장음표시 사용
61쪽
landamentum in re ; quia scilicet in singulis indiuiduis vere
reperitur tota natura , quae cum
sit in indiuiduis plurificata , concipitur tamen ab intellectu ut una, Sita una, ut pluribus possit communicari. Ensigitur rationis Logicum ut ex
dictis potest facile deduci est illud, quod quidem habet esse
per intellectusa nostri conceptionem; ita tamen, ut intellectui vere aliquod in re iunda. mentum respondeat;& huius signum est, quod in tali ente so mando intellectus a rebus ipsis realibus dependet; neque enim intellectus tribueret homini,v.g. speciem, nisi homini ex na tura sua speciei quiddiras quo.
dammodo conueniret .il inc. Consueuerunt Doctores iuremerito affirmare, ens rationis Lo. ocum materialiter quidem, seu potius aptitudinaliter,&ex sua natura realiter existere , Brmaliter tamen, siue actualiter ab intellectu in suo est e pendere.
4 Quae cum ita sint, discrimen inter ens rationis, & reale nollo negotio assignare valemus. Nam, si ens rationis est id, sequod ex intellectus conceptu formatur, utique ens reale absque aliquo intellectus interuentu in esse constituitur. Sed quoniam ens rationis Logicum
ex supradictis sere est aliquid commune, Operq praetium erit
quotuplex sit communitas, cinomen commune, S in quo a particulari discriminet,breuiter
quidem, quia multis partiri, didiuidi potest;ita tamen,ut singulis singulς tantum partes impartianturi sicuti sunt illa bona,
supra quae tota aliqua communitas ius habet, di dominiumr&. haec communitas est realis: neque ad rem, de qua nos agimus, plurimu facit. Secundo, illud dicitur commune, quod totu a pluribus parturipatur que- admodum Diuina Natura in tribus personis commune bonum est quippequod tota, Seadem numero natura singulis. qui-busque personis communicatur. Haec itidem communitas realis est;sicuti tota saera Theologia,ac diuina scriptura ubiq. testatur. Tertio denique dicitur aliquid commune;quia totupluribus communicatur, non tamen omnino idem; qualis est humana natura, quae quidem tota singulis hominibus com
municatur; ita tamen, ut non sit in omnibus eadem numerorta huius signum est ut colligo s. .,
ex S. Bon. m. I. dist. q. quaest. 2.corp. quod ad pluralitate eoru, quibus tota natura communi.
catur, entia quoque ipsa plurificantur . Neque enim cui
62쪽
Paulus unus homo sunt, sed duo intellectu;ut declaratum est:re Et in hoc dissere haec tertia com liqua, Deo bene dante,in Meta munitas a secunda ; quod in illa physica. ad pluralitatem supposi torum. Illud tantummodo mo
quibus communicatur natura, nuerim, etsi ens rationis,& ens non plurificantur entia ; unum secunda intentionis, seu cogntis
quippe est ens Vicinum.& infi- tionis plerunque, ut dictum est,
ni tum , licet tria sint supposita, pro eodem accipiuntur, non un-quq naturam Diuinam totam,& quam tamen inter se uisferre. indivisibilem participant . At Etenim non omne nomen secuntertia communitas plurificat en dae impositionis dicit naturam tia, licet utra sit,& implurificata communem , ut dicit ens ratim natura communis . nis Logicum , sicut patet de his
6 'se, si huiusce rei caii nominibus,subiectum, praedica .
iam intimius disquirere volue tum, S copulam, que eatenus rimus , inueniemus, illam esse, solum dicuntur nomina secun-yam supra assignauimus: quia dς impositionis, quia secundo
scilicet tertia communitas licEt sunt eis ex usu imposita ad signi in re quoad materiale existat; ficandum id, quod ex se primo quo tamen ad sormale ab intel non significant. Nam Petrus ex lectu nostro dependet, qui ea, sui prima significatione non si-quς videt in simili natura con enificat aut pridicatum, aut s uenire, ad unum quasi reducit, biectum; ut patet. quod omnibus illis commune 8 Ex his colligere licet,quefacit. Possumus autem .hanc sit natura nominis communis communem unitatem materia Nomen enim commune illud Iem naturae unitatem homo est,quod significat aliquam QNgeneitatis , seu uni uocatio'. mam pluribus communem, vinis ad differentiam communita- homo; importat enim naturam
iis formatis , quae proprie est humanam omnibus, ac singulisens rationis, S univcrsale iuxta indiuiduis communem . Ex op appellationem de raphici Do- posito nomen particulare illud ctoris,nominare. Haud hic diu - est,quod significat unum tantui. tr iUmorabor,more recentiO- in VLO. unum,inquam,numere, rum, inquirendo, quae cognitio, non specie, aut genere, ut Pe Sactus intellectus requiratur tru Paulus,&c. Licet enim Pead sormandum ens rationis Lo- trus sit commune omnibus, qui
gicum,ta uniuersales satis quip- appellantur hoc nomine; haec pe esse debet Dialςctico pro tu comunitas est potius comu- nunc nosse, ens rationis fieri qb nuas vocis, qua significationis . et u au s Retro
63쪽
s Reuocantur quoq. huc dentia, quasi trans ,& vItra om- nomina illa, quae appellantur nia entia. Et haec de Nominibus. Transcendentia , quorum usus Si quq autem supererunt explicuilibet enti, siue substantiali, canda, id accuratius prir stabi sue accidentali accomodatui, mus; cum de Uniuersalibiis se- cuiusmodi sunt hns, Unum,Ve- quenti Libro disseremus. Nuncrum, Aliquid,&Rest eo enim ad Praedicationem, quae maximEquod aliquid exillit,ens est, unu ad eognitionem veritatis discurest,&c. de dicuntur Transcen- suae conducit, accedamus.
x Ruid iis mad istis. . ,. Iam m posterius de Praedicatio. a Gotvis D reaedicatione, di Muciatione quae in his cos Maiis sis pradicasio. ., stituitu tractandum et tr. A. L
Quid sit εις dicatio. Cap.I. Bon. in I. dist. Φ. arti l .R Fst. 3. D.
64쪽
Rhetori cς.& alie huiusmodi, in bulo appet Iant impersectain; eo
quibus nihil veru in dicitur, aut quia nullam veritatem,aut falsia salsusn. Vnde necessario ad prae tatem importat, sic consequendicationem tria requiruntur ter intellectum ambiguum, Saul explicite, aut salte implicite suspensum relinquit; cuiusmodi 2 Primo requiritur id, de , sunt orationes illae, in quibus quo: & dicitur Subiectum. Dein aut nullum verbum explicatur; de id, quod e ta appellatur Prae- aut, si ponitur, non ponitur per dicatum. Denique unio utriusq. alfirmationem, aut negationem;
extremi; & dicitur Copula: in quae omnes, cum lad Logicam qua consistit tota vis, S Brma' non spectent, eonsulto a nobis litas praedicationis; sicuti patet prς termittuntur; ut ad eam, dei proposita p dicatione; Homo qua Dialecticus agit, citius pere Iis animal. Homo est id,de quop ueniamus, quae alijs nominibus di dicitur Subiectum huius prae appellatur Propositio, & Enun dicationis . Animal vero est id, ciatio Hinc deducitur,Praedica quod; S appellatur praedicatu . tionem aliam esse assirmativam, IIII denique:& est id, quod ne- in qua unii de altero affirmatur;
ctit utrumque, di facit, ut alte aliam negativam , in qua unum rum, scilicet Anιν I, predicetur de altero negatur. de altero, scilicet homine i qua inquam autem predicatio pro- Quotuplex sit praedicatio.
prie in sola affirmatione consi- Cap. II. stit; large tamen inuenitur etiain negatione ἔ quia utrobique Ntequam ad Enunciatio- reperitur id dς quo, seu Subie senis lpecies gressiim dirictum , εἰ id quod ἰ seu Praedica- gamus,ordine naturali recensentum,& Copula. da breuiter sunt ea,qii ε copiose, 3 Hic autem diligenter ad & erudite Seraphicus Doctor Luerte, tantam esse huius vocis varijs suorum scriptorum locis. φ' ΕΠ, vim; ut sine illa nulla Or praesertim in I .diis. 33. art. t. q. tio Lodica confici possit . Dixi 2.& 3. S dist.34. ari I. q. a. &ia,Oration3m Logicam, quae ex s. discis 6.art. I.quaesti .&dist. T. Misi Aristi essentialiter importat aut art. I q. . de multiplici praedi veritatem , aut falsitat quae cationum modo nobis scripta veritas non est, nisi ubi unum de reliquit,ut Dialectico, quot mo altero aut alfirmatur, aut nega- dis unum de altero pretdicaritur: propterea hic ab Aristotele contingat,aperiamus.
re ijcitur ab usu Dialecticae ilia Primo igitur potest unum de Oratio, quam communi voca alio Praedicari praedicatione di-
65쪽
recta, & naturali ,eum scilicet id, quod de re praedicatur, verEseeundum naturam conueniti de subiecto enunciari; quo Pa cto praedicantur superiora de insutoribus,&aliquado aequaliadesqualibu2. ii, D Secundo aliquid de aliquo contingit praedicari indire cte', siue contra naturam; cum scilicerid, quod praed scatur, non conuenit suffiecto seeundum rectum ordinem naturq;ve puta, Animal est homo, quippὸ crimanimal sit prius homine secundum naturam , S abstrahat abesse,& non esse hominis, praedicatio incongrua reciditur,S in directa. Praedicatione directa praedicantur Genera de suis a pecie bus, Ec ipsorum Indi uiduis, do Differentiis ta genericis. quam etiam specificis, S proprietatibus u differentiis essentialibus emanantibus', ut puta, Animal de homine,Petro, & Paulo , de sensibiIi,rationali, S irrationali. Prsdieatur itidem praedicatione directa Species de siris indiuiduis,de differentia specifica, &eius proprietate ; puta Homo de Petro, & Paulo, rationali,
3 Praedicatione vero indi recta praedicantur indiuidua de sua specie, ae different a.di pro4prietate. ει de genere sta diise rentia generica, eiusque proprietate.'g.Petrus de homine,
de rationali, & risibili, de animali , atque alijs sit perior.bus generibus. Predicatione itidi minusrecta predicantur species de generibus, ac eorum different ijs,puta, homo de animali, sensibili,&α
ni addunt aliqui tertiam , quam appellant praeter naturam, quando, scilicet unum concretum eo otativum prςdicatur draalteio ; Vt cum dicatur, Albumeri, aulae ; cuius praedicatio nis vim , & naturam infelius explicabimus. Porro prςdieati indirecta, S contra naturam a Dialectico vilada est,qui in suis praedicationibus ordinem natu ratem,quantum fieri potest, seruare debet tanquam veritati in dagandae maxime acc5modatu.
3 Predicatio directa quadripartita est. Prima appellatur identica, quando idem prorsus de se ipso praedicatur; quod bifariam contingere potest. Primo scilicet in re, S in voce, &in modo. ut Homo est homo, Jul praedicatio licEt veri 1Iima , usui tamen disserendi non est aee modata Secundo in re tantum, ut cum dicitur, Homo est anse Ira ioniae; idem enim est in re animal rationale,S homo,&consequenter idem subiectum. ae praedicatum, licet modus sieos uersus clin praedicacuui cxolicet subiectum.. dccunda eli praedicario per esicn-
66쪽
essentiale par ipatione;quila era ἱ Dulce ess aIbum . Porro scilicet unum praedicatur de alis Praedicatio denominatiua triatero, eo quia subiectum particiis Plex adhuc constituitur a Sera
pae natura illius,de quo praedi- Phico Doctore 3. sent.d. 6.ar. I. l. Catur, F. g. Petrus eis homσὲ eo quaest. 3.ad 3. Primo per modum enim homo predicatur de pe- transeuntis, ut cum dicitur, Petro,quia Petrus participat tota trus eis dealbatus a connotat naturam hominis. Et haec appel' enim in Petro albedinem periatur proprie praedicatio subis modum transeuntis. Secundo stantialis . per modum pollellionis; ut cum
o 6 Tertia est praedicatio per dicitur, Hie Iibιν est Soeratis.
unionem: di haec fit, quando diu Tertio per modum accidenta- uersae naturae reperiuntur uni- lis unionis; ut Ferra erit ignitarea in eodem supposito. ita ta. ω haec appellatur absolute prae .men, ut una non se habeat ad dicatio accide talis; quibus pos aliam per modum krmae , siue sumus addere quartam per mo altera per modum ma- dum actionis ἱ ut nιseL GD-
seriae, di potentiae; quia tunc faciens. pridicatio esset per participa- 8 Praedicationis identicaetionem , non per unionem, v. g. gratia sciendum est, ct solerter Deus eu bomo, homo en Deum, obseruandum,aliter fieri,& conbae enim praedicationes verae res tingere identitatem in stiminuduntur ex unione Naturae huma simplici,ac in composito. Nam rae,& Diuinae in eadem perisnar in summo simplici omnis prae i& tanta est huius praedieationis dicatio in re est identica, licen
Nis, ut unum contrarium de al- non in modo; siue praedicetustero praedicars possit; admittitur per modum concreti, siue, Peneni in absque ulla erroris suspio modum abstracti: ut,omnis Praecione a fidelibus haee, di si initis dicatio, quae fit in Duinis, est
praedicatior finitus est infinitus, reniter identica; ut cum dicos, mortalis est immortalis, di haec Deus en sapiens apumia es Dappellatur praedicatio substan- nuas; idem enim omnino est su-tialis ad modum accidentis. biectuntu& praedicatum harum , T Quarta, bc vltima est prq praedicationum,quod etiam ac dicatio per denominationem eidere facile perspicies in Qua, quando scilicet ex inhqrenti a litater recte enim dicitur Lon. duarum sermatum accidentast guredo ect quantitasM longitu-lium in eodem subiecto, ut albe da en quanis; quia in Quanti . do,& dulcedo; recte & congrue tate idem est prorsus concretu, dicitur Abia eis diare:& e con- ω abstractum. Λt in rebus com-
67쪽
positis nulla inuenitur praedica- homini, vera praedicatione enuntio identica, nisi quando subie- ciabitur de homine, quod sit iu-ctum est idem in re , & in modo stus. Ex Opposito autem, quan cum prςdicato. do id, quod subiecto in praedicas Aduertendum insuper, in tione tribuitur, subiecto non summo simplici quicquid praedi congruit, salsa censebitur praedicatur in concreto, posse praeal- catio: vi,si de iniquo, a quo lon-cari'& in abstracto, & in praedi- ge est omnis iustitia,enunciabi-eatione subiectum polle expli- tur quod sit iustus, dubio pro- .cari in concreto , praedicatum cui falsa erit enunciatio , &vero in abstracto ; & e contra, praedicatio. νpraedicatuin in concreto, S su- Σ Duplex autem ex S. BO n. g. m. Ibiectum in abstracto i quod rite in z.dist. 37.quaest.vit. inuenitur non admittitur in his, quae ali- veritas in praedicatione. Altera quam important aut pluralita- essentialis; quando scilicet rein tem, aut diuersitatem: ita bene praesentat id , ad quod reprς sen- admittimus in Diuinis, Bonus tandum assumitur; ut Homo eseri sapiens, oc bonus rLI sapien- ammai: veritas essentialis huiustia, ει sapientia est bonitaen, neu praedicationis est repraesentareti quam autem rationabiliter intellectui rem eo modo, quo conceditur, Liberum in huma- est, scilicet homi aem esse aninis esse lib/rtatem , aut, Iiberta- mal od quod repraesen tandum tem si rationalitatem, aut, Iidie. ab intellectu suerat assumpta. . 'rum esse rationalitatem. Et hqe Veritas, quippe quς est ,
essentialis, a prςdieatione est seu inseparabilis. Alia est veritas accidentalis; quando scilicet
praedicatio reprς sentat rem se . et
eundum quod est; ut qualis sie
V Eritatem praedicationis prεsentans . Et haec veritas totis sumendam esse ex conum litur per salsitatem: tunc enimnientia rei praedicatae ad id , de dicitur prςdicatio falsa, quando quo praedicatur, censuerunt co- aliter repr*sentat rem, quam in muniter huiusce rei Tractato- se est. Id quod innuere voluit res. Siquidem veram esse illam Arist. hi S verbis, ab eo, quod ροι M. . Praedicationem, in qua id, quod est,ueI non es, duitur oratio υι- de subiecto praedicatur,vere su- ra,veIDIO: Id est ex eo , quod biecto conuenit, iure merito di- res est, sicuti a propositione rexerunt: ut si iustitia conuenit prisentatur, vera est prεdicatior D exe
Qualis sit Pri dicatio rDe veritate, & salsitate Pdicationis. Cap. III.
68쪽
ex eo Vero,' quod resallam est, ' cuilibet speeulanti facile est la-quana a Dropositione repraesen- telligere. Hoc autem intellige-itatur, hilsa redditur praedicatio. dum est de veritate accidentali. 3 Ex his collige Primo, ean s Collige Tertio cum eodem praedicationem posse esse dem S. Doctore veritatem, seu veram,& falsam. Vera, inquam , falsitatem praedicationis esse ve- β τε iveritate essentiali; quia stilicet ritatem complexam, in qua sci- repraesentat intellectui id, ad licet vere, vel falso unum de re quo 1 repraesentadum ab ipso su- enunciatur. Aduerte tamen trimitur e falsam vero , quia caret sariam posse contingere compleveritate accidentali , cum aliter xionem in veritate praedicatio. reprς sentet re intellectui, quam nis. Primo, ut sit complexio in res ipsa siti exempli gratia: Ho- potentia cognoscente , & in mon nes anImal, verum est si- obiecto cognito. Secundo ut sit mul, & falsum: verum, quia id tantum in potentia cognoscen repraesentat, quod per eam re- te; quomodo intellectus creatus prςsentare intenditur ,' scilicet cognoscit complexε Deu, quod quod homo non sit animat: fal- est obiectum simplicissimum. sum vero, quia repraesentat, ho Tertio S ultimo circa obiectum inem non esse animal; cum tantum; quo pacto Deus cognotamen vere sit animal. scit res creatas complexas in- Collige Secundo cum S. complexe quaquam liqc cogni. m. Bon. eandem praedicationem, tio non est vere cognitio per pro statu rei diuerso, modo esse praedicatione. Collige ultimo, veram, modo fallam; ut, Homo ex duplici veritate a nobis in Ut tutus, in statu peccati falsa prsdicatione constituta essen
in statu gratie vera est . Ra- tiali scilicet, S accidentali adtio est,quia veritas propositio- Dialecticas veritates tibii mnis dependet ex vera re pristi spectare veritatem accidentale, latione rei, sicuti est; unde sa- quippe quq representat rem incta mutatione in re, modo pro- tellectui;sicuti est: unde deduci positio vera est, modo salsa; ut tur vis,& robur differendi.
69쪽
Luid, ct quaevisae si . quam ipsa formalis praedicatio;
Proposito. . cum a Diale meo ad praedicanoriarur veritas Pro .dum unum de altero in usumsisionum. assumatur . quia tamen Docto. De Oppositione Propositiona. res pro eodem Praedicationem, De aequipommia Proposi- ει Enunciationem, seu Propo-rionum. sitionem usurpare consueverun De couersione Propositionia. nos quoque huic visi accomo De Propositionibus ModaL dantes pro eodem usurpabimus De veritate harum Horim tum Praedicationem,tum Enua. tionam. ciationem, seu Propositionem.
8 De Propositione per se nota, Quocirca,explicata a nobis na quid ea sis, O qua ad eam tura, & quidditate prςdicatio-
requirantur. . . . nis, non est cur immoremur in . declaranda essentia Enunciatio-Quid,& quotuplex su Pro- nis deum ex natura Pridicatio- positio. Cap. I. nis, Enunciationis quoq quid . . . ditas satis superque possit intel. Vamuis Propositio,& ligi. Totus ergo in hoc Tracta Enunciatio si eius na tu sermo erit de multiplici, ac turam intimius con - vario Propositionum,seu Enun- sideremus/sit potius ciationum genere : relictIS auteinstrumentum prςdicationis, Mod hus de quibψε mst suo. Da loco
70쪽
loco eas, quae sine modo, primo complectemur . &t a Primo diuidemus Enunciationem in simplicem, dc compositam, Simplicem illam appellantes, in qua unu de uno pr dicatur P se,& ad modu unius: Coposita vero,in qua plura de uno,
vel pluribus per se,&principaliter praedicantur, kadmodu plurium. Dixi, Princic ah ter, quia Per Verbum principale sumenda
est simplicitas , & compositio
Enunciationis .H C enim En unuciatior Haereticus quι perturbat pacem, e I animisus Corint,sim.
Plex est: quia unum tantum prin i pale verbum in ea assumitur. Haec autem I Petrus est animas,
ct homo, est composita; quia plura verba principalia in ea as sumuntur i siquidem ad compositam Enunciationem conflanis
dam susscit plura verba principalia etiam tacitE contineri ;perinde enim est dicere , Petrus ess animal.ct homo,ac si dicatur, Petrus e Li animal, er es homo . Et aduertendu est parum referre. si aut plura sint subiecta, de qui
hus unum praedicatur,ut Petrus,
O Paulus est animal ; aut plura
Praedicata,quae de uno enuncien' tur, ut in enunciatione iam allata; Petrus e Li animal, ct homo . Et licet Recentiores existiment,
ad compositam enunciationem constituendam necessario requi ri,ut una inferat aliam,quia alio. quin ex eorum sententia non
erit composita enunciatio , sed plures simplices; hoc tamen salsum esse credo; cum Vera ratio compositionis in pluralitate praedicatorum', ut sic, salua consistat: quoties aute in enuniaciatione praedicantur plura admodum cuiusdam quasi dedu.etionis, seu suppositionis, S se. quelae, Enunciatio erit hypotetica. Itaut primaria sectione diui datur e nunciatio in simplice, qnvnu, vel plura pridicatur ad moiadu unius; S coposita, quado plura ad modum plurium; S hypoteticam , quando plura ad modu
3 Diuiditur secundo Enunciatio, seu Propositio, ut alia si e luniuersalis, in qua de singulis speciebus, & indiuiduis genera
animai: quς communiter expli. cantur per haec signa, OmnII,Ntiuus . Alia particularis, in qua aliquid praedicatur de ali quo particulari; ut Petrus est animal, vel Hie homo est ani.
mal. Alia indefinita, in qua in . determinate praedicatur aliquid de aliquo; ut cum dici inr, Animal est substantia; .subiectum enim AnimaI est quid inde temminatum , ut pote quod abllr hit ab hoc, &ab illo animali.
Haec autein Enunciatio indefinita , si praedicatum necessario conuenit subiecto , aequi-