장음표시 사용
431쪽
natura aninis e perfecta vero est qua mentem habet; sed mens altera quidem in ratiocinando versatur, a tera vim rariseinandi buppeditat. Hane νtique raris-einandi viνtutem anima, nullo prorsus infrumento
ear Oreo ad discursionem propriam indigentem , sedae ionem buam in purogradu seruantem , ut σ pure ρο it νatiocinari, si quis sieparatam, neque mixtam carpoli or in primo illa rerum, scilicet intelligibili.
gradu locanerit, minime aberrabit . ., TERTIA PRO pos ITIO. Deus est prima mens seu primus intellectus. Haec propositio probatur primδ. ex his quae diximus superius. Nam certum est primum ens esse primam mentem, ut probauimus proposiDone prima huius semonis. At certum est Deum eise prionatim ens, ut probatum est superiori cap.se 9. a. pro p. 6. Certum ergo est Deum esse primam mentem. Secundδ probatur , quia perfectiones simplicite simplices, quae nullam dicuiuimperfectionem,so aliter reperiuntur in Deo. Atqui prima mens seu intellectus nullam dieie imperfectionem, eum sit in summo abstracti nis gradu a materia & ab omni potent i alitate. Confirmatur primb authoritate D. Dionysii,
de diu. nom. cap. 7. Diuina mens, inquit, omnia continet cunctis supereminente scientia , secundum omniam eansam , amnium n sitiam ante complexa,
priusqudin angeli fierent, sciens,angeloseue producens. Gr alia omnia in intimis , CT ab ipsa, ut M loqu/r, initio noscens, atque ad substantiam ducens. Confirmatur etiam authoritate Scripturae, ubi scientia
432쪽
Capuiscundum. De Intellecto. 393
tra & cognitio passini Deo attribuitur. Et in eo consentiunt Peripatetici cum Aristotele i . Metaph. cap. 9. ubi asserit mentem est e quid diuinissimum. Haec propositio est secundum doctrinam
Platonis. Nam , ut iam diximus, cap. I. huius 3. pari. sect. a. prop. 6. Clemens Alexandrinus reteri ex sententia Platonis, Divinitatem transire a bono usque ad mentem & animam: Eusebius verδ de praeparatione Euangelica lib. 7. adducie testimonium Ammelii philosophi Pl tonici approbantis verba D. Iohannis Euangelistae in principio sui Euangelii, quibus e lebratur Diuinitas Filii sub nomine Verbi quod
mentem significat :- inquit , Ahinelisae quoque illustris inter iuniorbes Platonisas , quamuis Iohannis Euangelistae nomen eetiuerit, barbarum irbum , quoniam Iudaeusf.it, appetiando, verbis tri men eiusdem ferὸ vin ν dicens : Hae profecto erat verbum quo, ea qssae siunto sum, ut Heraem- etiam diceret : quod etiam ipse Bartarus putat in dine principii atque dignitate constitutam apud Deum esse cir Deum esse, per quod uniuersa simplieiteν bunt producta, in quo quaevivunt, vitam babent,
oe in corpora ipsinn eadere . earne indatum ita videνi, ut natura dignitas non uteret. Quare rarbus resolutum in Deum redire , er Deum talem esse, qualis fuit antequam in corm , carnem, cr b A
seu primus intellectus identificatur cum primo EE Q
433쪽
uno & bono. Probatur prim b , quia iam multis rationibus probauimus, eapite praecedenti. sectione secunda, primum ens identificari cum primo uno & bono. At constat , ex sectione praecedente huius capitis , primam mentc melle primum ens. Sequitur ergo quod prima mens identificetur cum primo uno & bono. Secundb probatur, quia quae conueniunt Deo formaliter , identificantur inter se , & non habent nisi unum & idem esse. At primus intellectus in Deo sotmaliter reperitur, ut pro bauinius superiori sectione : constat autem primum virum S bonum conuenire etiam Deo formaliter, cum in eo consistat essentia diuina , ut probauimus in dractatu de primo prineipio. Sequitur .ergo qubd prima mens seu primus intellectus identificetur cum primo uno & bono. Nee obstat quod diximus, superiori sectione, primam mentem oriri a primo uno & bono, quia quae oriuntur immediate a primo uno & bono, in esse non distinguuntur
ab illo nisi sormaliter . quia de ratione primi principii est, ut id quod ab illo oritur , non distinguat ut ab illo inesse, ut lapids diximus,
quia maximam habet cum illo unionem.
, Haec propositio potest colligi ex principiis
doctiinae Platonis, ut patet ex verbis Plotini, Enu. F. libo I. cap. 6. quam authoritatem ait limus superiori cap. sect. 2. prop. 7. Nam asserit mentem non distingui primo bono , nisi alteritate, quia immediate ab ipso bono oria
434쪽
Caput secundum. De Intellectu. 3 9 s
tur, ac proinde ab eo minimὸ est separata, &etiam persectissime conuertitur ad ipsum. Cer- , tum autem est in doctrina Platonis, alteritatem non tinferte distinctionem realem in esse, quoniam in uno & eodem ente reperitur alae, ritas simul cum identitate ; sunt enim d- entis genera , quae in quolibet ente reperiuntur. Ubi notandum est in hac aut horitate Plotini esse sermonem expresse de mente & intellectu,
non de ente. Uerum eandem authoritatem attulimus , superiori cap. ad probandum, ex dorictrina Platonis , primum ens identifieari cum primo uno &bono, quoniam cetium est primum ens & primum intellectum esse unum &idem in doctrina Platonis.
QUALIS SIT NENS.In prima mente sunt ideae r prima mens est prima causa Vpetens: Non es agens ex necessitate natu-.ra: Habet eognitionem omnium rerum etiam δε- gularium r Habet prouidentiam omnium re umNon impedit libertatem'eontingentiam.
ΡR MA P Ropos et Tio. Iil prima menia ite sunt ideae, quae ab ea non distinguuntur. nisi sormaliteri Haec px'p'sitio, habet duas partes, prima est , qudd ideae sunt in prima mente: Seeunda. quod ab ea. non distinguantur realiter sed sint unum & idem ens. Primaia 'E Ee ii
435쪽
396 Dialea. Pist. Pars III. De Mente.
pars probatur, quia ideae sunt in primo ente. ut probauimus in primo capite huius disputationis. At iam habemus ex superiori sectione primam mentem esse unum & idem cum primoente. Sequitur ergo quin ideae sint in prima mente. Secundb plobatur , quia ideae sunt obiecta intelligibilia. ut patet ex Diuo Λα-gustino, lib. 83. quaest. 6. ubi dicit ideas intelligi r si quidem . inquie, in ideis tanta vis constitvituν, ut nisi eis intelliectis i se uens esse nemopsit. Atqui in mente diuina sunt omnia intelligibilia in actu. sequitur ergo quδd in
mente prima sint ideae. Et confirmatur autho. 'titate D. Augustini loco citato: Idea, inquit, es ratis aterna in mente diuina , secundiim quam aliquid est formabile extra. Et in eo consenistiunt omnes scholastici Theologi, qui in eo approbant sententiam Platonis. Scotus in primum sententiarum, dist. 36. qu. unica: IRMd, inquit, viiletur consesne eum ἁisti sutonis , a qua accepit nomen idea ; ipse enim posuit ideas per se mi- sentes, secundum Aristotelem, er male; sicundum Aueu , in mente diuina, oe ben . Secunda pars
probatui: Nam quδd ideae & ipse primus intellectus sinit unum & idem constat primo, quia iam habemus, ex primo capite huius partis, primum intellectum esse primum ens, habemus etiam species seu ideas non distingui a primo ente realiter. Sequitur ergo qubd ideae sint idem realitet eum primo intellectu. S
ηundb probatiar , quia primus intellectus est
436쪽
' Caput fecundum. De Intellectu. 397
idem cum ipso intelligibili, sunt enim unus Midem actus, & nulla est in eis potentia passu a. At ideae & species sunt intelligibilia ipsius primi intellectus: non distinguuntur ergo ideae a prima mente. Et hoc confirmatur aut horitate D. August. s. super Genesim cap. 7 Omnia in Deo, inquit, sunt visa. Hoc enim intelligitur de ideis in Deo. Et clarids id explicat super Iohannem di omnia , inquit , in ipsa vita erant,
non vita aeterna eνeata, sed ereatrix.
Haec propositio est secundum doctrinam Platonis: Ac quidem qubdideae sint in primo , intellectu , Plotinus probat lib. s. Enn. s. Nam primo hunc librum instituit ad confirmandam hanc propositionem , quM intelligibilia non
sunt extra intellectu. Deinde capit probat hanc propositionem multis argumentis , quorum praeeipuunt est : Illud dmique , inquit, omnimo aliaesimum est , nempe si quis prorsin a iserit baeo extrinstetis esse, mentemque ea sic sie babentia contemplari , necessariὸ struitur mentem veritatembπηm non possidere , sied in singulis eοηtemplandis
falli atque mentiri ; vera namque res erunt externae.
Proliciet eroo eo , neque ipsas habebit, sed earum imagines in eunitione eiusmodi psidebit. Cum igitur verum ipsium non babeat, sed veri quasdam imagines penes se teneat, nimirum non accumulabit vera, sed fisa potius reportabit. Si ergo eun ear se falsa dumtaxat haberi, praeiadubis eonfitebitur se esse νε-ritatis expertem. Sin autem σ bso ignoret, elim par-
iceps veri non fit, esse tamen se νeri compotem opse
437쪽
3 8 Dialia. Hat. Pars III. De Mente.
netur, mendaeis iam dupli falletur , seni meque averitate distabit. Ob hoe enim , ut arbitror . . in sensibus non est veritas, sed opin:o, quoniam eonditis sensus. in aecipiendo versatur. ynde Vinio , δι α
grace, ab aceipiendo namen accepit: ideoque praeierbe aliud aecipit, eum aliud siι-illud, a qua posi
det quod accepit. Si igitur veτrta4 in mente non mens quidem haec talis , nec e veriIas erit , neque
yeuera inens, neque omnino nuns erit, neque usquam
alibi veritas habitabit. Quod vero ideae non distinguantur realiter ab ipsa mente, idem Plotinus ostendit eadem Ennead. s. lib. 9. cap. 6. quod testimonium citauimus, superiori capite sect. 4. ubi loquitur expresse de mente. Idem verb asserit cap. 8. Cum, inquit, quod intelligitur ini Mn sit . boe ipsum intimum unum quiddam est γ' Deies cir id a. 2αid igitur Mees ' Sane est intellectus , intellectualijsque egentia . idea quaeliaber, ab intellectu non differens, sed unaquaeque es
intellectus; atque omninὸ intellectus quidem ipsie c-munis est θecies omnes, unaquaque vero Φecies unus-- quisque est intellecturi quemadmodum tota quaedam scientia, cuncIa notiones bunt, or notio quaelibet pars est totius , non diuisa ues, sed habens unaquaeque in toto virtutem. me igitur intellectin est in sei f., in eodem secam habitu conquiescens , aterna omnium, pleni/ udo. C o R o L L A RIv M. Ex iis tria colliguntur.
Primum est falsb ab Aristotele imponi Platoni. quod posuerit ideas extra mentem diuinam. Posuit quidem ideas separatas ab indiuiduis,
438쪽
Caput secuiaum. De Intellectu.
iii quibus non sunt, nisi secundilun sui ipsarum participationem , sed non posuit separatas amente diuina, ut patet ex testimoniis Platoni
Secundo colligitur ideas non esse relationes ad res quarum sunt species , ut probat Scotus in primum sententiarum, distinet. quaest. unica contra D. Thomas & Henricum. Cuius ratio praecipua est , qudd illae relationes essent reales , quia praecederent , secundum nostrum modum intelligendi, actioneni intellectus diuini. ex eorum opinione. At certum est non else relationes reales ab aeterno ad res ipsas, quarum sunt ideae in mente diuina.
Adde qudo ideae, secundum D. Augustinum,
sunt formae & essentiae rerum , secundum quas res formantur: at essentiae rerum sunt ab lolutum quid, non relativum. Denique quia relationes prae is p ponunt terminum ad quem referuntur. At ideae non praesupponunt res,quarum sunt ideae r causa enim non praesupponit eis
ctum , sed praecedit. Textib colligitur ideas non habere esse diminutum in mente diuina, ut dicit Scotus. loco citato. Nam csim reiiciat opinionem D. Thomae & Henrici, qui ponunt ideas esse relationes rationis ad res creatas , afferte ideas nihil aliud esse , quam esse cognitum ipsarum creaturarum , productum mente diuina, & hoc esse cognitum vocat esse diminutum. Quod autem ideae non sint esse dinii
439쪽
4oo Diali I. Piat. Pars III. De Mente.
nutum creaturarum probatur, quia esse cognitum creaturarum in Deo est ipsum esse intellectus diuini : nam idem .est in Deo intellisiactus intelligibile , ct intellectio 3 sunt enim
unus & idem actus. Secundo , quia idea est exemplar: at exemplar non habet esse diminutum , quia est causa rei, cuius est exemplar Esse autem causae non est esse diminutum, sed primarium. Vnde a D. August. idea non dicitui creatura, sed creatrix super Iohannem
SECvNDA PRO Pos ITIO. Primae menti
attribuitur talio primae causae efficientis. Pr batur , quia prima causa efficiens est quae habet primas formas effectrices omnium rerum rvnumquodque enim producit seeunddm foris mam quam habet: ex quo accidit quod quodlibet producit sibi simile: nam similitudo attenditur secundum sormam. Si ergo causa aliqua efficiens habet primas tarmas effectrices omnium rerum , sequitur quia illa causa , est prima causa esliciens. Atqui prima mens . habet in se primas inimas effectrices omnium
retum et nam exemplaria seu ideae sunt primae formae effectrices omnium rerum, ut patet au- . thoritate D. Dionysii cap. s. de diu. nom. ubi dicie exemplaria esse rationes substantiscas σ ectriees , secundiim quas Deus omnia quae siunt praede linauit atque produxit. Constat autem exsuperiori proposixione in mente prima esse exemplaria
440쪽
Caput secundum. De Intellem. 4os
exemplaria leu ideas omnium rerum. Sequitur ergo quod prima mens sit prima causaessiciensi Cosfirmatur aut holitate Philosophorum: nam quamuis Aristoteles non docuerit expressὰ plumam intelligentiam esse causam essicientem , tamen illud concluditur ex ipsius principiis. Nam secundo de natura cap. 8. probat res naturales agere propter finem et at non possunt agere propter finem , nisi cognoscant finem, vel dirigantur ab aliquo agenie , quod finem
cognoscant: clim ergo res naturales non coingnoscant finem , necesse est ut dirigantur ab aliquo agente , quod finem cognoscat, id est' intellectu. Aecedit authoritas Theologorum. Nam D. Tho. I.part. qu. I . ait. 8. docet sciem tiam Dei esse causam rerum : Rεθοndeo dise dum, inquit, quod sesentia Dei est causa rerum: feenim beientia Dei se habet ad omnes res creatad , sicut scientia artiseis se habet ad artificiatas i scientia amem artificu est causa artisicisDiu, eo quὸd artifex vavatar per suum intellectum. Et qu. Is. ubi agit de ideis ait. i. supponit Deum esse causam efficientem per intellectum, ae proinde habere in se ideas rerum & exemplaria. Ipsa etiam Scriptura attribuit productionem rerum diuino inteIlectui. Prouerb. 8. Sapientia aedifieaui, si domum. Et Psal. io . Omnia in sapientia stes At sapientia ad intellectum pertinet, ut patet ex co quod eodem nomine graeeo appellatue sapientia de mens, & stultitia dicitur ex priuattione mentis.