장음표시 사용
221쪽
riuam illam, fiue ideam realibi tua de suis suppostis , Si in diuL itera singulari, si abstraciam , GConueniunt Tertio,quod necesseests Vniuersite Me ens tam Commune, quam Uniuer rationis, nullo autem pacto, nasi sale in pluribus reperiri aptum quoad materiale, S i adical α, estes c. . l. 12. I l. t 'rajiquid reale . sed aut nihil esse'. OEN Differunt autem Primo
sci licet actu. S l e aliter; aut pse Cula Commune importat actuanetlux esse. , mi Eritis' inquam, tam naturae communica lonem.
actu intel Iectus illud a se gu aris suis suppositis.' Vniuersale a lbus abs rahentis, ac si unum- tem tantum aptitudinalem clquid esset accipientis, et conci- Differunt Secunro, quia com pictamideoq;cptim&4.-- me est aliquid actu; Uninersa. eo serm. . Vocat huiuscemada te autem prascindit ab ese, de
uniuersale unum praeter multa, non esse. Text o, quia natura . hoc est extra multa unum in inia communis vr a est omnino linia telluctu, de anima. . . a a tiar plurificatar Natura autem ves- .z mu Πι- uersalis non est omnino vna , ,ri
In quo differant hare tria, sci- - tantum secundum quid, octizet Commune, Vm - Crin te Iecti m. arto,n
uersese, &' quia tura cum tinis etiam cum actu o est communicara , communilli permanet, ct in sua enmate periseuerate Natura vero uniuersalis quando actu communiat cara est uniuersalis amplius l non est , nec una , sed parti-CVm iam traditum sit, quid cularis, de plurificata. Quin- ,
fit uniuersale,quid Singu- to, natura communi Si nolia Iare, quidue denique Commu- plurificat entia, quibus commu ne; declarandum superest, ii nicaturi At natura uniuersalis quonam discrepent, ac in quo tot-cbnstituit entia distincta ιδ conuenIant. Et Primo eonis- quot sunt ea, qn buseon muni-
ramus Commune cum Vniuer- catur. Sexto, naruIa Cmmuis
latir Deinde UniversaIe cunia, nis est radix, ct origo pluia litaui Singulari i i- Π.i' i iis suppositorum Nam qui . Commune ergo, de Wiseris natura in Diuiris est commuis ale conuemunt Prino', quod vis, ideo necessario plures sunt utrunque requirit pluralitatim PerinnDquibus commDnicatur: Cum unitate . Conueniune M. Ex opposito vero pluralitas en-
222쪽
tium radix est, & fundamen tinninaturae valuersalis; quia ent iplura sunt, indiuidua naturam Animaliq/participantia. , ideqvna effingitur natura uniuersalis ab intellectu . Septimo, praedicatum commune est omnino idem in omnibus praed=cationiis bus. licEt distincta sint subiecta. Nanque cum dico , Pater H Deus,Falias HI Deus, dic. idem prorsus enuncio de Filio, quod de de Patrer At praedicatum uniuersale varium est, ac multi plex pro varietate , & multiplicitate subiectorum; sicque cum dico . Homo ect an mia, Leo in animal, &c. aliud realiter enun cio de homine, & aliud de Leo ne , licet idem per intellectum . Vitimo differunt, quia commv. ne est aliquid reale tam ex parte naturae , quam ex parte suppositorum: Uniuersale vero, etsi respectu suppositorum sit ens reale. respectu tamen unius naturae
est ens rationis; quia impossibile est, naturam esse realem, S non esse determinatam ι quod si non est determinata, S est una, sicut requirit essentia Universalis,hoctio habet a se, sed ab intellectu. Et haec de coparatione v uiuersalis cum Communi, de quibus adhuc abundius in Metaphym
a Si autem coparetur Vnio uersale cum Particulari, nulla prorsus inuenietur similitudo, cum ex diametro sibi sint aduerinci a nam Uniuersale, Vt dictum est . pluralitatem admittit, de
exigit salte aptitudinaliteri Sin. gulare vero nullam secum pati iltur societatem, aut supposit rum pluralitatem . Ad hςe,Singulare necessario actu est, reale, determinatum est, & incommuis mcabile a Universale antem for. maliter indifferens est , commuanicabile est,&ab actu essendi, vel non essendi abstrahit, & prς- scindit. Denique Singulare de
uno tantum praedicatur, ita ut de pluribus praedicari no possit FVniuersale vero de pluribus po-ltest praedicari , sicut di pluribus
minatum, aliud vagum. In diuiduum vagum signiticat qui dem rem particularem, inde ζer minatam tamen; vi, Quidam homo excepit benigne Christu a quidam enim significat hominem particularem, sed non determinat, neque explicat, quis sit ille homo. Hac vero loquendi ratione duplici ex capite vincontingit. Aut in nominando, quia videlicet ignoratur nomen proprium rex denominandae; aut eum re illa nomen proprium
223쪽
non habit. Aut in convitendo; quia nimirum consulens auferis re , siue arctare nonii vel e liber talein consilium capiantis: Quomodo Seraphicus. Pater nostermini iros instituens circa mo- cum dissilibuendae saevi tatis Nouitiori m. consilium petentium
quem virum timensem Deum aeriinare. Sic solemus hominibus perstrauere, ut aliqv m virum bonum sibi eligant, , qui suarum rerum curam gerat, quem ipsi voluerint: interdum etiam ea loquendi sorma ad si-Iendam personam, ne infamiae nota apud audientes inuratur, adhi
a Indiuiduum determinatum est id, quod naturam particularem significat determinatam: quod quidem dupliciter . potest accidere . Vel per se;qu do indiuidua habent propria nonaina,vi, Petrus, Paulus,Sc.Vel per aliquid additum a nobis,qui ignorantes nomina singularia cuiuscua'q;ret,appellamus ea nomine communi, vi uniuersali, Psingulare essicimus per additum pronomen , Hu; vi, Hic arbor, Hie leo , di caeter. vide Sanctum D. Bon. Bona uenturam in mimo,distinctione secunda, dubii. quarta
super i iteram, &-tertio, distinctione decima, quaestion secunda, ad primum Vel etiam per aliud additum contrahens . vi , Lιber Petri, ex . e dem Seraphico Doctore lin primo, distinctione 3. quaestione: I. ad
. 3 His potest aliud tertium indiuiduum adiungi ex quodam loquendi usu inductum: quo fit, ut id,quod est ex se uniuersale,&commune a per appropriati nem proprium, ac singulare fiat; ut cum dicitur, SaIualor . quod nomen cum sit commune,
apud Christianos factum est ex usu proprium Christi lesu; ut itatum valeat , Saluator montius
e i,ac,Christus I fias mortuus est;& se de plerisque aliis ἱ ut cum dicitur, Orator, Poeta, Marcus Tullius, Virgilius ex usu intelligitur.
De variis nominibus, quibus '.' singulare appellatur.
Emini dubiis esse arbitror, Singulare plura, ac diuer isa apud Doctores vindicare sibi nomina. In cuius rei cofirmatio. ne teste adhibeo ipsum Seraph. Bon. qui varijs in locis omnia nomina, quae singulari aut id vicsesue verut,exquisite propon i t, ρος ad bse capita reduci possib., in primis ergo id, d e uno praedicatur, dicitur singulare,seu N Paria
224쪽
Particulare. Deinde, Noe ali- in cercio distinctione Mecima quid, Res genita, Terminus ge- quaestione tertia,proprie tamen nerationis , individuum, Sup- dicitur de substantia, propriis . positum; Ens in virima actuali. si me vero de substantia com-tate , ac denique Persona . Pleta : Et hoc dico, quia prin-Quae omnia nomina, licet ple- cipia , ipsaque natura licet sitrunque pro eodem usurpentur; indiuidua ; proprijssime tamen nonnunquam tamen etiam ad individuum dicitur id , quod ex aliquid magss declaranduino , principijs Constat , S ex n ει significandum assumuntur ; tura . Suppositum vero nulis ita ut lo modo capitur pro acciden. 1 Singulare, Hoc aliquid, ti , sed solummodo pro subianes genita, de terminus gene- stantia, eaque completa , pro rationis extendatur ad omne , qua usurpatur etiam tantum id, quod de uno tantum prae- modo ens in ultima actuali- dicatur; sive sit accidens, siue tate . substantia, ens artificiale, siue Verum Persona , quamuis
naturale. Itaque quidquid est in idipsum importet, quod α sup Terum natura hoc pacto , eo positum , ta ens in ultima a- ipso quod est , Singulare est , bualitate; proprie tamen de Hoc aliquid est, di caeter. Quan sui ratione dicit suppositumia 'doquidcm, ut luculenter docet sub natura nobili stilicet inter Arist. Aristoteles septimo Metaphy- lectuali Diuus Bonaventura sicae a capite septimo, usque ad Iro iseundo, distinctione, terreata duodecimum nihil datur sepaia Parte prima, articulo secundo, ratum a Singularibus, sed om quaestione prima & secunda, tanta sunt Singularia , & deteris vertio, distinctione decima riminata ἰ ad quae Singularia , i 'uaestione secunda. proindeque tam in substantiis quam tita idem Seraphicus Doctor primo aecidentibus, di artificialibus sementiarum distinctione vige- terminatur actio agentis e ita ut sima tertia articulo primo quae-
Singulare ipsum, I hoc aliquid stione prima eum reliquis Theoin quacunque actione sit res ge- logis nomen Personae ad Diui nita, & terminus ipsius genera- na transtulare; neutiquam vero
tionis. t. inomen singularis, aut Particu . . t
s Individuum vero, istit istis; quia ,int ibidem ostendit
aliquo modo possit dici etiam, seraph. Doctor, Particulare dede accidentibus, uti erudith de- ratione sui nominis importat monstrat Sanctus Bonaventura impersectionem.
225쪽
4rmEn haec breuiter de siniaidaequatur subiectogulariia Eriqua bux omnibus vianam possumus, singularas pro prietatem colligerela quam admodum definitionis explIcans Porphyrius P dixit, omnia, quae ad indiui iuri conflItuendum
intercedunt ii alterii: Comen ire
Alia totalis, in qua prςdicatum con- itinet omne id, quod continet cisubiectum .i Praedicatio vero ac
cidentalis , seu in quale triplex est i Alia in quale quid, quando praedicatur aliquid substantiale .s accidentis
V irata ad modum . tamen accidentas et
nul late s posse is quia sorbici filia accidentalis, S communis. . igratia Iales habet proprietateu quando scilicet praeui a tum ita rretrusia ut nullus alius a Petro inhaeret labia icto, ut idem aueri eas habere possit.. O ..i: si non numero, falae specie inhaerere ninime repugnet. Vltinax
Qtio nodci collistentas sit c stasic dτι talis propria quandas
-4xti: Cilm igitur omnis praedi./cationis modus ad haec quinque capita necessario reducatur . quintuplex quoq; constituatur Vniuersale necessarium ell. Primum erit Genus, quod pra dieatur in quid de suis inserioribus in adaequate . decundum , Speis cies, quae itidem praedicatur in quid de suis inserioribus adae quatE. Tertium, Differentia
muni, di in quo differat a singulari,iam definitum est, dictumque est, Un iuersale esse id, quod de pluribus aptum est praedicari. Nunc vero sup rest examinandum , quo tu plex sit Vniuersate , quod quidem ex vario , duersaque mροo , quo aliquid,de. pluribuω praedi quae praedicatur in quale quid; cari contingari deducere poma
. Potest ergo Primo'aliquid de alio praedicari in quido essentialiter, vicum aliis notauit etiam S. Bonauen. in I. dist. 23. ar. I. quaest. . ad I. beeundo in
quale, & accidentialiter. Por ro prςdicatio essentialis duplex est: Alia partialis , in qua Praedicatum non undequaque a-l V. ia
seu , quod idem cst, praedicatur substantialiter , ad modum tamen accidentis, ut via Dialecticorum, quos sequitur Seraphicus in Σ. dist 3. Par. I. ar. a. quaest. a. ad 2. loquar . Quartum erit Proprium , quod praedicatur acci ental ter de pluribus, ita tamen ut non de alit S.
vltimum est Accidens , quod praedicatur in quale, S est com N a mune
226쪽
mune pluribus etiam specie di- lis: haec enim omnia coli uehi istinctis, di genere . ii . L Petro, S de Petro praedicaritur, la Potest di aliter nec in-. diuersi modε, tamen ,tsicuthiantilcongrue colligi sufficientia , & iam declaratum est . a Concitiaqnecessitas quinque Universa - ditur ergo omni Dialecticorum lium, scilicet per quaestiones ι assensu , quinque osse Π:ue quae de unaquaque re fieri pos salia in complexa, cie Logica , sunt, & excitari: Si enim, verbi deu quibus hic fit sermo, scili nigratia,'quaeratur, quid sie P ι cet, Geniri:, Speciem, Ditis en trus Non plane satis fit quae . . t tam il Proprium , di Accidens Istioni, si diciatur, esse animal; de quibus singillatam 'breuiter cum Petrus non tantum sit ani , differendum e ib. Quod si di mal, sed etiam & maxime fit ho . cas, aliam ab enumeratis domo . Si vera quaeratur qualis re pili Ua fieri ppta quaestionem, fit,p Ut plenSi huic quaestioni puta quis est Petrus . occurratur, respondia dum erit, Resp. hanc questionem tan- quod sit rationalis, quod sit do, gere quod est singulare, non uni.ctus s ac denique quod sit risibi- uersale .
227쪽
quomodo vecisssit tota occurrit discutiendum; in cuius ratio, ct quiddit.ss md - dcclaratione. Porphyri exem. rQbri uidui tr 3 Ε , plum imitantes, varias Generias Euomodo diruiatών quadam acceptiones proponemus, ut dedi cultas eirea G/nus, ct quo Generein prisentiarum ha--- Speriem. : t ut is beatur sermo,clarὸ percipiamus
a De Differentia, quis,ct qaΦ- Genus ergo primo dicitur id, expuae sit λ 4. -' 'a oo quod habet ordinem ad aliquod 'Dem 'ribus Di rentia. prineipium, a quo urigineu si De in vianιbias Disserentia trahit; ut Genus christianorum . a Porpurio 1 diiis . t dicuntur omnes. qui a Christo sim Proprio. originem sumpserunt,iique sunt1o ' Num Propria- βι δε of omnes, qua Christianam fidem
qua retent asparabiti ipium principinm, a quo plura II De Accidenti. originem ducunt; ut .h, illusa quo sanquam a primo principio Q. G N a omnes
228쪽
omnes verς fidei professores nomen, & ortum sumpserunti Ge nus Christumorum appellatur;
Nec tantum principium , sed etiam locus , di quodlibet aliud , a quo plura derivantur; sive quoad nomen ai' cuoi l rem taenus hoc seeundo modo n6n incongrue appellari potest; i5: gyptus genus Aegyytiorum . Quot autem hic obseruandum occurrit, est, per huiusmodi Ge.
nera non tantum appellari, &constitui illa, qtiae a Genere ducunt originem; sed etiam distingui; ut Christiani non tantum 4 Christo ortum habent, sed etiam stinctionem ab omnibus his , qui Christo, eiusque verae fidei,
ac doctrinae aduersantur: Ex qua obseruatione scit E sane quidem deducunt aliqui, neque Deum , prout est omnium rerum princima pium productivum, neque ipsas res, prout a Deo pericreatio. nem suum esse sumpserunt, pro prie Genus eo modo , quo iam explieaurinus, appellari possor quandoquidem res, eo quia a Deo creantur, ad inuicem non distinguutur Porro huius utrius M. que acceptionis attestatur Ca-lepinus Titulo, genuS.
I ertio dicitur Genus Praediis camentum, de quo infra in Pti .
quod nomen significans aliqua naturam pluribus specie disseia tentibus communicabilem; quo
pacto a Dialectico,& a Porphyrio hae sumitur: potestque hae definitione, stu potissis descriptione definiri. Genus eri Uariis uercale , quod de pluribus*reie
Id est, Illud est Genus, quod,
ab hac, vel illa specie , ex se apistum est de pluribus speciebus praedicari , sicut di aptum est
pluribus communicari : In qua definitione duo obseruanda sunt . Alterum est , Genus non dicere actualem praedicationem de pluribus, sed aptitudinale, sicut nec actualC veru ta.
tum modo aptitudinalem in pluribus existentiam lmportat i cuisitis ratio saepe superuis repetita est; quia cum actu communica. tur , S praedicatur, iam non est
Vniuersale, sed singulare. Alterum, hanc esse descriptionem, 'quia traditur per quid posterius, cilicet per praedicari, quod consequitur ad esse: ideo enim Genus aptu est de pluribus praedicari, quia aptum est pluribus
men Porpllyrius ad manifestandam Generis natura usus est potius verbo Pradicaν , tam municarι, quia & cognitu fact-liu est, di proposito accommo. datius; cum Dialecticus, cuius munus est disserendo rerum veritates inuestigare, ut plurimum praedicationibus utatur. Diluun-
229쪽
Diluuntur aliquot difficultates de Cenere.
Cap. II. EXpectabit fortasse sedulus
Lector. , ut hic ad usum Recentiorum quaestiones pluti mas proponamus : at quia haec tradimus potius docendo, quam
ratioci nando, eas facili di ex te rica methodo proponere deliberamus, quod etiam initio huiu opusculi nos promisisse γecor-ciamur. Assolent ergo vari ε hoc loco circa Genus a Doctoribus excitari dubitationes. An scilicet recta sit Genetis definitio
id, quod definitione compre henditur Num solum nomin san potius etiam natura An de. finiatur prima, seu secunda inistentio ἰ ac denique . in quo disserat Genus a specie, S a Diste. rentia λ cum Genus praedicetur de pluribus differentibus numero, sicut S Species, di Disserentia de pluribus differentibus specie, sicut oc Genus.
a Quibus dubitationibus sic posse plene satisfieri existimamus, si ad Primam dicamus, quod iam dictum est, illam ess magis descriptionem, quam de
Ad Secundam vero, si asseramus, non tantum nomen , sed etiam rem significatam per nomen. scilicet naturam uniuersa ialem sub hac Generis descriptio in re comprehendi i Quippe cum
dicimus, Hιmo eri an mal, Lesui animal, Se . per illud praedi- Calum, animal, exprimitur , &significatur ratura con Π Unis. Ec uniuersalis utrique subiecto, homini scilicet, di leoni t Proculus rei veritate testem Aristo telem compellabo , qui plerunque Genus sub nomine univoco collocari asseuerauite definiens ero nomen unium um dixit esse id, quod plura secundum nomen , ct secundum eande nomi. ras rationem participant. 3 Ad Tertiam , si dicamus. secundam intentionem una cum rima hac definitione compre endi. Secunda intentio continetur sub illo membro definitionis , Gιnus eri et niuersis . qμod potest de puribus praedira ri. Nanque, ut supra dictum est. nihil est in re comune pluribus. nec secundum realem existentia, nee secundum realem prae dicationem,quae pullulat ab ipsa exissentia; eo enim potest allia quid de aliquo praedicari, quia ea potest communicari. Prima vero intentio continetur sub illa voce, De plumbux, quia reali ter plura ex aequo respiciunt naturam illam uniuersalem et Seu, quod idem est, secunda intentio attenditur respectu unitatis . prima vero ratione pluralitatis; quae unitas , ct pluralitas, ut ex
230쪽
supradictis eolligitur, necessatia supta,& infra quod est aliud Ge
ad integrum , niuersale coo- nus. Ubi aduerte, Genera subal stituendum. Neque tamen neis terna quandoq; induere ratione g3ndum est . principaliter defi- generis;& est quando respiciunt niri secundam intentionem, ut inferiora: Quandoque naturam pote qnae est serma Universalis, speciei, cum scilicet respiciunt quae simuIcum privia, tanquam superiora . C .stri . cum mδteria, integrum tu Et de genere', quantum spe- coni lituit uniuersale . Potestq; ctat ad Dialecticum. haec dixisse lassiciat; Metaphysicaenam hqc. de reliqua hue attinentiavberius Pertractabit.
De Specie quid , de quotv plex sit
hac ratione huiusce rei veri tas comerobari; quia prima intentio sola. S praecise non est Auid commune ἰ secunda vero praecise , di sola non est ens rationis , sed potius chimaera, S
Genus per se primo,& imme. diate respicere Species, quibus Niequam ad ulteriora pro Postea mediantibus, respicite- grediamur, necessarium tiam Specierum indiuiduo r ducimus, cuidam satisfacere ob. Differentiam vero, licet praedi- lectioni,qua posset quis in disci. cetur de pluribus differentibus plinis variatus iurei optimo no- specie, non tamen praedicari itia bis opponere;cur scilicet secudo quid, sed in quale quid, sicut cla- l Oeo de Specie peragamuS, cum . . rius insta patebit. Atque ita co- tamen Disteretia sit ea, quς Ge- muniter respondent Recetiores, nus ad speciem cotrahit qua r ec bene: reor tamen ipse, melius tione specie prior esse viae tum, posse responderi, dissi rentias se. quo e5cessis,nihilominus magna qui, quoad praed cationem,tia uia prudentia Porphyrium secundoram ge eris. aut speciei, secun a loco de specie respondemus supdu n quod ipsa est,itaui,si est ge. posuisse Tractatum e Siquidem, ne rica, praedicetur in quale quid vi S alibi dixisse memini, non . ad mo sum generis, Sc. ordinem naturae. . sed metho-I inpres quo uolex sit Ged dum doctrinae seruauit: Cum nus Z i ei pondetur esse triplex. ergo Genus in ordine ad Specie Aliud sum num, supra quod non deii maturi conueniens fuit, Ge- et aliud G nus. Aliu 1 infimum, neri immediate submittere Tra. insea quos non est aliud genus. ctatum de Specie; cum ex Ari- illud medium uue subalcecnu, stotele unum relatiuum noti