostum uere unum, di quomodo elementorum uniuersitates sibi vicissim contrariae, & plurimum depugnantes possint sic apte inter se concistiari, ut non facile queant dissipari. Deinde si paruus munis diis, homo scilicet,& alia quamplura corpora in uniuerstate tectantur ea sorte genita, ut ipsorum partes animae uinculo it inter se coniunctae, nemo prosecth non iudicabit flagitia partes magni mundi inter omnia corpora sine controuersia primas tenentis nulla animae ui inter se cohaerere. His illud addatur, quhd uiuentis opificis proprium opus est in uiuis numerandum. mundus ergo, cuius eriectrix est prima uita, prismaque Mens, Anima, quae sibi uitam impertiat,habeat opo tet. Praeterea hanc tam clare asserunt animalia, quae ortu spontino gignuntur, ut magna sit illius hominis imperitia, qui hanc exilodat ex naturae constitutione. Non enim caliditas, gaeteraeque elementornm qualitates squbd nihil agit ultra gradum proprium 2 quicquam conducerent ad horum corporum generationem, nisi haec Anima per omnem naturam in vecta re cum his qualitatibus copulata generatricis munere ungeretur, cunctaque producerer, quae de putri materia prouenire dicuntur. Hanc testantur admirabiles supra naturam Hementarem effectiones in lapidibus, metallis, de herbis deprehensae, nam Achates quod uisum foueat, uenenum obtundat, ac uires, lacundiamque piae ster, ab hac nanciscitur. Cornec laesubd sistat sanguine,& iram cohibeat, huic fert accepistum. Demum in hanc caulae stant conijciendae omnium opexationum plane superantium elementorum temperationem, quas ipse casus, euentusqtie rerum declarauit in mistis inueniri. Zeno mundum elle animatum his confirmauit. Quod ratione utitur, id melius est, quam id, quod ratione non utitur, nihil autem mundo melius, ratione igitur mullus utitur, H L neque
67쪽
neque Antilia. carer. Rnrius nihil, qnod animi, quodque rationis est expers, id generare ex se pinest animantem,compotemque rationis, mundus antem generat animantes corrip tesque rationis, animas est igitur mundus, composque ratio
nis . Hanc sententiam Plato Mosis forsitan praeceptis eruditus sex his namque Platonem multa didicisse Philostratus,atis' que xiij fuerunt attestati; & Numenius Pythagoricus scripsit Platonem esse Mosem attice loquentem quibus illud demandatum est, Spiritus domini serebatur super actuas, hoc est ut asin pti j interpretantur, Anima domini mouedatur stiper materiam, primus omnium apud Graecos diuulgauit, namtanto huius tempora fuit apud Graecos opinio I Thaletis usque ducta temporibus Deorum omnia esse plena, Deumqne su stantiam omnem permeare, & per naturam cuiusque rei peretinere , quae opinatio multorum philosophorum scholas o pleuitlillique Zeno,Strato,Chrysippus. caeteri Stoicae similiae philosophi suam assensionem accomodauerunt. Enimuero hi tametsi mundum esse animatum arbitrarentur,attamen anter Deum ,& Animam mundi nihil disterre crediderunt. At Plato Deum existimans quod Aristoteli vehementer fuit probatum nullis negotijs implicari, Animam mudi induxit per omnia pertinentem,& cuncta inter se conciliantem; quς quoque fuit Indorum opinatio, qui cum mundum animalia cuncta producere animaduerterent, ipsum esse verε animal sibi persuaserunt. Atque haec est illa Anima mundi,quam tali faciunt Academici, ut illam in numero pi incipiorum repo nanr,atque in tertio diuinitatis gradu constituant, quamque vr AEgypt ij designarent circulum Porphyrio, & Proclo amγmantibus) literam graecam in se complectentem descripserunt, lineis scilicet rectis geminos animae progressias significantes,quibus ipsa ad superiora,& inferiora procedit; circulo autem vitam illius uniformem, qua a se ipla mobilis est, Ra se ipsa incipiens ad se ipsam conuertitur .
68쪽
De Prouidentia liber unus. σISententia Platonis explicatio, qua asseritur Animam ex diuidua, indiuidua sub Ianua esk compositam. Cap. XIII.
N i M A M uniuersi tradit Plato in Tin ueo totius mundi fabricatorem ex substantia , qtiae indiuia dua est,& quae semper uniusmodi suique similis, w- m' & ex ea,quς circa corpora diuidua,composuit te, eamque in mundo conclusisse ,& ut dominam, atque imperantem obedieti corpori pr secisse. Quid sit haec indiuidua, diuiduaque substantia Platonis doctrinae interpretes sunt inter se discordes. Nonnulli substantiam animae mathematica existimantes illam mediam secerunt inter naturales res, δύillas, quae sunt supra naturam, atque hi sunt inter se diuisianam Aristander,& Numenius,& quicunque animam nume rum esse voluerunt, ex unitate tanquam ex indivisibili,& ex interminata dualitate tanquam ex parte diuisibili ipsam coninstitutam esse dixerunt. Quicu noue autem geometticam es sentiam animae dederunt quemadmodum Seuerus, ex distantia, & puncto illam composuerunt hoc quidem indiuiduo , illa veris diuidua. Alii animae substantiam naturalem esse pu tantes,vt Plutat chus, & Atticus, ex duabus partibus animam composuerunt una rationis experte , altera diuinitatis comis pote,hac quide ornante, illa verb subiecti vicem obtinente, nominaruntque irrationalem animae partem substantiam diuiduam,& illam quae diuina est,essentiam indiuiduam. Sunt alij, qui altius ascendere sunt conati, ut Theodorus Asinaeus, qui Antonio Ammonii discipulo reserente hanc opinionem
apud Porphyrium reperiri, &ex Perside originem habuisse prodidit: Haec veris opinio duas ponit Mentes anima ipsa si
Periores,alteram quidem uniuersalium ideas in se contine rem,alteram vero particularium, & harum media statuit animam tanquam ex utrisque constitutam . Plotinus verbis Pla
69쪽
vi a lib. t. de essentia animae lcriptis mandata Grmat singulas animas rationis compotes in mundo intelligibili vita deis gere bearis stivam, niilliusque corporis ministerio addictam, Inde veto in hunc mundum,quem habitamus prosectas coraribus uti,& per corpora diuidi. Enimuerδ quanquam animae in mundo intelligibili commorantes ex nullis locorum inisteruallis distantiam patiantur,sintque impar tibiles,& indiui. duae, nihilominus Illinc demigrantes possunt corporibus coniungi δε nonnihil partitionis accipere, quippe illis natura qu tam diuisionis capax est in generata. Cetterum minimEcredendum est animas totas, & ex omni parte esse diuiduas.
suandoquidem non totae ex mundo intelli sibili decedunt,ed aliqua ipsarum pars illic stabilis, firmaque manet, 'Paequbdad inferiora minime delabitur, nullam potest subire
partitionem. Quando igitur Plato inquit animam ex esse
ria quadam indivisibili, & quadam circa corpora diuisibili
constare, idem dictu est animam constitui ex essentia partim apud superos permanente, partim ad inseriora vergente, Ad ea quidem conditione ut simul & inde pendeat & se interim ad haec usque propaget,haud secus atque lineae, quae a centro
ad circumserentiam productae a centro neutiquam disced si tametsi attingant circunserentiam. In altera expositione lib. 2. de ellentia animae lueris consignata Plotinus costituit duo summa rerum genera,Vnum earum, quae Primo, de per se sunt
diuisibiles, & tuapte natura dissipationi lubiectae quarum uepars nulla eadem est alteri parti, vel toti, dc in quibus pars necessariis minor est totor Hiriusce generis sunt omnes insensum cadentes magnitudines,quarum quaelibet proprium locum occupat,neque fieri potest,ut una,& eadem simul pluribus in locis consistat. Ad alterum res intelligibiles reuoc tur, quae semper eodem modo se habent ,& quarum essentia his vicissim est opposita: Nullo enim modo partitioni subiectae sunt,partibus omnino vacant,non indiSent loco, & nuulis rebus inhaerent vel secundum partes, vel secundum tota,
ut pote quae quasi rebus cunctis simul incumbam, non quide
70쪽
ut ab eis sustineantur, sed quonia caetera leorium ab ipsis elleneque valeanr,neq; velint. Inter haec genera anima iuxta Plotini sententia veluti media est interpolim utriusq; generis cinditiones participas. H c namq; clim ex naudo intelligibili,de indi sibili proticiscatur. munere afficitur indiuiduitatis; Sequonia ad altera natura progreditur circa corpora Oino partibile,compos euadit diuiduitatis: Neq; tame sic est partibilis. ut haec,de impartibilis, ut ille, sed diuidua quide, quia singulis partibus eius, in quo est, seipsam communicat; indiuidua Vero, quoniam tota est in omnibus, de in qualibet ipsius portione est tota. Hoc igitur est inquit Plotinus quod diuine, licet obscure dicitur a Platone hunc in modum undiamtifex ex e sientia impartibili, eodem j modo tempo habente, OU- sentia, quae circa corpora fit partitulis. tertiam quandam ex ambabus commiscuit essentiae steriem. Tertia Plotini explicatio a Pro
clo recitatur in Timer commentariis is Haec ponid animam
mediam inter sensum,& mentem,inter hanc indiuiduam, ininter illum circa corpora diuisibilem. Procli est opinio in huius loci enarratione indiuiduain substantiam a Platone nuncupari mentem ab anima participatam, quae cum sit intelligibilis, simplex, & sempiterna, in nullas partes distribuitu rotis uiduam circa corpora appellari uitam corpoream ab animx Irocedentem, quae diuidua est, dein corpus penitus irrime μί: Inter hanc uerb,dc illam animam ueluti mediam interajci, quod 1 Proclo & caeteris Platonicis pluribus argumentis mostraturia Adiungit Proclus haec tria mentem, animam,dcvitam corpoream inter se perinde se habere, ac bol, lumen , &splendor se habeant inter se, entinuero Menn habet ratione Solis, anima luminis a Sole defluentis, δc uita splendoris ex lumine manantis. Eadem potest uideri Theodori Solansis.&Iamblici explanatio, quorum ille inquit: Menseu quidem siηere'ecta. habitudine uita aulem, qua circa corpus uersa tuaris il- Dd babet habitudinem. media uero en anima mediae quodammoda particeps habitudinis. Iamblicus autem, Mens, ait,ab iracta en,
vique separasar, uita corporea mesi addim, o anima media Iepara