장음표시 사용
421쪽
38r Diabo I. Piat. Pars IV. De Mente. ledius sine intelligibili & intelligentia ; nam primus intellectus non est in potentia , sed in actu : At non est intellectus in actu sine intelligibili & sine intelligentia. OHod ve ro sit postptianim bonum probatur primo, quia omnia
bonum appetunt: at non omnia appetunt intellectiim. Secundbbonum non appetit, sed appetitur: at quae mentem habent, etiam bonum appetunt.
Haec propositio est secundum doctrinam Platonis. Proclus in Plat. Theologiam lib. 1. cap. I. probat primam causam nimirum primum bonum & unum esse superius mente . &maxime probat authotitate Platonis de Republica. Soerates, inquit, disertissimis verbis δε- monstrat ipsum bonum esse simin supra 'bum ex intellectualema ordinem , sequens prima bonitatis analogiam eum soli ; si enim ut be babet ad res genitas . ad omne visibile: G ad ea quae vident βε- eunditui teneratricem lueis facultatem, ille I Di
sic necesse est oe ipsum bonism se babere ad ipsam
mentem , se ad ea quae mente percipiuntur , propter ipsam veritatis feraeem causam , ex ip=s videst ibus simul or ex iis quae videmur, proρter unam excellentiam, ipsum solem. exemptum esse dicemus ; ex illis vero quae mente percipiunt semper , . quae mente percipiuntur , ipsum bonum excessisse concedemus. Plotinus Enn. 6. lib. 7. cap. 2o. Cur ποη, inquit, dicet 'aliquis tradum in mente sistamus, eamque esse
horum albeneremus : etenim anima m vita mentis
vestigia sunt eamque risectat anima in secundiim
422쪽
Caput secundum. De Iηtiarita. 383
ἰ iam ladieat, s iudicanda se confert ad menιem. . iudieans quidem in*itiam iniustitia inelius, o Libeι virtutis θeciem βeciei prauitatis proculdubio anteponit, π ιιia in honore praefert quae prae caeteν is iudieat eligenda, Sed vim in balum intellectim appetae necnὸ , di*utationem plurimam exigit, qua demon- fretur intellecthm non ebe supremum atque vitiis
mulae Et mentem quidem non omnia, bonum vero omnia desiderante Pr aeterea ex eorum numero quae in-ιellectu vacant, non omnia postsionem Mentu optant; quae νeνὸ mentem babent non quiescunt , sed bonam ultimum assectant: Denique intellectum quidem ex quadam rationis discurseu, bonum vero ante rviionem desideratur. ' ' .Q ARTA P ROPos ITIO. Prima mens
seu primus intellectus est a primo uno & bono. Probatur , ac quidem quod sit a primo uno Probatur, quia omnis multitudo oritur a primo uno , ut supra probatum est in capite de multitudine: Atqui prima mens seu primus intellectus includit multitudinem formaliter, ut patet ex superiori propositione. Sequitur ergo quod prima mens seu primus intellectQs 'oriatur ab primo uno. Quod autem oriatur primo bono Probatur , quia primum bonum est primum principium productivum Omnium, quae sunt in rerum natura, ut probatum est in disputatione de primo entis principio, cap. I. sect. 2. Prop. 2.At cerium est iam,ex prop. prima huius sectionis, primum intellectum seu primam mentem esse in rerum natura. Sequit ut
423쪽
384 Dialea. Ptit. Pres III. De Mente.
.ergo primum intellectum,seu primam mentemelle a primo bono, tamquam . principio pω- ductivo. Confirmatur, quia primus intellectus seu prima mens vel est principium omnium . vel a principio : at certum est non esse primum principium, quia nihil est prius principio : Cum igitur sit aliquid prius prima mentere intellectu , v. primum bonum & primum unum, ut patet ex superiori propositione, sequitui quba sit a primo principio. Hate propositio est secunddm Platonem. Plor. Eian. s. lib. I. cap. 6. postquam in die quaecumque perfecta lunt , haliare virtutem producebdi aliquid extra: Quidn--inquit , de persedi ima est dicendum. Numquid nibu
prodit ab eo , an pati-s ab eo prodeunt, qua omnium
maxima μιηι post ipsum t maximum vero post 'humesi intellectiu atque breundum. Inθicit enim inte sectus illud. fuerae illo indiget: illud vero primum hoe minime indiget; ορπιer prosim, quod' ab eo
quod est meute melivi , esse mentem , meliuF vera omnium quae fiunt est intellectvi , quoniam alia funep e ipso m. item Mn. s. lib. 4. explicat quomodo originem habeat mens ab uno & bono. Cap. I. probat primum omnium . cum sit perfectissimum , habete potestatem aliquid ex se generandi. Deinde veris cap. 1. asserit prianaum illud non esse intellectum, sed esse i tellectu superius , qtiod verδ proxime ab illo primo generatur, esse intellectum, ade6que omnium quae ab illo procedunt praestantissi
424쪽
Caput secundum. De Intellecti. 38s
munt.' Si igitar, inquit, qui tenerat ipse intestin is esses, varieres sane quod inde primo genitur, esse inferius intellectu, propinquius tamen atque Dibaurat qηοniam quod primo Iou , es istelles u fueritis; idcirco quod primὸ gignitar , necessario es inte
Qv INTA PRO Pos ITIo.' Prima mens non oritur a primo uno & bono, tamquam heausa essiciente. Probatur ex eo quod diximus in z. pari. cap. I. sect. 2. prop. 3. Nam ratio
primi principii, quatenus couenit primo bono, abstrahit 1 causa efficiente : ex quo sequitur qubd id quod proximὸ & immediatὸ oritur 1 primo bono, non oritur ab eo,tamquam a causa efficiente. Atqui ex superiori propositione constat primam mentem & primu intellectum oriri a primo bono immediatE: ergo non otituta primo bono tamquam a causa efficient. Et confirmatur ex doctrina Chaldeorum in suis enumerationibus. Nam quia immediatd procedunt ab ipso infinito , ideδ dicunt non produci ab ipso per essicientiam, tamquam a causa effetente, sed oriri per emanationem: Et pr pterea asserunt esse non essectus ipsius infiniti,
sed tantum emanationes. NHaec propositio est secundam doctrinam Platonis. Nam in doctrina Platonis nec pri--im unum nee primum bonum dicuntur cauta essiciens , sed tantem principium simpliciter. neque mens umquam dicitur effectus boni, sed tantum verbum de filius. Et Proclus quidem
425쪽
;8s Dialia. piat. Pars III. De Mente.
in Elem. prop. 137. distinguit paternum ab efficiente , & paternum artribuit primo bono. Plotinus vero , cum loquitur de primo intellectu seu mente, vocat imaginem boni, Enn. s. Iib. I. cap. 6. , inquit , mentis est verbuin, ficut mens est Dei verbum. Et cap. 7. loquens de primo bono'; Imaginem, inquit. illius dicimus esse intellectum: oportet enim apertius explicare pri-mὸ quidem oportere id genitum este, seruareque in se multa genitoru , . habere similitudin m ad litam. talem qualem lumen habet ad solem.
st prima mens seu primus Imelleri .
Frma mens, seu primus Intellectus est primum ens de genere abstractarum a materia: Est ipsemet Deus e cum primo uno e bano identisicatar.
P RiMA PRO Pos ITIO. Prima mens seu primus Intellectus est primum ens. Probatur, quia primum intelligibile est primim ens: si enim primu intelligibile non esset primum ens , sequeretur quod esset aliquodens quod non esset intelligibile , quod est ab- sardum 1 nam omne ens est intelligibilis. Atqui primus intellectus est primum intelligibile, quia intelligibile & intellectus non distinguum tur Me inuicem , nisi in quantum sunt in po-xontia , quoniam idem est actus, per quem dc
426쪽
intellectus & inteli igibile sunt in actu : per unam enim & eandem intellectionem tam inistellectus quam intelligibile constituuntur in actu. ubi ergo nulla erit potentia in intellectui & in intelligibili, sed erit tantum actus non distinguentur a se inuicem , quia non erit in illis nisi unus & idem actus : distinctio enim fit peractum. Atqui neque in primo intellectu neque in primo intelligibili est potentia , 3cnon esst nisi actus. Nam quidquid est in potentia supponit aliquid prius, a quo reducatur in ctum , quia quidquid est in potentia reducitur ad actum ab eo quod est actu : non potest autem esse intellectus alius prior intellectu primo, neque intelligibile prius primo intelligibili. Sequitur ergo qudd nulla est potentia, neque in primo intellectu, neque in primo intelligibili , sed tantdm est actus, ac proinde quod primus intellectus & primum intelligi. bile non distinguuntur, sed sunt unum & idem.
Cam igitur ptimum intelligibile sit primumens, & primus intellectus sit primum intelligibile , sequit ut qubd primus intellectus sieprimum ens. Et secundam hanc rationem D.Thomas I. pati. qu. I4. Art. 2. ex eo quδd dicit Aristot. de Anima text. 36. quod sensibile in actu est sensus in actu, & intelligibile in actu est intellectus in actu , cum in Deo nihil siepotentialitatis, probat quod in eo intellectus& intellectum sint idem omnibus modis. Et confirmatur authotitate Aristotelis. Nam I .
427쪽
j88 Diale LPlat. Pars III. De Mente. Metaph. eap. 7. primam substantiam constituit in gradu mentis dc intellectus. Ipse, inquit, imeli ctia rim est q- secundum se est aptimum , σmaximὸ es olus quod m/x-ὸ est ; seipsium vero inte lectus intelligit assumtisne intellit ibilis ; intelligibiti nanisue sit attingens , π intelligens . itavi idem D imelles vi υ intelligibile. Eandem fuisse sententiam Parmenidis & Anaxagorae , testatua Plot. Enn. s. lib. I. nam cap. 8. Famenides, Inquit, prior opinionem eiusmodi attigit, ubi in idemens intellectumq; reduxit. atque em ipsam in rebis fensibilibus minimὸ collaeauit, direns intelligere at que esse idem prorsus existere. Et cap. sequenti, Anaxagoras, inquit, ubi mentem puram m3xtio-πHyue expertem addarit , ipse quoque pρnit sebum unum primum simplex atque separatum. inibus verbis apparet, ex sententia Anaxagorae, mentem immediate esse post unum primum ac proinde esse primum ens.
Hare propositio est secundum doctrinam Platonis. Plotinus Enn. s. lib. I. cap. q. Vbi enim loquitur de ente & intellectu dicit illa esse idem omninb: ipsa, inquit, er simul exsunt . nunquam sie mutuὸ desierunt ; bed eum duo sint, hoe ipsum unum simul est intellectin re ens , o inteli gen, simul or intellectum ; intellectus quidem, quarenus intelligit, ens autem quatenus intelligitur. Noae enim esse posset actu/ int iligeηdi, nisi esset alteriιMo identitas. Sunt ergo prima , intellecta , ens, auteritas, identitas. Θον tet autem motum quoque, β
428쪽
. Caput secundum. De Intellictu. 389
slatumque, νι idem: sed alteritatem, ut fit tute ut enser intellectum. Lib. 3. cap. InteFigentia Crintelligibile idem esis ac in enim quidam est ipsum intelligibile, quidem non poteritia tantὰm quaedam est ipsum intelli bile, neque vita vacare, neque ruν- μου vivere aduentilium est vel intelligere subiecta diauerso , velut iapidi vel euipiam vita carenti ἱ Cressentia prima est ipsum intelligibiis. Si ergo illle est
MIM , actasque primus , nimisum c actus optim intelligentia est , m intellitentia essentialis; etenim versima intelligentia es eiusmodi s prima. primoque existens, idioque intelles Ius primus hae erit; bieenim intellectus neque in potentia est , neque aliud quidem ipsie, aliud intelligentia : alioquin ita rursus ipsum eius essentiale in potentia quadam erit. Qua-ρ opter fit actus es , σ essentia eius ac us , numidi inque actui esse censeἱMur. SECvNDA PROΡos ITIO. Prima mens seu primus intellectus est de genere abstractorum a materia. Probatur primo, quia primum ens est abstractum a materia , ut probauimus
capite superiori , sectione prima. At prima mens est primum ens, ut constat ex superi xi propositione. Sequitur ergo quod prima mens seu primus intellectus sit abstractus a materia. Secundo probatur, quia quidquid est coniunctum cum materia est in potentia: materia enim est potentia passiua, ut probatu est prima parte in capite de Causis. At prima mens seu primus intellectus non est in potentia. ut habemus exsuperiori ptopositione. Sequitur ergo primam
429쪽
mentem esse abstractam a materia. Tettib probatur , quia quae omnimodam habent abstractionem, perfectissimam habent cognitionem. . Videmus enim experientiaquδd res quo magis sunt a materia abstractae, eo persectiorem habe t cognitionem ; ω contra quis magis sunt immersae materiae, eo minus sunt capaces cognitionis ; ut patet ex eo quod plantae carent cognitione, non autem sensus, quoniam sensus sunt magis abstracti a materia quam plantae. quia plantae recipiunt formas tantum cumniateria , sensus vero recipiunt formas terum sine materia ; visus eriim non recipit colorem , cum materia in qua est, sed tantiim formam coloris sine eius materia. Atqui nulla est
perfectior cognitio cognitione intellectuali . sed est in summo gradu perfectionis. Sequitur ergo qudd intellectus sit omnind abstractus a
materia. Et certe ex eo quod cognitio intellectiva est 'per omnimodam abstractionem a materia, cum Deus sit omnino a materia abstractus, D. Thomas I. pari. qu. q. art. I. concludit Deum esse intelligentem. Confirmatur haec propositio aut horitate antiquorum Philosophorum. Plotinus enim Enn. 3. lib. I. cap. 9.testatur Anaxagoram sustulisse a mente omnem corpoream motionem, Parmenidem verbagnouiste mentem puram,mixtionis expertem;
de Heraclitum posuise intelligibile sempite
num supra corpora , cum corpora semperfluant. Aristoteles vero I . Metaph. dicit pri-
430쪽
Caput secundum. De Intellectu 3 I
mam substantiam esse separatam , hanc vero esse intelligibilem & intellectim . Haec propositio est secundum doctrinam
Platonis. Plato enim in Timaeo asserit mentatem seu intellectum ita esse abstractum a materia, ut non possit corpori immediate communicati, sed tantum mediante anima. Plotimis Enn. 3. lib. 6. cap. 6. docet primum ens este intellectum , ipsum vero primum ens, nequeelse eorpus, neque materiam: Si igitur, inquid, ens tale est, necesse es neque ipsium corpus esse, neque quod eorporibus es subiectum, sied eorporum subiictique esse oportet in non esse versari. Et Enia. s. lib. i. cap. Io. detoet primo tria ista esse separata a materia , unum nimirum, mentem, &1nimam: Iam, inquit, demonstratum es oportere buper ens esse unum , quale desiderabat ratio deponstrare , quantum scilicet is rebus talibus demonstrari psit sese autem post ipsum unum, ens atque intellectum ;tertio denique loco naturam anima. Quemadmodumve o in ipsa natura tria bac sunt quae dixi'us, mquoque existimandam es bac nobis inesse. Dies autem non in rebus qua siensibus seruntur ; separata enim hae sunt, de quibus in praebentia loquimur, sed in rebus qua sensuum vires excedunt. Deinde loquens in particulati de anima nostra asserit habere in se mentem, suae vim ratiocinandi suppeditat, & hanc esse separatam , itavi nullo
instrumento corporeo ad suam actionem ut
tur : Est nostra , inquit , inbuper anima diuinum, quiddam , alteriusque natura , qualu est νniuersa