장음표시 사용
41쪽
., θι rationei est ferundum a serenιiam attributioms . quia aliquis modus ponitur circa unum, via attribuitur on i , quinyn attribuitur altori, di sie differunt ratione eFntia , persona, o notio: tertio modo di erre raὸtione eri digerre fetinuum pD- raritatem distinmcnIs,quae non inaueit diuertisatem in s nιia,Cel in nasura,tamen tantam induciι diserentιam, quod unum
non dicitur de altero,ωιι di riratione persona d persona ctproprietas a prostrietate: ct prima quidιm asserentia secundum rationem eLi minima; quia nihil ei Nison ι a parta rei, sed Ultima
resonueι. Non vult uisur Da maternus diuidere rem contra rationem, nise ferundum quod res accipitur pro natura; nee eιιam
sic omnino diuidit, sed quas is
creaturis nonIoliam eii communitas ratistnis,imm3 essa naturatis: Petrus enam, Patius non tantum In ratIone eouueniunt, sed etiam in natura communi.
H cille. Et his fere β milia, qua
quam non .ita elare praelibaue rat supra dist. I 3. qu sit. i. oc infra ex parte d 63 art. a. quaest. I. EX quibus omnibuS.
a Colligo primo, omnem distinctionem iuxta Seraphicum aut esse θ parte nos ri, quς dicitur dii inctio rationis, aut a parte rerum, quς dicitur realis. Colligo lacnndo ea, quae uno modo dicuntur differre ratione ab alijs, congrue ab aliis dici differre realiter i S contra nam Seraphicus vocat distinctionemr talem, quam Diuus Damasce. nus appellat rationis ;S uterq. verum dicit: quamobrem etiam Thom istae , di Scotiste sic pose sunt saluari, tam enim ista, quam illi solas duas distinctiones laisciunt realem,&rationis ad quas
Scotis ς pomis ad membrum distinctionis realis,quam rationis formalem redigunt, quibus haud dubi E praeuius fuit dera phicus.
illa duo, distinctionis genera polle subdistingui, atq ita de socto triceps dii tinctionis rationnis ibidem a Seraphico species
constituitur. Prima,cui nil prorsus respondet ex parte rerum, i duo tota est a parte intellectus
apprehendentis ; S haec a I ho
niastis rationi Sirata Ocinanti, vocatur. becunda,cul aliquid a paste rerum Quoad attrrbutionem correspondet, quo si, ut viii res diuersa per rationem attrib.antur ; de hqc dicitur rationis r tiocinate.Tertia,cui aliquid re
spondet a parre Icriun ratio L. esuppositorum, que cli ps DPMa
42쪽
libet .. pntius distinctionem,ui
parte rei, quam rationis Censen da n esse vult e sed in his certe est sola in vocibus controuersia - Praeter has distinctionest Seraphicuq alia et commemorat, det in hiς distinctione sormalem, F ΒΦ . sic fatuet,q. l. ilist. 6. l. I. Plana est, quo ι iIIa,quira υn ι m de aurro
tur, quan rua formaliter aιL ingua ηι εν. si dicatur, Petrus es mu seu in his musicus est Petrus mosisas ct Petrus nm fiunt duo, qtiam us tu re Petra, ct mu stea Da sit dis in iis, subintellige, set malis. Dixir autem sim nanter,mu Team suam , quod Petrus a musica Pauli plus quum formatiter diltinguatur I Cum de ea non praedicetur; & ideo illa diis
stinguuntur realiter, ut res a re.
Ex quibus collige, apud Sera. plaicum distinctionem reale in distingni in realem Brma Iemsta realem esse eorum solum quae inuicem sunt discreta,ci no
quς inuice pdicatur,quaqua unuab alio a parte rei distinguatur.
P τρη alterius meminit distinctionis, qua unu nec est omnino idecuallo,nec omnino diuersu, ut pars cu suo toto: verba illius suti AEd
dixerim ea, qua Unia ineludinem. in alio , ct eis . parte Hieriuninadaequata. Hς cinit praecipua Seraphici de dillinctionibus documeta :alia possunt accipi ex iis locis in quibus de variis unita tis generibus effatur.
Distribuuntur per propriaS se des singulae distinctionum
differentiar. Cap. VI. A, Pparuit euidenter, quid de
gemino cillinctionis ,realis scille et , S rationis, seu ex parte rei,& ex parte nostri, mubro sentiendu sit;est .n biceps hoc me. bruveluti primaria arboris cuius da bifurcata radix, quae utraq. in alias quaida restrictiores radiculas,ex illa prima radice prodeuntes, Partitur. li vero ut ad alique definitum numerii Omnis distinctionis differetia redigatur; ope rae pretiu duximus,ad modu cu iusda arboris,omnes hic, exote rico simul ac laconico stylo sub nectere, singulasq. breuiteri ac dilucidὸ definire. a Principio,generali diuisione distinctio in ea, quae ex parte rei,& ea,qus ex parte nostri cui terminis utar Seraphicis) seu in reale,& rationis distribui tutam stinctio a parte rei,seu realis est, que reperitur in ipsis rebus su pte natura: distinctio vero a parte nostri seu rationis est,quae Bisi atteditur a parte intellectus; di priinae respodet aliquid a parte reru, cu sit in ipsis rebus; posteriori
43쪽
steriori ver5 no, tu sit in intelle ius distinguitur in magnum , &ctu: quonia vero no om nia uno bonum, est distinctio, cui nil eodeq. modo se habent, si v e quae prorsus respondet a parte Ange. a parte nostri, siue quς a parte ii, immo utrique conceptui ma. rerum dist inguuntur: propterea mitudinis, & bonitatis idem unaqueq. harii in alia membra omnino respondet. ,Huic vero subdistinguitur ; S ut a distin- rc spondet aliquid non tamen diactione rationis, seu a parte no- stinctum,uthonitas, di sapientiastri immediate incipiamus. in Deo; nam apprehensioni hos 3 Distinctio a parte nostri, nitatis correspondet aliquid, seu rationis est adhuc biceps: Al- nempe eonceptus,obiectivus botera, cui nil prorsus a parte re- nitatis; ta conceptui sapientiae rum respondet; quia tota est in correspondet conceptus obiecti. intellectu, qui rem indivisibilem uus sapientiaei vere eni in Deo
in se ipsa apud se diuidit;ideo di, est obiectiva ratio sapientiae &uisio no est in re,sed in intellectu; bonitatis, quae correspondeat sicut in alio simili proposito de diuertis coceptibus formalibus; cognitione rei simplicis per a- ac si in se, &.a parte sui formaactus copositos. multiplicesvat liter distinguerentur: hinc est, de erudite id e Seraphicus expli- quod prior distinctio rationiscuit. v. g. Deus est unus,immo v- ratiocinantis, posterior ratiocinissimus in se, ac siinplicissimus; natae appellata sit.Ethge doctri tamen per actus compositos, & na est summopere attedenda ad multiplices ab intellectu perci- naturam utriusque distinctionis pitur;illa compolitio est in intel a partei nostri percipiendam; si lectu, non in re ipsa; similiter & vero ab hac discedas, nulla alia distinctio. . inuenitur distinctio a parte no in Altera est, cui respondet stri, qinnsmul sit etiain a parto aliquid a parte rerum, ita tamen rei; ideoque absolute dicitur aut non respondeat qtiasi distinc- parte rei. Quare
eum; ideo isthaec quoque diuiso s viii inctio a parte rei, &est tota in in te lectu,differt vero realis distribuitur in eam,cui resa pcedeti in eo solu;u, illi nil aut discretae correspondent. quae indillinctu, aut indistinctu respoma uicem non copulantur;&dicitur det,nisi sortasse in voce, sicut dis distinctio realis realis, seu diia ferunt magnitudo,& bonitas in stinctio realis prima; di in eam,
spiritualibus, etenim magnitu- cui res aliquo modo inuicem do in spiritiralibus, teste Diuo copulatae , di quae inuicea Augustino communiter rece- prqdicantur, correspondent &pto, nil aliud est, quam boni. haec potest constatui triplex. Pritas: ideo distinctio, qua Ange, ma: quando correspondent res,
44쪽
quartim una non includit alteram, ocvna non est de alterius
definitione,& vocatur distinctio formalis; sicuti est distinctio Q. biecti,de accidentis; materiae &ωrmae; intellectus. volutatis. Mae, Salbedinis in eodem subiecto. Secunda: quando Corre spondent res,quarum una in ciuiditur in alia, dcvna est de definitione alterius, Ec dicitur dii iactio realis in adaequata, seu in eludentis di inclusit; quo pacto disserunt gradus superiores, Sinieriores; pars, dc totum. t Tettiar quando correspondent res, S modus, sic appella tur distinctio realis nicidalis; de hoc modo disserunt rea litas, Ec
6 Pnter has datur alia quε-dam distinctio positivi, oc nega. tiui, quae potest esse vel rei, ocrei; S sic ens, quod est,distat abente, quod non est; vel modi, ocmodi 5e sic differt mundus inret li miles, de sensibilis a seipso;
quatenus uno: modo ei intelli. gibiliter, alio sensibiliter ; sic etiam essentia, de existentia; exilientia enim est in in essentia noὼ
haec enim potiis est distinctio
Malis, quam ratio DIS, negatIua
Ad has omnes alias reuocari se cili me polle video. Haec breuiter placuit de uistinctionibus recen .
De Regulis Diuisionis. GCap. VII.
SEx diuisionis regule assigna- ηri solent a Doctoribus. Quarum Prima sit; Id, quod diuitioni obnoxium est,debere esse aliquod totum taltem respective ad ea, in quae diuidendum est. Ex quo conijcitur, non esse de necessitate diuisibilis, ut sit to tum simpliciter, S complete sedi sufficere, ut dicat aliquam totalitatem imperia fiam, de respecti-uam. v. g. corpus humanum, Itiscet in ordine ad hominem sit parS, atque adeo indivisibile, in respectu tamen ad manus, pedess&c. est totum atque ideo diui sibile. Eodem modo ratiocinandum est de genere subalterno respectu suorum in seriorum, di caeterorum huiusmodi. Σ Secunda regula est: totum illud debere esse aut multiplex, aut quoquo modo composiluis eum vra diximus superius radix diuisibilitatis sit vel multi iaplicitas, vel eonὶ positio. Verum quidem tamen est, ut peracute notauit S. Bonau. ad diuisionem rationis sufficere, ipsum .inte lectum esse capacem compos , tionis, aut multiplicitatis. 4ure, cum Deus sit omnis expers compositionis, ac multiplicita tis, non modo si consideretur in se, verum etiam in ordine ad suum intellectum , nulli diuisioni etiam
45쪽
etiam rationis potest subiacere; Pene t .imen potest respectu intellectus creati, tam Angelici, quani humani:& hae considerantur a parte ipsius diuisibilis. Tertia: quod unum membrudiuisionis sit inferius diuiso. Shoc per se patet; omnis enim pars est minor suo tot . Quarta est: ut omnes partes simul sumptae ita persecte adq-quent diuisum. ut nihil dicat totum , quod non dicant partes ;nec partes aliquid, quod non di
Quinta est: vi unum membrunon includat aliud. Vnde ina
De Definitione Cap. VIII POa traditam doctrinam de
Diuisione.quantum Diale elico sufficere arbitramur: s perest, ut Definitionis naturam inquiramus. Desnitio, ergo, e Ioratio explicans naturam, O quid itatem rei. a Dicitur oratio,quia ut docet
quaest. a. omnis definitio importat aliquam coinpositionem,aut realem, aut saltem rationis in definito. Hinc est , quod simplicia omnino, qualis est actualissima
le diuidunt, qui diuidunt corpus Deus , non possunt propria, tarn caput, ει oculos ἔ oculi enim vera definitione definiri. Quod necessario includuntur in Capi- si aliquando definiantunaut de te. Bene tamen possunt fieri sulta finiuntur ad capacitatem intera diuisiones ita: corpus diuiditur in caput aput autem in oculos, aures , Sc. Sed tunc caput non habet rationem partis , sed to tius : & hae considerantur in Or dine ad partes diuidentes. Vltima esti ut in diuisione serlectus nostri,sicut pariter distin guuntur; aut per negationem definiuntur.3 Dicitur explicans natuoram reri, quia de essentia definiationis est, intellectui explicare,& quasi notificare ea, quae suntuetur ordo, quoad fieri potest rei essentialia. Quocirca merito v.g. Nominis aliud est esse sub reprehenduntur hi, qui defini-
stantiam, aliud est esse corpus, . - .
aliud vivens, Sc. ubi enim est confusio,patet aditus, & via ad errorem potius, S falsitatem,
quam ad veritatem: S. hec attenditur a parte ipsus diuisionis. tiones ipsis definitis obscurio
De conditionibus requisitis ad bonam definitionem Cap. IX.
vr X his, quae capite p-cede xa ci diximus,potamia iacit
46쪽
deducere, quot, ct quaenam ad persectam definitionem condi istiones requirantur.
Primo enim requiritur, ut in desinitione plures voces adhibeantur, quam in desinito. Ratio est,quod ad explicandam naturam desiniti maxime prodest distinguere,& distincta pronuntiare ea , quq definito conueniunt, Hinc est, quod diuisio multum conducit ad definitiones inueniendas;quia per diuisionem ut superius diximus secernuntur
tum communia a particularibus,tum extranea ab essentialibus.
x Requiritur secundo,ut sit claran iaci Ilimὰ aperiat intellectui naturam rei definitς. Ru circa. male definiret hominem, qui dicerct,hominem esse arborem inuersam I hac enim definitione mimis cognoscitur, di declaratur, quid, sit homo, quam per ipsum desinitum ., 3 , ii Requiritur Tertio,ut couertatur cum de fumo,idest, definitum non debet habere aliis. quid essentiale, quod non includat definitio ii nec definitio ali quid continere, quod non contineatur in definito Hinc D. Bonavent. 3.sent.'st 3.art. I. q. F.
plam vocat bonam desinitione, quq nihil continet superfluum, nihilue dimimitum;ita ut totam essentiam explicet,nihil vero supra rei essentiam addat. Et hoc rationabiliter, quippe, cumde
finitio sit tradita ad explieanda essentiam definiti; si aut totam
essentiam non includit, aut alis
quid superaddit, facillime in i
teli ectu generabit errores, per suadendo ei aut non esse de eia entia, quod est, aut esse, quod
6 Aduerte tam emdefinitio, nem ita expIicare , & includere totam essentia definiti, ut nil minus non expresse, sed tacies,& implicite . Quinimmoire prehensibilis est illa definitio quae omnia praedicata essentialia
quia id superstuum est; tum quia
tanta verborum multiplicitas &confusionem gener a S Vix me moria retineri potest.
s Vnde quarto requiritur, ut breuis sit,& tradatur per pro. ximum genus, S ultimam different lam. Nam in proximo genere,& vltima differentia contionet ur, di declaratur absolute t ista natura definiti. Male ergo de
finit hominem , qui desinit per substantiam intellectualem; nec enim substantia est proximum genus hominis, nec intellectuale ultima differentia; sed debet d finiri per animal rationale, quia homo immediate respicit animal. & animal contrahitur adeste hominis immediate per dii serentiam rationalem: videatur Arist. Arist. 7,Metaph.cap. 14. de du-
47쪽
definitur,esse Nasi curvitas ; in
f e dupliSi Definitione, abseia clu' definitione ponitur Natae.
L . a curvitate, S simitate . Ita etia
ta mentum. Cδp Nii dein tur Anima,esse actus Cor poris physici; di forma actus mababeinus istri interixissim tamen dicorpus sit
I aiotele, di Seraphico m r. aliud essentialiter ab Anima; didis . 1 I .art. I . qugil. Σ. Definitio Isiateria a krma r de utraq. agit nem obam absolutam, quR P Or - etaphio ea quaei, χι dist. F. prie substantiam nr, ct enitiam ni per citata. completorum est, de qua hacte- a Huc quoque spectat De- nus egimus . Aliam per addita- Πλtio, quae in hoc differt amentum, S est omnium eoruni ierfecta Definitione , quod haecentitumqyae m. s. COR platς ab traditur pei essentialia, expli alijs dependent, 'vi uicitiir pse histolam natu tam rei dhfinit . additamentum ; quia in illa assu- Illa vero traditur per extranea, mi Inr aliquid, quod: illat se habet & explicat aliquae aceidentalia, aliam naturam, S proprUslime seu proprietates consequent coque niti Recidentibus , S enti F ad naturam definiti: V t cum di. reti titiis , quae struper in eitur v.ga, Homo ei canimes biis ordine M. substantiam idi subae p. oectum in1sbiae pus iunt praecidi delinitantur. v.g. bimatas dicata hominis accidentalia. tu rivuli, trituq Q .
48쪽
I De Nomine. . , rasis hunc finem diriganturimm Uerbo. Idcirco praecipuo em labore uis 3 t 1 istandum t ad rectum, α per 4 De Nominibus aquiuo eis, sectum Disturium petficiendi m mniuscuis analogi r. facilem , ει utilem methodum I De minambus denominanti- tradamus. Et licEe proprius is bus,oc denominatiuis. -- cus agendi de discursu sit in liberetis, ct abLirinis. bris Priorum, de Posteriorum, Da quibusdam aijs nominiam ubi tum Aristoteles per duos Ligeneribus. . . . . bros Pectvlaermenias primo, in et Da Nominibus prima'se. quibus de Nomine,Verbo,Ora eundae intensionis. tione,& Enunciatione,quae sunt 8 Suid sis ens reais, ct em .su luci materia Discursus; dein tionis. de de ipsis. Discursu in comm . si , de eius speciebus; ac deniq. De Nomine. Cap.L de ipsa Demonstratione, quae ... ,σst Poti si a Discursus spe Voniam ut iam superius cies . Tum reliqui etiam vi demonstratu est9 Discum Peripatetici. Nos ramen post sus est obiectum Dialecticae, & declaratam Diuisionisae Definiid , cuius gratia inducitur totus tionis naturam, immediate ad Tractatus Diadiecticae; adeo ut agendum de Discursu accedere omnia, quae tractantur in Logi- rationabile existimavimus;ne,fi
49쪽
αδ ad ultimum protrahamus cognitionem discursus, incogni. ta sit nobis via, di modus arguendi,qui in toto huiusce scietiae disturtium Tractatu necessa. rio desideratur. More ergo Omnium Dialecticorum, breuiter tractabimus ea, quae discursum Praecedunt. Sunt autem hςc: Nomen, Verbum, Propositio , &Oratio. Sicut enim ex literis, recto ordine dispositis conficiuntur verba.ita ex nominibus, ta verbis conficitur oratio:& ex oratione, S propositione recte dispositis oratur discursus; unde
tionem , cic discursum tanquam ad tria principia , radicate, uniuersale, S integrale omnia,quae tractantur in Dialectica, reuo
apud Arist. I . Per hyerm. es vox fgoascat Aa seanuum placitum sine tempore, rus nulla stam δε-gnis rixa es separata in cuius definitionis gratia obseruanduest, Aristotelem loqui denomiane, Ore prolato, & exteriori; quod innuit,dum dicit, Nomen f vox: quae vox est nota eorum nominum , quae sunt in me ute. d. rum Certum enim est ut docet D.
Bo Dau. I .sent. dist. a T. quaest. vl inna earl nomero verbum interius tanto exteriori Psect Ius,
quanto ιst persectius signatum . signo. Nam ut diximusynomen exterius non in aliud, quam si-
gnum indicans id,quod interius est ἰ dc conceptus interior non alia de causa unitur vocis quam ut se ali3 manifestet, ipso integro in intellectu perma
3 Dicitur ergo nomen,V x, accipiendo nomen, prout assis-mitur exterius ad differendum cum alijs , quibus nostri animi conceptus incognitI sunt: de po. nitur Uox hoco generis, ut bene D. ait Seraphicus in I .dist. 1.quq s. le.corpore. - iocui tua secundum puellum. SU Lealiua , ad excludendas voces nihil significantes,de quibus noest sermo in Logica, quae ei in sua nomina ordinet ad differendum, necessario debent aliquid significare, ut ex Seraphico ibidem colligitur Se naia placitu,
les; ut planctus, Sc. quς signi icant aliquid, non tamen sunt aptae ad propositiones conficiendas, Sconsequenter nequEad discursum.
placitum ,quia secundum diuersitatem nationum, S linguarum diuersa reperiuntur genera nominum,secundum quod usus, cuplacitu illarum gentium exigit; ut apud Graecos, Theos, apud Lati nos,Deus. significat natura Druinam. Hic tamen aduerte. quando dicimus,nomen esse vocem significatiuam secundum placitum, accipi nomen matemrialiter
50쪽
rialiter . non formaliter ; quia iderni distinguere, qnodaliud si quoad Ermalitatem, rem scilia significare tempus , aliud signi
cet significatam per nomen, sicare cum tempore : ut signifi- menis ignificat idem apud om care tempus nihil aliud sit, qualnes,ut duo nomina diuersa supe-iiunuere aliquod tempus, in quo rius posita clare testantur . Ad- consuetum est fieri aut prandisi, iuerte etiam , diuersitatem vocu aut aliud limite. At significare inon e lle per se in natura indu- cum tempore, significat id, quo ictam, sed occasionaliter .ASicut contrahitur illud prandium per lenim dicitur Geneseos M. Ab aliquam differentiam temporis insticromnis terra erat unius la- aut praesentis,aut futuri, Sc. v bii; sed occasione sumpta exsu- rum haec distinctio non placet iperbia hominum per Turris sa - quoniam nomen proprie nec si- hrieam ad C los subleuari vor gnificat tempu3, nec cum tem Ilentium, Deus ita eorum super- pore,sed verbum. obiam confudit , ut in varias lin- fi Cuius num pses as, S voces non sine magna eartua eri separata ;. adidistin- admiratione distincti suerint. guendum nomen ab oratione,ωs Sine tempore; eo quia no- propositione, cuius partes etia: men ex se non denotat aliquam separatae aliquid significant: idifferentiam temporis: v. g. cum Quod si dicas, si publica,& alia dico, Homo, homo non respicit huiusmodi nomina habere par- aliquod tempus,sed abstrahit ab tes, quς per se separatae signifi- esse, fuisse, ta suturum esse; con. cant. Relpondetur , signi fidam. trahitur vero per aliquam diste- quidem, ted non ut sunt partes rentiam temporis i aut praescn- illius nominis. quod significat iis, aut praeteriti,aut suturi sicut sormaliter una irriti inplicem rem animal secundum seiabstrahit a in diuisibilem i Vnde res , S pu rationali, irrationali cotrahi- bhea, ut sitne Uiid se paratum, situr vero per alteram harum diu gnificant omnino aliud , quaausere iaciarum. Nec immoramur Ut erant quid unitunz. i- ι
hic in puerilibus disputationi- 7 Hic tamen aduertendum bus, quibus solet ob ij ci huic est, a recta nominis definitione particulae, scilicet horam, pran- excludi ea oni pia, quae ex se nihil dium, S alia similia ligniticare determinatum significiant; ut sua tempus ; quia, cum dico Nan- ea,quibus praeponitur negatio, dium, aut aliud nomen simile, v. g. non homo; S ctiam nominae abstrahoc ut patet ab else,suisse, indefinita,ut qu1aam, aisqvas,do aut futurum esse,nisi simul adda- alia huiusmodi; qui e , ctim viiii Itur verbum. Vnde solent Moo significent de terminaru ntia no