장음표시 사용
121쪽
quae leuem faciat culpam : primum etiam caput praecludia ipsamet propositio et neque enim subreptio, aut imperfecta deliberatio locum habet, cum suppetit tempus co-g1tandi , & deliberandi de colloquiis amatoriis semouendis, ne semen decidat cum sen i voluptatis Venereae. Non immoror interpretandis, quos refert Amadarus Thomistis: quia non sunt censendi, quicquam docuisse alienum a mente sui Praeceptoris. Eodem argumento refello sextam propositionena; inter sponsos de suturo, licita esse oscula, & amplexus, etiam cum periculo pollutionis , si inurbani, & austeri aliter habendi sint. Non licet etiam ex ipsomet Sanchez citra mortale peccatum , dare operam rebus primi generis aeum instat periculum fluxus seminis i atqui non carent illo periculo oscula, & amplexus & praeterea ad genus luxuriae pertinent: Ergo reatum peccati mortalis incurrit
quisquis se illis immiscuerit, praeuiso pollutionis periculo.
Neque enim potes excusari a peccato lethali, ex paruitate materiae ; quia ipsemet Amadaeus censet nullam dari in re venerea r neque ex impersecta deliberatione; cum suppetat tempus maturius deliberandi de semovendis huiusmodi causis. Leuior est austeritatis , & inurbanitatis suspicio, quam via tam graui onere leues sustendae immunditiae , praeiettim cum alia non desint ossicia minus' periculosia, & magis casta, ad beneuolentiam &, urbanitatem testandam.
Si dicas ex singulari opinione Caietani, ab aliis Theo- logis recepta, sponsis permissum esse aliquem voluptatis
.Venerear sensum, quasi illecebras ad coniugalem assectum Etho . sed ex omnium sententia, incipit esse malus, Cum habet adiunctum periculum pollutionis, etiam inrer coniugatos : Ergo multo minus serendus est, aut excusandus inter sponsos. Et mirum est Sanchem , & Amadaeum, cum imminet immunditiae periculum amplexus permittere, non oscula , inurbanitatis fugiendae causa; quasi maior ex istis, quam ex totius corporis complexu, Vene-xeae voluptatis sensus existat, Hinc etiam inserimus, salsam esse & periculosam septimam propositionem : sentienti magnum pruri eum in verendis, licitum esse ad semen corruptum ex- Pellendum , & Prusitum sedandum, eas refricare et I R
122쪽
, D ENs Io CAsTITA'Is periculo pollutionis. Exemplis ex Dominicana Familia, Cardinalis Annibaldi, & Philippi Regis Hispaniarum,
hanc assertionem, & ex illa calumniam in Dominicanos supra depulimus. Hic etiam habet locum, quod ex Sanchez retulimus, discrimen inter amputationem partis putridae corporis ad vitae incolumitatem , & seminis expulsionem vi remediorum: illam aliquando, istam licere nunquam. Adde si locus detur distinctioni seminis putridi & incorrupti, nullum fore snem, & modum spargendi seminis, quia omnes quo grauantur putridum esse cauis sabuntur : dc Ke quis dubitet periculosissimam esse hanc
assertionεm , sat tuerit adnotare ex Amadaeo , correctam fuisse a Sanchez & a Diana. Hinc etiam refellitur octaua propositio : a lanugine, vel anguine menstruo, propria verenda mundare, non
esse lethale, etiam si praeuideatur futura pollutio. Haeeqnimaaio est primi generis cum superiore quae ciet fluxum seminis r & si iis leuibus de causis permissum sit arbitrio cuiusque, menstruum sanguinem, & putridum semen depellere, laxantur habenae libidini. Quae nona propositione refert Amadaeus ex variis Th mistis, nihil mali aut falsi habent i quia castissim loquuntur de partium secretiorum aspectu , & contactu. Non est vero omittendum quod scribit. Amadaeus ad finem num. I. Doctores Societatis seueriores esse Caietano, Medina, &c. quia indistincte aspectus turpes propter delectationem, si in ea sistatur, damnant peccati morta- Iis , quasi Caietanus & caeteri Thomisbe aliud sentiant ruet enim illos interpretatur de delectatione venerea mo- osa , usi de quacunqqe alia percepta ex conuenienti partium corporis' compage, primo sensit nullus Thomistarum negat, aut negare potest, nisi a D. Thoma disceo serit, huiusmodi veneream delectationem esse peccatum mortale, cum nequeat excu saxi ex paruitate materiae: secundo vero sensu , falsum est huiusmodi inspectionem, Mexilla desectationem noxam esse lethalem. In quo ergo dissentiunt Doctores Societatis a Dominicanis 3 Num.f. Caietanum carpit cum Catharino quod in Sua ma Uer. Peneulum peccandi stripserit, accessiam ad locum, ni est perieulu peccandimortaliter propter aspectum cc.
123쪽
non esse ex suo genere peccatum mortale; quia ex suo st-bertatIs arbitrio restat peccare mortaliter,etiam praesentubus talibus occasionibus peccandi. Haec ex Caietano refere Amadaeus mala fide suo more omissis quae Caietanus inserit his verbis : Ee hoe εω dem si sine vetente necessitate sit,
ad ιmeautela peccatum spectae. Catharinum virorum usu strium demorsorem, & prae caeteris Caietani Mastigam imitatur, maligna eius verborum interpretatione, cum posset locum explicare desericulo remoto, non proximo ad peccandum : quo sensit omni caret censura.
Praeterea nullus ad peccandum locus est periculosior scena, & spectaculis mImorum; unde desset Saluianus sui saeculi Ieremias omnibus fere libris de Prouidentia, lasciuiam omnibus se bus hauriri: & tamen accessum ad histriones eximit Amadaeus a peccato mortali ex Sanchez, qui asserit comoediis intereme, non esse mortale, etiamsi res turpes repraesententur, si audiantur ob solam vanam curiositatem,absque periculo probabili in peccatum mortale , & si audiantur ob delectationem curiosam , non lasciuam, ex ipsis rebus turpibus contingentem : nec m ratur alios, qui comoediarum frequentiam damnant lethalis peccati, quod luendo mercedem histrionibus, sigraua, vet in statu peccati mortalis vitam degant. Id vero excissiat eum Baldello hac futillissima ratione : si quis accedat ubi histriones sat pecuniarum ex aliis , qui ad
theatrum confluxerunt, corroserint, quae possit esse merces idonea. Haec lon re periculosiora sent, quam quae periculosissima ait scriptisse Caietanum.
Sed in hoc laudandus, quod in Antidotum huiusinodi
Corruptelarum, addiderit ex D. Thoma 2. a. quaest I 68. ora. 3. ad 3. haec aurea ad rem istam dirimendam verba. Osficium histriansm sad orae mariar ad solatιωm lsmιώ- μου exhabendum, non est seecundum se isti estiam, nee sunt. sam perenti ; dum moderate ludo v ntur id est non utenas aisqu/bus assicitis merbis, mel factis ad lώdum, nama ιbenaeo ludum ne elis , in temporibus anaeebitis, isc.mnde illi, qui moderate ναου Dbveniunt, nou peec ni ,sed
ἡπ faciune. mercedem mmser' eorum, eis retri endo.
124쪽
mem dicit qώod donare res seu au hsrionιιειν , vitium est Θα- mane, ni ne ab Mu bi o esset νn extrema mecessitare. Hoc Angelicus Doctor.
Contra P opositionem X. de oscuιis ob delectationem
sui, non copula morosam captatis. ΕΑ non esse mortalia, ex D. Thoma totis viribus pes
ma omnino fide, nititur probare Amadaeus, Propositione illa decima , cuius occasionem dedit Comitolus, omnium ex Societatis Scriptoribus tutissimus,quem aegre ferrem trahi ad laxonum partes,neque verba ex illo relata non minus casta quam elegantia hoc pinuntur: sie enim habet. QMando osculum,s amplexu. honeste m/tur statumque in Uestant ιι - ut his, q-ι ἄμ--m datur,velut risua non ad tactum venerea volvtastis,sed ρυ--m secum aιrumque quat tam- quasis sumta .'moastmdo, re se mme/que nimis est,mas q-ἀem animo perearum non est pronuntiandum mortiferum. Quibus urbis,semouet Comit lus omnem venereae voluptatis sensem, neque admittit diuersum ab eo quem. capere quis posset, ex OscuIO manus, aut vultus senis , veI lactentis pueri. Qui non alia ratione afficeretur Minio mulieris, non damnarem peccati , excusarem etiam culpa, fi praebeam tur oscula ut ollax in Ecclesia ad charitatem mutuo fouendam, &testandam , si absint 1 sensu voluptatis venereae, vel a consensu in illam cum consurgit, nec omnino extingui potest, sed est inuoluntaria. Prioris generis oscu- .la, in charitatis ae beneuolentiae argumentum usurpata,
videtur mihi sponsa comendare quibus diuini Epithalamitcaput ultimum orditur his verbis , quis mιενδεν stafratrem. meumde. Huius alloquii animae fandis,aut vetius naturae humanae ad verbum. aeternum, nostra carne induendum,
sensus est ex Deirio,tanto eoelestis sponsi visendi,& fruenda aestu feror, ut omnis morae impatiens , diem illam optem, qui mihi felicissimus illucestet, cum dabitur tocoram videre, te amplexari, te osculari,.qua libertate mlar castissima soror Iratrem adhuc matris ubera sugentem.
125쪽
Nec ex illis amplexibus, & osculis, ullo tangitur libidini sensu , nec suspicionem ingerit ullius inhonesti asse
PraeWr hoc innoxium genus ostulorum, reliqua damnant Thomistae cum sito Magistro peccati mortalis; quae aliquo libidinis sensu titillant huiusmodi cistula carpem
em; quamuis non reserat ad sepus, seu ad copulam quani cumque fornicariam, aut adulteram, νel praeposteram: licet enim ut loquitur Schola, ex intentione operantis . non tendant huiusmodi actus libidinosi ad congressum, non tamen desinunt eo reserri ex fine operis : quia ut profunde dicit S. Doctor quςst. citat. art. s. ad 2. quamuis oscula, & tactus, ut seiuncta a copula, vel illius appetitu, ut sistunt in morosa delectatione ipsiusmet actus, quatenus est pars, aut initium copulae, non impediant bonuntiprolis humanar rocedunt tamen ex libidine ad adulterium , ad fornicationem , aliasque luxuriae species, ut estiadia huiusmodi impedimenti, & ex hoc habent rationem Peccati mortalis diuerta speciei, pro ut tendunt ex sine operis , ad illa opera luxuriae, cuius sint pars & initium
ad illarum malitiam reuocantur, quamuis non referantur re ipsa ad Opus.
Hare Caietanus subtilissime & eruditissime, nec minus caute,&caste explicat, soluitque argumentum Amadari quo in aduersam sententiam, nititur per summam ca- Iumniam trahere D. Thomam, ut laxatae de castitate disciplinae a sitis auertat,& in illum derivet inuidiam. Mirum est, illum uno verbo insinuare, & nullo refellere s lutiones Cajetani inexhaultae eruditionis, ad suum hoc futile argumentum. Delectatio non est mala, nisi mesa sit operatio unde captatur: sed oscula, & amplexus secundum se non sunt opera mala: Ergo non est mala delectatio, quae ex illis captatur. Minorem dicit esse D. Thomae& eius Discipulorum. Sed non aduertit, tres esse huiusmodi actuum ad co-Pulam Praeviorum gradus. Primus est cum fiunt nulla in-τentione , nec titillatione voluptatis, quo statu nihil ma-u habent: secundus a primo summe distans, est cum pra ter adjunctam libidinem,toto impetu fertur ad commiXUQuem illegitimam, ut operis & operantis finem e tertius L .F inter hos extremos medius est , cum delectationi
126쪽
ex proprio actu quis adhaeret ex fine operis, licet actus exionata delectatione , tanquam suo pondere, seratur ad copulam, ut ad finem operis. Primo gradu ,0scula& tactias omnes eximunt a quocumque peccato: secundo omnes damnant mortalis: ter itio vero gradui, quidquid dicat Amadaeus D. Thomas eiusque Discipuli, dicunt inesse peccatum mortale. Et
contra hanc asthrtionem, ut legitimam D. Thomae sententiam , multa obiicit Martinus de Magistris, quae ac, curate soluit Caietanus articulo citato : & expresiam aieS. Doctoris mentem esse, oscula & amplexus, propter solam delectationem tactus cum non sua , esse peccata mortalia: quia consensus in huiusmodi delectationem, est consensus in delectationem fornicationis, quamuis non tendat ad opus:& licet ab eo qui huiusmodi actias exercet, auferatur relatio ad congressum, & futuram illius delecta Ohionem, non tamen potest fieri, quin ipsa quae tunc consequitur delectatio , sit initium & pars illius, &eiusdem
Orὸinis moralis cum illa : ac proinde qui consentit in dele 'ationem horum actuum censetur consentire in deIectationem concubitus: Nam si fruens delectatione sornicationis cogitatae, peccat mortaliter, non potest ab illa noxa eximi, qui consentit in delectationem fornicationis inchoatae; ac proinde osculum , & amplexus cum soluta, propter solam delectationein, referuntur ad fornicationem , quae in his continetur, ut finis in principio, vel totum siccessuum in sui parte prima. Atque hinc facile luitur argumentum Amadaei: oscula & amplexus non sunt secundum se mala. Primo gradu constituta esto : secundo, & tertio, falsissimum est inadisiunt peccata mortalia . reducenda ad eam luxuriae speciem , qub seruntur : & sicut delectatio morosa est peccatum mortale , quia procedit ex eodem motiuo , unde existit concubitus, contra bonum naturM, atque ita delectatio morosa de fornicatione adulterii sapit illius malitiam . ita delectatio ex osculis & amplexibus , reuocanda est ad luxuriae species, ad quas nata sunt inservire, & suo pondere seruntur, licet quis nolit vltra progredi, sed in sola ex laetu aut osculo titillatione sistat. Atque hinc etiam soluitur aliud Amadaei argumentum, quo c9ntendit ex D. Thoma tactus & oscula non aliud
127쪽
genus malitiae habere, quam quod a sutura copula maacuantur: hoc enim ommno nisum est : habent enim Gmilem morosae delectationi, qua non desinit esse mortalis , quamuis non tendat ad ipsiam opus. Sed grauior dis. ficultas & lumnia nos ad se vocat. PARAGRA pHvs No Nus.
ostenditur immanitas peccati vesandi Aduersi
11. Propositionem , asseratur minus esse furto tringinta regalium.
PL A e v tet nonnullis veterum S terentiolum Scriptoribus , ludere & lasciuire, retum vilissimarum aut deterrimarum encomtis. Quidam sebtem , alis calui-ciem , alij stultitiam laudandam sussceperunt e quidam. etiam pro Nerone & Busiride Apologias , & panegyricos seripserunt. Sed hi omnes videntur mihi leuius Amadaeo peccasse, hac unica propositione, qua omnium Sapientum omniumque gentium sententia , diuinis iudiciis, &castigationibus ac suppliciis confirmata, peccatum flammis expiandum, vix flagro dignum censet: cum infra decem regalium sartumIonit. Idque ex principiis D.Thomae putat demonstratum, hoc argumento, cuius Autho rem secit Vasquem Commentario in art. 4. quaest. Ti. ex 1. 2. Peccatum censet S. Thomas eo grauius, 'uo nobi
liori virtuti adueratur: at sertum laedit iustitiam , quae ex eodem D. Thoma praestat Τemperantiae, cum qua pugnat quaecumque species luxuriae: Ergo iurium triginta solidorum grauius est quacumque specie luxuriae : iuxta illud, minimum maximi ordinis , & generis superioris , majus est maximo ordinis inferioris : ac proinde larium. unius aurei quod sitis est ad mortale peccatum, iuperat incestum cum matre, bestialitatem &c. Stupenda plane, de nullo modo ferenda, haec ingeniorum petulantia, qu nullis potest modestiae & pudoris metis cohiberi. Quis non execretur illos, qui dum Theologiam moralem , id est , vitae humanae & Christianae regulas scribere se profitentur 1 lasciuiunt magis , quam poStarum dc Sopnim
alam nequissim, sibi hertruserint in laudandis rebus ludi
128쪽
nem eloquentiae Quis explicare possit, hinc quae portenta errorum & vitiorum deducat, genus illud Sophisinatum. Argumentum quod refert ex Vasqueet,desidero in editione Antuer-Piensi qua utor, siue id numquam scripserit, siue pudor
coegerit eradete et nec tamen puduit Amadaeum propugnare & jactare. Errorum vero & scelerum quae inde. nascantu i monstra, ex infinitiet haec pauca accipe. Argumenti in axiomate Philolphorum insinuato, vis posita est, quae silperioris sunt ordinis , vel illi aduersantur, meliora esse, aut deteriora, iis quae infra jacent, si id uniuersm admittamus, nulla adnibita limitatione, ut videtur Contendere Amadatus, quid vetat quin aliquis Sophista aut Probabilista , concludat grauius peccari occisa Vn musca , quum coelo terraque in cinerem redactis 3 Eo enim grauior est ruina cuiusque rei, quo nobiliorem gradum occupat: Atqui musca vivit, ac proinde toto orbe a spectabili, eo discrimine praestat, quo animata & se m uentia sensh, vita & motu si se catentibus: quidni inde conficias, peccatum unum quid persectius este totius orbis compagine, quia pertinet ad ordinem rerum incorporearum, quarum vel irinima parsi eminet suprares omnes Corporeas
Sed ne videar cum Amadam ludere aut insanire serio& proprius ad rem. Si vera sit uniuersim, nec ulla distinctione limitanda propositio , non potest quod praeuidiuretum, quamlibet nitatur,declinare ; peccatum etiam V Diale aduersiam superiori virtuti, maius esse peccato mortali ordinis inferioris : hic enim urget, minimum maximi quale est veniale contra iustitiam , esse majus maximo minimi,quale est peccatum contra temperantiam. Si dicas propositionem .strictius interpretandam ; cur easdem metas tuo non praefigis argumento; ne in orbem corruptelas, fle libidines inducat, quibus expiandis opus fuit aquatum diluuio, 3e incendio flammarum Atque vetot mala, quae inde prorumpunt, auertantur; Respondeo primo ad argumentum 1 licet quaecumque bona P-
perioris ordinis, & illis aὸuersa mala, si Physice expendantur , superent quae simi inferioris gradus , interdum vimen iuxta moralem aestimationem sunt long ε post2u- ,
129쪽
Menda. Ita Physicε una musca , omnibus Unionibus margaritis praestat gradu vitae : sed unus lapis pretio vincin ne muscarum genus. Ad rem nostram adhibenda est haec distinctio, maxjme cum diuersorum ordinum peccata venialia, mortalibus comparantur: licet secunduro genus physicum , venialia superiori virtuti aduersa, gene-
Te vincant mortalia cum inferiori pugnantia, si tamen ex circumstantiis morali lance appendantur , unum moreale infimi ordinis praeponderat omnibus collectimVenia-bbus peccatis. Eadem distinctione soluendum est argu mentum Amadaei, alias ut monui liceret inde inferre, non solum Sodomiae, sed etiam bestialitatis , & incestus sum matre peccatum , decedere furto triginta solidorum, quod nescio an admissurus sit Amadaeu. Deinde hic locum habet trita in Scholis solutio;quae superioris fiant ordinis, superare quae inferiori continentur. id verum esse si undequaque parium ineatur comparatio ;secus est si varient: atque ita esse in re subiecta,mox dicani
Tandem altera propositio falsa est. Nam ex D. Thomaquodlibet praeposterae libidinis genus, non solum tempe-Xantiae aduersatur, sed etiam grauius furto, laedit iura vitae humanae, cui magis nocere, aut prodesse potest, semen bene aut male administratum, quam bona suo dominu seruata, aut furto sublata. S. Doctor variis locis , species luxuriae distinguit, &Comparati hic summam Angelicae doctrinae in hanc rem, P ucis perstringam, ut Amaaaei sophismata & calumnias depellam. Cum luxuriae vitium , inordinatus sit venereae Voluptatis appetitus, illius malitiam S. Doctor repetit ex duplici capite , nempe ab inordinata concupiscentia, seu
a potentiae vitio r cum vir uxorem suam nimium deperit, re ex ea sic captat voluptatem , ut videatur, rem cum ipSahabere , Voluptatis magis quam generationis grati quamuis nihil praetermittat eorum quae conserunt ad finem generationis. Hunc desectum ait S. Doctor 2.2. qu Is . art. I. spectare ad circunstantias accidentarias, quae speciem minime dent actui. Alterum caput vocat S. Doctor actum per se inordinatum : idque explicat comparatione ad objectum, Unde
speciem mutuavir, & tuta accidit, cum cupiditas Volui
130쪽
ptatis, cohiberi non patitur metis conjugalis congrestus, Ied diffluit in omne genus voluptatis & luxuriae: atque is excessus ad duo capita reuocatur: ptimo cum quis solam
voluptatem sectatur, nec generationem curat, imo impedit praepostera,& praeternaturali libidine;vel cum alienam Bppetit, unde possit generatio existere. Huius postremi generis species sunt, fornicatio, adulterium, incestus, stuprum , sacrilegium : quorum omnium sic differentias constituit S. Doctor. Cum actibus impudicitiae, ex quibus sequi potest generatio , impedi-rur legitima educatio , id contingit, quod mulier non sit determinata viro, nec sua secundum legem Matrimonij: idque tripliciter accidit; Primo, quia non est deteminate sua,& hinc existit sernicatio, quae est concubitus soluti Cum soluta, nomine sumpto a fornice, id est, ab arcu triumphali, sub quo prostabant quae venale corpus habebant mulierest vel nequit determinari,aut propter cO- gnationem , in cuius reuerentiam abstinendum esset a venereis, & hinc fit incestus, quem S. Doctor definit concubitum cum consanguinea& assini: vel abstinendum eΩset causa sanctitatis & puritatis,hinc oritur stuprum quod est illicita defloratio virginum: vel denique mulier est sub aliena potestate, idque aut secundum leges Matrimonij, R ita congressus cum illa, est adulterium , aut iure domi-nh &fit raptus: ut cum puella eripitur patri, cuius se hcitur potestati. Harum omnium luxuriae specierum grauitatem, hoc ordine, atque his gradibus distinguit S. Doctor ; Vt minima sit fornicatio amplex , quod citra cuiusquam iniuriam fiat: ea vero non caret, si quis abutatur muliere alterius potestati subiecta. Sed cum subesse possit ad solam custodiam, ideo leuius est peccatu stuprum adulterio, quo quis abutitur uxore aliena : & utrumque peccatum augetur, si vis accedat; hinc raptus virginis grauior est stupro,M raptus uxoris adulterio : haec omnia in immensiam augentur, si sacrilegium accedat. Libidinum vero praeteritaturalium squod est primum diuisionis membrum sic partitur S. Doctor , ut prima Momnium minima species, sit immunditia, aut mollities, quae tum fit, cum absque omni concubitu , causa dele-yationis venereae pollutio procuratur. Si vero concubio