장음표시 사용
491쪽
Dialia. Ptit. pars IV. De anima.
rem illa vitius distingitatur ab ea quae est in intellectu patet . quia quamuis anima sit omisninb abstracta a materia sicut intellectus ; tamen hoc habet particulate, quia illa sit quae
immediate motum & vitam corpori praebet, ut probatum est secundam opinionem commurinem Philos*phorum ; hoc verb non conuenit intellectui. Sequitunergo quod virtus cognosicendi quae est in anima sit distincta ab ea quae est in intellectu .R sensu. Et confirmatur quia modus opexandi sequitur modum essendi, de ad esse sequitqx opςrari. Cum ergo probatum sit animam ii here psse distinctum a natura sensitiva & antellectiva, sequitur animam climsi a natura sua cognoscitiua habere propriam virtutem cognoscendi distinctam a sensu Mintellectu. Hoc ver. posito sequitur animam
esse rationalem. Nam illa natura, cuius propria virtus e gnoscendi est ratio, est ration
lis , potest enim denominari a virtute quae illi propria est, cum sequatur eius essentiam, alio- cui non eiset illi propria: atqui virtus ςogn iscςndi animae propria est ratio, nam virtu cognoscendi propria animae. est ea quae neque ad sensum, neque ad intellectum pertinet, ut pr il auimus: at virtus cognoscendi quae neque ad. intellectum neque ad sensum pertinet.est ratiorinam per ratiqnem intelligimus virtutem ratiocinandi: ae virtus ratiocin di neque ad senium, neq; ad intelloctum pertinotaratiocinatio enim
ess discursus in quo unum ex alio cosnoscitur:
492쪽
Caput I., De anima in univcrsum 4 3 3
at hoc neque ad sensum neque ad intellectum pertinet. Nam sensus non habet discursum quia omnis discursus rationis fundatur sit pravniuersale, ut patet ex regulis discursus quae traduntur in logica, ex puris enim particularibus nihil concluditur : atqui sensus non apis prehendit nisi particulare. Quod' autem non pertineat ad intellectum probatur , nam intellectus non cognoscit unum ex alio: eis enim
intellectus principiorum in quibus cognoscit conclusiones simplici intuitu, at per ratiocinationem unum cognoscitur ex alio. Cum ergo
virtus quae est animae propria sit ea quae neq; adsensum neque ad intellectum pertinet,& rationeque ad sensum, neque ad intellectum petii neat , sequitur quod virtus cognoscendi propria animae sit ratio, ac proinde proprie possit dici substantia rationalis. Confirmatur autho vitate Alexandri de Halea prima secundae coLlatione de substantia Angeli quaest. quinta, &Hentici duodecimo quodlibet qu. 8. vi resertur a Scoto in secundum sentent. dist. I. qu. 6. illi enim authores constituunt differetiam specificam inter animam & Angelum , qu bd anima esst rationalis & angelus non est rationalis& habet modum cognoscendi sine discursu. anima verbihabet modum cognoscendi eum discursu , neque susscienter impugnantur a Scoto , nam quamuis praecise virtus illa di-
sincta cognoscendi non sit primum principiuin
distinctiuum di e stitutivum speciei i
493쪽
notest intelligi ex illa principium constitutivuspeciei, cum sit propria virtus quae ex natura& essentia illius speciei oritur. Haec propositio est secundum doctrinam Platonis. Certum est prim b in doctrina Platonis animam habere aliquod opus proprium,& hoc non esse intelligere. Plotinus Enn. q. lib. 8. cap. Opiu . inquit , rationalior est, certe est intelligere, neque tamen intelligere selum , quomodo enim differet a mente ' sed praeterid 3μσ2 intellectualis es, assumens insuper aliud beeun- .um quod propriam sortitur naturam, non permanet intellectis. Habet autem vita ipsa ; siquidem
qaidquid in entium ordine numeratur, propriMm Ορω
habet. Secundδ, constat illud opus proprium animae esse ratiocinari, secundiim quod propriam sortitur naturam distinctam ab intelle- ictu. Idem Plotinus eadem Enn. lib. 3. cap. I 8. Pol bae, inquit, quaeren9um est utrum anima ἀρevrsu rationis utatur, antequam descendat ad corpus,past disceJum. Forsan vero discasa ratiοηalis contingit dum earρω habitat, eum in ambig*itate ρεsita fit , curisque sollicita , . quasi iam
enervata ; giscursu namque rationis egere ad vitae veritatisque seu petentiam , ex quodam mentis detrimento contingit : quemadmodum σ eonsultatio rationis in artibus aecidit, quando artisees ambigunt
tamquam a perfecto deficientes ; at υbi nihil dif*cultatis defectusque 'ponitur , statim ars superat
atque agit. Veyum si anima illic absque ratioeinatione vivunt, quomodo amplius rationales ἰ
494쪽
Caput L De anima in uniuersum. 43s
Oportet autem ratiocinationem accipere talem , ut li
quu ratiocinationem accipiaι tamquam disti tionem, actionemque sabilem , semper ab intellectu manantem, in animabusque existentem , . sicut ceruscati . nem inde manantem : sic utique illic anima Abearbo
COROLLARI v M. Ex hoc eolligitur quo. modo intelligendum sit quod dicit Plato libro decimo de legibus, anunam esse primam generationem , & illi conuenire primum motum, venotauimus superiori sectione , yt probet debere dari animam in rerum natura. Ratio difficultatis est, quia nihil absolute est immobile praeter primum bonum &vnum, quod mouet omnino immotum ut appetibile , ac proinde mens, quae est ordine post primum, non est immobilis. Et certe ex sementia Platonis, in primo ente reperiuntur pxima entis genera, inter quae est motus & status : Et praeterea primum ens non haberet vitam si in eo non essee motus, nam vita estan motu. Quod si ita est disseile est intelligere quonam modo in anima possit esse primus motus , cum anima non se Primum ens. Nam primum ens quod seqhilux immediate post primum bonum est intellectus quem sequitur immediate gradus animae. Verum quamuis mens habeat motum, tamen in ea non regnat motus, sed status: e contrario ver
495쪽
4 6 Dialea. Plat. Pars IV. De Anima.
in ea regnat status,sed motus,ut patet in modo cognoscendi, nam modus cognoscendi qui proprius est mentis consistit in simplici intellectione; per quam unum cognoscitur in alio, modus vero cognoscendi, qui Hoprius est animae, eonsistit in discursu per quem unum cognoscitur ex alio. Et hoc accidit ex eo quδd intellectus propius ad unum accedit quam anima, ac proinde magis regnat in eo status & identitas quam in anima.Hanc autem esse doctrinam Platonis probatur ex Boetio, in lib. enim de consolatione philosophica tribuit immobilitatem
menti: Mens inquit, immota manens dat eancta mo-mri. Et colligitur ex Proclo in Elem. prop. Ir. Nam eum loquitur de mouentibus & mobili bus , constituit immobile mouens in numeroentium. Omne ens , inquit, vel immσbilr est νει
mobili; σ si mobile est , vel a seipso vel ab alio. Et
concludit: Omne igitur vel immobile est , vel per se mobile, vel ab altero motum. Certum igitur . est ex Proeli sententia esse inferentia aliquod' immobile. Hoc autem non potest conuenire nisi menti quae primum locum tenet in entibus. Hauc verb immobilitatem non esse omnimodam motus vacuitatem patet, edm habeat motum
seu actum, sed esse stabilitatem dc inuatiabilitatem in motu seu actione, ut patet ex eodem Proclo prop. 2o. quam supra attulimus, sectione praecedente propos. a. 'Qv ARTA PRO pos ITIO. Rationalitas ex se non includit ullam imperfectionem. Probatura
496쪽
Caput I. ne anima in uniuersum. 6 7batur , quia duo sunt quae ad essentiam ratiocinationis requiruiuur, in quibus distinguitura simpliei intellectione : primum est , quod
dicat multitudinem actuum, inter quos actus sit ordo . itavi ex uno in alium fiat tr*nsitus ratiocinatio enim distinguitur ab intellectione simplici , quod in simplici intellectione
num cognoscatur in alio , in discursu verbunum cognoscatur ex alio. Vt autem unum in alio cognoscatur , susscit unus actus per quem cognoscatur aliquid quatenus virtute aliud continet : at vero ut unum cognoscatur ex alio , necesse est eise duos actus quorum unus sit ratio alterius , it aut habeant inter
se aliquem ordinem causalitatis r Atqui potest esse multitudo actuum, inter quos sit ordo causalitatis sne ulla imperfectrone. Namquδd possit esse multitudo actuum sine ulla imperfectione probatur, primo quia illa multi-eudo potest esse cum sola distinctione forma-li ; non includit autem distinctio formalis imperfectionem ' secundo quia multitudo non dicit imperfectionem, nisi ea quae constituunt multitudinem se habeant ut potentia ad actum rat non est necelle quod illi actus qui constituunt discutium, se habeant intcit se ut potentia ad actum. Quod autem possit esse ordo causalitatis iniet aliqua sormaliter distincta sine ulla impersectione probatur, quia in Deo inter perfectiones diuinas est ordo causalitatis virtualis , ex eo enim quod Deus est immutabilis,
497쪽
438 Dialea. Plu. Pars IV. De Anima.
sequitur quod sit aeternus. Certum igitur est quod potest esse multitudo Actuum inter quos sit ordo causalitatis sine ulla imperfectione Cum ergo discursus nihil aliud dicat essentialiter nisi multitudinem actuum inter quos sit ordo causalitatis, sequitiit quod discursus in se essentialiter non dicit ullam imperfectionem. Confirmatur aut horitate scripturae. Nam scriptura attribuit Deo consilium. Esa. 9. D minus noster dicitur, consilii Angelu/. Ad ' Ephes. i. dicitur quod Deus, Operat omnia secundum eonsilium veruntatis hsae. Ad Hebr.6. dicitur quod Deus volens Vendere immobilitatem coninlij sevi haeredibus promisitonis interposuit iusiuraAm; at non est consilium sine discursu. Confirmatur etiam ex principiis doctrinae Scoti: nam primo .certum est hunc Doctorem ponere in Deo multitudinem actuum intellectus, quia secundum eius doctrinam actus quo Deus intelligit essentiam distinguitur formalitet ab actu quo intentigit creaturas itavi Pater per cognitionem essentiae producat filium,& non per cognitionem Creaturarum. Secundb, certum est Scotum ponere ordinem inter illos actus, itavi cognitio
essentiae antecedat cognitionem creaturarum.
In primum dist. 33. qu. unica. Deu , inquit, in primo instanti intelligit essentiam bub ratione mere aἔ- soluta r in feeundo instanti prodaeit lapid in in eoeli relligibili, Gr insessitit lapidem; ira qνod es ibi relatis' in lapide intellεcto .d inteli ctionem diuinam ednu ia adbae in intellectiam disina ad lapidem, scdimi
498쪽
Capse I. De anima in umuersum. que s
dictis Huina terminat retationem lapidis intellecti ad ipsam: In tertia instanti serie intellictus diuinin ρο-- tes comparare suam intellectionem ad quodcunulae intelligibile, ad quod nos po*umm compararese tune comparando se ad lapidem in ellectum, potest canta erelationem rationis r In quarto infami potest quasi est dii super istam relationem eausatam in tertio instanti , cp' tune illa ratio rationis cognita eris. Ex
his verb potest colligi secundum doctrinam Scoti admittendum esse discursum, formaliter in Deo seelusis imperfectionibus. Nam vel
cognoscuntur creaturae in essentia diuina per simplicem actum, vel cognoscuntur ex cognitione essentiae diuinae : at non cognoscunt iis
creaturae 1 Deo in sua essentia uno de simplici actu, quia si ita esset, produceretur filius per cognitionem creaturatum; sequitur ergo quod 'cognoscat creaturas ex cognitione essentiat diuinae. Neque verb dici potest cognitionem essentiae diuinae non esse rationem cognoscendi
creaturas, itavi cognitio creaturaru non oriatur
ex cognitione essentiae diuinae : est enim essentia diuina eognita ratio producedi creaturas inesse cognoscibili, & ea cognoscendi. Quod si ita est, sequitur ex opinione Scoti admittendum esse distutiam in intellectu diuino : nam discursus consistit, non in simplici actu, quo unum cognoscitur in alio per simplieem illius cognitionem, sed in actu quo unum cognoscitur ex cognitione alterius.
499쪽
46o Diali 7. Plat. Pars In De Anima Platonis. Plotinus loco citato propositiones raecedenti satis declarat posse esse discursum sine ulla imperfectione, & nihil aliud dicere.
xiii di*ο filionem flabilem . semper ab intelliciti manantem in ipsam animam. Proclus lib. s. Theologiae Platonicae, cap.r . illud ipsum demonstrat, discursum nimirum & ratiocinationem formaliter non includere vllam impersectionem.
Quarto , inquit , loco quomodo mentem ritam rerum v, sileem plato nobis demonstret, contemplemur. Ratio. ei nata luitnr inuenit ex iis, cistae secundum naturam
sunt si effabilia, nullum opus expers mentis , es quod mentem babet , unquam pulchrius fore. Quaenam iratur est ista ratiocinatio i m quaenam est haec inuentia tis unded. Ergo ipsa quidem ratiocinatio est notio
diuisa π ad seipsam speciaus, s in stipsa quaerens
ipsum bene. Omnis enim qui ratiocinatar, ab alio ad aliud transiit, ad sie eonuersus quaerit ipsium banum. Naee i tur per proportionem illa rerum epifex mens in ipsa HJUuiane buius uniuersitatis habet, - ἡiuisas causas prae inittens rebus in mundo comprehem sis, quae praeexi is ni unitὸ in mentalibus. Quae enim ea ita ιι uniformiter er eximie mentalis mens, hae intellectualis discernens ta' partiens cir quasi propriis manibus fabricans procreat. Ipsa igitur ratioeinatio est expletio ipsius mentalis σ unis cum ipso pessis Unde etiam ρενθὰ uum est quod ratiocinationem, nou quasionem, non dubitationem , non errorem δiuinae mentis eo nuenit astinare, sed stabilem intelligentialis multiformes entium causar intelluentem.
500쪽
Caput I. De anima in uniuersum. a 6 I. SECTIO TERTIA. ALIS SIT Ahima Est indivisibilis Anima es primὸ re per se vianens. Anima es immortalis: Anima babet in natas omnium rerum formas ι Formae quae sunt in anima
haut miniis uniuersales quam qua sunt in mente. .
P RiM A P Ropos et TIO. Anima dest inis diuisibilis. Probatur, quia quod se mouet prini b. est indivisibile : nam quδd se mouet primo de per se, non se movet tantdm pes par- res, sed secundam se totum, id est, se move non quia una pars mouet aliam , Q quia to' tum mouet totum. Et ratio est, quia quod se movet primb & per se. constat ex iis quae seipsa mouent. Quod enim se movet primδ &per se, se mouet essentialiter, & proinde nihil est in eo , cui non conueniat se movere.' At quod est diuisibile non potest seipsum mouere itavi totum seipsum moueat, & unum & idem sit mouens & mobile: Nini quod ita se ipsummouet ut totum moueat totum, in eo omnes
pari debent coniungi cum omnibus partibus, atave viv pars non sit separata ab alia. At in iis quae indiuidua sunt, non possunt om es partes coniungi cum omnibus panibus. Certum igitur est quM id quod se primδ mouet, est omnino indiuisibile. Atqui anima se primo mouet 'ppatet exsuperioribus. Sequitur ergo quod