In Titum Liuium annotationes per Beatum Rhenanum, & Sigismundum Gelenium

51쪽

ANNO T. IN III. LIB. In quos suetonius usius est. Mox est inueteri: Dehi duo simul mala,non deinde. P. Sextilius capitolinus. J In manu scripto eodice Iragitum:P. Sextius capitolinus. Et mox:Sextio ulteri coriis fulvini prioris anni. E t unica concordia inter ipses,qui consiensius in prius. tis interdum inutilis esset. J IJunc locum sciolus quis iam pro libidine sua tractauit. Germana lectio sie habet: Et in unica concordia inter ipsos, qui constrictus priuatis in. ter dum inutilis esset, si ina aduersiri alios aequitas erat. nox in nostro exemplari non est P. Sextium, sed loco praenominis dinussa lucunula. Eas leges habiturum populum Romanu,quas coeti Gomniu non ius isse latra magis quam tulisse uideri posset. IDelerunt hic quidam uerbum, quod in primis ad sensium facit. Nil in Vormaciensi uolumine legitur, iuua se non iustist latM Proinde sic restitue sententiam:EG Ieges haesbituram populum Romanum,qura con en*s omniu inuasse,nee lusisse latu magis quam tulisse uideri posset.

In trinundinum indis fiunt. J Antiqua lectio: In trianum nundinium indim fiunt. Trinum nundinum etiam appellat Quintilianus,quum inquit: siue non trino forte nundino promulgata. Per illos sie plebi uendicare. J Pudendum erratum est. scribe per illos se plebi venditare. OUecundando mollire impetum aggrediuntur. J In manu scripto uolumine legitur, tametsi mendost, obstriquendo, se cum dando. Q norum prius libenter dicerem

posterioris fuisse glossulum expositricem, nisi scirem obis secundare plus esse quam obsiequi. Vt intelligamus colleae . non solii obsecutos in ijs quae cupiebat Ap. claudius,

52쪽

pRINAE DEc AD I s. aer etiam obsecundasse, en ultro hominis ambitionem adiuvisse. Ars ea haec erat. J Pronomen ea nescio quis assuit aliunde. Non est in archeopo Borbetomagensi . N ec hic nea cessuriam. Melius leges:Ars haec erat. Pro hac occactione arripuit. J Et hie ablativum Hae istium insulsit, quum non fit in libro ueteri. Tu distunge Cr lege, impedimentrum pro occasirone arripuit. Intercesionem quos consiensius se tulerant. J Ingens erram hic est. corrige: confimbu bustulerunt. Pronuntiabantur in foro.J Placet antiqua lecti': Iudiacia domi constabant, pronuntiabant in foro. Insta debet

esse: si ex quos leges.

Tribunitiam poti munimentum tibertatis rem inter αmissum repararent.J Scribe,inunimentum libertati,id est, tribunitiam pol. quae est munimentum ipsit libertati. Seu futuram murum.libertati.

Hi stre agere plebem plebi res. 3 Insigne erratum huius loci, quin sit tam manippi , nurum est quomodo, doctos tam diu potuerit assere. Vide quam egregie be uia ellicantur ueteres libri non inlecti. corrige:Hi 're agere plebem plebius res. id est, expilabant plebem diripitabanis.Quo loquendi genere saepe Liuius utitur. Sic aliae bi: Trum demum stacta pertinacia est, ut 'ri agis res

suas viderunt.Item: Quum ante oculos prope suos, ocioris res syrri agis uideret.Hoc Graeci dicunt m M sti. c quibus nostri Uurparunt. Potentioris esset etiam, ne tergo quidem abstinebatur,

re:E t iam ne tergo quidem abstinebatur. uirgis caedi, alij

53쪽

ANNO T. IN III. LIB.

insta est, Quid opus Acto fit Item:Postquam audita uox

infra est praeconis. Haec fremebat plebes. J Antiqua lectio : Haec fremunt plebes. sic ante habuimus: Quod haud secus lactis imis probant boni,quam nemoscere ausuram crediderat. Vbi uulgo Iegitur improbabant. senaturas in diem posterim edicunt. J In uolumine' archetγpo legitur tantum: senatum s in diem ponerum dicunt. Scribo,indicunt. Nee nominis homines tum pertae uam esse. JLiuius indubie scripsit, quemadmodu attestitur liber manu scriptus: Nec nomen homines tum pertaesum esse. Sic autem crsuetonius in caesare: Et quasi petaesus ignauiam suam. Item,Pertaesus,ut scribit, moruperuersitatem eius. Quidi itur opus fuit hic scribere nominis. Licet non negem Crid Latine dici. Non solam enim accusatium id uerbum

post sie recipit, sed er genitium. Experirentur, quanto 'ocior dolor in libertate sua vindicada, quam cupiditas in iniusti dominatione esset. JIn exemplari ueteri pro 'ocior scriptum syrtior. Neos, in libertate siua,aut in iniusti dominationesed tutum, liberrite sua, er iniusti dominatione. Nam eligantius in subauditur utrobo. Quare crediderim sic scripsisse Lianium: Experirentur, quanto fretor dolor libertate sua uindicanda, quam cupiditas inium dominatione est. Paulo post est in ueteri: Qui anno iam prope. Oratio Ait precibus quam iurgio si ratior. J Antiqua lectio:Oratio fuit precibus quam iurgio fimilis. Sub diatur,adverbion magis uel potius. caeterum neminem, maiore cura occupatis animiqueri

rura ex se praeiudiciu rei tantae asyrre. J Austa iurare huc

54쪽

rorem nemo fientiat. Habet exemplar Vormaciensie: C. teram neminem maiore cura occupatis animii, verum esse praeiudicium rei tantur auferri. Lego: caeterum nemini no, imitore cura occupatis animis, uerim esse, praeiudicium

rei tantae auferri. S ensius est: Verum esse nec posse negari, nemini non auferet praeiudicium rei tantae deo quod unirimi maiore cura sint occupati. Porro praeiudicium rei nnatae eleganter uocat, opinionem Cr sententiam quam sienator prius in animo suo conceptam habet, plane dignam tanta re. Mox est in ueteri codice: De eo quo Valerius Horatiuss. Non, de eo quod.

Senatu discrepante agi. J ct foedum erratis, quod prorctussiensium perdit. Scribendum: Senatu disceptante agi. Sensus est, bellta perlectis, Cr Repub. in tranquili redam,tin uacabit ut lienatus disceptet, id est, ambigat contendats,ut in iudicioferi solet. Nam haec 1igniscat disceptare. Mox est in scrip:o uol ine:An donec leges quae deessent perscirentur. Delectum quoque primo tempore haberi Cr decemuia ros. J Repone: Delectini primo quos tempore haberia

Decemviros quo cuique eorum videatur,ex.ducere. Absisque particula connectrice,Cr.

N On quod sit labat consulendo diremit certamen. I Legendu: Non cui mulabat con vledo diremit certame. Quam gnauu in malitia rigentu esse. JMelim in ueteriri codice legitur: Quam nauu m in malitia ingenium esse. Nauo enim opponitur ignou. Strenuu id significat. Velleius: Naua uirilis opera. Mox habet scriptu exemplar:

Et L. Sergio. Ite,alia omnis penes mιlites noxia erat.Porro no mings Latine dicitur noxia fiubstitiae, quam noxa.

55쪽

AN NO T. IN III. LIB. P ima decemvirorum in vula f. 6U Ex codice manu seripto legensim apparet: Sepultus ingenti nalitu in moesutia,in pesima decemuirorum in uulavissima est. Hone rum ordinem in Algido ducebat. J cogitandum nrum legi posit, Pedes trum ordinem in Algido ducebat. N am plebem luit. certe peditem Romam uenisse, ermox in casti a redi spesequentia testintur. Appius amore ardens pretio ac ste. J Vetus Icctio, sed

corrupta Appius amore ardens mens pretio. For Febribendiam: Appius amore ardente amens pretio ac Depe licere adortus. Na bequitur infra: Tanta uri amentiae veririus quam amoris mentem turbaucrat. Aut,Appius amore

ardens immenso pretio ac ste perlicere adortus. Aut,Ap. amore ardens ben)im pretio ac si e perlicere adortus. a bi namq; in tabernis literarum ludi erunt. J Volumen manu scriptaem habet: Ibi namque in tabernaculis litervarum Iudi erant. Opinor Liuium scripsisse: Ibi nanis uera naculi literarum ludi erant. Neque enim crediderim pueros er puellas in bu milibus taberniis quae niviris arii Dolint, quales fuerunt laniorum, quarium mox meminit, Crsutorum ac alio m opificum, si itasse in propatulo. Necdum uero temporibus illis opera Grammaticae dabaritur, quae nulla adhuc erat. Nam siub secundum er te tium Punicum bellam, ut autor est Suetonius in libello declaris Grammaticis er Rhetoribus, huius demu studium Romae uigere coepit. Ante id tempus erunt ludi literarum Romaeota uernaculi tantum, nolitam uitilicet loquendi scribendis regulta natis. Qualem Cr illum apud Falarios

in Faulicis ludum fuissee dubiam non est, cuius magister di scipulas Camillo prodidit. de quo Liuius libro quinto finciet mentione.riores ille docebat,ut ueris te est, magis quam

56쪽

PRIMAE DEc AD IS. 17 quam literas, exercitijs corpora firmabat.Vernaculi luai duo seor in Selotidis fuerunt multu anni; Ludovico,

cratone,Hieronγmo Cr Sapido,hic Latine profitetibus. in altero pueri innituebatur ii altero puellae. Neq; enim maioribu3 nostris promi cui ludi placuerunt,quales uidiamus Ba Ieae, er alijs in locu . Institutionis seumma erat, peritia legendi scribendis Cr numerandi. At postquam statibus i s it ultibus corrigedae religionis causi, Germania turbari coepta est, huc res deuenit, ut uix ludi Laistini quarta pars hodie fi lincri posit priores illos nasprostsores 're quadringenti, scholasticis frequete schola docuisse constat) etiam uernaculo Iudo puerorum sint amat,in illum cotracto. Adeo contemni pusim coeperunt liter magno Germaniae incommodo, quod posteri noαμ i sunt sensiuri. Praecipue uero dolendum hoc eo tempotare accidissee, quo meliores literae paulo semiliarius non tibus innotuerant.Porro pro Vernaculi scriba Iuppoctuit bernaculi recepto illo more. Id bernaculi quum nihil fingnificaret,uertit alius in tabernaculta. At quia tabernacutata militum sunt tentoria, doctus aliquis pro tabernaculis substituit,taberius. P. Numitorius puellae auunculus. J Inueteri uolumine

legitur,alius. Subaud mutemus.

Dum praeriperent iter nuntij misi in castra Repone:

Dura praeciperent steriboc est,ante caperent. De qua uer .

bi huius significatione seupra admonuimus ca ligantes libro strando locum illum, Adeo ut alteram causam non collega solum praeceperat. Sic libro proxime sequenti: Nec ex quo castri6,inqui castra conlata sunt cessatum a leuibus praeli s est , sicile patiente dictatore conserendo vires, stem uniuersae uictoriae tentato paulatim metu cerdo I tamniam

57쪽

ss ANNO T. IN III. LIB. taminum Dos praecipere. Nemo eum adibat. J Prononem eum, inter praelege dum adiecit aliquis. Non est in excplari Borbetomagensi. subauditur autem tribunal, uel nale quippiam. I n forum adducit. J Scribendwm, in forum deducit.

Quod ius sibi pridie per ambitioncm dictum no esset.IVocabulam ius non est in libro ueteri,ut putem absolute usurpari a Liuio dicendi uerbum. Proinde libet credere

non prorsus abcturdam esse paulo superius manu scripti codicis lectionem,ubi siriptum est, Iusto die se non dicta,

rura, pro eo quod in uulgatis editionibus Ilitur, ius eo die se non dicturum. Nam forte iustum diem uocat, quo posset iure dicere, siubaudi fiententiam ueI ius. caeteram, per ambitionem dictum non esset intellige per vatiam Vnde ambitiosa decreta iureconctultis,per gratiam frita, quae rescindi iubet Vlpianus. 'Ad comprehendendam uirginem. J Vitiatus Ioeus est. Emenda:Adprehendenda uirginem. Non enim m. claudius comprehendere virginem iubetur, quod lictoris os tricium est,sed tanquam assertor Cr dominus prebedere. Sic mox Appius: I Iictor, inquit,submoue turba,Cr da uiarudomino ad prendedum mancipium. l llic vero comprehendendi uerbum aptum lacum habet, ubi aliquanto post beaequitur: clamore ad tam atrox facium orto, excitus Apapius comprehendi Virginium iubet. Decemuir alienato ad libidinem animo.J Non erat hieopim mutare ueterem lactionem, quae habet A uir alien ius ad libidinem animo. N egat,bosterno tantum couitis. J Repone, Negat, hosterno tantu conuitio. Mox est inueteri,Poplitu Rom-Filia in libertatem vindico. J Volamcnscriptum habet, u Filiam

58쪽

pRIMAE DE CADIS. σν Filium in libertatem uindico. Nee est absurda lectis. Nisquιs malit legere,flia mi in lib.uind. caeteras quae in tali re.J Non dubito quin Liuius seripserit quemadmod- est in libro uetusto:Eamne Iiberoisse procreandorum conditionem, ea pudicitiae praemia esse. caeter pro ex caeter ubaudi clamitant,quae in tali re muliebris dolor.Et quae sequuntur.

Si iure ageret.J scribe: Si iure ageretJubaudi Appius nox dole pronomen se,ibi quos sic Nam praecedit,Vin dicare se a priuato. Vbi Virginius maiorem quam liquerat in urbe, moin

tum excivit. J Scribendum,quam reliquerat. Flens diu uocem non enusitI Hic postremin verbii imperperam mutarum est. Debet enim estiuocem non misit, quemadmodum antiquum continet exemplar.Porro saepe

mitto pro emitto Liuius Uurpat simplex pro composio. Sicut Cr nmissa participiam pro emissa. Si libere de pudice uiuere licitum fuisset.J Lectio uotum: si libere ac pudicaem uiuere. Forte scribendum: si Itabere ac pudicam uiuere Iicitum si Oct. Et sequitur polo pos . Quia non ultra pudica uictura fuerit. I ris quos enim filias,forores,coniuges esse. J Liber antiquus habet,coniugess esse. ' Siccij caedis memoria reuocata. J scribendum est renois nata.Porro quod hic est renouata , paulapost dixit redinis tegrata. R edintegram,inquit, extemplo est omnibus mea

moria foedi)fimae potestatis.

Quam qui noua yma de Verginia.J Docet legendum codex uetus lim, Quam quem noua fama de uirgine adeo foede ad libidinem petita accenderat.

Immineis etii potestati.J Antiqua lectio, Immines per pote

59쪽

A N N O T. IN III. LI g. er pote'ti. Opinor legendi , Immineras ei potestiti. Not ipsie postea tribunus plebis electus est, er eam potestitem restitui populo summis uiribus urgebat. Sic libro sequente Liuius noster, interim Romae principes plebis iamdiu nequicquam inminentes stet maioria honoris.Ita enim legendum docebimus adfidem uetusti codicis. Alfirmante Duellio. J In exemplari Borbetomagensi legitur: Affirmante c. Duellio. scituros, quod ne rectituri potestite. J codex uetuis pus habet, sciturosq;. Malim legere, Scituros quam sinere'. pol. Alit,sciturosq; quam frip. redigi in concordiam

res nequeant.

Vbi parum sic ione moueantur. JManu scriptus coadcx habet, Ubi par feesione moueatur. Porro Lianius moueatur impersonalii er dixit. Paulopost Iegitur,

Tum Valerius Horatim que. Item In castra accipiuntur,rmn,accipiuntur in castra.

Quippe Iiberatores haud dubie er motus initio erexitu rei In uolumine ueteri legitur: an .lib.haud dubiae er motus,initio exitu rei. Nescio an Liuius scripsi rit: Quippe liberatores haud dubie motus,initio exitu rei. Absq; copula Cr,nam hanc sepe solet omittere. Instalegitur: Ad impugnandos alios,non impugnandum convellunt inde signa. J Hoc uerbum obuium subinde est apud Liuiu. Sed hoc loco placet mihi Iectio uetus quae habet, conuertunt inde signa. Est autem conuertereβαgna redeuntium. Sic libro octavo, Et quum iam portis

prima signa er pars agminis esset egressa, nuntio allato

de clade Latinorum, quium conuersis pgnu retro in umbem rediretur. Porro ostendit iam olim quosda hoc uerbu-Vnde er in vomaciensi codice abcriptu est in margine,

nucllunt.

60쪽

PRIMAE DE CADII. conuellunt. Quae lectio deinde in uulgatas istas editiones est recepta. Tum c. Sicinium progeniem eius, quem pria Script rauetus habet,progenies eiu susticor Liuium scripsis se :Tu c. Siciniu,progenie eius,hoc est,ex progenie eius. Vt quod tribuni plebis ius fient,populus teneret. J A is dulterum foede Iocus est sic restituentus, Ut quod tributim plebes siue plebs iusisset,populu teneret. CodexBorbetomagesis habet plebri pro plebes,quae uox castigatori impo*it.Et est Populu teneret, pro populu astringeret. Venum irent.J Scribendum uenam iret, ut restraturia noranatiuum familia. sed eum qui deorum cuiquam nocuerit, id ad sacrum sanestiADeprauata uerba fiunt,nec magnopere succurrit nobG exemplar scriptam,quodsie habet: Sed eu qui deorum cuiquam nocuerit,idsacrum sanciri. In hoc tamen iuuat quod praepositionem a postea uides adiectam si isse.

Ergo meam siecutus autoritassem, non eam modo praeporastionem expunge,sed Cr pronomen i sic legem Sed euqui eorum cuiquam nocuerit, sacram sanciri. Vnde uero pronomen id huc irrepsierit,audi. Librarius aliquis extremam Hilabam uerbi nocuerit,bu scripsit,hoc modo, nori erit, st. Alius castigare uolens, posterius it,in prono. men id mutauit. Noceri enim ei,c- bde lege non liceat. JEt hic lacus deprauatus est. Num pro cum scribendum cui,hoc modo,Noceri enim ei, cui hac lege non liceat, fiubaudi noceri. Quae antea arbitrio con*lim supprimebantur nutivitiabanturq;.JIn postremo uerbo tam crassam mendu est. vi admodum de mirer a nemine hactenus animaduersum. Debet autem esse, supprimebantur vitiabaturq; hoc est,

corruma