장음표시 사용
92쪽
O Exempla Modorum secundae Figuri sunt haec t. Ce Nullus baritieus visit Deo.
., tres. Ergo naiam amicus Dei eis Bareticus. 3.Modus Fes. r Nonas baretisus intrabis Catame Aliquis homo intrabis Catamno. t Ergo aliquis homo non eis haereticus. 6.Modus Ba- Omnis barerisus e Lysirius Diaboli ro- . Aliquis Chri L iantis non an rius Diaboli. co. Ergo aliquis omnianus non en haretios. Exempla Modorum tertiae Figurae sitne haee. με. . r.Modus Da l Omnis haereticus est iniquus - .. -- , Omnis hareticus eri homoti Ergo aliquis homo eis iniquus.1Mndus Fe- Nullus haereticus erodis Deo
Aliquis baretieas non es Casialisus Omnis haeretisus eis homo Ergo aliquis homo non est catholicus
93쪽
Fe. Nullus haretiem eredit Beelesia. .Modus ri- Atiqviis harotieus es Valentinumus son. l Ergo aliquis Valentinianus non credis Ereta Aduertendum quinto squod erebro etiam aduertimus, usum communem syllogisandi,
tam in Scholis, quam in Libris
iam obtinuisse, ut non seruentur
hi modi explieitEi sed id parum
refert, dummodo modus , & figura semper seruetur implicite. Explicite est, si ponatur Propo sitiones omnes cum debita qua titate; ut, Omne animaI eL sentiens. Omnιι homo e a imaIErgo omnis homo ensentiens. Implicite aute vi essetiui addu. cantur propositiones sine quantitate, Vis AnimaI eri sentima Homo es animal Ergo es fulseris. Immo Doctorum mos esse solet, ut tantum medium termiis num adducant; quia data rati ne facillimum est ad modum, di figuram reducere syllogismum. Vt si quis velit probare contra Pelag. non posse hominem viri-hus naturae Beatitudinem consequi,hanc tantum rationem aD signabit, quia non potest sine . Charitate, quae est donum si per naturale, Dei mandata custodire; qua ratione assignata,sic poterit construi argumentum.
Sod nullus potes viribus natura Dei mandata custodire Ergo nullus potes viribus natura consequi Beatiιudinem.
De regulis ad bonum Syllo-gdinum a salso digno-
scendum. Cap. V. OΜops regulae, quq traduntur , & tradi possitne ad bonum Syllogismum a falso dignoscendum, ad hanc unicam
reduei possint; qu5d scilicet omnis Syllogismus in aliqua
trium figurarum, ac in uno assi gnatorum modo esse debet. Perquam regulam breuiter expedimur ab his, quae prolixε a Dialecticis in medium adducuntur. Vnde, ut cognoscamus, num aliquod argumentum recte concludat , respiciendum est, an sit in aliqua figura, di modo Syll gistico, nec nee quod si non He. rit,eauillosa utique, & sophisti.
lectica institutio. si quis autem regulas magis particulares requirat, haS CO-
94쪽
muniter tradi selae. 2 Prima est, ex puris particularibus nihil recte concludivisormae; licet possit concludivi materigi idest, nihil concluditur ratione illius formς Syllogisticae, sed concluditur ratione tantum unionis subiecti cum praedicato . Verbi gratia. Aliquod animaI eri vivens Aliquis homo HI animal Ergo aliquis homo est vives
Hoc argumentum concludit quidem bene ratione materiq, in quantum propter necessariam connexionem praedicati eum subiecto in utraque propositione deducitur vera conclusio : non concludit tamen ratione sormae, hoc est,ratione dispo.
sitionis propositionum ; q uon iapraemissae non sunt causa Ferae
conclusionis; cuius signum est, quod multi syllogismi huiusmois di salse concludunt ut ille, Aliquasub L antia MI Iapis Aliquis homo est subsantia Ergo aliquis bomo est lapis
3 Secundia est, ex puris negati uis nihil concludi. Verbi
Nullus bomo est planta NuJlum irrationale es bomo
Ergo nuJlum irrationale est plantas Ambae propositiones, seu pro . missς sunt veri;conclusio tamen falsa
Tertia est:conclusio debet se. qui debiliorem partem: ut si aliqua propositionum est particularis, vel negatiua; conclusio quoque erit particularis, aut
negativa. E. Bonau. in I. dist. I . art. I. quaest. I. ad vit. verisbi gratia. Omne animaI es inuens Aliquis ho mo est animuErgo aliquis homo es usuens.
Ntilium animal es lapis Aliquod vivens es animia ιErgo aliquod visens aran e lapis . Quarta est, medius terminus nunquam debet poni ine5- elusione; seinper tamen in utraque propositione modo suprae assignat . Priter has regulas, quae sunt omnibus figuris communes,habet unaquaeque suas particulares; &c.
Quo ad primam figuram: Ex maiori particulari nil concludi.tur, sicut neque ex minori ne-,gatiua in modis persectis. ve
Aliquod visens es corpus Nultam inanimatum es vi
Ergo aliquod suanimatum non est corpus
Vtraq. pro positio vera est, &tamen conclusio salsa ἱ ut patet. Quo ad secudam: Ex puris aso firmativis nihil recte concludi tur, sicut nec ex maiori particulari . verbi gratia. Omne animal est vivens Omnis
95쪽
Aliquod Oitiens eri animia Omnis homo ori animia Emo aliquod υian eri homo. Quo ad tertiam denique: Ex minori negatiua nihil fit; verbi gratia. Omne animaIOLIob. Iamia Ahqώod ani I non en ratio IeErgo aliqua substantia nonen rarionalis.
Syllogistici discursus. Cap. VL
CVm omnis vetitas alicuinitatur fundamento; cre-
Frangi us , M. Quicquid igitur praedicatur de Homino, praedicabitur etiam de Petre,de malo,de Francisco: illaques Si vera est haec praedicatio . Homo ras Iusstantia Vedificabuntur & hae qPetrus en subitamia Paulus est substantia Franciscus ensebat tia Ratio est; quia; omnia illa sub illo subiecto , Homo,C-tinentur ; di ideo si substantia vere praedicatur de Homine; verire etiam praedicabitur de Petro . de Paulo, de Franeiseo, & d omnibus sub illo subiecto conis dendum non est, veritatem Syllogistiei huius discursas super nihil sundatam esse, eo Vel maximE quod omnis scientificae
Iectica, di praecipue a Syllogistico discursu ortum ducit, & originem . Duplici igitur fund mento totam Dialecticae arguis mentationis veritatem inniti, Prisci tradiderunt Dialectici. Alterum est . Dictiam ad omni Alterum est. Dictum do nullo a Dici de omni est,praedicatum ita conuenire subiecto, ut conueniat etiam omni sub illo subiecto contento, verbi gratia tentis. Atque hinc deducta est haec regula
Et si totum argumentum conficere velimus, dIcemus sic. Omnas homo eu substamia Petrus, Polus, er Praneiseus est homo,
Ergo Prios, O Pauωι,θFrancinus es m dantia 3 Dici vero de nullo opposito modo se habet , quando scilicet predicatum ita :ausertur a subiecto , ut auferatur'etiam'ab omni, quod continetur sub e
96쪽
dem subiecto. Verbi gratia . Hoc subiectum Anima continet sub se lige
negative de Animati, praedica-hitur etiam eodem modo. de
Leone ine Botie, 6c de Luper Itaq. Si vera est haec praedicatio, Animia non era accidens; Vetificabuntur & hae
Leo non est accidens, Aos non est accidens, Lupus non est accidens.s Ratio est; quia omnia illa includuntur sub illo subie cto AnimaIi & ideo si accidens non potest praedicari de Animan; vere praedicari non poterit
nec de Leone, nec de Boue, nec de Lupo, nec tandem de omni contento sub illo . Atque hinc deducta est hec regula;
ureqvrd negatur ae omni, gatur O' de omnι contento subia . Et si totum argumentum
conficere velimus , dicemus sic, Nuuum Anamal e accidens Lio, Bos, Lupus es animah Ergo Leo , Bos , Lupus non D aceidens.
syllogistici discursus innititur.
aliquid assirmari , vel ne Lib. .
aliquo, eo quia sub aliquo subiecto contineatur; non deber eo tinera sub illo, sicut cotinetur pars integralis sub toto integra li, sed debere contineri tanquam inferius sub superiori , & tanquam particulare sub uniuersali. ad hoc, ut de eo aliquid vere a firmari , vel negari possit. Addunt aliqui, &bene, pro intemgro fundamento duo alia dicta
huiuimodi. De quocunque pradicatur sversus , ct super us rEt ae quocunque negarur inferius , & svarrus; quorum sen ius ex dictis hoc Capite per se patet. Vide Serapnicum in 3.
d. II. art. 2. quaeit. I. ad Φ..
De secunda specie Dialectici discursus, nempe de
Cap. VII. SEcunda species discursus est
nnibymema; & dicitur illud, in quo ex una tantum pro positione colligitur conclusio ἀita ut ex duabuS tantum propositionibus constet. Quocirca potest merito appellari syllogiiamus breuiatus, ta est maxime in usu apud Doctores . Adverte autem primo, Enis thymema,licet duas tantum habeat propositiones , virtualiter tamen, & implicite continere aliam tertiam, ut patet in hoc
97쪽
hoc exemplo. Si enim dicatur. Aritis e II beruleus, Eres esu perueros . necessario continebit hane ma iore propositionem implicita, Omnis haeretieus e D peruersus , i x Aduerte secundo, Iria .reppriri in unoquoque Enthymemate. Primum est illa propositio, ex qua deducitur alia & dicitur communiter Antecedes.Secundum est coclufio,quae colligitur, di appellatur Conseques.Tertium est ipsa consecutio, & illatio deducta; & vocatur Consequentia;vt ia patebitis Aduerte tertio, Λntecedens quidem posse vel concedi, vel negari, vel distingui, secu dum quod illius veritas, aut salsitas requirit et Consequens vero nunquam negari, sed po. tius Consequentiam 2, nunquam enim dicitur nego Consequens,
sed Consequentiam , idest hocstqui ex illo, quia ex Ante denti non rectε colligatur
Ergo Uiuri, Neganda erit consequentia, non autem consequens r Non
enim ex eo, quod aliquis sit doctus , forinaliter sequitur , quod vivat, cum S indocti vitam habeant . Poterit tamen bene consequens distingui, si non sit concedendum , V. gCisistis est in itus'. Ergo esι Nbsque,
Antecedens est certum: C sequentia etiam negari non po rest ι bene enim sequitur ex infinitate alicuius , esse ubiquo, quod ad veritatem consequentiae sic necessario requiritur, ut
sussiciat. Distinguendum ergo est consequens sic , Christus est ubique ea ratione, qua est infinitus , scilicet quatenus est
Deus I non autem ea ration squa est finitus, videlicet, ut est
De tertia specie Dise mei discursus, nempe Indu
citur India Liso ; & est, quando ad probandum aliquam propositionem uniuersalem plura singularia adducimus, ut id , quod verum, vel falsum in pluribus singularibus reperimus sidem de omnibus in uniuersali
concludamus; verb. gr. ad probandum,omnem haereticum esse membrum Diaboli, sic conficio argumentum.
- Tum uniuer uiter deuomnibus sic concludo, Ergo omnis barinisus esι ms.
98쪽
a Aduertendum est autem Primo , ad aliquam uniuersalem propositionem probandam ex Inductione non esse omnia singularia, vel singula necessario adducenda; sed sufficere, si ex eo , quod in maiori parte, velut plurimum reperimus in ipsis singularibus, uniuersaliter con
eludamus ; quia ut vult Philosophus 2 quod videtur ut plurimum, Sc in maiori parte , e t naturale , dc per se competit
rebus.. 3 Aduertendum Secundo , Inductionem posse fieri tam do Indi uiduis respectu Speciei , quam de Speciebus respectu
Generis; Vt Petrus, di Paulus, ct ea teri bomines sunt animal. Tum concluditur sic, Ergo omnis Neriti hominis , veli omnis homo est animia.
. reliqua animalia sensium. Tum insertur sic, Ergo omne genus animiaium, vel, mne animal sentis 4 Aduertendum Tertio,paurum reserre, si fiat Inductio vel copulatiue, ut vocant; vel copulate. Copulative dicitur,qua
do unicuique singulari apponiatur praedicatum, di copula. Copulare vero, quando enumeratis omnibus, vel pluribus indiuiduis, semel tantum in fine adisditur praedicatum; Vt -- Petrus en animal, O Paulus en animac&Iacobus an animal rVel -- Petrus, Paulus, Iacobus en animaLErgo omnis bomo est Mimia.
diicursus, nempe de is Exemplo . . Cap. IX. ν
citur Exemplum, Sest, quando ex eos quod alicui particulari accidisse vide. mus, concludimus , id euent Φ, rum omni alii, qui eiusdem vestigia sectetur; ut πιιus, quia vestem Christi dii cerauit,ιnteriora essuris. Ergo, qui γνιιιi Melesiam di- . lacerabit, supplicio punietur. Quo genere argumentatio nis maxime uti consuetum est ita rebus moralibus, & practicis ad ad hoc, ut aliquem ab aliquo malo retrahamus, vel ad aliquod bonum inducamus: nam exempla magis mouent, quam
99쪽
artificialiam ad artiserialia, ct . Cap. X. Atque in hoc argumentati . '. . ms genere maxime respiciendia est proportio , ut inde sequattae ΡRaeter quatuor. enumeratas Veritas conclusionis deducendo discursus, seu argumento- quae si non adsit, neganda est. Strum species , quarum usus in . vero respectu alicuius sit privi Scholis praecipuus est, & Vsita, portio , ct respectu alteriustior;possumus & alias adiunge- non;distinguenda est, ne ex ign6
res quarum ti i tantia proportionis in errorent
Prima est,quam vocanita pro dilabamur. Quoniam vero duo portione; quando videlicet ex plex est λ;pportio: unius ad unu. proportione , & similitudino , di duorum ad duo, in utrisq;p quam aliqua habent ad inuicem, terit argumetum recte coponi. id quod de uno affirmatur, idem a beeunda est, quam D &- altero promrdionalitere. Bonaventura ε. sent. dist. Ig nu Fiature modiisque hanc ar art. I. quaest par. 2. S alii gumentationem construendi ta voeant, Per impossibile;quando uasst. - . . scilicet argumentatio intendi.
Sicu e bab/ι μιιria arti tur, di dirigitur ad aliquod im-cialium ad artificialia ; iιa possibile, & absurdum deducen
. . , sebabet materia naturalia dumquo genere argumentatio ad naturatia , nis utimur contra eos, qui rad. Ma materia ari etaiium in tioni ostensiuae acquiescere no. ordine.ad arιφcialia en in Iunt. Vt si probare velim, verbi pura potenιia: gratia,haereticum non posse plais .ii Erast 4 pro niane materia a cere Deo, sic faciam , natiarauam in oraim ad Sihoe essit verumsequeretur, entia naturalia eris inpu- ἰ Deum se mendaeam, x. . , ra yρtentia, Sed hoe est absursum, ct -- Potest autem argumentum a M possibile: ivice versa convorti, sic . Ergo impossibile en studes Si me habνt materia amisi. Ie verum A - cialium aristialia ta Quod si ex uno aliud vere se. natural iam ad naturatia , quatur, id nempe , quod sequi
speciebus. Ergσωσε versa, seu gaod id
100쪽
enunciatur, eoneedenda est4lla sequela, sic utan argumento iam radicato . . Si vero inde non sequatur id, quod sequi pronun-ς latur,neganda est; ut in hoc, bi homo et I animaι oquitur, ψ-Jum σμrrere t M .Pon enim ex eo, quod homost animal, sequitur, ipsum currere et unum enim, i sest cursus
non sequitur ad aliud, idest animal.
. Ex hoc colligi potest, in quo
discrepet hoc. argumentati pis genus ab iis , quq si prR posita lunt. Nam illa, quae ea pitibus praecedentibus attuli mus , per os en sionem probant immediate , di ostendunt id, quod probare intendunt: ideo-iae . que dicuntur argumenta ostenis sua . Haec vero non imme
diate , di euidenter probant conclusionem intentam , sed prius ducunt ad aliquod inconis
. ueniens . ut exinde ad negatam veritatem concedenda
perducant. Id quod innuero voluit Diuus Bonaventura in dicata quaestione ad tertium
ltat, sea υι ad veritat em re-ώρα. 3 Tertia est eorum, quae communi vocabulo appellantur Argumenta hypothetica , seu . conditionata , eo quod in eis
assumitur aliqua ex his tri bus conditionibus , Si, ει,
argumentum dicitur conditionale,quia concludit ex suppositione facta: ut,
Si Dora est iusus, impium damnabit ;Sed Deias est iustus, Ergo impitim camnabit; Ad huius argumenti veritatem sussicit, ut concluso sequatur ex facta suppositione,& con ditione ; licet istasse suppositio esset falsat ut in lipe, Sι lapis est animal. lapis
hoe argumentum verε concludit ex iacta suppositione; at sepapositio salsa est; lapis enim non est animal;
Quando media vocula , Et, adhibetur, argumentum dicitur copulatiuum; ut
Deo, ct Mammona Sia auarusseruit Mamorea Ergo auarus non potui feris utre Deo. Quando tandem assumitur ultima dictio, Aut, argumentum dicitur disiunctivum; Vt, Auι Deus est iniustus; aut . I Baraiιur damnabitur; Sod Deus eu iustus ἰ Eeto barniens danabitur. Hoc argumenti genus appellari solet argumentum cornuintum Diuiti eo by Corale