In Titum Liuium annotationes per Beatum Rhenanum, & Sigismundum Gelenium

141쪽

t ANNO T. IN VIII. LI B. Ipse planius. JHaec duo uocabula nescio quis bis in viast. Quali uero Liui1 sententia quicquam tale exposcere uideatur. O temeritate. Quid aute hic orationi deest L. Vetu rius Isteris recitatu,omnia quae am erat, exposivit. Argentrum creditum soluendo. J Exemplar scriptum

habet: Argentu crediti j soluedo. Quid δε legas lan tum creditumq; solaedos Ut intelligas de rebus contesti. tiscosignatisq;. Paulopht,ubi uulgo legitur aptiuosq; ros uinctos, ut erant: est inscripto, uincti ut erant. utrunq; tire potest IN LIBRUM OCTAVUM

DE CADIS TERTIAE.

Vini transitu Hasdrubalis quantum in Idilia declinauerat bellia Loquitur hie de Hasdrubale Amta

caris F. qui ut praecedenti libro narratu in est, Alpeis tranis scendit coniuncturus fiestatri Hannibali. De hoc nimirum transitu Liuius intelligit. At quid'r dolo vis accidit Italiae, quid magis extimescendam, quid unquam rebus Romanis certius exuturm alberre uictum est, quam cum in I tiliam per Alpeis transiret Hasdrubals Per huius enim aduentum duo bella Punica fcta tuo ingentes exercitus, duo prope Hannibales, ut Liuij uerbri utar. momodo ergo declinassebaeum in Italia transitu Ha drubalis uiis deri potest, quod rum est maxime auciussic enim in omnibus exemplaribus excussis,quae nobH videre contigit egi 'tur .Quum transitu Hasdrubalis quantum in I talia decliis nauerat,be DCre.cupiam hic audire pro stores hune locum exponentes. Mihi libet cogitare in uerbo declinauerat,ingens esse mendum. Habet Cr uetus uolumen depra riuatam lectionem, nempe,inclauerat siue indauerat,adeo

sunt

142쪽

TERTIAE DE CADIL T 3 sunt ambiguae Iste .Ego vero scribenda arbitro inundidauera quod uerbam hic mire quadrat. Frucisiem Petrarcha aut V ictorinus Festrensis pro illa indauerat, si is primem substituit, declinaucrat. Id postea Laurentium quos Vasiam uirum in literis prorsus incomparabilem silere potuit. N am aiunt bunc in restituendo Liuio mulatrum operae sumpsisse. Porrὸ libet hoc erratum propemois dum alicui monacho tribuere, qui pro indauerat stupposuerit hie declinauera quod transitum acciperet pro inateritu. N am chriistiana pietas transitura diuorum uocat, mortem intelligens. Huic mendoso loco mederi conatus

est doctus aliquis in editione Eucharij ceruicorni seriabens,quantum in Italiam declinauerat belli. E i id ferme quod roboris erat.JHaec clausula pronomne quod expuncto nes enim in veteri uolumine habeatur per parenthesim est leund hoc modo: Hanc iustam legionem cer id strine roboris erat in prima acie locat.

Leuem armaturam. JReposuimus,caeteros,levem armaturam, Appositive. Id ad caedem eos. Hae duae noces,id ad rant omissae in exemplari spirensi. desectiam indicabat lacunula uacua. Fordisse melius est reponere, er ad caedem eos. Quod mihi magis probaretur. Poenus cis castra tin frie. JAutoritatem serati manu

seripti eodicis sic restituimus. Poenus quum castra sua frie in Betica ad socio m animos continendos in fide

haberet.

caeterrem quoad continuisset exercitum, propo tum bello se De ratus,antequam steto Gades trahceret,exe

citium omnem pasta in ciuitates diuisit. J si quis hune mihi lacu exposluerit limi Oedipum vocabo. Quid enim

sequitur

143쪽

x ANNO T. IN VIII. LIB. sequitur, quod ad isti verba attineat, quoad continuisset exercitu m s Nullum miror cur in ueteribus illis, nempe victorino Felirent Petractae, Alertensii pontifici, quo. ties lacum aliquem non satis assequerentur,dectuo qui addere libuerit. Et quamuis hic decem dictiones inluistis rint istilominus mutila adhuc est sententia.Ηicitas Dacusastersco notandus erat,non is qui paulopost sequitur in editione Afiulanica ea non gnatus, qua bene habeat. I n uolumine 'ipto,tantum legitur: caeterum quoad coistinuisset exercitum omnem p im in ciuitates dimilli. Dieam quid inibi citidem in mentem uenerit, quium diu blabaesisseem. Susticor isti uerba quoad continuisset, prorsius esse deprauat ac scribendum pro illis,quod aciem renuis sit. Nam c conitibit sententia: caeterum quod aciem renuise exercitu in omnem pasim in ciuitates dimisit. Senissus est Asdrubal detreddibat confligere cum Scipione,Crideo pasim exercitum in ciuitates dinulli. non diuiset. considera lector,quantium sibi quidam permisierint in autoribus restituendistino deprauida. Non usciebat hiementam exemplaris scripti, nisi plura assuerentur ιντε

uerbio.Ηaec licentia Plinianos quoque libros nobis perdidit, quos mendos imos hactenus suisse quibusdam pero suaderi non potest. In N elei finibus est situ Hie uerborum ordo est iu dice uel io:Sita in Melessum finibus est. Ea arx fuerat Asdrubali. J Reposuimus iuxtre fidem antiqui uoluminis: Ea arx fuit Asdrubalu ad excursiones circa in mediterraneos populos sciendus. Quae particumia sit, hactenus deoderata fuit in exemplaribus uulgatis. corrector accepit circa,hic ut esct praepositis,quuam sit adverbium

144쪽

ΥERTIAE DECA DILadverbium, hoc est in circuitu. Et propterea particulari

in expunxit.

Duplicis uallo circundata urbe in treis partes exerciatum diuisit.J codicem ueterem sequendo sie castigauimus er distinximus: Duplicis vallo circuda urbem. In treis partes exercitum diuidit. Paulopost,pro ex iam bis scrio mas etiam.

I n unum sie colligeret. JAddidimus accusatium lacum, qui est in libro scripto. An dolus aliquis si Pectus fuerit. J Inuolumine ueteri non est aliquis, sed aliqui. Sic autem Liuium loqui er c

.teros autores supra docuimus.

Legionarii caeteras parteis pervadunt, direptione Creaede ositorum,nisi qui armis se tuebitur,abstinuerunt. IReposuimus ad Adem exemplaris spirensis: Legionari ci eram partem urbis pervadunt,direptione Cr caede obaium ,nisi qui armis sie tuebantur. Sensus est: Legionuarios reliquam partem urbis diripuisse,cr obuqs quibuneaesis grassatos fuisse, praeter eos qui armis sese periculo eximebant contra hostium vim vitam suam defindendo. Quid igitur opus fuit hic uerbum abstinuerunt in ulcire, cr sensium Liah inuerteres Nos id audacter erasimus. Romanorum haud amplius. J Scripsimu3 haud plus. Et postea dininximus,caeteros exercitui. Specioiu aduetu. In citeriore Histanti omnes suus copias reduxit, J Nos reposuimus ueterem sequentes lectionem: In citeriorem Histantum recipit exercitum. Nox autem: I De Tarraconem concesiti ipsie,non est in codice scripto. Sicut paulari post nec que post decem. Sed nntu,dece Cr septem naves. Tuto inde mari pulsis hostiu nauibus. J No est haec abis surda lectio. Veru nos maluimus sequi spirenbeneplar,

145쪽

rM ANNO T. IN VIII. LIB. quod habet: Toto inde mari pul lanauibus. cum ob Romanam sociecitem. JAntiqua lectio:Ab Romana societate. Haud procul Argivorum fine. I Repo uimus Argeor Graeci dicunt,autore Stephano. Onae pericula terra maris portendebantur. I scripsemus portenderentur. Similis locus est libro praecedenti: Quod in sanctiore aeraris ad ultimos cactus seruaretur. ubi qui1yiam scripseratJeruabatur. vallos intercludi ab Aetolis nuntiabant. J Legendum est,nuntiarant. Prout tempus acres se dare omnibus laturum sie duxtis lium. Iste Liuius scripsit: Prout tempus ac res si heret, orimnibus laturum auxiliv. Cy asinum,qui pro sineret,*pis posuit se daret. Huiusmodi loquendi formulas imitamur postea, nondum satis repurgatis exemplaribus, quae

periculo non caret.

Tum praesidium ubi mit. J No satis uideo quid sibi hienelit asteriseus quem habet editio Asiulanica. Nam quod sequi uri Vnde allatum erat,idem est quod nuntiatum. Crdepopulati , articipium est, non supinum. scotusam copias reduxit. J Scripsimus reducit. Et mox sese recipit,pro recepit. Nec pertinaciter praelio iterato.J Legendum est,praealio inito. Ad Demetriadu Phthiotidis exposuit. I scriptu ex aplar habet,ad demetrium thiotidis. Ubi posserius uocabulam mutilum est. Legendum enim ad Demetrium Phthisis fidis. Est autem Demetriu laeus circa Thessaliam, ceu scribit Stephanus . Graeci . ἡπιον vocant. Eodem autore et imus m ιυθα hoc est, oppidum σ pars

Thris

146쪽

TERTIAE DEc AD IS. Thessaliae. Vnum sane ex quatuor Thessaliae partibus,

Strabo οεααναγ φριο i appellat. Quare hic in Phthiotiis

dis subauditur,Thessaliae. At ὀ supinam quorunda neglia gentiam in restituendo Liuio. No puduit illos,Demetriuin Demetriacum verteres quod pauloante Demetriacisionus sit 'sta mentio. sed nemo uult laborare. Quicquid in mentem primum ueni id infulcimus. Deinde nisi inanistis pussit soloecismus,buii modi lectionem omnes sequuturi Sic legit Berouidus, inquiunt, sic Sabellicus, sic Bapti hi Pius. Et quis amplius dubitat s E quidem luerunt uiri celeωbres er literati: sed qui mallent omnia interpretari quam intelligere. Fidebant ingenio suo debit eruditioni. Nec putabunt opus esse scripta confiitere exemplaria. I d quod rarenter admodum sciebant. Quin erant contenti autois tritate Cr opinione nominis, quam apud omnes sibi pepeo rerunt, ut iam propemodum sufficeret illud, G pa. At alia res est ea ligare ueterum autorum libros. Eget enim non solum eruditione, sed Cr pcrtinaci studio, labore crdiligenti ac cum primis acri iudicio. . Speciem intuenti. J castigauimus, vilectem intuenti primo gemini portus in ora duo uersi praebuerit.

subiti ac procellosi de riunta opinor scribendum,

decidunt. Quae fluxa Cruod apud Oreum fuerant. J scripssemus, uerat. Nam refertur ad fidem. Et impari tum maritimis uiribus. I Tini particula non est in codice scripto. Mox vero: ltare per cunctationent omissa,ad chalcida auxiliu . sic renituimus er dictinxiis mus: Ita res per cunctitione omissa. Subaudi,est. Ad chaliseidis auxiliu ubi s. a. i. est motus. Deinde quod sequitur,tcrrat adit Aciliorem. expunximus que. Nam elegantius

147쪽

r ANNO T. IN Vii I. LI B. subintelligitur. Et gaudet a Fndem Liuius. Sicut mox, aiecto praesidio, usis Aetoliue,non si lis Aetolis. Sic enim intelligi debet, lecto praesidio,quod erant Aetoli. E t diacit deiecto, quod essent in montibus eν saltibus Thermoapalarum,ubi angustae fauces coarctabant iter. cu Romana clusis eo Ie recepisset. Attalus igitur ignarus. I Reposuinius ex fripto uolumine, Romana clois Oreum sese receperat,eT Attalus ignarus ad Ph. N o enim uult dicere Liuius quomodo sit captu Oreum, quod ante xposuit. Sed quid interim feret culm a Romams,tum ab

Attalo rege. Nagnam quorundam temeritatem vides,qμi

Liuij verba ad suu m sim uem inuertere ausi fiunt. Ωnale etiam est, quod paulophi pro cursu effuso mare ac naues petit,scripserunt,cursu effusius.

Et molientibus ab terra naues Philippus fiuperuenit. ISic dixi molientibus ab terra naues, quemadmodum inrista,quam Pαni anchoras molis tur. Et in oratione Scias pistis,qua α. Fabio respondet non procul a calce huius libri: Audietis hinc molientem Hannibalem. Et rursum postea: Et anchoras, ne in moliendo mora esse praecisit.

Porro non est superuenit in scripto codice , sed aduenit.

Quod uero cohaeret, tumultum s etiam ex terra nauticis praebuit, ebet est metu s etiam ex ter not. praebuit. Omsis Romanis I Ex veteri codice, rebus ablatiuiam

adiecimus. Et mox,clas Rem recipit scripsimus,pro recepit. Profugi a Thebis Phthiotici. J Noue sunt oppida quisbus nomenclatura Thebarum olim tributa est. De quo hic fit sermo, Stephanus tertium facit. mirs inquit, o Votis

stiumsti. Est autem Phthis thessalia pars,ceu ante dixismus,unde φθι mi Straboncer Phthiotici hic genutile nomen. cum

148쪽

TERTIAE DE CAD I s. Cum infdem Aetolorum perfugissent. J I n codice striapio,peruenissent est. Opinor autem pro sidem scribendu, sinem. N am Uurpare solet Liuius sinem profit ibin,ut siuis pri: Haud procul Argeorum me positis castris terrebat. Vrbu u latae ac desertae priore eiusde Philippi bello. 3Reposuimrus ueterem librum secuti,UGH uia ac deseratae priore quide Philippi bello. Vrbs eratuum Torone, ergo magnum populum capere poterat. sic rursium aliis quanto post: Et instequentes se urbes, agrum vafluam ac aesertaem habere. cum expedito agmineA In exeplari legitur,quam σα pedito. Forte scribendum,perquam expedito Q. Et iam cu Eream uenisse audit Machanidum fa. t. r.

L. Argiamst ad con. JHic se doctus quispiam infeliciter

exercuit. Na cum in exemplari reperisci,aurici,scripsit, audit, Cy non cohaerente eo quod sequitur: Aegiiam se adc.A.recepit,udiecit particulam que, ut esset nouae sentenotiae initi . Tu sic cunia locum: Et tu quωm Eream uerinisset,audito, Machanidam Iama aduetvictui territaem reae fugisse Lacedaemonem, Aegium se ad concilium Achaeoru recepit. Ad hanc loquedi βrmam pertinet,quod insta stoquituri.Quidam quas disceptando controuersias finire neo quierant,aut noluerant,pacto inter st,ut uictorem res fieri quereturorro decreuerunt. Pacto,id est, ubi pepigissent:

se hic audito,id est,ubi audisset. Sed uix rationem inire posse. I Lectio uenis: sed id raritionem iniri posse scribendu opinor,sed bod ratione inairi posse. nox sequitur, an fugacius, quod illic legitur, quam fugacius. Nec est a chalcide, sed tantin chalcide. subauditur autem praecedens praepositio, ab. Si modo cogressus cum hostibM'. I Quum eleganter

149쪽

rso ANNO T. IN VIII. LIB. hie dixerit Liuius, ceu non dubito, congressus cum hoste sis nam praecedit ab hostibus, er sequitur, conlisionem hostium, tamen asinus aufus 6ὶ supponere ablatiuum plarativum,hostibus. I dem mox addidit de suo dativum sibi, nequaquam pares esse eos sibi, quum tamen illo expressnon tuerit opus.. Desccnsionem Ixcita codex scriptus habet, exscenta. nem fecit. I De ab Oenotrijs praeter terram Atticam super fini nauigans inter medias prope bonium classes chalcidem peruenit.J Quomodo in I talia subito Philippum ex corinthos Nam Oenotria est I talia. Videtur mihi plane quis ii Iectores ludere uolui sie. Sed mirum est hactenus hoc a nomine perceptam. Oportet hic ingenue dicere quod uerifimi est,nimia securitate sidunt studiosi quibusdam tγροα graphicis olycinis, ut in I talia Abulanicae, quasi vero caus ligat ima fuit omnia quae ex illis prodeunt. Quibus bractenus credendum era ut rem iudicio prius Cr collatione exploraremus. Interim studiosi meritas suae credulitatis poenas saepe Iuunt. Renituimus hunc deprauati mum Ioacum iuxta scriptum archeopum, hoc modo:lpse a cetis ebreis praeter Atticen per Sunium nauigans,inter mediuprope bonium classes chalcidem peruenit. Vide per Musas in paucis uerbri ingentia errata. Cenchrearum civitas,

de qua hic loquitur Liuius, apud corinthios nauali mistione luit insignis. Ais eadem est, cuius er diuus Paesus meminit in sine epistola quam ad Romanos scripsit. Surinium uero promontorium est Atticae. caeterum usurpauit Dina Graeca Atticeri,ut nihil Aerit opus emendare erra Atticum. Osod mox sequitur, lexilbet eoru animos, striis

p MIexissent. Et paulopost,primo ad opem freniant. Q. Fab

150쪽

TERTIAE DEc AD I s. ut Fabius Maximus Pr. J Praetorno siti codice spisressi, nec uocabulum patres, quod paulopost sequitur. Nee item postea coniunctio quos: Uno quos tempore.

mare Cr nos expunximus.

Quod eorrum opera incolumis. JAntiqua lectio, eor ope. Sed magis placet opera. Et paulopost, fortiter fidelioteres adminictrum. Sic Cr insta: Quam sorti sidelis duοαrum praecipue legatorum opera usi essent. I ta conuenit, ut quoniam Crinprovin.J Mibi magis hie probatur lectio uetusti uolgminis, quae uidetur antiis quam aliquam 'rinulam restrre . neque enim est illie, ut particula, nec er coniunctio ter repetita. Sic autem habet, ita conuenit. Quoniam in prouincia M. Livij res gesti

esset,eo die quo pugnatu foret, eius forte austicium fusisset,exercitus Livianus deductus Romam uenisset, Nero. nis deduci de prouincia non potuisset,ut M. Liuiam. His tandem sequitur,nt. Ad istum motam singula castigauiis

mus in contextu.

Vnius equo per urbem A scripsimus, uno equo. Nam praecedit,inultiiugis equis. Et sic habet liber uetus. Neronis, etiam si pedes in redat, uel parto eo bello, uel spreto triumpho, gloriam memorabilem stre. J Quo senseu dictum est,uel parto eo bello Nos istim sententiam ex uectigiis ueteris scripturae,sic rectituimus: Neronemqetio pedes inceda uel parta eo bello,uel spretaeo triumpho gloria,memorabilem fre.

Pecuniam in aerarium tulerui. Jcundauimus Pecuniein aerariu tulerut sestertium tricies, octoginta millia aeris. sub aduetu eius. JLegedu,sub uduetu,id est,pauloantequam ueniret. t te,Cr ludi Rom. particula Cr expuximus. Et c4. cccilio Metello C O s s. ambobus, ut ciam