장음표시 사용
451쪽
dum, inquit, Divinitali cognata, ad rem tibi conis iunctam, afirmandam colendamque ducit , quando Geos esse alleris. Sed improboraminiustorumque hominum publice pii vatimque bucce. , qai licet re
Nera foetices non finι, vulgo tamen foetices babenturo earminibvi frequenter caterisque fermonibus e tolluntur, temere ad impietatem te praeciprtem a 'nt, aut etiam cum stelestos homines videas ad benium v, que ita deuenire, ut silios atque nepotes in maximis relinquant honoribus , valde ιurbaris. Audisti θη-t ge , aut viam ipse vidisti, nonnullos quamuis in-υψὸ impiὸ multa gesserint , propter ipsa tamen
scelera, ex re parua in magnam , ει' ex infimo grasuod Tarannidem peruenisse: propterea cum D eos baram rerum aut bores esse, propter ipsam eam illis cantanctionem, ineusare s aduersus eos peccare notu . non-nalia ductus aduersitate, ac Diis ipsis succensere non Nolens , huc tandem aelapsus es, licet Deos esse arbitreris , humanas tamen res ab illis negligi credas. Ne igitar bae vinia adgrasiarem te trndat impietatis morbwn, remedium, pro viribus opinionem bane ref rantes , adhibeamus. Probat deinde primo k non
negligere res humanas, neque propcer ignorantiam,neque propter pigritiam: secundo, quia res humanae non sent parui mometi apud Deum, cum homo praeteris animalibus Dei cultor diligentissimus sit: Tertio, quia ad Deum non minus pertinent, quam caetera quae sunt in hoc mundo. Iam ergo seu parua bac siue magna , inquit, quis dixeνit Dii, ese, nullo modo , elim prouidentis
simi atque optimisint, negligenda ibi μή p ssessio est.
452쪽
Caput siecundum. De Intellectu. 413
inarib, quia cum Deus toti uniuerso prouideat, etiam omnium eorum quae in mundo sunt, habet prouidentiam : Hule adolescenti, inquit, persi adeamiu eum qui toti prouidet,ad virtutem salutemque totius omnia ordi re, euiu pars quaeque pro viribus quod bi eonuenit, Meit ae ρatitur.' COROLLARI v M. Duo hie sunt obseruanda. Ac primo quidem obseruandum est pro-
uidentiam , & ad bonum , quod est primum principium pertinere, & ad mentem, quae est causa prima efficiens. Nam in prouidentia duo considerantur; primum est, quod prouidentia
in uniuersum reseratur ad bonum eorum quibus prouidetur : & hoc pertinet ad bonum. quod est primum principium ; nam boni est a bona conferre, cum bonum sit sui distusivum:& ita loquuti sumus de prouidentia, in primo capite de bono. Alterum est quod ad prouidentiam in particulati pertinet νordinare id de quo est prouidentia ad finem , per media sufficientia ; & hoc pertinet ad mentem & intel- . lectum; nam hoc non potest ei se sine cognitione finis in particulati secundum se , nec etiam
mediorum per comparationem ad finem i, quae Omnia ad mentem pertinent. Vnde natum est axioma, Sapientis ebe ordiaeare. Secundo obseruandum est manifestum esse
ex his quae diximus, quam sie necessaria positio id earum, quia sine illis neque productio uniuersi , neque, plouidentia intelligi potest.
od productio uniuersi non possit intelligi
453쪽
sine ideis , patet quia cum agens per intelle .ctum sit persectissimum agens, non potest i telligi quod Deus sit agens per intellectum ne ideis, agens enim per intellectum respicie ad exemplar. Quantum verb ad prouidentiam attinet. quomodb potest intelligi in Deo, si non habeat cognitionem omnium quae sunt in uniuerso 3 Ad hoc verb quis non videt esse necessarias ideas in mente diuina, quae sunt species & rationes omnium rerum Nam, ut saepius diximus nihil cognoscitur ab intellectu, nisi in eo sit eius species & ratio , siquidem
unumquodque cognoscitur , in quantum c
gnitum est in cognoscente stilicet per sui speciem. Vnde facile intelligi potest nihil aliud
induxisse Aristotelem in errorem ut negauerit in Deo cognitionem eorum quae sunt extra se& productionem mundi, atque prouidentiam, nisi quia non agnouit ideas. SEXTA PRO pcisITIO. Prouidentia primae mentis non impedit libertatem & contingentiam rerum. Probatur primo, quia pro- . uidentia primae mentis non destruit naturam rerum, quia prouidentia primae mentis perti net ad bonitatem.ve diximus. At boni est naturam cuiuslibet rei conservare . sicut mali est naturam destruere, ut supradictum est. Cum
ergo non omnes res sint natura sua necessariae,
sed sine aliquae contingentes & liberae . sequitur quod prouidentia primae mentis non impedit libertatem contingentiam rerum.
454쪽
Caput secundum. De Inuictu. 41s Secundό probatur, quin in iis quae necessariό
eueniunt neque est consilium , neque praeci ptum, neque praemium, neque poena. Atqui certum eli e se consilium & praeceptum , &proposita praemia & poenas. Certum ergo est prouidentiam non inferre rebus necessitatem. Confirmatur aut horitate Patrum, D. Diony- .sus de diu. nom. cap. 4. In omnibm, inquit,bal flant diaina prouidentia es . nibitque ex bu non proaidentia agitur,sed iis quoque, qui jam mali. Mneia prauia ita utitur ad stloreum ne aliorum cominum in stupriuatam utilitatem,c ' proprie euique f.Mamia n.aidet. Id se cr absurdam plaηe mali
νι- ratisnem non admittimuι,qui asserunt oportuisspreuidentiam insutos etiam nos ad virtutem dueeνe.' neque enim est prouidemia violare nMaram. Quoeire
ris. D. Damascenus lib. 1. de fide cap. vltimor Illud, inquie , scire interest Deum omnia quidem praestire, sed nnis' omnia praedefinire, praestit enim ea qua in nostra potesate . arbiιrio sita sunt non
ita praefinir, neque vitium admitti νuis , neque rumis virtuti vim assert.
Haec propositio est Platonis, deeimo de legibus. Nam cum ibi multa dicat quae manifestὰ declarant, Dei prouidentiam non obesse libetisti,ea recidui ii duo praecipua capita.Primum
455쪽
416 Diasea. plat. Pars III. De Mente. est quδd Deus,ut bonum animarum procuraret pso posuit virtuti praemia, & vitio supplicia, deterrens hac ratione homines a vitiis,&aulleiens ad virtutem. Secundum est quod non imposuit necessitatem hominibus in istis rebus, sed eligendi licentiam reliquit: Quo ram, inquit, Rex illesser actiones hominum omnes anis 3-ιην esse protexit , muli-ηνιe ipsas in se
inultam etiam prauitatem habere, quaDe factum est 'animam'corpus perditionem non pati, neque tamen aeternum essit, qua lege Dii siunt: nam fi alterutrumborum perdereιur,-nis eegaret animalium generatior praeιerea quod ipsiuν animae bonam est iuvare , quod malum eontra nocere r bae inqviam omnia quoniam 'peνθexit, iriirca exeagitauit ubi pars quaeque loeata maxime optime facillimeque virtuti victorian, visioureo ne vineat impedimentum in uniuersi praebere ρομδ. Adinumit kitur ad uniuersum hae quale factum 4odlibet qualem se dem habitationemque qualia loea sortiri debeat. causas verὸ huius vel illim generandi voluntatibus nostνis permisit e ubicumque enim quas caρι- , qaalisque animuη sit, ibi ferme semper habitas , G talis fit ut plurimam.
456쪽
Bahιαν malia mentes partisipatae r mentes DNἰe' μοι abstractae a materia: In mente participa sunt rerum fleetes innata : Nemes participata non
hini ρεν si bubsistentes siparatim a participantia.
P Ri M A P Ropos a TIO. Dantur multae
mentes participatae. Probatur, quia omnes mentes creatae sunt participatae. Nam omne ensereatum est participatum; quod enim non est per essentiam . est partiei patum a nullum a tem ens creatum est per essentiam; quod enim iest per essentiam, est primum, ac non supponiealiud prius in suo genere. At omne ens creatum supponit aliud prius; hoe enimsoli Deo competit, ut sit primum, ac proinde per essentiam. dequitur ergo omne ens creatum esse partis ei patiun . & sic omnem intellectum creatum este participatum, ut probat D. Dionysius capite undecimo de . diuinis nominibus. Ideo enim dieit solum Deum esse ipsam vitam Zeesse ipsam sapientiam . quia omnia alia a Deo . sunt participata, & solus Deus est 4mpattierupabilis. Inum es , inquit, ipsaste ipsam deitatem dicimu3. principaliter 'sidem , aedi ine, ae sic isum eausam, uni in primipia eracta
457쪽
18 Diaea. Piat. 'pars III . De Mente.
eaeellens , or supersi Uantiali principit m s eas fam - participabiliter verὸ virtutes illas prouidentis. Finas ex - Des minime communicabili prouenisntes . ipsam bellieet substantifieationem ipsalmyue viuisio tisnem re ipsam per se descentiam , quibus dum congruo sibi modo errata parsicipant, er existentia e 'rinemia . diuinis, re bunt re meritὸ praedicantur.
Atqui certum est esse multos intellectus creatos, certum enis es esse multos Angelicos &humanos intellectus, nam in quolibet homine& Angelo est intellectus particularis, neque possibile est vitum di eundem esse in omnibus, tam Angeli 3 quam hominibus.Cum ergo omnis homo de Angelus habeat intellectum, & omnis intellectus humanus & Angelicus sit creatus, ac proindei participatus , i sequitur quod snt.
multi intellectus participati. 3. - . -
Haec propdsitio est secundilm doctrinam Platonis.Nam patet ex prop. 23.Elem. Proesi in doctrina Platonis,in quo lilue ordine esse unum tapartieipabile.& multa participata quae recipiuntur in participantibus, quae sunt in ins riori ordine: Fundatur mitem haec doctrina in eo quδd gradus inlatior perficitur a superiori, incipiendo a materia, & huic ascendendo unque ad 'primum bonum , ut, notauit Plotinus Enn. 6. cap. as. An, inquit, ultimo quiadem in ordin. xeram quod praecedit . es bonum , sensep que 'astensus eiusmodi facit, ut quod fueris ssequent; deinωρ ad' Vt bonuin modo abeenbus a Proportione a luia ην quam dimdat, b d μαριν
458쪽
que Musa bonitatis. . hJateria igitur bonum est ipsa serina , si enim sensum materia nanetbeatur , aduentisse mae Woeuldώbio gratulabitur; corpori verὸ banum es anima, nam a que anima neque esset neque eti.
iurellic in qai est supra animam. Intemtiai deni aes sente bonum ) εβ illa quam nataram primam arpellare solemvi. Hoc autem fundamento iapp sito, sequitur necelsarib in ordine superiori, praeter unum imparticipabile. este multa par
ticipata, quia fieri non potest ut ea quae sunt in ordine inferiori perficiantur a supeliori, nisi sint quaedam otianis superioris quae formaliter xecipiantur in inferioribus. Atqui ea 'quae r cipiuntur formaliter in inferioribus sunt entia participata, quae multiplicantur secundum illa in quibus recipiuntut formaliter, de quae illa perficiunt; unumquodque enim perficitur a forma aliqua qliae in eo recipi ur. Ex quo cum secundum doctrinam Platonis gradus animae sequatur immediatὰ post gradum intellectus, sequitur etiam secundum eandem Platonis doctrinam, qudd sint plures mentes seu intelleis ctus participati , secundum multitudinem ani- .marum, in quibus illi intellectus recipiuntur.
lectus participatus est de genere adistractorina
459쪽
4eto Diaea. Plat. Pars III. De Mente.
materia. Probatur primδ . quia omne principium intelligendi abstrahit i materia, nam quod non dependet materia, & materia abstrahit in sua actione, non dependet etiam 1 materia in suo esse, & ab ea abstrahit; overari enim sequitur esse. & esse praestantius eu operatione, cdm sit eius principium: At ramne intelligendi principium in sua operatione abstr hit 1 materia , neque ab ea dependet. Nam perfectissima cognitio omnind abstrahit a materia, quia omnis eognitio fit per abstracti nem , materia, ut patet ex eo quod planta', quia omninδ sunt immersae materiae, carent cogni--tione, & sensus non cognoscit obiecta, nisi quatenus recipit obiecta sine materia; ac proinde perfectissima cognitio omnino abstrahit amateria. Cam ergo cognitio intellectiva sit persectissima omnium cognitio; sequitur quia omninb abstrahat a materia. Secundo probatur , quia quod est corporeum & materiale non reflectitur supra se . & hoc non solum conuenit corpori, sed omni facultati corporeae; de hoc patet maxime in sensu qui est principium cognoscendi: nam oculus non reflectitur iura se . sed tantum videt quod est extraneum. Α qui intellectus omnis habet virtutem reflectendi se supra seipsum; intellectus enim intelligie
se intelligere. Sequitur ergo quδd omnis i tellectus abstrahat a materia. Confirmatur a thoritate Mistotelis tertio de anima et nam in
eo libro, eum dieit esse duplicem intellectum
460쪽
caput secundum. De Intellectu Art
is anima, unum agentem, alterum passibilem. non solum dicit agentem esse abstractum a materia , erum etiam passibilem qui est ille quo anima formaliter intelligit & ratiocinatur: sie
enim loquitur tertiod e anima, cap. 3. πο- eator, inquit, anima intellectu3 is inquam intendectus qais anima rariseinatiιν π exi, imat) mbit actus earum quae sunt antequam intelligat. idcirco nones rarimi eonsentaneum emn eoe mixtum cum corpore, quia fieret qualu quidam', ut calidus aut fel idus,Gr posset esse aliquod eius instrumentum, re singitisum; nunc vero nullum est. igitur loquuntur qui di- eunt animam esse Ioeam θecierum, praeterquam quod
nee tota, sed intelleictiva, nec afris, sita potastate ssteries illa. φανο non esse similem impatibilitatem senstitui er intellectiai , ρπFeuum est in μηbariis. θη- 3 nam sensus non potest flentire past vebemens sensibile, ut bonum post magnos sonos, nec post veri
mentes odores vel eolores, aut videre aut olfacerer sed
intellectus, eum intellexerit aliqvid valdὸ intelligibi. te, nihilsminus intelligit inferiora , imo etiam magis. quia bensi iuum non est si e cavore ; intellectvi aurem
est separabilis.. Et pauid post loquens de eodem intellectu patiente seu passibili: Ipse quoque, inquit, est intelligibilis ut intelligibilia , nam in iis quae sunt sae nisteria, idem es intelligens s quod melli tar. Haec propositio est secundum doctrinam Platonis. Et Plato quidem ait mentem non communicati corpori immediaia , sed tantum mediante anima, in Timaeo, cam loquitur de