장음표시 사용
151쪽
t4 , prietati no semper respodere, aliaci posse imponi fortassen5lne latiumst diuersis linguis congruant interpretata, nec id uertendum esse uitio di insolentiae, si alia nomina imponantur uoca hulise terminis artium, quando magni auiliores non per omnia conueniunt in partium orationis nominibus Utci appareat octo Esse partes orationis, aut genera uocu, quibus unaquaeci lingua utitur, in singulis speciebus coniunga dictiones duarum elega titime politarum linguarum,Graecaedi Latinae,ec quatuor, Ut solent appellari barbararum, Ebraicae, Arabicae, Germanicae, ec
Pronomen nec ante nomen semper ponitur, neu loco nominis. Verum nominis pariter ec uerbi,& aliarum partium oratio nis locum explet, ac totius orationis Ut cum theologi articulum Gallicum ii ponunt pro quouis alio termino. Et si dicam orare optimum est, quod docuit Christus, quod repetit antecedentem
ratiunculam totam. Pronomina sunt articuli, di alia. Graice linis
guae ut peculiarem articulum uendicant, sed non deest ali j lin. guis. Ebraeorum est ri, sed articulus fictus ex tui Germani lia. henter e uel fries. Id manifestu elit in uariatione adiectivi sileri:
lingua tam possim desendere is, ,id, articulum este,st hic, haec, hoc, aut in Germanica lingua,deridieldas. Habet Sciauenica lingua omnino articulum ex Graeca lingua mutuo acceptum: hie Helcis: ho, Ebr. N inhv. Ard h. hu Germ. er uel de Sciau. then. Primitivum pronomen ego εγω, Ebr. ante anochi Arab. ana. Id Germ. lego Sclauenicis. Quibus similia sunt partitiua ec distributiva nomini, ut cmnis,nullus. Quae a dialecticis etiam dicuntur σοεισι οἱ desiniti es, uel si uerbu ex uerbo reddere uelimus, addesinitiones. Quare si pronomina desinitivas uoces appelleamus, non erit graue peccariIm.
Nomen,appellario, uocabulum,separari non debent. Est uox, . quae rem,puta corpus,aut spiritum, aut si 'him etiam quiddam, ut est hippocentaurus, aut inhaerens aliquid notat Augustinus in lib. de magistro copiose docet alias etiam partes orationis sub nominis titulo comprehendi. Onomatopoeia quoc tam uerbis congruit quam nominibus, quaquam fictionem nominis sonat. Quae proprie nomina dicuntur eiusmodi sunt: homo, ἀνθρωτο
152쪽
Wrm Clanu Dalmaticirm. Vel bum actionem aut passionem notat, ut scribo,)sebathab scripsit Ebr. chailiaba Arab. Icbryb,pyscha. V Iurpat illa
quo* uox pro alijs orationissa tibus, ut nomen. Quintiluibro . 4nstitur. thet Uerba nunc generaliter accipi uolo,nam duplex eorum intellectus est,alter qui omnia, per quae sciesroncctitur, signuficat ut apud Horatium: Uerbac,prouisam rem non inuita sequentur. Alter in quo est una pars orationis, ego, scribo. Quam uitantes ambiguitatem quidam dicere maluerunt uoces,ssietiones, locu
Participium non sine causa quidam uocarat nomen uerbale, quidam appellationem uel bi. Ehi sic Arabes, ut dscuimiit, uerho adiungunt, ut modum aut tempus uerbi Germanis oc Sela uis non deest Tametsi elegatior usus participi non ab omnibus animaduerti scribens.χQων. racliotheb, chathibun Arab.
Praepositio non semper uel in compositione uel in appositione in omnibus lingus praeponitur. Nam Latini aliquoties postpou nunt, ut crurum tenus, Romam usi, nobiscum. Et Grate aliis quoties praepositionem postponsit, ut λαγὸν τεμ Et Germani pleruc in uerbis copositis ex prspositione,ut abston desistere Ioston abiit stim oblitim ab In nominibus copositis N athspartibus id obseruaui etiam in Persica lingua, ut hasis caput, basi tia in caput,gressine retrorsum Iam sunt appendices quidam in sine, qui uim praepositionis habent, ut Ebrari dicunt aerei Teterra, ariza ad terram.lta in Graeca lingua 6 εν, in praepositionis phtinet, ut oecollis domi,quasi dicat in domo, oeconde domu, cecolhen domo reaze ad terram. Proinde qui apposidonesto. lius quam praepositiones appellauerit,non aberrabit. Sunt igitur appositiones,super προυν at,ale Arab. liberina Adverbium a Graecis di Latinis grammaticis nomen inde ac cepit,quod uel bo adqciatur. Verum quia iungitur etiam nomi ni, utparum syncerus,&sibi qpli,hoc et ladueibium adverbio,ut parum docte, valde inutiliter,explanationem potius uocauerim, quam adueitim, ut hodie, i qmhalom,aliaum,but uel buald, Interiectio non tam inter alias uoces inseritur, quam in princita
153쪽
chinnans quid aliud sonat, quam alia alia he he he. Ita flectici aut affectionis signum aut nota possci appellari, ut OGM O .
Coniunctio Quintilianus maluit eo laxum ex σω dicere. Vt quia ,οἰ hois, richi. Clii Arab mann lysi. Porro in lingulis dietionibus spectari conuenit quatuor, rionem. Vim significandi, declinationem, ordinationem, ut Augustinus etiam ex Quinti docent: sed di compositio huc pertineti Syllabae differut tonoeeprosodia,acutae, graues, inflexae,longae,breues. Disserunt sono etiam, asperae, leues: ccposilia, prime, ultimae cemediae,penultims antepenultimae. Ex syllabis etiam dictionum est differentia, ut sint monosyllabae, diisyllabae, polysyllabae. Literae sunt uocales &cosonantes. Consonantes semivocales, mutae, liquidae,duplices. Haec partitio est orationis Attingenda sunt etiam genera linguarum di orationis, idc,paucis.
Nominat diuinus Paulus genera lingilarum inter eliarismaata coelestis munificentiae. De quibus sortasse aliquid dicena cum est. Nam earum una est disserentia ex origine. Siquidem Euhraea est primigenia, reliquae ex ea propagatae 5 genitae sunt. Quarum aliae longius degenerarunt a principali sermone, ut diaal, et filiorum lapheth: quaeda arctius adhaeserunt linguae primae, tit dialecti filiorum Sem: quaedam medio se modo habent, ut di lecti filiorum Cham. Iam in singulis speetatur aliqua disset etia ex aetate, ut si Latina lingua uetus, &neoterica Intra quae duo exatrema etiam alid gradus sunt. Est etiam disserentia ex copiae inopia .ex elegatiae squalore,excultui neglectu ,ex uocum asporitare ex lenitate. Unde mihi uidetur barbarismi nomen precipue obtrusum esse quibusdam inquis Dedit enim musa Graecis , qui ore rotundo, ut inquit poeta, qui crebriores habent uocales. Proxime accedit Latina lingua Ebraica literas asperiores Ysybistas , sT,sch, saepius usurpat,& uocales, ubi commode fieri potes ,excludit. Un iliore magis mascula, uel si placet ita uocare, asperac barbara magis in Gei manica Scuuenica etiam cre bitores
154쪽
hriores densathon nantes Conseruntur autem lingue se omnis 43hus partibus . in elementis, syllabis, dictionibus, ct Crationibus. Genera orationis spectantur ex argumeto seu materiaec ita laeto Vnde sunt didaeticae orationes, laudatoriae, deliberativae, iudiciales historiae, fabulae, quae rursum continent subie stas soris mas. Ex rebus autem ec uerbis accidit orationi ut dicatur copi sa aut sterilis: nec non sublime, humile, 5 mediocre genus dicendi Qualitas etiam non uno modo facit orationes differre. Nam orationes quaedam sunt moratae, scat uocant patheticae, quae mitiores aut uehementiores etiam motus animi exprimunt, aliae seaegnes Actorpidae. Sunt ec alia generae characteres orationis, de quibus rhetores explicat, Cicero, Fabius Tacitus, Hermogenes,
e Theophrastus, ali j. Iam ct illa orationis differentia est,quod Mγω uel est Wδάλτω intrinsecus sermo, quo rem apud se quis
que reputat, uel dormiens uel uigilans uel zm σως, qui expriamitur. De qua Damascensib. x cap. 38.
DTui linguae, labiorum, dentium, attersae,pulmonis,cM allarum partium ad usum uocis exprimendae, pie philosopha tur Cicero in adib. de natura deorum, si tantu pluralis numerus deorum in unitatem reuocetur Colligit enim inde, hominibus adi j prouider Multa quo e Galenus disserit de organis uocis,
at sertim lib. q. ccii. de usu partium Aristoteles eliam a libro de
partibus animalium,S 4 lib. de historia animaliu. Et Laetant. Firmianus in libro de opificio dei. Sunt autem plurima de legitimo usu linguae a sapientibus tabraeis,Graecisac Latinis, di aliarum linguarum hominibus praeis scripta: quae ut ab uno coelesti magistro proficisci agnoscimus, ita pertinent ad omnes populose nationes Praeclare ec diuinitus monuit, qui iussit linguam habenda infrenis. Quemadmodum apostolus Iacobus docet: Si quis sibi uidetur esse religiosus,--αν. αγωγ γλαασμοί-,hoc est, non refrena linguam suam, eius uana est religio. Et Iesus filius Sirach: Aurum o argentu tuum Ecclesi
Qussi ita uerbis tuis facito stateram, ec stenos ori tuo fecit os, ec
155쪽
ε44 attende,ne sorte ab aris in lingua, & eadas in eonspectu nimi
tum insidiantiu tibi,& sit casus tuus insanabilis in mortem. HGI,4 o David propheta orat c Pone domine custodia ori meo re ostium circumstantiae labi js meis. Non declines cor meum in uerba malitiae,ad excusandas excusationes in peccatis. uid maxime conaqueritur in exilio sibi obessetLinguam delatorum apud Saulem. σι uid addetur tibi, aut quid di jciatur tibi ad linguam dolosam e Sagiuae potentis acutae cucarbonibus desolatori js. Et sapientisi Prou. c. simus Solomon in puerbrj testat deu maxime odisse bilingues, qui aliud promptum gerunt in lingua, 5 aliud abstrusum in m.
Prou. s. 'ore.Idem ait: Vita ZYmors in manu linguae. Resert Zenobius etiam adagium uetus iactatu in eos,qui lingua tum prosunt tum nocent. γλῆμα mi πηρ - λιν μωσum κνα παλιν, ταπPAM
Lingua quo vadis oppidum erex iura,cx rursum destruehira Plirina quoc plane sententia est sapientissimi poetae Hesiodi, qui thesaurum dicit ingentem lingua si moderate illa utamur, qvsis
Caeterum ut lingua, Boos,& labium prodisserentia sermonis tropicos ustirpentur,antea monui. Tropus etiam est, quum lingua gentem ac populum significat utentem peculiari dialectio, ut in Danielis prophetia,& in apocat. Monet autem ipsa natura eum. dire linguam, quae tot claustris Sc septis eam circundedit, coelos capitis lubieciti
V lingua est organum exponendi animum per uocem, ita
stylus graphiarius, quum notis literarum animi sententia pingitur c exaratur. Cuius sermam usumlostendit Petrus Crinitus lib. i . de honesta discipi cap. 4. Idem explicat prouerbiu, tum uertere.Transfertur etiam styli signiticatum ad orationis formam 5 structuram exercitationem scri di Quemadmo. dum Ciceronis dictio stylus Ciceronis dicitur Cicii. de Orat. Sivatus optimusta praestantissimus dicendi effectoriae magisterest, neq; iniuria. Quintil. io, lib.itustitui. In qs quae nobisipsis paranda sunt, ut laboris, sic utilitatis etiam longe plurimum affert stylus.
Hodie penna ZY calamus, di siquod aliud est scriptorium instrumentum btiicem styli expleti
156쪽
Caetersi ut natura in fabrica linguae dictat Ieges saluberrimas i s
loquendi,sic instrumenta scriptoria, quae natura sapientibus ho. minibus monstrauit,non peius pra cipiunt, quomodo scribendusit,cb ulla praecepta grammaticorum, aut rhetorum, aut ullae sanctiones ciuiles. An non stylus pugionis modo acuminatus menti
suggerit, prouidendum esse, nequis innocens appetatur stylo, ne stringatur, neu insigatur bonis ciuibus: sed adhibeatur ut gla.dius authoraci militis, qui ex imperio ducis in hostem stringitur ad tuendam rempublicam Proseratur igitur stylus,stringatur in
perditos homines,cx ad defensionem honorum,iam iuste ZY mo. derate: ut Augustinus, Hieronymus,Tertullianus, lustinus,Cyaprianus,Theodoritus, atris uiri ecclesiastici, Zc religionis ortho, doxae propugnatores pulcherrimum exemptu praetulerunt. Et nim ad styli moderationem pertinent etiam,quaecunc de lingua dici solenta sapientibus hominibus Vt enim lingua in utranque partem ualet plurimu ,ec ad laedendum Z ad commodadum, ita, etiam stylus Hieremias enim ostendens causas corruptissimi stavisere. tus in populo Israel,& propterea perituro, praecipue 5 nomina 'tim indicat stylum mendacem scribarum. Quod sapiens filius Sirachin ecclesi astico pronuncia plures interire per linguam,cbin ore gladi j, hoc ipsum rectissime quadrat stylo etiam. Habet tiam stylus partem alteram latiorem Sc ad delendum idoneam. Quae tacite monet,quod Fabius diserte pronunciat, non minus agere stylum, quum delet, quam quaescribit. Nec male Ruminus meliorem styli partem dixit aptatam ad delendum 8c emendariadum,quod perpera est exaratum Iam tractanti pennam an non in mentem uenit illud Homericum, tartit Mik--,hoc est, uerba esse uolatiliam ut illud Solomonicum dictum, quod prudentiaeta circus etionis admonet Frustra iacitur rete ante oculos pennatorum. Ipsa mediusfidius praelaac torcularia typographica nominibus,t forma, cteactione profiteri autumo, quod sint diuinitus monstrata, a uiris sapientibus inuenta, ct destinata expria mendo salutari uino, quod miscuit alc propinat coelestis sapien, Pr .stiae. Sc non Circaeis poculis, non uenenis mellitis, non uersiculis Tibullianis 5c Catullianis,quibus non boni poetae sed mali uerst. ficatores instillant pestiferam uim teneris animis Corrumpunt enim bonos mores praua colloquia, ut diuinus Paulus grauiter
admonet Nessi iniuria Plato nullum locum reliquit malis fabula
157쪽
r46 toribus in republica bene institi ita Minime gentium literaria torcularia premere debent abominabiles succos impiae doctrinae, reotat, a sophistices at fallacis sapientiae. De quibus Moses canit: De uianea Sodomorum uinea eorum, &. de suburhanis Gomorrhae. Vuae eorum uua sellis,& botrus amarissimus. Fel draconum uianum eorum,di uenenu insanabile. De quo genere uini est,quod aureo poculo,caeterum pleno abominatione 5 immundicia, propinat magna ista Babylonica meretrix,cum qua scortati sunt reis
ges terrae,& inebriati sunt,qui inhabitant terram,de uino pro
Nonnulli grammaticae scriptores inititIm secerunt a uoce,ut
Diomedes testatur. Quomodo Priscianus etiam auspicatur uam grammaticam. Omnium uero stoicorum iudicio dialectics speculationis ratio a uoce incipere debet. Vt uox edatur, antea est indicatum Plinius de uocibus ita scribit lib. . naturalis histo riae: Vocem non habere, nisi quae pulmonem di arterias habent,
hoc est, nisi quae spirant, Aristoteles putat.Idcirco di insectis sonu
esse non uoce, intus meante spiritui incluso sonante. Alia murmur edere ut apes, alia cum tractu stridorem ut cicadas. Et ad si nem illius capitis: Vox in homine magna uultus habet partem. Agnoscimus eam priusquam cernamus non aliterib oculis Tot deni sunt ea quot in rerum natura mortales, ct sua cuic sicut facies. Hinc illa gentium totv inguarum toto orbe diuersitas. Hinc tot cantibus di modulis flexiones. Sed ante omnia explanatio animi,quae nos distinxit a seris. Inter ipsos quos homines diliscrimen alterum aeque grande, cI a bellula secit. Sunt autem loci Aristotelis antea indicati. Nam lib. 4 de animal. historia sentetia expressa est,quam recitat Plinius. Idem Aristotclib. s. de partibus animalium Potissimum locutionis gratia tales totv numero dentes homo sortitus est. Ad literas enim exprimendas plurimu conserunt primi dentes. Et in a. libro de oreaabris ex lingua explicas ait: Sermo, qui uoce promatur,ex literis constat. Qtiod si lingua talis e labra humida atq; agilia non essent, maxima literarum pars exprimi non posset: quippe cum literae partim lingua prodacant, partim labris coprimantur. Sed quase quot numero disterentias haec habeant, ex eruditis metrica ratione accipiendu est.
158쪽
Et iterum de lingua Ad literarum etiam explana nemoc ad sermonis expressionem lingua mollis, lata, ct absoluta est accommodatioriquippe quae contrahere,producere, dilatare, denae uarie afformare maxime possit. Patet hoc in iis,quibus non satis absolata est. Blaesi enim,halbi octorti sunt,quod uitium literarum destae iis est. De uoce quide plura philosophi tradunt Φ grammatici, ut Donatus inquit De stoicoru, Platonis, Pythagorae 8 aliorum
sententia prius monui, quum de partitione orationis diceretur. Scripsit de uoce integros commetarios Galenus, ut ipse testatur. Ini. quos libro de paruum usu & .rationem uocis aperiti Non pauca etiam oratores praecipiunt de uoce exercendaec moderanda,quippe quae una pars est actionis oratoriae, cui summus Grataciae orator Demosthenes tribuiue sertur primas partes ex secunαdas θά tertias eloquetis. Eius curam Fabius grammaticis grauiter mandat, ut primis annis pueri assuescant voci moderandae&integrae pronunciationi. Plurimum in ea parte natura consert. Sed naturae bona solent curae industria reddi excellentiora, recontra uitia naturae aliquoties emendari. Quemadmodum in exis primenda itera rho Demosthenes industria naturam uicit Fueis runt olim doctores uocis aptandae,qui phonasci dicebant. Nunc tota exercitatio illa trulata est in ludos literarios, e priuatam cuiusuis meditationem.
Priscianus definit uocem ex stoicorum opinione, ut sit aer te. nuissimus eius, uel suum sensibile aurium. Ita etiam Diomedes. Vox est, ut stoicis uidetur, spiritus tenuis, auditui sensibilis,quantum in ipso est. Ante indicatum est,ratione di summorum philois sophorum sententia constare, uocem esse qualitatem,Scorpus,
aut aliud quicqua Proprie quidem uox est ψαμμ explanata, qualis est hominis,& quarundam auium: quibus etiam Aristoteles propemodu concedit dialectum 5c sermonem. Abusione a u. tem uocabuli brutorum dicuntur uoces,& tonitrua,ec alii soni rerum inanimatarum. Quemadmodu contra,soni dicuntur prouocibus,ut diphthongi duplices appellantur soni. Diomedes ad hunc modum uocem diuidit, ut partim sit articulata,quae 5 rationalis hominum loquelis explicata Eadem literiralis uel scriptilis appellatur, ut quae literis comprehendi potest. Partim est confusa simplici uocis sono animalium effecta. Quae strauonalis etiam di inscripulis uocatur, ut quae scribitio potest,
159쪽
i4 ut hinnitus equi mugitus tauri. Quidam adlectrunt modulatam
uocem,uelut tibiae &organi.Priscianus ponit quatuor dit Serenistias uocis,quae sunt,articulat inarticulata,literata, illiterata. Unde quatuor species uocum perficiuntur,articulataec literata,ut, Arma uirums canorarticulata et illiterata, ut sibili, gemitus hominum: literataec inarticulata, ut cra,eoax: in articu lataec illiteis rata,tIt strepitus,mugitus, ct similia. Porro uox genus est,quod complectitur literam,syllabam,dietionem,orationemia
De literis er grammatica.LIterae posterilaus causa repertae sunt, quae subsidio esse oblis
uioni possent, ait Cicero in orationei P Sylla. Praeclara haec est literarum commendatio summi uiri. Sed praecIarior ecclesiastici oratoris Tertulliani, qui in sermone de corona militis inquit: Primus Mercurius literas enarrauit. Necessarias confiteborec comerci Drebus,di nostris erga deum studi js Literae denominan. tur Latinis a lino, unde linea Sc lineamentiretiam dicitur. Quamquam non ignoro doctis uiris dictam uideri, quasi e teram. Germani a libro B baculo denominant, bulliab, nisi quis malit uestigia libri sonare, budistap GraecisΗ- αν ea λ αφω,quod tam significat scribo, quam pingo. Vnde καμμὰτ M. quod nomen est
pondusculi, quidam scriptula interpretati sunt. Hine grammatiaca literatis 5 literatoria scientia, que sola est literatis, ut ait Diomedes ex qua consistunt etiam rhetorice Zc poetice Grammatices originem Plato refert ad Theutum literarum inuentorem,ue potius qui Aegyptiis dedit literas. Postqua enim in Philebo docuit,
ut uocarit μιλεια elementa,eacidistinxerit in φωνα nes*-α, ια ξογνα, ec μεια, subiicit: Cum c uideret neminem ipsum unum secundum seipsum seorsim a reliquis percepturum, huiusmodi
uincultu meditatus, ut unum existens, echas omnes unum V Grammati dammodo faciens, unam in ipsis artem nomine grammaticas tuit. Grammaticos fuisse in populo Israel tempore Mosis, author est Augustinus Certe qui literasec usum literarum animadueratit, fieri non potest,quin sit grammaticus Itas primus homo di patriarcha totius generis humani qui literas diuina induetione repartes gia perit, primus utic ruit grammaticus. Cuius duae sunt partes, mematices thodice, ut Quintil. uocat, uel di in sinitiva, ut Diomedes, uis
160쪽
-sinu, qtret praecepta recte loquendis scribessi, uirtutes 4suitia demostrat orationis Alteram Quintilianus historicen uocat,hoc est,enarrationem authorum. Diomedes eaγamcuι narrativam appellat,quae pertinet ad ossicia lectionis Ad posteriorem spectant praecipue officia grammatici,quae Varro tradit, lectio, enarratio,emendatio,iudicium. Quanqua utris parti iudicium mixtu esse, putat Fabius Prioris partis sunt μκα---α
hoc est,quaedam primordia dicendi, quibus aetates nondum rhe torem capientes instituuntur:ut est explicatio metaplasmi,tropi, figurarum, indicatiot uirtutum diuitioru in sermone,tum quae proponit Quintilianus prima exercitameta,cx Hermogenes, uel Priscianus ex Hermogene,cx Aphthonius 8c Theon Ad gramismatices traetationem eloquentia non mediocri opus esse docet Quintilianus, optimus iuuentae moderator Cuius uoce utinam quidam sestinantes nimium ad uerticem eruditionis, di fastidientes gradus,quibus ascenditur.5 praeceptores qui ambitiosa semnatione discipulos praepediunt. Quo minusunquit serendi sunt, qui hanc artem ut tenuem ac ieiunam cavillantur. Quae nisi ora. tori tutirro sundamenta fideliter iecerit, quicquid superstruxeris. corruet. Necessaria pueris,lucunda senibus, dulcis secretora coames, cx Mus uel sola omni studiorum genere plus habeat operis postentationis Ne quis igitur tanquam parua fastidiargrammat tices elementa. Non quia magnae sit operie consonantes a uocali. hus discernere, ipsas* eas in semivocalium numerumutarum cypartiri. Sed quia interiora uelut sacri huius adeuntibus, appare hit multa rerum subtilitas: quae non modo acuere ingenia puertilia,sed exercere altissimam quot erudicionem ac scientia possi Haec Fabius. Proinde ut idem iudicium de praestantia grammati. res cerna tur etiam in alijs uiris principibus in omni literatura, iahenter advoco in hac commentatione dicta ueterum Tametsi a
nostri seculi hominibus multa sunt praeclare scripta in hoc argu
REcte scribendi scientiam Quintilianus interpretatur es, Mar
i . Cuius ars in hoc posita est,ut nouerimus quibus quem syllabiliteris constet. Cuius rei eiusmodi obser uationem praescri: