장음표시 사용
391쪽
3ue a Diali I. Ptit. Pars III. De uente. Concludit aetemitatem esse in ipso ente. Ipsa
igitur absoluta eniis essentia cir tota , er quae muriscerpatur in partei, sied in partibus suis tota sit, e in nouo defietat , nihilque sibi desii , o eat nihil. omnino. quod non ens dicatur , possit accidere, non enim boliam entia omnia oportet emni totique adesse, sid etiam nihil aliquando non entis illi acci re. . inquam , proprietas ipsusque natura , aternitas es, id esto auum : auum enim, ab ea quod si semper, es dictum. Et cap. q. Quamobrem , inquit , νωnerandum aliquid est ausin . idemque eum Deo , si quidem id iη is a dictat intelligentia r dictat autem, idem ese tute Deo, quem entis ει' vita nomine nun-
COROLLARI v M. Hic duo obseruanda sunt. Priarum est,aeternitatem praecise & secundum se non ineludere vitam, sed vinium ipsum esse semper, ut patet ex nomine ipm ; aeuum enim dicitur ab eo quod semper est, ηι- αποπου κει οντες. Vnde distinguitur aeternum ab immortali. Nam immortale includit vitam , &dicit semper vivere, itavi non patiatur secum nθn vivere: aeternum ver b non includit vitam. sed tantiim esse , dc dicit semper esse , itavi secum non patiatur non esse. Et hanc differen- . tiam adsere Proctus, in elementis, propos. II s. tamen quia aeternitas est coniuncta cum vita, ideo communitet in explicatione & definitio- . ne aeternitatis adhibetur vita. Ita Plotinus loeo citato. Si quis aeternitatem ita descripsierit , scilicet, vitam iam infinitam ex eo quod sit univcrsa, vibitque
392쪽
Caput primum. De primρ ς te. 33 3
amittat, citui nihil vel praeterierit, νel sit futurum, alioquin iam rata non esset , is profecto proxime ad eliu desinitionem istaedet. Cui conformis est definitio Boetii, quae communiter usurpatur; nimirum , interminabilis viιae tota simul cr perfecta possemo. Secundo obseruandu est solum Deum esse aeternum & immortalem, quia aeternum αimmortale dicitux absolute quia ita habet esse& vita semper, vi illi repugnet non esse & non vivere: hoc autem soli Deo competit habere esse & viuete semper , itavi illi repugnet non esse & non vivere: nam illi soli repugnat non
esse, & non vivere, cui conuenit esse, & viqiuere per essentiam : hoc autem soli Deoaeonuenit; cum enim creatura sit ex nihilo , non lioet esse & viuere per essentiam suam ; ac proinde non tepugnas ei non esse & non vi
est immensum. Probatur , quia immensitas consistit in duobus : primum est, quod immensum sit viaque : secundum , qRod sit ubique totum. Ac primo quidem quod primum ens siexbique probatur iisdem rationibus quibus superitis probauimus primum unum eme ubique, tum quia superiora continent inferiora; primum autem ens est superius omnibus entibus, ac proinde continet omnia entia; tum quia primum ens est commune omnibus; quod autem est commune omnibus est in unoquoque;
tum etiam quia virtus primi entis sese extendit
393쪽
3 DiueZZ Ptit. Pars III. De Me te. ad omma, est autem in illis ad quae se exies die
eius virtus. Adde quδd primum ens non est determinatum ad unum locum : At quod nullo loco detprminatur. I nullo loco excluditur. Secundδ ver b, qudd sit ubique totum patet,
quia quod est indivisibile, ubicumque est , ibi
est totum ; nam vel est totum, vel secundum . partes, non potest autem esse secundum partes, ctim partes non habeat: Est ergo totum, ubi- .cumque est. Atqui primum ens est indivisibi 'le . non enim habet partes. Cum ergo sit ubique, sequitur qubd ibi sit totum. Hec propositio est secundὰm doctrinam
Platonis. Plotinus duos libros conscripsit ad huius propositionis veritatem comprobandam. Enn. enim 6. lib. . & s. nihil aliud agit , uisivi probet quod ens unum idemque smul totum e subique. Quod quidem si alicui enti conuenit, maxime primo enti cionuenire debet. Rationes veri, quibus utitur ad confirmandam hanc propositionem, manifeste concludunt esse veram in primo ente. Nam qudd unum ens idemque simul sit ubique probat ex communi sensu omnium , ita ut sit principium lumine naturali notum , quia naturaliter notum est Deum esse ubique lib. enim s. cap. I. Vnum quiddam , in- 'quit, idemque numero esse ut ubiqse totum, coma munis indieat humanae mentu conceptio et quando omnes naturali quodam instinctu clamant in unoqnoq; nostram esse Diam , adeo ut unira in Omnibus idemque
fit Deu3. Ac si quis bulis praesentiae modum ab eis
394쪽
mimine scistitetur , neque contendaι ορinionem ratione discutere , ira procul dubio confirmabunt, idque cogitatione propria machinati conquie ccnt. Q a quidem in re, unuis pari sudio annituntur , neque ullo p .cto vellent ab hac unione diuelli. Ex hoc verbsequitur primum ense illa ubique, quoniam Diuinitas illi conuenit. Cap. q. eiusdem lib. probat illud unum ens esse ubique , quia est infi- nitum: RursM , si naturam illam esse insi-ntiam dieiinm , neque enim definitam esse concedere rus, cur nam potissimum injnitam, nisi via nusquam
disicit ' Quod si desicit nusquam , nimiruin unicuique constat ad oe; si enim adesse non posset , d feeret viique . seretque aliquid ubi ipsa non esset. Ex hoc sequitur primum ens esse ubique, quia est latini-rum. Cap. 9. eiusdem libri probat illud unum esse ubique, quia in illo ente omnia fundantur: of nullo est, inquit, limitibM uel disimncsum, neque 'eerie sie ipsum est alterius loca disiunt ii, si qhidem estante omnia quae sunt in loea, neque iis ipsum indiget, sed hae illo pulus egent , mi fundeηtur in D. Ubi vero baee in eo fundata sunt , nequa'sam e propri
sede discedit, qua sane vibil aliud est quam in seipses dere: F enim illa inoueatur , protiniis illa perduntur. quippe cum eorum sublatum sit fundamentum. Ex hoc etiam sequitur, primum ens esse ubique, cdm in ipso ente primo caetera entia fundentur.
iod autem ita sit ubique, & sit simul ubique totum, probat lib. s. cap q. Constat sene, inquit,
apud omnes de Diis aliquid cogitantes , non bu=' tam m Deum, verum etiam Deos omnes ubique esse
395쪽
prasentes; ipsaque ratis ita esse cancladit. Si igitures ubique Deus , fieri nequit ut sit ubique diuisus, alioquin non ipsi foret ubique, sed una qu/eqne pars, eius. ita dis onereιur ut bae quidem boe in loco, ilia vero esset in illo. Atqui ipsi non amplitis esset νηπι, ' quemadmodum si magnitudo quadam diuideretur in multa. Et lib. q. cap. 12. vi facilius hanc veri. tatem persuadeat, adfert exempliam vocis, quae eadem est in multis auribus, εc formae vis bilis, quae eadem est in multis oculis : Est, inquit , vox una ubique per aerem non diuisa, Ied bique tota; quin etiam si aer tamquam patiens rei
videndae formam buseipii , babet similiter non diu
fam. Ubicumque enim adbibetur vibus , ibi aerei tformaω. In voce manifestius et quod quaerimus , videlicet, in toto quodam aere . qualibet eius parte steriem esse totam : Non enim quilibet audiret idem. . nisi ubique oratio expressa per vocem vota prorsus extus rei, atque anditus omnis totam similiter hauriret. COROLLARI vh Tria sunt obseruanda
secundum doctrinam Platonis. Et primo quidem obseruandum est , inter magnitudinem
rerum corporearum & magnitudinem rerum spiritualium non esse comparationem , quia non est communis mensula, & possumus dicere magnitudinem rerum corporearum, si comparetur cum magnitudine rerum spiritualium,
noli habere rationem magnitudinis, sed paruitatis; quti magnitudo rerum spiritualituri non potest deficere quod ab ea nihil possit detrahi magnitudo vero situm corporearum est elusi
396쪽
Caput primum. De primo ente. modi, vi posiat de ea aliquid detrahi, di ita
deficere. Plotinus Enn. 6. lib. q. cap. 3. Naturae huius, inquit , maqnitudo non est existimanda se . eundi in νηοlem; moles enim parumn quiddam est, ca-μrum verias nihilum, si quis inde detraxerit. Ae. ex illa natura neque Di est detrahere, neque si fur is
detraxeris, ullo modo disiciet.
Seeundb obseruansum in immensitatem. posse facilius intelligi per comparationem
aeternitatis : Nam si Deus per aeternitatem comprehendit totum tempus , it aut nulla siepars temporis, in qua eius esse totum simul non existat; non mirum videri debet, si per immensitatem comprchendat omnem locum &omnem magnitudinem, it aut nullua sit locus, in quo totum simul & indivisibiliter non exi
stat. Plotinus Enn. 6. lib. s. cap. II. utitur hac comparatione immensitatis cum aeternitate: clim illa sis, inquit, prima natura neque mensurata, neque determinata , quanta debeat este, bae enim , naturi potius altera mensaratur, niimixtim uniuersa potestas in existit nullo modo tanta vel tanta. Quamobrem neque es in tempore, bed extra omne tempus: dum videlicet tempus quidem per interualla eantinuὸ θ' rgitur, aeternitar autem in seipsa eodem babitu permanra,continetque m seuperat,ampliorque existit tem-
're per potentiam sempiternam. Et paulo post :s'aenam igitur est bae quae naturae huius es particeps με-ἀρarticeps esse potes ' Dum profecto natura baee adest ubiqua ista, neque tamen in quolibet t/ta per ρi
397쪽
35 8 Dialech Piat. Pars III. De uente.
Tettid obseruandum est Deum non ubique per suam immensitatem , it aut illi ex hoc accedat de nouo aliquid reale ; esset enim mutabile per illam existentiam. in omni loco, sed dicitur esse ubique per mutationem eorum
.in quibus existit. Nam in se quidem existit tamquam in propria sede, neque alium locum .habet quam seipsum, quia locus comprehendit locatum & adaequatur locato : at Deus a se solo comprehenditur, & sibi ipsi soli est ad a, quatus : prout vexb quodlibet accipit esse, statim habet esse in Deo , atque incidit in Dei
immensitatem. Ita Plotinus explicat existentiam Dei ubique lib. cit. cap. I. Permaoet, ii
quit , in stipso sapientia pollens , aliis unquam
haeret e reliqha vero ex ea continue pendens, utροιὸ, ubi illud sit , ipsa inuenian desiderio. Hoc
vero quomodo fiat per rerum mutationem, explicat , cum dicit res sapientiam inuenire desideris nam res omnes habent appetitum erga Deum; est enim ipsum bonum , omnia enim bonum appetunt. Atqui per appetitum & desiderium accedunt ad Deum & cum illo uniuntur: nam per appetitum fit conuersio, per conuersionem vero res accedui & intime uniuntur cum eo ad quod conuertuntur, quantum fieri potest :Plotinus iaeo fundat illam communem & naturalem existimationem , quam omnes habent' de existentia Dei ubique, quoniam naruralitet omnia bonum appetunt.
398쪽
Caput primum. De primo ente. 3 3 9
sECTIO QUARTA. GT PLEX SIT PR. UN ENI. . CErtum est non esse nisi unum primum ens:
Nam, ut ait Proclus in Elementis propositione χχ. Omne quod primo π per principij natu- .ram est in unoquoque ordine . unum est. Ideo autem
proponitur ista quaestio in hac sectione, ut explicemus an sint quaedam entis species sub primo, & in primo ente, quae respectu inditiiduorum habeant ratiouem unitatis & principit:
itavi quaelibet species sit primum & nobile elle cuiusque rei in particulari. In hac igitur sectione crunt sex propositiones: Quod sint jccies entis sub ρνimo ente : Quod lecies sint in primamte: Quo d in primo ente non distin uantur, nee a beinuicem, nee a primo ente: Quod indiuiduis non ramis municentur θecies per se, sid mediante sui participatione : Quod participatis θeeterum in indiuiduis contineat totam essentiam illarum partialiter : Quo ilθecies sim exemplaria seu easse ideales indisti-
P RIMA PRO Fos ITIO. Sub prImoente sunt multae hecies entis. Probatur, ac primo quidem qu bd sint multae entis species in rerum natura patet, quia species sunt naturae communes , quae multis rebus singularibus.numero diseserentibus conueniunt univoce, & non secundum prius & posterius: illud enim est quod no- mioe speciei vulgo ab olynibus intelligitur. At-
399쪽
q ii sunt multae naturae communes, quae multis
entibus singulatibus numero diiserentibus conueniunt v ni uoce, & non secundum prius Sc posterius ; nam videmus in his rebus sensibilibus multa entia singularia numero differentia, quibus conuenit una natura communis univoce &non secundum prius & posterius;vt patet,verbi gratia in hominibus, omnibus enim hominibus conuenit univoce secundum eandem rationem natura & essentia hominis, atque est in quolibet homine illa natura & eilantia. Sequitur ergo quod sint multae spocles entis in rerum
natura. Confirmatur, quia naturae illae cωmmunes faciunt conuenientiam & differentiam inter res singulares, quia illae res singulates. quibus conuenit nainra communis, inter se habent . conuenientiam , & ab iis, quibus natura illa communis non conuenit, habent disserentiam. Sequitur ergo quod naturae illae communes sunt re vera in rerum natura. & non sunt nihil quod enim non est, non potest facete diserenis 'riam & eonuenientiam realem inter aliqua: Ac protode sequitur quod sint realiter in rerum natura multa entis species , praeter primumens. Et haec est ratio quae induxit Parmenidem, ut dicetet non esse tantum v numens , sleut alii
dicebaut, sed esse multa entia. Confirmatur secundo, quia objectum scientiae est in rerum natura i scientia enim est de eo quod est, non de eo quod non est. At species sunt obiectum scientiae; nam de indiuiduis non babetur sciem
400쪽
Caput primum. De primo ente. q6I
sed de uniuersalibus, quia non datur definitio Socratis, verbi gratia. & indiuidui . sed hominis, quatenus est species; ex consensu omnium Philosophorum. Aristoteles 7.Metaph, cap. I s. ἔubsantiarum, inquit, sin bilium singuiat mm, que definitio est. neque demoUratia, eo quod babeana
quandoq; scientiam quiaοque ignarantiam esse,sed quadrale es, opinio est ue ita neque demonstrationem neqMdffinitionem, sed opinio est eius quod contingit 'test aliter se habere; patet quod neque demonstratio, neque definitio eorum est: corruptibilia namque non sunt manifesta iis qui sieientiam tabent , cum a fensua, cesserint cir rationibuι eisdem in animo saluis nauerit ampli iis, neque definitia , neque demonstratio. Quare eum quis aliquid singulare dcfinit, oportet nota ignorare quod siemper perimendum est. Sequitur
ergo quόd species sint in rerum natura : unde si non sint speetes, de medio tollitur scientia. Qudd autem species entis habeant esse subptimo ente probatur, quia species entia sunt sub primo genere entis 3 nam ii genus eonuenit multis specie differentibus.sequitux quod omnis species entis sit sub primo genere entis. Atqui primum ens est primum genus entis; prb. muna enim ens est prima essentia , prima autem essentia est primum entis genus; essentiae